Hệ tiết niệu pot

SỰ PHÁT TRIỂN CỦA THẬN VÀ NIỆU QUẢN ∗ PHÁT SINH TỪ 2 DẢI TRUNG BÌ TRUNG GIAN DẢI SINH THẬN... TRUNG THẬN - PHÁT TRIỂN Ở PHÍA ĐUÔI TIỀN THẬN - DẢI SINH THẬN PHÂN ĐỐT KHÔNG HOÀN TOÀN → ĐỐT

PHÔI THAI HỌC

HỆ TIẾT NIỆU MỤC TIÊU:

1 XÁC ĐỊNH ĐƯỢC NGUỒN GỐC CỦA THẬN, CÁC ĐƯỜNG DẪN

NƯỚC TIỂU VÀ CÁC TUYẾN PHỤ THUỘC NIỆU ĐẠO.

2 MÔ TẢ ĐƯỢC SỰ PHÁT TRIỂN BÌNH THƯỜNG CỦA CÁC CƠ

QUAN THUỘC HỆ TIẾT NIỆU.

3 NÊU ĐƯỢC NHỮNG ĐẶC ĐIỂM HOẠT ĐỘNG CỦA THẬN

TRƯỚC VÀ SAU KHI TRẺ RA ĐỜI.

4 GIẢI THÍCH ĐƯỢC SỰ PHÁT SINH NHỮNG DỊ TẬT BẨM SINH THƯỜNG GẶP Ở HỆ TIẾT NIỆU.

03/11/14 sy.hmu0915@gmail.com 2

1 SỰ PHÁT TRIỂN CỦA THẬN VÀ NIỆU QUẢN

∗ PHÁT SINH TỪ 2 DẢI TRUNG BÌ TRUNG GIAN (DẢI SINH THẬN).

∗ MỖI DẢI SẼ LẦN LƯỢT TẠO RA: TIỀN THẬN, TRUNG THẬN = THỂ WOLFF (VON)

& HẬU THẬN

1.1 TIỀN THẬN

- Tuần 3, dải sinh thận phân đốt → đốt thận (7

đôi) → túi → ống tiền thận ngang.

- Đầu kín lõm vào → hình đài hoa có 2 lá bọc

lấy cuộn mao mạch → tiểu cầu thận.

Đầu kia nối với đầu những ống phía dưới →

ống tiền thận dọc, lan về phía đuôi phôi

- Khi những ống ở đuôi phôi phát triển thì

những ống ở đầu phôi bắt đầu thoái hoá &

biến đi, cuối tuần 4 → biến đi hoàn toàn.

03/11/14 sy.hmu0915@gmail.com 4

1.2 TRUNG THẬN

- PHÁT TRIỂN Ở PHÍA ĐUÔI TIỀN THẬN

- DẢI SINH THẬN PHÂN ĐỐT KHÔNG HOÀN TOÀN → ĐỐT THẬN.

- ĐỐT THẬN → ỐNG TRUNG THẬN NGANG ĐẦU TRONG → BAO (2 LÁ) BỌC 1 CUỘN MAO MẠCH.

- CÁC ỐNG NÀY QUẶT VỀ ĐUÔI PHÔI, NỐI VỚI NHAU → ỐNG TRUNG

THẬN DỌC (ỐNG WOLFF), MỞ VÀO Ổ NHỚP.

- NHỮNG ỐNG TRUNG THẬN NGANG THOÁI HOÁ (TỪ ĐẦU → ĐUÔI)

- CUỐI THÁNG THỨ 2, ĐẠI ĐA SỐ CÁC ỐNG + TIỂU CẦU THẬN BIẾN MẤT TRUNG THẬN LÀ CƠ QUAN TẠM THỜI (= TIỀN THẬN).

1.3 HẬU THẬN

 LÀ THẬN VĨNH VIỄN Ở ĐỘNG VẬT CÓ VÚ.

 XUẤT HIỆN VÀO TUẦN THỨ 5.

 ĐOẠN ĐUÔI DẢI SINH THẬN KHÔNG CHIA ĐỐT = MẦM

ỐNG XA)

 CUỐI TUẦN THỨ 4, Ở THÀNH SAU CỦA ỐNG TRUNG

THẬN DỌC (GẦN NƠI MỞ VÀO Ổ NHỚP) NẢY RA 1 CÁI TÚI

THỪA = MẦM NIỆU QUẢN: SINH RA NIỆU QUẢN, BỂ THẬN,

ĐÀI THẬN & ỐNG GÓP.

03/11/14 sy.hmu0915@gmail.com 6

1.3.1 Sự tạo ra niệu quản, bể thận, đài thận và ống góp

Mầm niệu quản tiến vào mầm sinh hậu thận.

Đầu xa nở to → bể thận tương lai Nó phân nhánh liên tiếp:

+ ống cấp 1 nở to ra → Đài thận lớn.

+ ống cấp 2 ÷4 → Đài thận nhỏ.

+ ống cấp 5 ÷12 → ống góp.

- Đầu gần hẹp, dài ra → Niệu quản.

1.3.2 Sự tạo ra ống thận

1.3.2.1 Sự tạo ra các ống hậu thận

- ống góp chia nhánh nhiều lần → mầm sinh hậu thận bị đẩy ra xung quanh, đứt đoạn → Tế bào trung mô họp thành từng đám nhỏ = Mũ hậu thận

- Tế bào trung mô biệt hoá → Túi hậu thận → ống hậu thận (1 đầu kín, 1 đầu

thông với ống góp).

03/11/14 sy.hmu0915@gmail.com 8

1.3.2.2 Sự tạo ra các ống thận

- Tiểu cầu thận:

Đầu kín của ống hậu thận lõm vào → hình đài hoa = Bao Bowman

(có 2 lá, giữa 2 lá là khoang Bowman)

Bên trong, mao mạch biệt hoá → cuộn mao mạch.

Tiểu cầu thận.

- ống gần:

Đoạn còn lại dài ra, cong hình chữ S rồi to ra & ngoằn ngoèo

ống gần.

- ống trung gian:

Đoạn giữa cong thành hình chữ U, dài ra, hướng về bể thận

ống trung gian.

- ống xa:

Đoạn xa thông với ống góp, dài ra, ngoằn ngoèo ống xa.

1.3.3 Sự tạo ra những tháp và cột thận

- Đài thận nhỏ + ống thận → khối lồi lên mặt thận → thận chia

thành nhiều thuỳ Tháp Malpighi.

Khi trẻ ra đời, thận vẫn giữ tính chất chia thuỳ rồi dần mất đi (do

tạo ra những ống thận mới).

- Các tháp Malpighi ngăn cách nhau bởi chất vỏ (sinh ra từ mầm

sinh hậu thận), lan tới bể thận Cột thận (trụ Bertin).

03/11/14 sy.hmu0915@gmail.com 10

1.3.4 Sự di cư của thận

- Lúc đầu, hậu thận nằm ở vùng thắt lưng dưới & vùng xương cùng

sau di chuyển → đầu phôi do:

+ Độ cong của phôi giảm đi

+ Mầm niệu quản lớn lên.

- ở vùng hố chậu, nó được phân bố mạch bởi nhánh chậu của động

mạch chủ Trong quá trình di cư, được phân bố bởi những nhánh

ngày càng cao hơn, những nhánh dưới thường thoái hoá, nếu còn

→ thận có 2-3 động mạch thận thừa.

 Vách niệu - trực tràng ngăn ổ nhớp làm 2 phần:

- Xoang niệu sinh dục

- ống hậu môn (ống hậu môn - trực tràng).

2 PHÁT TRIỂN CỦA BÀNG QUANG

 Xoang niệu sinh dục chia 3 đoạn:

- Đoạn bàng quang - niệu đạo bàng quang, niệu đạo &

các tuyến phụ thuộc niệu đạo.

- Đoạn chậu

- Đoạn dương vật.

03/11/14 sy.hmu0915@gmail.com 12

- ống trung thận dọc & niệu quản mở riêng rẽ vào đoạn bàng

quang - niệu đạo, miệng của niệu quản & ống trung thận dọc

giới hạn 1 vùng hình tam giác → tam giác bàng quang.

- Biểu mô có nguồn gốc từ nội bì.

- Lá tạng trung bì phủ bàng quang → Cơ & vỏ ngoài

- Lối thông bàng quang & niệu nang = ống niệu rốn → Dây chằng rốn -

bàng quang.

3 PHÁT TRIỂN BẤT

THƯỜNG

3.1 NHỮNG DỊ TẬT CỦA THẬN

3.1.1 U NANG THẬN BẨM SINH

VÀ THẬN ĐA NANG

ỐNG HẬU THẬN → NƯỚC TIỂU Ứ

LẠI → U NANG TẬT U NANG

THẬN BẨM SINH (U NHIỀU → TẬT

THẬN ĐA NANG).

03/11/14 sy.hmu0915@gmail.com 14

3.1.2 Thận lạc chỗ

Những nhánh động mạch chủ cản trở sự di cư

của thận Tật thận lạc chỗ

Nếu 1 thận mắc dị tật & nằm ở vùng đáy chậu

Tật thận hình đĩa.

3.1.3 Thận hình móng ngựa

nhau → hình chữ U Tật thận hình móng

ngựa.

3.1.4 Tật thừa thận

Hai thận chung một niệu quản: Do mầm sinh hậu thận bị chia đôi.

Thận kép: Thường gặp & thường kết hợp với tật niệu quản kép

Niệu quản nhân đôi 1 phần hay toàn phần: 1 niệu quản mở vào bàng quang, 1 niệu quản mở vào âm đạo, niệu đạo hay tiền đình.

Mầm sinh hậu thận có thể nhân đôi hoặc không nhân đôi.

03/11/14 sy.hmu0915@gmail.com 16

3.1.5 Thận không phát triển

- ở cơ thể ngoài bụng mẹ: rất hiếm gặp.

- Trong bụng mẹ: Không có thận thai vẫn sống được, có thể thấy ở 1 bên

hay cả 2 bên

Nguyên nhân: Do ngừng phát triển của đoạn cuối ống Von (sinh mầm

niệu quản) hoặc do mầm niệu quản sớm thoái hoá.

- ở nữ giới: Thận không phát triển → ống cận trung thận phát triển bất

thường → không có tử cung + âm đạo.

3.2 Dị tật của bàng quang

3.2.1 Lòi bàng quang

bụng dưới) → nhìn thấy niêm mạc bàng quang, lỗ

niệu quản & niệu đạo

Nguyên nhân: Do sự không di cư của tb trung mô

→ cơ ở thành bụng dưới không được tạo ra → thành

bụng & thành bàng quang bị rách ra.

3.2.2 Dò bàng quang trực tràng

Thường gặp ở nam giới: phân được thải qua bàng

quang và niệu đạo.

03/11/14 sy.hmu0915@gmail.com 18

3.3 Dị tật của dây chằng rốn - bàng quang

3.3.1 Dò rốn - bàng quang

Do đoạn niệu nang nằm trong dây chằng rốn - bàng quang không bị lấp kín → thông bàng quang với rốn → nước tiểu thải ra rốn.

3.3.2 U nang niệu - rốn

Do một đoạn niệu nang trong dây chằng rốn bàng quang không bị lấp kín →

dãn

3.3.3 Xoang niệu rốn

Do đoạn niệu nang ở sát rốn không bị lấp kín.

4 PHÔI THAI SINH LÝ HỌC

- Ở PHÔI NGƯỜI TIỀN THẬN VÀ TRUNG THẬN CHỈ LÀ CƠ QUAN TẠM THỜI

- SAU TUẦN THỨ 10 → SẢN SINH NƯỚC TIỂU KHẢ NĂNG LỌC

NƯỚC TIỂU CỦA TIỂU CẦU THẬN KÉM

- SAU THÁNG THỨ 3, BÀNG QUANG CHỨA NƯỚC TIỂU THẬN

KHÔNG THAM GIA CHỨC NĂNG BÀI TIẾT NÀO → THAI KHÔNG

CÓ THẬN VẪN SỐNG ĐƯỢC.

- KHẢ NĂNG LÀM LOÃNG NƯỚC TIỂU KHÔNG CÓ Ở THAI MÀ

CHỈ CÓ Ở TRẺ SƠ SINH (SAU KHI RA ĐỜI 5 NGÀY).

- CHỨC NĂNG CỦA THẬN DẦN DẦN ĐƯỢC TẠO RA SAU KHI

TRẺ RA ĐỜI.