Đề tài Sấm sét- Lợi ích, tác hại- cách phòng chống

Đề tài Sấm sét- Lợi ích, tác hại- cách phòng chống

KHOA VAT LY - LOP LY K34

Lời nói đầu

Bạn đọc thân mến! Hắn bạn và tôi đều biết rằng khoa học chính là nguồn tri thức của

nhân loại.Như vậy, muốn lĩnh hội nguồn tri thức ấy, chúng ta cần đi nghiên cứu.Khi nghiên

cứu một để tài khoa học, tiêu chí lựa chọn của bạn là gì? Sở thích, năng lực cá nhân, điều

kiện nghiên cứu

Với nhóm chúng tôi,tiêu chí đầu tiên chính là năng lực cá nhân và sở thích Chúng tôi

là những sinh viên của khoa Vật lý năm 3 nên đã được trang bị gần như đây đủ những kiến

thức Vật lý cơ bản.Và chúng tôi thích khám phá những hiện tượng tự nhiên trên Trái Dat

này như: hiện tượng cực quang, cầu vồng, mây dạ quang hay là những hiện tượng sắm sét,

núi lửa, sóng thần, động đất.Tiêu chí thứ hai xuất phát từ nhu cầu ứng dụng của cá nhân.Trong chương III SGK lớp 11 nâng cao, ứng dụng của hiện tượng tia lửa điện chính là

sam sét Đây là một hiên tượng tự nhiên rat quen thuộc nhung lai kha ly thi??? Nghién ctru

dé tai nay, chúng tôi tự trang bị tri thức để mang đến cho học sinh bài dạy mang tính ứng dụng cao, phù hợp với mục tiêu dạy học hiện nay:bài học không chỉ là những kiến thức suông trong sách vở mà còn là sự vận dụng của kiến thức đó vào trong thực tiễn Tiêu chí thứ ba xuất phát từ nhu cầu thực tế “Việt Nam nằm ở tâm giông châu Á - một trong ba tâm giông trên thế giới, có hoạt động giông sét mạnh Số ngày có giông trung bình ở Việt Nam

khoảng 100 ngày trong một năm và số giờ có giông trung bình khoảng 250 giờ một năm

Trong các cơn giông, sắm sét cũng chính là một mối nguy hiểm lớn Trung bình mỗi năm nước ta có hơn hai triệu cú sét” Vì vậy sâm sét đã gây ra không ít thiệt hại về người và tài

sản Tuy nhiên sự cảnh giác của chúng ta cũng như mọi người còn kém Có thể một phần là

do chủ quan, hoặc do sự thiếu hiểu biết và sắm sét Vì vậy, nhóm chúng tôi quyết định đi nghiên cứu để tài về sắm sét Không chỉ dừng lại nghiên cứu tổng quan về sắm sét như đặc

điểm, tính chất, phân loại, chúng tôi còn đi sâu vào nghiên cứu những lợi ích, tác hại mà

sắm sét gây ra Từ đó chúng tôi nghiên cứu kĩ cách phòng chống Vì vậy tên dé tai:

“SÁM SÉT-LỢI ÍCH, TÁC HẠI- CÁCH PHÒNG CHÓNG”

Đề tài chúng tôi nghiên cứu muốn đem lại những kiến thức cơ bản cho bản thân và

mọi người đề từ đó chúng ta biết cách phòng chống hay giảm thiêu tai nạn do sắm sét gây

ra Đồng thời trong quá trình nghiên cứu, chúng tôi còn biết đến những tiềm năng mà sắm sét có thể đem lại Và từ đó có những ý tưởng cho các đề tài nghiên cứu về sắm sét: tận dụng được nguôn năng lượng khổng lồ mà sét tạo ra hay nguồn tia X trong nó

Với sự nỗ lực của các thành viên trong nhóm, chúng tôi đã có gắng tìm hiểu kĩ về

ban chat cét lõi của hiện tượng, để từ đó có thể phần nào xác minh được nguồn tài liệu trên

mạng và đúc kết những kiến thức đó trong bài nghiên cứu này

Nội dung bài nghiên cứu được chúng tôi gói gọn trong 3 chương:

thế như về thiệt hại

Chúng tôi hy vọng sẽ nhận được phản hồi của các bạn để bài nghiên cứu được hoàn

thiện hơn

Chúng tôi xin chân thành cảm ơn thầy TS Lê Văn Hoàng đã tận tình hướng dẫn chúng tôi trong quá trình thực hiện bài nghiên cứu này, cùng sự giúp đỡ về chuyên môn của các bạn lớp lý 3 SP

Nhóm thực hiện

Trang 2

I1 Sấm SÉt cà wi 5

L4 Một vài thông số của sắm sét -.ccccccccccccccẰ 7

II.1.1 Sắm sét- bước đầu tiên của nền văn minh hiện tại 10

IL1.4 Sam sét - đội quân đò tìm nguồn nước ngầm, mỏ quặng 12

i1 13

1L2.2 Đối với đồ vật ch g 14

TIL.1 Công tác thống kê, dự báo - 2: 22+2<+S++EEt2EcEEExerkerrrrreee 17

II.2 Phương pháp dùng lồng Faraday -: 5¿©52225zz2zxscsccrx 19 IIH.3 Phương pháp dùng Hệ Franklin «55s <+s£++£+x+xe+eeeesxe 20

IH.3.1 Cột thu lôi Franklin phát tia tiên đạo 5 5s 5<s+<+e<<+ 21

Chương I: Tống quan về sắm sét

Khi bạn đi nghiên cứu một một hiện tượng hay sự kiện nào đó, đâu tiên bạn cân biết đến là những khái niệm về hiện tượng đó, cũng như bản chất, phân loại

Vì vậy, khi nghiên cứu đề tài sắm sét, điều dau tiên mà chúng tôi gửi đến bạn là

những kiến thức tổng quan về sắm sét Trong chương này, chúng tôi giới thiệu đến

bạn sắm sét là gì? Nguôn gốc bản chất cúa hiện tượng tự nhiên này?

Bên cạnh đó chúng tôi muốn giới thiệu một số đặc điểm chung của sắm sét: năng lượng từ tính, dạng đường đi của tia sét

Có sự đa dạng trong cách phân loại của sắm sét,tuy nhiên dựa vào tính chất

nghiên cứu như nói ở lời mở đầu mà chúng tôi mà chúng tôi đã phân loại sét thânh 2

loại: sét đánh xuống đất và sét danh trén bdu trời

Để hiểu nội dung của từng phan, mời các bạn đi tiếp cùng chúng tôi!

L1 Sam sét

Sét hay tia sét là những tia lửa điện phát

sinh đo sự phóng điện trong khí quyền giữa các

đám mây và đất hay giữa các đám mây mang

điện tích trái dấu lại gần nhau.Sấm là tiếng

động do sét đốt nóng không khí tạo ra

Thường thì chúng ta sẽ thấy hình ảnh

của tia sét trước, sau đó mới nghe được tiếng

sâm vì trong khí quyền vận tốc ánh sáng nhanh

hơn vận tốc tiếng động

htningphotography:com

Ngoài ra, theo chúng tôi được biết sam

sét còn được hình thành trong các trận phun trào núi lửa, bão cát thậm chí là một vụ cháy

rừng (Do chưa có nhiều cơ sở nên chúng tôi không nghiên sự hình thành này)

1.2 Nguyên nhân hình thành sắm sét !

Các đám mây giông được tích điện là do các điện tích được phân tách ra khi các hạt

nước và hạt băng trong đám mây giông cọ xát vào nhau, sau đó chủ yếu đo đối lưu mà các điện tích dương dồn hết về phía đỉnh đám mây, còn các phần tích điện âm về phần chân đám

1 Tuy sắm và sét là hai hiện tượng khác nhau nhưng dường như chúng xảy ra đồng thời nên để chúng tôi coi như là một

hiện tượng

Trang 5

mây Hai miền điện tích khác dấu của đám mây giông cũng giống như 2 bản của một tụ điện

khổng lồ Không khí ở giữa chúng là chất cách điện, lúc đầu ngăn không cho các điện tích

chạy lại gặp nhau và nâng dần hiệu điện thế giữa hai cực của bản tụ điện Giữa phần chân

đám mây giông và mặt đất tích điện (do hưởng ứng tĩnh điện) cũng là một tụ điện với không khí cách điện nằm giữa hai bán tụ Hiệu điện thế giữa hai bản tụ điện đủ lớn đề đánh

thủng chất điện môi (không khí giữa hai bán) thì có tia lửa (sét) phóng qua

Còn mặt đất, nơi mà tia sét cũng thường hay xuất hiện, giống như một đám mây khổng

lồ tích điện âm.Các tia sét xuất hiện là dự phóng điện do những đám mây tích điện dương

với mặt đất Thường thì nhưng nơi sắm sét xuất hiện những nơi mặt đất nhô cao hơn, vì lúc

này khoảng cách giữa “2 cực” của “tụ-mặt đất và mây” gần hơn

bang tách 1 Các phân tử nước và rời nhau

ˆˆ 2 Các điện tích âm hạ

1.3 Lịch sử nghiên cứu

Để nghiên cứu về sắm sét, không ít nhà khoa học đã từng làm những thí nghiệm nguy

hiểm, mà tiêu biểu:

Thành công nhất cũng như tiêu biểu nhất là thí nghiệm của Benjamin Franklin (1706- 1790) Sau những thí nghiệm năm 1752, ông đã phát hiện ra sét chính là điện

Trang 6

Trước thí nghiệm của Franklin khoảng vài tuần thì đã có 2 nhà khoa học làm thí nghiệm tương tự như Franklin 6 Marly-la-ville tai Phap do 1a Thomas Francois Dalibard va Delos

Và cái chết nồi tiếng nhất của gido sw Georg Richmann (Saint Petersburg-Nga) la do bắt trước thí nghiệm của Franklin

Tuy nhiên vào thế kỷ XVII khoa học vẫn chưa được phát triển, nên hơn 150 năm sau

thí nghiệm của Franklin thì các thông tin và lý thuyết về sắm sét rất ít Mãi tới năm 1900

Nilcola tesla đã tạo ra được tia sét nhân tạo bằng một quả cầu điện với một máy phát điện có công suất lớn đủ để tạo ra tỉa sét có thể nhìn thay được

14 Một vài thông số của sắm sét

> Điện thế của sự phóng điện: có thể từ vài chục tới vài trăm triéu volt

> Cường độ dòng điện: 10A — 30kA

> Chiều dài của sét trung bình là 5km, có khi tới 10km

> Vận tốc phóng điện: 15.000 — 36.000 km/s

> Đường kính tia sét: khoảng 40 — 50 cm, phan lõi tia sét khoảng 15cm

> Nhiệt độ trong tia sét: 18.000 — 28.000 °C

> Đường di của những tia sét là không thắng

1.5 Phân loại sét

1.5.1 Sét đánh xuống đất:

Trong loại sét đánh xuống đất người ta phân chúng làm 2 loại: Sét âm và sét dương

® Sét âm (90%) chủ yếu xuất hiện từ phía đưới đám mây đánh xuống đất

-_Từ mây xuống đất: là hiện tượng trao đối điện tích giữa các đám mây tích điện và

mặt đất, các điện tích từ trong đám mây dịch chuyền xuống đất, thường xuyên xuất hiện,

gây thiệt hại về người và của nhiều nhất

- Sét khô: được tạo thành mà không cần độ ẩm Do diễn ra sự đối lưu giữa các tang

khí quyển, mang theo các ion dương đi chuyên lên trên Đồng thời các ion âm đi chuyển

xuống đất gây nên sét Xuất hiện trong các trận cháy rừng dữ đội hay do các cột tro núi lửa bốc lên cao

-_ Từ đất lên mây: được hình thành khi các luồn điện tích di chuyển giữa mặt đất và

đám mây phía trên, xuất hiện khá nhanh nhưng rất nhiều Khi các ion âm từ các đám mây di

chuyển xuống gần mặt đất thì lúc này các ion đương có trong đất sẽ di chuyển đén những

Trang 7

nơi cao để dễ đàng phóng điên lên trên nối với luồn ion âm tạo ra tia sét Nó thường đánh

vào những nơi cao hoặc những nơi dễ dẫn điện như: cây cao, cột cao thé cột thụ lôi

Sét dương xuất hiện từ trên đỉnh các đám mây đánh xuống, xuất hiện bất ngờ đôi khi rất nguy hiểm

-_ Sét tự hình thành: được hình thành từ các ion dương xuất hiện từ vùng đỉnh của

tầng đối lưu Nó đánh vào các đám mây bên dưới hay đánh xuống đất nơi có các điện tích

âm tăng vot bat thường Quãng đường di chuyền của tia sét cực xa nên điện áp cao hơn 6 -

10 lần di chuyển xa và lâu hơn các tỉa sét thông thường nên nó tạo ra một lượng lớn sóng ELF va song vô tuyến (VLF)

Nó thường xuất hiện trong các cơn bão tuyết, bão tuyết điện

1.5.2 Sét đánh trên bằu trời:

- Mây và mây: là hiện tượng trao đổi điện tích giữa các đám mây với nhau Xảy ra

khi các đám mây tích điện trái dấu di chuyên lại gần nhau Tạo ra hiệu điện thế đến xuất hiện dòng dịch chuyên các ion qua lại bên trong đám mây chúng cố gắng tạo sự cân bằng bằng cách trao đồi ion với nhau tạo thành sét Đây là loại thường gặp nhất

- Sét tên lửa: là sự phóng điện giữa các đam mây với nhau, thường di chuyển theo chiều ngang, có thé trong thấy tia sét bằng mắt thường, xuất hiện thường xuyên

- Sét thượng tầng khí quyền

e Sét dị hình (Sprites): là một loại sét có quy mô rất lớn nó hình thành trên cả các đám mây bão và mây dông dẫn đến việc nó có rất nhiều hình dạng khác nhau Nó được kích

hoạt bởi các tia sét tự hình thành phóng lên trên từ bên dưới từ trong vùng bão hay từ mặt

đất Chúng thường xuất hiện ở khoảng cách 50 dam (80 km) dén 90 dam (145 km) so với mat dat

e Sét di hinh xanh (Blue jets): thuong hình thành phía trên các dam mây bão nó thường trông giống như một ngôi sao băng và di chuyền trong tang điện li cách mặt đất khoảng

25 đặm (40 km) đến 50 dặm (80 km) Chúng sáng hơn các sét dị hình sprites va như cái

tên chúng có màu xanh

e Sét dị hình Elves :bắt đầu hình thành trong tầng điện li phía trên các đám mây bão khoảng 60 dặm (97 km) Màu sắc của chúng vẫn là một câu hỏi nhưng hiện nay hầu hết đều đồng ý rằng nó có màu đỏ rực

Trang 8

1.5.3 Sét hòn

- Sét hòn là đạng sét tồn tại dưới dạng một vật thể bay sáng, xuất hiện cùng với tia sét

đánh từ mây xuống đất

- Sét hòn thường có đạng hình cầu, hình trứng, hình que hay có hình giọt nước

- Đường kính “quả cầu” thay đôi từ 0,01-1 m

- Sét hòn có nhiều màu khác nhau, thông thường là màu

đỏ, da cam và màu vàng, có thể nhìn thấy rất rõ dưới ánh sáng

ban ngày, có thể giữ nguyên độ sáng và kích thước trong suốt

thời gian xuất hiện

- Hiện nay sét hòn còn là một điều bí hiểm với con người

> Sét không những chọn những ngọn cây cao đề đánh mà còn chọn phần đất có

cơ cấu rễ cây thích hợp Sét thường hay đánh vào những cây có nhiều rễ ăn sâu

xuống đất Những loại cây chứa nhiều nước, dẫn điện tốt như cây Đa, cây Sến, cấy Sồi, cây Dừa

> Sét thường đánh vào những nơi có dai đất sét chạy ngầm gần mặt đất; những nơi có nhiều hơi ẩm như khe núi, vực sâu, nơi có mạch nước ngầm gần mat dat

> Sét thường hay đánh vào những nơi có những luồng không khí nóng bốc lên, đặc biệt là các ống khói vì ở đó vừa có luồng khí nóng bốc lên, vừa có sự nhô

cao hơn so với xung quanh

> Sét hay đánh vào những vật dang di chuyên hơn là những vật tĩnh

> Đặc biệt những vùng đất có kim loại nhất là sắt hoặc mỏ sắt là những vùng bị

sét đánh nhiều

Trang 9

Chương II: Lợi ích và tác hại của sắm sét

Mỗi khi một cơn dông kéo đến, chúng ta lại không khỏi rùng mình nghĩ đến những tia

chop, sét chạy ngoằn ngoẻo cùng kèm theo tiếng sắm rên vang Ở đâu đó, nỗi lo sợ trước

cơn thịnh nộ của “Trời cao”, là những tai nạn sẻt đánh gây chết hay thương tích cho loài

người, loài vật Sấm sét còn là thủ phạm gây cháy rừng, phá hủy các công trình xây dựng;

gây chập, cháy các mạng lưới điện; làm hỏng các thiết bị điện, điện tử; gây tai nạn cho mạng lưới giao thông mà đặc biệt là giao thông đường hàng không

Tuy nhiên không vì thế mà chúng ta không biết đến những lợi ích mà sắm sét mang lại Có lẽ bạn sẽ ngạc nhiên, nếu không có sấm sét thì sẽ không có nên văn minh hiện tại?

Tai sao w? Mời bạn tiếp tục đến với nội dung của chương này! Không những vậy, hiện tượng tự nhiên “dữ tợn” này còn giúp cải thiện môi trường sống cho con người, nhờ sự tạo

ra ôzôn cho tẳng khí quyền, cải thiện nguồn dinh dưỡng trong đất cho cây cối, hay còn giúp

con người dò tìm nguôn nước, nguôn khoáng sản Bên cạnh đó, chúng tôi còn mở ra cho

các bạn, những nhà nghiên cứu khoa học những đề tài mà các nhà khoa học đương thời

đang nghiên cứu Đó là những tiềm năng mà nguôn năng lượng sấm sét dem lại như: tạo ra

hydrogen từ nước để khai thác nhiệt điện, cung cấp mạng điện cho thành phố, kích hoạt tàu

vũ trụ bằng sám sét, dùng sét chống mưa đá hay là xác định lượng mưa, dự báo bão

I1 Lợi ích:

TỊ.L1 Sấm sét- bước đầu tiên của nền văn mình hiện tại

Việc tìm ra lửa- bước đầu của nền

văn minh hiện tại là nhờ vào sắm sét

Những con người đầu tiên nhìn thấy sét

đánh vào cây và làm cây bốc cháy, họ

thấy lửa phát ra ánh sáng Khi lại gần, họ

còn cảm nhận được hơi nóng phát ra từ

ngọn lửa kia Nhờ vào sự khám phá quan

trọng này, loài người đã biết dùng lửa để

sưởi âm, nâu nướng, xua đuôi thú dữ và

hơn nữa, nấu chảy các quặng để tạo ra dụng cụ lao động hay vũ khí Như vậy, sắm sét đã

mở ra cho loài người chúng ta một bước tiến vĩ đại, đưa con người tiến lên làm chủ vạn vật

và đạt tới nền văn minh như ngày nay

HH.1.2 Sam sét tao ozon cho tầng khí quyến

Chúng ta được biết ôzôn giúp Trái đất trong lành hơn, nhờ nó hấp thụ bức xạ cực tím

từ Mặt trời chiếu xuống Trái đất Vậy nguồn ôzôn từ đâu mà có? Phản ứng hóa học:

Bản chất của sắm sét là những tia lửa điện

Oxy trong không khí gặp điều kiện tia lửa điện:

2O; (tia lửa điện)—› O¿ + [ O ]

Đây là phản ửng thuận nghịch [O] là oxi nguyên tử, các [O] tự kết hợp với nhau tạo ngược

thành O;, tham gia ngược lại phản ứng

Có thể viết gọn : 3O; — 2O;

Ozon có tính oxi hóa rất mạnh, mạnh hơn O; rất nhiều, Ozon tồn tại chủ yếu ở tầng

bình lưu của khí quyền

TI.1.3 Sấm sét giúp cái tạo nguồn đất, tăng khá năng sinh trưởng cho cây

Theo kinh nghiệm của ông bà xưa, vào những vụ lúa chiêm xuân,những cơn mưa rào

mang theo dưỡng chất thiên nhiên, rất tốt cho cây cối, hoa màu, đặc biệt là cây lúa nước

Nhờ có đạm tự nhiên, lúa bén rễ và phát triển nhanh, tốt tươi.Vì vây mà ông cha ta có câu:

Lúa chiêm lap 16 đầu bờ

Hễ nghe tiếng sắm phất cờ mà lên

Thật vậy, theo chúng tôi được biết nếu

không có sắm sét thì trong vòng vài giờ, Trái đất

sẽ mắt vào các lớp trên của khí quyên toàn bộ

điện tích âm mình, lượng điện tích cần cho sự

tồn tại của Nitơ ở đạng thực vật đễ hấp thụ

Bạn biết đó rễ cây chỉ hấp thụ được nito

dạng nitrat (NO; và amôn (NH¿}) cho quá trình

phát triển Mà trong không khí, nito tồn tại dang

nito phân tử có liên kết 3 bền vững, nên rễ cây không hấp thụ được Tuy nhiên, nhờ vào sắm

sét, một lượng N; trong không khí bị ôxy hóa ở nhiệt độ cao và áp suất cao tạo thanh NO;

Sơ đồ của phản ứng:

Na+O¿ —> 2NO

2NO + O; —> 2NO; + H;O

2NO; + HO —› HNO;

HNO; — H* + NO;

Và theo chúng tôi được biết mỗi năm ở nước ta trung bình một ha đất nhận được

trên 50kg Nitorat và gần 20kg Amôniắc từ mưa dông - các chất đạm này được hình thành từ

Nitơ trong quá trình phóng điện

11.1.4 Sấm sét - đội quân dò tìm nguồn nước ngẦm mó quặng

Dựa vào đặc điểm: sét thường đánh những khu vực có nước chảy ngầm, có ống nước hay có những thân quặng (những nơi có độ dẫn điện cao hơn), con người có thể tìm được những mạch nước ngầm, hay dò tìm nguồn khoáng sản đề phục vụ cho nhu cầu cuộc sống của mình

H.1.5 Sấm sét giúp xác định lượng mưa |"

Theo chúng tôi biết, các nhà khoa học ngày nay còn nghiên cứu sắm sét để xác định

lượng mưa Họ đang cô gắng tìm ra mối quan hệ giữa sắm sét và lượng mưa trút xuống ở Arizona, Mỹ để biết được lượng mưa ở địa phương này

E.Philip Krider, một nhà khí tượng học tham gia chương trình cho biết: “Chúng tôi

hy vọng sẽ tìm thấy điều gì khác biệt trong lần nghiên cứu này vì những cơn bão ở đây có

vẻ như mạnh dần lên và không khí lại trở nên khô hơn Chúng tôi cho rằng đã có một lượng

lớn nước bị bốc hơi trước khi mưa kịp rơi xuống mặt đất”

Radar hiện nay vẫn là một công cụ hữu ích giúp các nhà khí tượng học dự đoán được những hiện tượng gió mùa sẽ xảy ra Nhưng họ hy vọng phân tích sắm sét sẽ trở thành một

phương pháp hữu hiệu hơn vì radar vẫn còn nhiều giới hạn, đặc biệt là ở vùng có địa hình

núi cao Phân tích sắm sét cũng cho kết quả nhanh hơn khi sử dụng radar

Sử dụng radar phải mất khoảng 6 phút đề xử lý tín hiệu, sau đó cần thêm 2 đến 3

phút trước khi nó hoạt động Trong khi đó, sắm sét luôn xuất hiện sớm trong những cơn

bão Và các nhà khí tượng học chỉ mất 20 giây để xử lý các dữ liệu về sấm sét được ghi nhận nhờ mạng phân tích sam sét quéc gia MY (National Lightning Detection Network) do Vaisala xay dung va diéu hành

Krider cho biết thêm: “Chúng tôi còn nhận thấy có sự chậm trễ giữa lúc sắm sét đạt mức cao nhất với lúc lượng mưa nhiều nhất Những cơn bão càng lớn thì khoảng cách thời

gian này càng lớn”

TI.1.6 Sấm sét — nguồn năng lượng không lồ

Đặc điểm năng lượng của một tia sét chỉ tập trung ở một vài điểm và tồn tại trong thời gian ngắn cỡ khoáng mili giây nên năng lượng này tương đối cao.Người ta ước tính lượng điện năng tích được một lần sét đánh có thể kéo một đoàn tàu 14 toa chạy 200km

Hay một tia sáng thông thường có thể thắp sáng bóng đèn 100W trong 3 tháng

Theo Tiến sĩ Martin A Uman đồng giám đốc của Phòng thí nghiệm Nghiên cứu sét

tại Đại học Florida và là một cơ quan hàng đầu về chống sét cho biết khi ông trả lời phỏng

vấn trên tờ The New York Times, là sắm sét như một vụ nổ hạt nhân không lồ, tuy nhiến

việc thu thập nguồn năng lượng này đường như là “vô vọng”

Tuy vây, con người vẫn không ngừng có gắng chế tao dụng cụ đề thu được sắm sét Người ta đã đề xuất dựa vào nguồn năng lượng này đề:

- Tạo ra hydrogen từ nước đề khai thác nhiệt điện

- Để cung cấp mạng điện cho thành phố

- Kích hoạt tàu vũ trụ bằng sắm sét

- Dùng sét chống mưa đá :dẫn sét vào các tầng mây có khá năng gây mưa đá Do

An??

năng lượng lớn và nhiệt độ cao của các “tia lừa điện” nên làm tan chảy các tảng băng đá

thanhd nước, tránh thiên tai

II.2 Tác hại

IHI2.1 Đối với con người

Con người là đối tượng đầu tiên chúng

tôi quan tâm khi nhắc đến tai nạn do sắm sét

gây ra Sét gây ra thương tích cho con người

nạn nhân (còn gọi là sét đánh tạt ngang)

- Sét đánh khi nạn nhân tiếp xúc với vật bị sét đánh

- Sét lan truyền trên mặt đất và gây tồn thương cho người tiếp xúc với mặt đất nơi có sét đánh vào

- Sét lan truyền qua đường dây cáp tới các vật như điện thoại, tivi (vô tuyến), 6 cam

+ Mức độ nguy hiểm:

- Sét đánh trực tiếp là nguy hiểm nhất (cứ 10 người bị sét đánh thang thi 8 người

chết)

- Sét đánh tiếp xúc hay tạt ngang (độ nguy hiểm phụ thuộc vào bản chất của vật bị sét

đánh và vị trí trơng đối của nạn nhân)

- Thiét hai do sét lan truyền trên mặt đất nhẹ hơn (chỉ khi năng lượng sét đánh xuống

không bị tiêu tán ngay tai chỗ mà truyền trong đất, và nạn nhân đứng trên đường truyền đó mới bị ảnh hưởng)

- Trong thực tế sét lan truyền xuất hiện khi nạn nhân nói chuyện điện thoại, cầm vào các đây cáp, dây anten dẫn từ ngoài vào

Theo thống kê ở Hoa Kỳ, ngoài 40% nạn nhân bị sét đánh không được biết rõ

nguyên nhân, 27 % là khi họ đang ở khu vực trống trải, 19% ở gần cây, 8% đang bơi hay ở khu vực gần nước, 3% khi đúng gần máy móc, 2,4% khi đang nói điện thoại, 0.7% liên quan đến đài, tivi, anten

11.2.2 Déi với dé vat

Sấm sét không chỉ cướp đi sinh mạng của nhiều người vô tội mà con phá hủy rất nhiều công trình xây dựng, các thiết bị điện tử và còn ở vật nuôi, cây trồng

Các con đường chính sét xâm nhập vào thiết bị: 1

- Sét đánh thắng vào công trình

- Sét xâm nhập qua thiết bị anten

- Sét xâm nhập qua các đường đây treo nồi

- Sét xâm nhập qua đường cáp đặt ngầm

- Sét xâm nhập qua cáp nối giữa các thiết bị

- Sét xâm nhập qua các mạch cung cấp điện cho thiết bị viễn thông

- Sét xâm nhập qua hệ thống tiếp đất và các điểm đấu chung

+ Những tác hại to lớn của sấm sét mà chúng tôi thu thập được:

Tại Án Độ, khởi đầu mùa “Gió Mùa”, từng cơn gió từ biển khơi thổi vào đất liền ồ ạt

đem khí âm vào xứ Ấn Bầu trời có trong, nhưng thường bắt chợt trở thành xám xịt, dé con

giông đùng đùng kéo tới, rồi sắm chớp ngoằn ngoèo sáng rực, kèm theo những tiếng sét nỗ

vang trời Những người nông dân Ấn chạy không kịp, nên đành đứng chịu trận dưới cơn mưa tầm tả.Sắm sét giáng xuống một cánh đồng của tiểu bang Andhra Pradesh, một ngọn

búa kinh hoàng và tàn nhẫn, cướp đi một lúc tất tưởi và nhanh chóng 6 mạng người, trong

đó có 2 trẻ em Thần sét còn nhả ra một quả cầu lửa bay lửng lơ trên đám dê nuôi đang gặm

cỏ, ở một làng khác, đốt cháy một lúc cả 28 con Xuôi lên miền Bắc, cơn mưa vần vũ đã kéo

qua xứ Nepal và sét còn tung hoành đánh chết một lúc cả 4 người dân tại làng Ikudo

Chuyện này chúng tôi đọc được cách đây vài năm, nghe lại vẫn còn cảm giác rụng rời Sét

quả là một lực tàn phá của thiên nhiên giết người nhiều nhất, hơn cả giông tố, vũ bão và

những thiên tai khác

Tập san Guinness, chuyên ghi nhận những kỷ lục toàn cầu trên mọi lãnh vực, có báo

cáo, một luồng sét giết người nhiều nhất và cùng một lúc đã xây ra vào ngày 23-12-1975

Hôm đó sét đã đánh vào một chòi lá tại làng Chinamasa Kraal, gần thị trắn Umtali của xứ Rhodesia, giết chết đến 21 người

Tại Hoa Kỳ, trung bình trong một ngày có một người chết và 4 người bị thương vì sét Theo chúng tôi được biết chỉ riêng tại Hoa Kỳ, tính từ thời Tổng thống Mỹ thứ 26, Teddy Roosevelt, đã có hơn 40.000 người bị sét đánh chết Theo thống kê thì phần lớn những người này là những người đi săn, thể tháo gia, người câu cá, người nghỉ hè và các nông dân đang làm việc ngoài đồng áng Cũng riêng tại Mỹ hàng năm sét đã gây thiệt hại lớn lao có đến hàng trăm triệu Mỹ kim Chúng cũng đã xoẹt lửa xuống đốt rừng, gây hàng tháng có tới cả ngàn đám cháy Riêng trong tháng 7 năm 1940, chỉ trong một ngày sét đã gây nên 700 đám cháy rừng tại Hoa Kỳ, đến nỗi chính phủ phải huy động cả lực lượng cứu

hỏa gồm 8.000 người, để cứu nguy cho các rừng ở Bitterroot, Deerloge, Kootenai, và Lâm

viên quốc gia Cour d' Alene

Các công trình viễn thông tại Việt Nam đã nhận những hậu quả nặng nề do sét gây

ra.Theo thông kê:làm hư hại hàng chục máy biến áp (trong đó có trên I1 trạm biến áp có

công suất từ 100kA đến 1§80kA), gây hư hỏng nghiêm trọng cho hệ thống chuyển mạch và

truyền dẫn của tổng công ty Bưu chính viễn thông Việt Nam

Tháng 5/2000 sét đánh vào đường dây cung cấp trung thế AC gây hỏng thiết bị

chống sét phần hạ áp của trạm biến thế, dòng sét cảm ứng vào cáp điện thoại, cáp trung kế

từ chuyển mạch sang truyền dẫn gây ra thiệt hại nghiêm trọng cho các card nguồn, card

Trang 15