UBND HUYỆN PHÙ NINH PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 9 THCS CẤP HUYỆN NĂM HỌC 2021 2022 Môn Ngữ văn Thời gian làm bài 150 phút (không kể thời gian giao đề) (Đề thi có 01 trang) Câu 1 (8,0 điểm) Nếu anh không về trong buổi chiều nay Em đừng buồn và âu lo quá nhé Nhớ đón con và động viên cha mẹ Bởi Tổ quốc cần, anh chẳng thể ngồi yên Bao nhiêu người cũng rất muốn đoàn viên Nhưng Covid đang tràn lan đất nước Anh không thể, nghĩ tình riêng mình được Khi các bạn anh, bạc tóc,.
Trang 1UBND HUYỆN PHÙ NINH
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 9 THCS CẤP HUYỆN
NĂM HỌC 2021 - 2022 Môn: Ngữ văn
Thời gian làm bài: 150 phút (không kể thời gian giao đề)
(Đề thi có 01 trang)
Câu 1 (8,0 điểm)
Nếu anh không về trong buổi chiều nay
Em đừng buồn và âu lo quá nhé Nhớ đón con và động viên cha mẹ Bởi Tổ quốc cần, anh chẳng thể ngồi yên
Bao nhiêu người cũng rất muốn đoàn viên Nhưng Covid đang tràn lan đất nước Anh không thể, nghĩ tình riêng mình được Khi các bạn anh, bạc tóc, hao gầy
Ai cũng mong cho đất nước mỗi ngày Không còn tin, người nhiễm thêm ca mới Thương Tổ quốc, em ở nhà hãy đợi Hết dịch rồi, anh sẽ lại về thôi
(Nếu anh không về - Tạp chí văn nghệ Đất Tổ ngày 8/12/2021 - Vũ Quốc Tuấn)
Suy nghĩ của em về bức thông điệp đời sống từ đoạn thơ trên.
Câu 2 (12,0 điểm)
Bàn về bài thơ Bếp lửa của Bằng Việt có ý kiến cho rằng: "Bài thơ biểu hiện một triết lý thầm kín: những gì là thân thiết nhất của tuổi thơ mỗi người, đều có sức tỏa sáng, nâng đỡ con người trên hành trình dài rộng của cuộc đời".
Bằng những hiểu biết của em về bài thơ Bếp lửa của Bằng Việt, em hãy làm
sáng tỏ nhận định trên.
Hết -Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm.
Họ và tên thí sinh: ……… Số báo danh: …………
ĐỀ CHÍNH THỨC
Trang 2PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 9 THCS CẤP HUYỆN
NĂM HỌC 2021 - 2022 Môn: Ngữ văn
(Đáp án 04 có trang)
Câu 1 Yêu cầu chung
- Kiểm tra năng lực viết bài nghị luận xã hội của thí sinh: đòi hỏi thí
sinh phải huy động những hiểu biết về đời sống xã hội, kĩ năng tạo lập
văn bản và khả năng bày tỏ thái độ, chủ kiến của mình trong bài làm.
- Thí sinh có thể làm bài theo nhiều cách khác nhau nhưng phải có lí lẽ
và căn cứ xác đáng, được tự do bày tỏ quan điểm riêng của mình,
nhưng phải có thái độ chân thành, nghiêm túc, phù hợp với chuẩn mực
đạo đức xã hội.
Yêu cầu cụ thể
1 Phân tích khái quát đoạn thơ, rút ra vấn đề cần bàn luận:
- Thông qua đoạn thơ, tác giả muốn gợi lên sự vất vả, gian nan, có thể
hiểm nguy đến tính mạng của các “chiến sĩ” trên tuyến đầu chống dịch
- Tác giả mong muốn mỗi người dân thấu hiểu, có tinh thần trách nhiệm
và sẵn sàng sẻ chia sức lực của mình, nâng cao ý thức trong cộng đồng
góp sức đẩy lùi dịch bệnh
+ Tinh thần trách nhiệm: là một trong những phẩm chất đáng quý của
con người Đó chính là ý thức thực hiện tốt nghĩa vụ, công việc của
bản thân, không ỷ lại, dựa dẫm hay đùn đẩy trách nhiệm cho người
khác
+ Sự sẻ chia trong cuộc sống: là những suy nghĩ, hành động xuất phát
từ trái tim, là sự đồng cảm, yêu thương, sự quan tâm, giúp đỡ những
người xung quanh
1,5
0,5 1,0
2 Bàn luận:
- Sống có trách nhiệm và biết sẻ chia cho cộng đồng, xã hội là một
chuẩn mực để đánh giá nhân cách, sự trưởng thành của một con người
- Là một lối sống đẹp, là phẩm chất cần có của những người trẻ trong
cuộc sống hiện đại
- Là hành động khẳng định giá trị bản thân, dấu hiệu cơ bản, quan trọng
của việc hòa nhập với cộng đồng, giúp cho xã hội trở nên tốt đẹp hơn
(HS nêu dẫn chứng phù hợp)
3,0
3 Mở rộng:
- Sống có trách nhiệm với gia đình, cộng đồng, xã hội nhưng trước tiên
cần trách nhiệm với chính mình, không vì mục đích tư lợi cá nhân mà
ảnh hưởng đến sự phát triển của cộng đồng
- Phê phán, lên án những kẻ sống thiếu trách nhiệm, ích kỉ, không biết
quan tâm, chia sẻ, yêu thương,
2,0
ĐỀ CHÍNH THỨC
Trang 34 Bài học nhận thức và hành động
- Nhận thức: Sống trách nhiệm, biết sẻ chia là một lối sống đúng đắn
cần được cổ động và lan tỏa trong cộng đồng
- Hành động: Mỗi người cần nỗ lực hành động bằng những việc làm cụ
thể, thiết thực để góp sức mình xây dựng quê hương, đất nước
1,5
Câu 2 Bàn về bài thơ Bếp lửa của Bằng Việt có ý kiến cho rằng: "Bài
thơ biểu hiện một triết lý thầm kín: những gì là thân thiết nhất của tuổi
thơ mỗi người, đều có sức tỏa sáng, nâng đỡ con người trên hành trình
dài rộng của cuộc đời".
Bằng những hiểu biết của em về bài thơ Bếp lửa của Bằng Việt,
em hãy làm sáng tỏ nhận định trên
12,0
Yêu cầu chung:
* Yêu cầu về kĩ năng:
- Thí sinh phải nắm vững kĩ năng làm bài nghị luận văn học, vận dụng
tốt các thao tác giải thích, phân tích, bình luận và chứng minh một vấn
đề qua tác phẩm cụ thể.
- Bố cục rõ ràng, chặt chẽ, khoa học, hợp lí Diễn đạt trôi chảy, lưu
loát Không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp.
* Yêu cầu về kiến thức:
- Học sinh phải biết vận dụng kiến thức lí luận văn học và kiến thức về
một tác phẩm để giải thích, bình luận và chứng minh vấn đề.
- Thí sinh có thể đưa ra những ý kiến, trình bày theo nhiều cách khác
nhau, nhưng cần chính xác, hợp lí, rõ ràng, thuyết phục.
Yêu cầu cụ thể:
I Mở bài:
- Dẫn dắt vấn đề
- Giới thiệu tác giả, tác phẩm
- Trích dẫn nhận định
0,5
II Thân bài:
1 Giải thích ý kiến:
- Những gì là thân thiết nhất của tuổi thơ mỗi người: là những điều gần
gũi, giản dị, thân thương, gắn bó với tuổi ấu thơ và để lại dấu ấn sâu sắc
trong cuộc đời của mỗi con người
- Sức tỏa sáng: đây là ánh sáng của cái đẹp, của những điều thiêng liêng
cao cả; ánh sáng ấy bất diệt, soi rọi, mãi lung linh trong tâm hồn con
người
- Nâng đỡ con người trong suốt hành trình dài rộng của cuộc đời: đây là
sự nâng đỡ về tinh thần, là sự bồi đắp tâm hồn con người Từ ấu thơ cho
tới khi trưởng thành những điều cao đẹp ấy là điểm tựa, là sức mạnh
tinh thần nâng bước mỗi chúng ta
2,0
Trang 42 Phân tích, chứng minh: 8,0
a Khái quát:
- Giới thiệu hoàn cảnh ra đời của bài thơ Bếp lửa: sáng tác khi Bằng
Việt du học ở nước ngoài, xa quê hương, xa Tổ quốc
- Mạch cảm xúc của bài thơ được khơi nguồn từ hình ảnh bếp lửa, từ
bếp lửa, cháu nhớ về bà, suy ngẫm về cuộc đời bà, về tình bà cháu, về
những điều thiêng liêng cao đẹp => Hình ảnh bếp lửa và bà là cặp hình
tượng nghệ thuật sóng đôi trong suốt bài thơ
0,5
b Những điều thân thiết nhất trong tuổi thơ của cháu: Bà và bếp
lửa
- Bà là người thân, là người đã nuôi nấng, dạy bảo, nâng đỡ cháu từ
những ngày thơ ấu cho tới khi trưởng thành
- Bếp lửa là hình ảnh giản dị, thân thương, gắn bó với cháu từ thời thơ
ấu
1,0
c Sức tỏa sáng của hình ảnh bà và hình ảnh bếp lửa:
- Hình ảnh bếp lửa tỏa sáng:
+ Bếp lửa thực do bàn tay bà nhóm lên, lung linh tỏa sáng dù trong mọi
hoàn cảnh khắc nghiệt và luôn tỏa sáng trong tâm hồn, trong kí ức của
cháu (dẫn chứng và phân tích)
- Hình ảnh bà tỏa sáng bởi những phẩm chất cao đẹp: bền bỉ, kiên
cường, có nghị lực vững vàng trong hoàn cảnh gian khó, có niềm tin
mãnh liệt vào cuộc sống; yêu thương cháu hết lòng; giàu đức hi sinh
(dẫn chứng và phân tích)
3,0
1,5
1,5
d Bà và bếp lửa nâng đơ cháu trong suốt hành trình dài rộng của
cuộc đời:
- Bà và bếp lửa đã trở thành điểm tựa tinh thần cho cháu:
+ Khi cháu ở bên bà: Trải qua thời thơ ấu trong những năm tháng đói
mòn đói mỏi, rồi thời niên thiếu trong giai đoạn đất nước chiến tranh,
cháu luôn được bà yêu thương, bao bọc, chở che, quan tâm, chăm sóc,
dạy bảo, bà mang cả công cha nghĩa mẹ, ơn thầy Cháu cảm nhận được
đức hi sinh, tình yêu thương ấm áp, được truyền cho niềm tin, nghị lực
để vượt qua hoàn cảnh (dẫn chứng và phân tích)
+ Khi cháu đã trưởng thành, đã bay cao bay xa, được tiếp xúc với những
điều mới lạ, nhưng cháu vẫn luôn khắc ghi hình ảnh của bà và bếp lửa
Bà và ngọn lửa ấy đã thành kỉ niệm ấm lòng, thành niềm tin thiêng
liêng, kì diệu nâng bước người cháu trên suốt chặng đường dài (dẫn
chứng và phân tích)
3,5
2,0
1,5
Trang 53 Đánh giá, mở rộng:
- Bài thơ kết hợp trữ tình, tự sự, nhiều hình ảnh thơ đẹp, sáng tạo hình
ảnh bếp lửa mang tình biểu tượng, làm nổi bật tình cảm bà cháu thiêng
liêng
- Những hình ảnh, kỉ niệm thân thiết nhất của tuổi thơ mỗi người có sức
tỏa sáng, nâng đỡ, nuôi dưỡng lòng biết ơn, tình cảm gia đình, tình yêu
quê hương, đất nước
- Liên hệ với các tác phẩm cùng chủ đề (VD: Tiếng gà trưa - Xuân
Quỳnh)
1,0
III Kết bài:
- Khẳng định giá trị, ý nghĩa của bài thơ tác động đến mỗi người: là lời
nhắc nhở mỗi con người luôn biết trân trọng, giữ gìn những tình cảm
trong sáng, đẹp đẽ
- Liên hệ nhận thức và hành động của bản thân
0,5
* Lưu ý:
- Giám khảo vận dụng linh hoạt khi chấm để đánh giá đúng bài làm của thí sinh Khuyến khích những bài viết sáng tạo.
- Điểm toàn bài cho lẻ đến 0,25 Toàn bài là tổng điểm đã chấm, không làm tròn.
- Hết
Trang 6-UBND HUYỆN PHÙ NINH
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 9 THCS CẤP HUYỆN
NĂM HỌC 2021 - 2022 Môn: Ngữ văn
Thời gian làm bài: 150 phút (không kể thời gian giao đề)
(Đề thi có 01 trang)
Câu 1 (8,0 điểm)
“Những giọt sương lặn vào lá cỏ
Qua nắng gắt, qua bão tố Vẫn giữ lại cái mát lành đầy sức mạnh Vẫn long lanh, bình thản trước vầng dương…”
(Thanh Thảo - Sự bùng nổ của mùa xuân)
Suy nghĩ của em về bức thông điệp đời sống rút ra từ văn bản trên.
Câu 2 (12,0 điểm)
“Niềm vui của nhà văn chân chính là được làm người dẫn đường đến xứ sở của cái đẹp”.
Hãy khám phá “xứ sở của cái đẹp” trong văn bản “Đoàn thuyền đánh cá”
của nhà thơ Huy Cận
Hết -Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm!
Họ và tên thí sinh: ……… Số báo danh: …………
UBND HUYỆN PHÙ NINH
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
HƯỚNG DẪN CHẤM THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 9 THCS CẤP HUYỆN
ĐỀ DỰ PHÒNG
ĐỀ DỰ PHÒNG
Trang 7NĂM HỌC 2021 - 2022 Môn: Ngữ văn
(Đáp án 04 có trang)
Câu 1 Yêu cầu chung
- Kiểm tra năng lực viết bài nghị luận xã hội của thí sinh: đòi hỏi thí
sinh phải huy động những hiểu biết về đời sống xã hội, kĩ năng tạo lập
văn bản và khả năng bày tỏ thái độ, chủ kiến của mình trong bài làm.
- Thí sinh có thể làm bài theo nhiều cách khác nhau nhưng phải có lí
lẽ và căn cứ xác đáng, được tự do bày tỏ quan điểm riêng của mình,
nhưng phải có thái độ chân thành, nghiêm túc, phù hợp với chuẩn mực
đạo đức xã hội.
Yêu cầu cụ thể
1 Phân tích khái quát đoạn thơ, rút ra vấn đề cần bàn luận:
- Hình ảnh giọt sương lặn vào lá cỏ: biểu tượng cho cái đẹp bình dị,
khiêm nhường của đời sống quanh ta.
- Nắng gắt, bão tố: ẩn dụ để chỉ những khó khăn, thử thách của
cuộc đời.
- Cách diễn đạt “Qua…vẫn…vẫn”: nhấn mạnh vẻ đẹp vững bền, bất
biến của những giọt sương qua bao khắc nghiệt của tự nhiên, bao thăng
trầm của đời sống
=> Từ một hiện tượng trong thiên nhiên, Thanh Thảo gợi mở cho ta
nhiều suy ngẫm về con người, cuộc sống:
- Sức sống bền bỉ, mãnh liệt của thiên nhiên cũng chính là sức sống
bền bỉ, mãnh liệt của con người trước sóng gió cuộc đời
- Cách nhìn nhận, khám phá cái đẹp của đời sống: Đời sống vẫn luôn
tiềm ẩn những vẻ đẹp kì diệu Có những sự vật bề ngoài tưởng chừng
mong manh, những con người thoạt nhìn rất nhỏ bé, khiêm nhường
(như giọt sương, lá cỏ) nhưng lại ẩn chứa một sức mạnh lớn lao, một
vẻ đẹp kì diệu (Vẫn giữ lại cái mát lành đầy sức mạnh/ Vẫn long
lanh, bình thản trước vầng dương)
1,5
Trang 82 Chứng minh, bàn luận:
- Giữa vô vàn khó khăn, khốc liệt của hoàn cảnh, cái đẹp vẫn đơm hoa,
sự sống vẫn nảy mầm Giữa cuộc đời đầy chông gai, sóng gió, có
những con người bình thường nhưng vẫn tiềm ẩn sức sống phi thường,
đầy bản lĩnh, nghị lực
- Mặt khác, chính hoàn cảnh khó khăn, thử thách lại là một trong
những điều kiện cần thiết để con người khẳng định giá trị của bản thân
mình
- Cuộc sống luôn chứa đựng những điều bất ngờ, luôn ẩn chứa vẻ đẹp
bình dị mà thanh cao, những con người khiêm nhường mà vĩ đại
Muốn nhận ra những vẻ đẹp đó, điều cốt yếu nhất là chúng ta cần phải
có tấm lòng biết yêu cái đẹp, trân trọng cái đẹp dù là nhỏ bé nhất
- Phê phán những con người thiếu ý chí, nghị lực, niềm tin,…
4,5
3 Bài học:
- Trong mọi hoàn cảnh, dù vất vả, gian nan, con người cần có bản lĩnh,
nghị lực vươn lên để sống một cuộc sống có ý nghĩa
- Biết cách nhìn nhận, khám phá, trân trọng cái đẹp của đời sống, con
người
2,0
Câu 2 “Niềm vui của nhà văn chân chính là được làm người dẫn
đường đến xứ sở của cái đẹp”.
Hãy khám phá “xứ sở của cái đẹp” trong văn bản “Đoàn
12,0
Yêu cầu chung:
*Yêu cầu kĩ năng:
vận dụng tốt các thao tác giải thích, phân tích, bình luận và chứng
minh một vấn đề qua tác phẩm cụ thể.
- Bố cục rõ ràng, chặt chẽ, khoa học, hợp lí Diễn đạt trôi chảy, lưu
loát Không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp.
*Yêu cầu kiến thức
- Học sinh phải biết vận dụng kiến thức lí luận văn học và kiến
thức một tác phẩm để giải thích, bình luận, chứng minh một vấn
đề.
- Thí sinh có thể đưa ra những ý kiến, trình bày theo nhiều cách
khác nhau nhưng cần chính xác, hợp lí, thuyết phục.
Yêu cầu cụ thể
I Mở bài:
- Giới thiệu tác giả
- Tác phẩm và vấn đề nghị luận
- Trích dẫn ý kiến
0,5
II Thân bài
Trang 91 Giải thích
- Nhà văn chân chính là nhà văn luôn đặt mục đích sáng tác vào con
người và cuộc sống Đem ngòi bút của mình phục vụ đời sống và có
ích cho con người
- Xứ sở của cái đẹp trong tác phẩm văn học được thể hiện ở hai
phương diện nội dung và hình thức
+ Vẻ đẹp nội dung là vẻ đẹp của tự nhiên và con người trong lao
động, chiến đấu, các lĩnh vực khác… mà nhà văn mang tới cho
người đọc
+ Vẻ đẹp hình thức là khả năng xây dựng được những hình tượng
nghệ thuật sinh động, độc đáo, hấp dẫn Là khả năng kết cấu chặt
chẽ, tình huống hợp lí và khả năng sử dụng ngôn từ điêu luyện
=> Nội dung, hình thức đẹp không chỉ đem lại cho người đọc những
rung cảm thẩm mĩ mà còn làm cho con người yêu cuộc sống, khao
khát hướng tới những gì đẹp đẽ tốt lành cho cuộc đời
Để người đọc cảm nhận được xứ sở của cái đẹp đó thì nhà văn chân
chính là người dẫn đường cho người đọc khám phá cảm nhận Đó là
niềm vui, niềm hạnh phúc của nhà văn
2,0
2 Chứng minh:
a, Xứ sở của cái đẹp trong “Đoàn thuyền đánh cá” được thể hiện
trước hết ở phương diện nội dung:
a.1 Xứ sở của cái đẹp trong “Đoàn thuyền đánh cá” được thể hiện
ở vẻ đẹp của thiên nhiên vùng biển Hạ Long :
+ Đó là cảnh thiên nhiên bao la, bát ngát, hùng vĩ khiến cảnh lao động
thêm hùng tráng
+ Thiên nhiên kì ảo, thơ mộng khiến cảnh lao động trở lên thi vị
+ Thiên nhiên đầy sức sống, ấm áp, gần gũi với con người
+ Thiên nhiên giàu có ban tặng bao loài cá với vẻ đẹp lộng lẫy và
rực rỡ làm nên kết quả tốt đẹp của người lao động,
(Lấy được dẫn chứng, phân tích)
->Tất cả làm nên một bức tranh thiên nhiên đẹp kì lạ, hấp dẫn
gợi ra cho ta bao liên tưởng và yêu mến
8,0
2,5
Trang 10a.2 Xứ sở của cái đẹp trong “Đoàn thuyền đánh cá” còn được thể
hiện ở vẻ đẹp hấp dẫn của con người:
+ Làm chủ cuộc đời, làm chủ biển trời quê hương, miệt mài, hăng
say lao động, không quản ngày đêm làm giàu cho quê hương, đất
nước
+ Tâm hồn phơi phới lạc quan
+ Lao động đạt kết quả tốt đẹp
+ Hình ảnh họ được khắc họa trong sự hòa hợp với thiên nhiên, nổi
bật ở vị trí trung tâm, gắn với đoàn thuyền đánh cá, trong lao động
tập thể hào hùng, đầy niềm vui Tầm vóc của họ được phóng to trên
nền vũ trụ, mang kích thước vũ trụ Vẻ đẹp của họ vừa thực, vừa
lãng mạn
(Lấy được dẫn chứng, phân tích)
->Tất cả đã tạo nên xứ sở của cái đẹp: thiên nhiên đẹp, con người đẹp
2,5
b, Xứ sở của cái đẹp trong “Đoàn thuyền đánh cá” không chỉ
đẹp về nội dung mà còn đẹp về nghệ thuật, được thể hiện:
- Cảm hứng vũ trụ và cảm hứng lãng mạn cách mạng đã tạo cho bài
thơ có nhiều hình ảnh độc đáo, vừa thực, vừa ảo, vừa rộng lớn, tráng
lệ, lung linh như những bức tranh sơn mài
- Bài thơ cũng là một khúc ca, khúc ca về lao động, về thiên nhiên
đất nước giàu đẹp Khúc ca ấy phơi phới, khỏe khoắn, mạnh mẽ,
được tạo nên bởi âm hưởng, giọng điệu của bài thơ Các yếu tố lời
thơ, nhịp điệu, vần, góp phần làm nên âm hưởng ấy Cách gieo
vần có nhiều biến hóa, linh hoạt
- Bút pháp phóng đại khoa trương đạt hiệu quả thẩm mĩ và tạo dấu
ấn riêng cho bài thơ
- Sử dụng linh hoạt các biện pháp tu từ: liệt kê gợi sự giàu có của
biển khơi, các hình ảnh ẩn dụ nghệ thuật nhân hóa gợi một không
gian sống động, lung linh, kì ảo mà gần gũi, ấm áp
3,0
3 Đánh giá, liên hệ:
- Bài thơ đã thể hiện vẻ đẹp của quê hương đất nước và con
người lao động trong thời kì xây dựng xã hội chủ nghĩa trong những
năm kháng chiến chống Mĩ cứu nước
- Phong cách nói chung và giọng điệu nói riêng đã làm nên vẻ
đẹp cho bài thơ (liên hệ)
1,0