ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập – Tự do – Hạnh phúc ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC HỌC PHẦN Lịch sử vật lý (History of Physics) Mã học phần (HPH) 1 Thông tin chung về môn học Số tín chỉ 3 Số tiết 45 LT 30 TL 30 Loại môn học Tự chọn Môn học song hành nghiên cứu chương trình vật lý phổ thông Các yêu cầu đối với môn học (nếu có) không Bộ môn phụ trách tổ phương pháp giảng dạy 2 Mô tả tóm tắt nội dung môn học Học phần “Lịch sử vật lý” giúp người học nắm được q.
Trang 1ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAMĐộc lập – Tự do – Hạnh phúc
ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC HỌC PHẦN Lịch sử vật lý (History of Physics)
Mã học phần: (HPH)
1 Thông tin chung về môn học:
Số tín chỉ: 3 Số tiết: 45 LT: 30 TL:30
Loại môn học: Tự chọn
Môn học song hành: nghiên cứu chương trình vật lý phổ thông
Các yêu cầu đối với môn học (nếu có): không
Bộ môn phụ trách: tổ phương pháp giảng dạy
2 Mô tả tóm tắt nội dung môn học:
Học phần “Lịch sử vật lý” giúp người học nắm được quá trình hình thành và phát triển của khoa học Vật lý, mối quan hệ của các quy luật phát triển của Vật lý học trong quá khứ và đồng thời dự đoán được sự phát triển của Vật lý học trong tương lai Lịch sử vật lý có nhiệm vụ phát biểu và trình bày lại các sự kiện lịch sử một cách chọn lọc và có hệ thống, nhằm tái hiện quá trình phát triển của khoa học Vật lý Lịch sử vật lý học có vai trò to lớn trong việc xây dựng thế giới quan duy vật biện chứng, có ý nghĩa tác dụng xây dựng lòng yêu mến và kính trọng đối với khoa học và các nhà khoa học, giáo dục phẩm chất và đạo đức của con người, mở rộng nhãn quan khoa học, chống chủ nghĩa giáo điều và hình thức trong dạy học Vật lý Lịch sử vật lý có mối quan hệ mật thiết với các môn học như Rèn luyện nghiệp vụ sư phạm; nghiên cứu chương trình vật lý phổ thông… Đối với giáo viên vật lý tương lai việc nắm được các kiến thức về lịch
sử vật lý sẽ góp phần làm cho tiết giảng thêm phần phong phú, sinh động, cung cấp thêm nhiều kiến thức bổ ích cho học sinh từ đó nâng cao chất lượng dạy học vật lý ở trường phổ thông
3 Mục tiêu của môn học:
+ Về kiến thức: giúp người học
- Nắm được quá trình phát triển của Vật lý học
- Phân tích được mối quan hệ biện chứng giữa khoa học vật lý với các khoa học khác
- Trình bày được tiểu sử của các nhà bác học vật lý tiêu biểu
- Trình bày được các thí nghiệm cơ bản mà từ đó các công trình khoa học vật lý ra đời
- Phân tích được các điều kiện, cơ sở khoa học có ảnh hưởng đến sự ra đời của các công trình khoa học vật lý
- Trình bày được các công trình tiêu biểu của khoa học vật lý
- Phân tích và so sánh được các công trình của các nhà vật lý học từ đó kết luận vai trò của các nhà vật lý học đối với quá trình hình thành một công trình khoa học vật lý
+Về kỹ năng: Vận dụng tốt các kiến thức về Lịch sử vật lý vào quá trình giảng dạy vật lý ở
trường phổ thông
+ Về thái độ: Tôn trọng khoa học và các nhà khoa học.
Trang 24 Mô tả môn học bằng tiếng Anh: không
5 Tài liệu học tập:
[1] Đào Văn Phúc – Lịch sử vật lý học, nhà xuất bản giáo dục
6 Tài liệu tham khảo:
[2] Lê Nguyên Long, Đào Văn Phúc dịch : Lịch sử vật lý tập 1,2; nhà xuất bản giáo duc
7 Nhiệm vụ của sinh viên:
7.1 Phần lý thuyết, bài tập, thảo luận
- Dự lớp ≥ 80 % tổng số thời lượng của học phần
- Chuẩn bị thảo luận
- Hoàn thành các bài tập được giao
7.2 Phần bài tập lớn, tiểu luận : Không
8 Tiêu chuẩn đánh giá sinh viên và thang điểm
- Điểm đánh giá bộ phận chấm theo thang điểm 10 với trọng số như sau:
+ Kiểm tra giữa học phần:(b1- 15% )
+ Kiểm tra giữa học phần:(b2- 15% )
+ Chuyên cần: (c- 10 %)
+ Thí nghiệm, thực hành (nếu có): không có
+ Bài tập lớn, tiểu luận (nếu có): (e- 10%)
+ Điểm thi kết thúc học phần: (f- 50%)
+ Hình thức thi (vấn đáp, thi viết tự luận hoặc trắc nghiệm): trắc nghiệm
- Điểm học phần: Là điểm trung bình chung có trọng số của các điểm đánh giá bộ phận
và điểm thi kết thúc học phần làm tròn đến một chữ số thập phân
9 Nội dung chi tiết môn học
Chương Mở đầu
I.Đối tượng và nhiệm vụ Môn LSVL
1 Đối tượng:
2 Nhiệm vụ
3 Ý nghĩa
II.Quy luật nội tại của sự phát triển vật lý học
1.Quy luật thứ nhất
2.Quy luật thứ 2
3.Quy luật thứ 3
Phương pháp: Nghe giảng do GV trình bày
Yêu cầu học: Đọc tài liệu, ghi chép
Đánh giá: Điểm e1
2 LT
[1]
Trang 5- 24
Trang 3Địa điểm học: tại giảng đường
Chương 1: Thời kỳ ban đầu của sự phát triển vật lí học
1.1.Sự phát sinh các tri thức
1.2.Khoa học Phương Đông cổ đại
1.3.Giai đoạn mở đầu của khoa học cổ đại
1.4.Nguyên tử luận cổ đại Hy Lạp của Đêmôcrit
1.5.Vật lý học của Aritxtôt
1.6.Vật lý học thời kỳ Hy Lạp Hoá
1.7.Thảo luận
+ Các quan điểm về thế giới
+ Sao, các chòm sao
Phương pháp: Nghe giảng do GV trình bày
Yêu cầu học: Đọc tài liệu, ghi chép, trả lời câu hỏi của GV
Đánh giá: điểm e2
Địa điểm học: tại giảng đường
4 LT 4TL
[1] Trang 25-49
Chương 2: Cuộc cách mạng khoa học lần thứ nhất Sự ra đời của
vật lý học thực nghiệm.
2.1.Cuộc cách mạng khoa học lần thứ nhất
2.1.1.Côpecnic và hệ nhật tâm
2.1.2.Cuộc đấu tranh cho hệ nhật tâm
2.2.Sự ra đời của Vật lý học thực nghiệm
2.2.1.Sự phát triển của thuyết nhật tâm
2.2.2.Phương pháp mới trong nghiên cứu khoa học
2.2.3.Những thành tựu ban đầu của vật lý học thực nghiệm
2.3.Thảo luận:
+ Trái Đất, chuyển động của Trái Đất, các thực nghiệm chứng minh
+ Thiên cầu, chuyển động của các hành tinh
Phương pháp: Nghe giảng do GV trình bày
Yêu cầu học: Đọc tài liệu, ghi chép, làm bài tập lớn
Đánh giá: điểm e3
Địa điểm học: tại giảng đường
4 LT
Trang 50-80
Chương 3: Cơ học Newtơn và sự hoàn thành cuộc cách mạng KH
3.1.Vũ trụ học của Đềcac
[1] Trang
Trang 481-3.2.Cơ học Newtơn
3.2.1.Newtơn và sự nghiệp khoa học
3.2.2.Cơ học Newtơn
3.3 Thảo luận
Anh (chị) hãy trình bày những hiểu biết về Newton và các định luật
của ông
Phương pháp: Nghe giảng do GV trình bày
Yêu cầu học: Đọc tài liệu, ghi chép, xây dựng bài giảng
Đánh giá: kiểm tra giữa kỳ điểm b2 (15 %)
Địa điểm học: tại giảng đường
4 LT
4 TL
101
Kiểm tra 1 tiết: Kiểm tra nội dung các chương 1,2,3.
Chương 4: Bước đầu hình thành vật lý học cổ điển
4.1.Cơ học thế kỷ XVIII
4.2.Nhiệt độ
4.3 Điện học
4.3.1.Những nghiên cứu định tính về điện
4.3.2.Những nghiên cứu định lượng về điện
4.4.Quang học
4.5 Thảo luận
+ Sét, hiện tượng thiên nhiên kỳ thú
+ Anh (chị) hãy trình bày về những hiểu biết của mình về điện động
vật Ý nghĩa của điện động vật
Phương pháp: Tự học+ vấn đáp
Yêu cầu học: SV tự nghiên cứu tài liệu và trả lời các câu hỏi
Đánh giá: điểm e4
Địa điểm học: ở nhà và trên lớp
2 LT
4 TL Trg 102-[1]
129
Chương 5: Vật lý học thời kỳ phát triển công nghiệp Tư bản Chủ
nghĩa
5.1.Cơ học nửa đầu thế kỷ XIX
5.2.Bước phát triển mới của Quang học sóng
5.3.Những bước đi đầu tiên của Điện động lực học
5.3.1.Sự phát minh ra dòng điện
5.3.2.Sự ra đời của điện động lực học
4 LT
4 TL
[1] Trg 130-155
Trang 55.3.3.Cảm ứng điện từ và sự tiếp tục phát triển điện động lực học.
5.4.Thảo luận
- Ánh sang mang tính chất sóng rõ rệt Anh chị hãy chứng minh
- Ứng dụng của hiện tượng cảm ứng điện từ trong thực tiễn
Phương pháp: Nghe giảng do GV trình bày
Yêu cầu học: Đọc tài liệu, ghi chép, xây dựng bài giảng
Đánh giá: điểm e5
Địa điểm học: tại giảng đường
Chương 6 Sự phát minh ra ĐLBT và chuyển hoá năng lượng
6.1.Bước đầu nghiên cứu sự chuyển hoá của nhiệt và công
6.2.Sự hình thành định luật bảo toàn và chuyển hoá năng lượng
6.3.Việc tiếp tục củng cố và phát triển định luật bảo toàn và chuyển
hoá năng lượng
6.4.Thảo luận:
- Anh ( chị ) hãy trình bày quá trình phát minh ra định luật bào toàn
năng lượng
- Ý nghĩa của định luật trong thực tiễn?
Phương pháp: Nghe giảng do GV trình bày
Yêu cầu học: Đọc tài liệu, ghi chép
Đánh giá: điểm e6
Địa điểm học: tại giảng đường
4 LT
4 TL
[1] Trg 156-170
Chương 7: Sự hoàn chỉnh vật lý học cổ điển
7.1.Sự phát triển nhiệt động lực học và vật lý thống kê
7.1.1.Vật lý học về chất khí
7.1.2.Sự hình thành nhiệt động lực học
7.1.3.Sự hình thành và phát triển vật lý thống kê
7.2.Sự hình thành và phát triển lí thuyết trường điện từ
7.2.1.Sự hình thành điện động lực học Macxoen
7.2.2.Những cơ sở thực nghiệm của điện động lực học Macxoen
Phương pháp: Tự học+ vấn đáp
Yêu cầu : SV tự nghiên cứu tài liệu, trả lời các câu hỏi của giáo viên
Đánh giá: điểm e7
Địa điểm học: ở nhà và trên lớp
2 LT
[1] Trang 171-219
Trang 6Chương 8:Cuộc cách mạng mới trong vật lý học.Vật lý hiện đại.
8.1.Sự hình thành và phát triển thuyết tương đối
8.1.1.Những quan điểm về ete trước thuyết tương đối
8.1.2.Sự ra đời của thuyết tương đối hẹp
8.1.3.Sự ra đời của thuyết tương đối rộng
8.1.4.Quá trình khẳng điỉnh thuyết tương đối
8.2.Sự hình thành và phát triển thuyết lượng tử
8.2.1.Lí thuyết bức xạ của vật đen tuyết đối
8.2.2.Sự ra đời của thuyết lượng tử
8.2.3.Sự ra đời của học lượng tử
8.2.4 Những thành tựu mới trong vật lý học
8.3.Thảo luận:
1.Sự nở ra của vũ trụ
2.Ứng dụng của năng lượng nguyên tử hạt nhân trong cuộc sống
3.Siêu dẫn
4.Anhxtanh, thuyết tương đối hẹp của Anhxtanh
5.Mặt Trời, nguồn năng lượng vô tận
6.Năng lượng mặt trời, ứng dụng của năng lượng mặt trời trong cuộc
sống
7.Hạt sơ cấp
8.Sự ra đời và phát triển của Cơ học lượng tử
9 Sự ra đời và phát triển của thuyết lượng tử ánh sáng
10.Sự hình thành vũ trụ theo Thuyết Big Bang
Phương pháp: Nghe giảng do GV trình bày
Yêu cầu học: Đọc tài liệu, ghi chép, quan sát và xây dựng bài giảng
Đánh giá: kiểm tra điểm b2( 15% )
Địa điểm học: tại giảng đường
4 LT 6TL
[1]
Trang 220-315
Ngày 28 tháng 08 năm 2014
Hiệu trưởng Trưởng khoa Trưởng bộ môn Người biên soạn
Thái Quốc Bảo