Các điều khoản của bộ luật bao trùm hầu hết các mặt hoạt động của công tác lưu trữ Liên bang Nga thuộc các lĩnh vực quản lý, sở hữu, bảo quản, thu thập, thống kê và sử dụng tài liệu l
Trang 1NHIN RA THE GIOI
VAI NET VE
Số 1/2007
LUẬT LƯU TRU’ LIEN BANG NGA 2004"
TS Doan Thi Hoa Trường ĐH KHXH và NV
lên bang Nga là một
L trong những nước có
nền lưu trữ học phát
triển vào bậc nhất thế giới
Điều đó thể hiện ở một hành
lang pháp lý được tạo dựng
tương đối chặt chẽ trong lĩnh
vực này Năm 2004, Quốc
hội Liên bang Nga đã thông
qua “Luật Liên bang về côn
tác lưu trữ Liên bang Nga”
Luật do Tổng thống V.Putin
ký ban hành và chính thức
có hiệu lực từ ngày 27 tháng
Mười năm 2004 Bộ luật
gồm 9 chương, 32 điều, cho
phép điều chỉnh những quan
hệ pháp luật trong lĩnh vực
công tác lưu trữ Luật này
thay thế bộ “Cơ sở pháp luật
Liên bang Nga về lựu trữ và
Phông lưu trữ Liên bang
Nga” số 5341-1 từ ngày 7
tháng Bảy năm 1993 (gdm 7
phần, 25 điều)
Luật 2004 đã đánh dấu
một bước phát triển mới
trong công tác lưu trữ Nga,
đảm bảo những qui phạm
pháp luật trong hoạt động
của các cơ quan lưu trữ Liên
bang Nga Các điều khoản
của bộ luật bao trùm hầu hết
các mặt hoạt động của công
tác lưu trữ Liên bang Nga
thuộc các lĩnh vực quản lý,
sở hữu, bảo quản, thu thập,
thống kê và sử dụng tài liệu
lưu trữ Trong khuôn khổ
bài viết này, chúng tôi chỉ
giới thiệu một số vẫn đề cơ
bản được phản ánh trong bộ luật
Luật qui định, tất cả các
cơ quan nhà nước, các cơ
quan tự trị quận, huyện, bắt
buộc phải thành lập kho lưu
trữ, nhằm mục đích bảo quản, thu thập, thống kê và
sử dụng tài liệu lưu trữ Các
tổ chức và công dân có quyền lập kho lưu trữ Nhà
nước là người bảo đảm mọi
quyền lợi được qui định
trong Luật, bảo đảm mọi
chính sách cho sự phát triển
của công tác lưu trữ Liên bang Nga
Luật 2004 đã phân định
thẩm quyền rõ rệt giữa Liên bang Nga và các chủ thể của
nó trong công tác lưu trữ
Theo đó, Liên bang Nga có
toàn quyền “soạn thdo va xây dựng chính sách nhà
nước thông nhất trong lĩnh
vực công tác lưu trữ; qui định
những nguyên tắc thống nhất về công tác tỗ chức bảo quản, thu thập, thống kê và
sử dụng tài liệu lưu trữ Phông lưu trữ Liên bang Nga
và kiểm tra việc thục hiện những nguyên tắc đó", đồng thời giải quyết các van dé liên quan đến việc chuyển tài liệu lưu trữ ra khỏi lãnh thổ Liên bang Nga Các chủ thể Liên bang Nga có thẩm quyền “xây dựng chính sách
nhà nước trong lĩnh vue công tác lưu trữ trên lãnh tho
chủ thể Liên bang Nga’
Ngoài ra, các cơ quan thành
phố có thể giải quyết các vấn
đề thuộc công tác lưu trữ cắp địa phương (điều 4)
ˆ Việc quản lý nhà nước
trong công tác lưu trữ cũng
được phân cấp theo lãnh thd
hành chính: Liên bang Nga,
các chủ thể Liên bang Nga
và các cơ quan cấp thành phó Để mọi hoạt động trong
lĩnh vực này được thống
nhất, theo mục 5, điều 14:
“các cơ quan nhà nước, các
cơ quan tự trị địa phương,
các tỗ chúc và công dân -
với mục đích đảm bảo
những nguyên lý thông nhất việc tỗ chức bảo quản, thu thập, thống kê và sử dụng tài
liệu lưu trữ - trong công tac lưu trữ được chỉ đạo bởi pháp luật Liên bang Nga
(trong đó bao gồm cả những nguyên tắc do cơ quan hành pháp chuyên trách Chính phủ Liên bang Nga qui định), pháp luật của chủ thể Liên
bang Nga và các văn bản qui phạm pháp luật địa phương” Tài liệu lưu trữ được đưa vào Phông iưu trữ Liên bang Nga thông qua việc xác định
giá trị của chúng: “Tất cả tài
liệu thuộc sở hữu liên bang,
.chủ thể liên bang hay sở hữu thành phố trên mọi vật mang tin đều phải được xác định
giá trị Trước khi việc xác định giá trị tài liệu được thực
Trang 2Nhin ra thé gidi
hiện theo đúng qui định, cắm
tiêu huỷ tài liệu" Đối với các
tài liệu thuộc sở hữu tư nhân
“được đưa vào Phông lưu trữ
Liên bang Nga trên cơ sở
xác định giá trị và thông qua
việc ký hợp đồng giữa người
sở hữu tài liệu lưu trữ và các
cơ quan lưu trữ nhà nước và
địa phương, viện bảo tàng,
thư viện hay lỗ chức viện
hàn lâm khoa học Nga
Trong bản hợp đồng có ghi
rõ trách nhiệm của chủ sở
hữu vê bảo quản, thống kê
và sử dụng tài liệu Phông
lưu trữ Liên bang Nga” Mọi
van đề liên quan đến
phương pháp xác định giá trị
tài liệu cũng như việc xác
định thành phần những tài
liệu đặc biệt quí hiếm Phông
lưu trữ Liên bang Nga được
thực hiện bởi Hội đồng xác
định giá trị trung ương thuộc
cơ quan chuyên trách Chỉnh
phủ Liên bang Nga Cơ quan
này phê chuẩn danh mục tài
liệu mẫu có ghi rõ thời hạn
bảo quản (Điều 6)
Luật đã xác định cụ thể
vẫn đề sở hữu tài liệu lưu
trữ Theo đó, có ba hình
thức sở hữu tài liệu lưu trữ,
đó là sở hữu nhà nước (gồm
sở hữu liên bang và các chủ
thể liên bang), sở hữu thành
thị và sở hữu tư nhân
Những tài liệu thuộc sở hữu
tư nhân là những tài liệu của
các tổ chức, hiệp hội phí
chính phủ và tài liệu được
công dân tạo ra hay do họ có
được bằng con đường hợp
pháp (điều 9)
Tài liệu lưu trữ thuộc hai
hình thức sở hữu đầu tiên
“không được cỗ phần hoá,
không thê là đối tượng đỗi,
bán, cho, lặng hay những giao kèo khác có thể đưa tới
chỗ trưng tập chúng, nếu hợp đông quốc tế hay pháp
luật Liên bang Nga không có những qui định khác" Trong
trường hợp cổ phần hoá các
cơ quan nhà nước và địa phương, những tài liệu lưu trữ đã được hình thành trong quá trình hoạt động của
chúng vẫn thuộc sở hữu nhà nước, chủ thể liên bang và địa phương (điều 10)
Có một số quy định đặc
biệt liên quan đến địa vị
pháp luật của các tài liệu lưu trữ thuộc sở hữu tư nhân
Những tài liệu này “có thể
trưng tập hay chuyên giao từ
người này sang người khác
theo hình thức thừa kế tổng
hợp hay những hình thúc"
Đối với các tài liệu đặc biệt quí hiếm thuộc sở hữu tư nhân “Nếu chủ sở hữu
những tài liệu đặc biệt giá trị
và những tài liệu được Nhà nước bảo trợ, không thực hiện những trách nhiệm của
mình về các vấn đề bảo quản, thống kê và không
thực hiện những trách nhiệm
của mình về các vấn đề bảo quản, thống kê và sử dụng
những tài liệu đó, từ đó làm
tổn thất giá trị của tài liệu, họ
có thể bị tước quyền sở hữu
bằng quyết định của toà án, theo điều 240 Bộ Luật dân
sự Liên bang Nga" (điều 11)
Tài liệu phông lưu trữ
Liên bang Nga được bảo
quản theo hai chế độ cơ bản
cố định và có thời hạn (thời hạn nộp lưu) Tài liệu được
bảo quản cố định tại các kho
lưu trữ nhà nước, viện bảo tàng, thư viện và các cơ
Số 1/2007
quan Viện Hàn lâm Nga Trước khi chuyển sang chế
độ bảo quản cô định (lưu trữ lịch sử), tài liệu được bảo quản có thời han tại các lưu trữ cơ quan Thời hạn nộp
lưu được qui định như sau:
1) Tài liệu của các cơ quan nhà nước Liên bang Nga: 15 năm
2) Tài liệu của các cơ
quan nhà nước chủ thể Liên
bang Nga: 10 năm
3) Tài liệu của các cơ quan tự trị địa phương và thành thị: 5 năm
Đối với một số loại tài
liệu riêng biệt, thời hạn bảo quản tạm thời cũng được qui
định cụ thể:
a) Ghi chép hộ tịch: 100
nam
b) Tài liệu về đội ngũ cán
bộ, giấy tờ công chứng, số
ghi chép công tác quản lý
kinh tế và những giấy tờ liên quan đến việc cổ phần hoá
quĩ nhà ở: 75 năm
c) Sơ đồ xây dựng kiến thiết cơ bản: 20 năm
d) Bản quyền sáng chế những mẫu mã điển hình, kiểu mẫu công nghiệp: 20 năm
đ) Tài liệu khoa học: 15 năm
©) Tài liệu phim ảnh: 5
nam
h) Tài liệu ghi âm: 3 năm
(điều 22)
Luật 2004 cấm các cơ
quan nhà nước, cơ quan ty
quản địa phương, các tổ
chức nhà nước và thành thị
chuyển giao tài liệu Phông
lưu trữ Liên bang Nga cho các viện bảo tàng, thư viện,
các tổ chức Viện hàn lâm khoa học Nga hay các tổ
Trang 3Nhìn ra thế giới
chức phi chính phủ khác Tài
liệu thuộc sở hữu tư nhân
có thể đưa vào các kho lưu
trữ nhà nước, thành thị, viện
bảo tàng, thư viện, tổ chức
Viện Hàn khoa học Nga trên
cơ sở hợp đồng giữa các tổ
chức đó với chủ sở hữu
Các cơ quan nhà nước,
các cơ quan tự trị địa
phương, các tổ chức nhà
nước và thành thị phải đảm
bảo việc lựa chọn, chuẩn bị
và chuyển giao tài liệu phông
lưu trữ Liên bang Nga vào
bảo quản lâu dài tại các kho
lưu trữ Tài liệu chỉ được
chuyển sang chế độ bảo
quản lâu dài tại các kho lưu
trữ sau khí đã được chỉnh lý
theo đúng nguyên tắc được
qui định bởi cơ quan chuyên
trách Chính phủ Liên bang
Nga Mọi công việc liên quan
đến sự lựa chọn, chuẩn bị và
chuyển giao tài liệu lưu trữ
vào bảo quản lâu dài, bao
gồm cả vân đề chỉnh lý và
vận chuyển, được thực hiện
bằng ngân sách của cơ quan
đó Các tổ chức phi chính
phủ phải thực hiện việc lựa
chọn, chuẩn bị và chuyển
giao những tài liệu nằm
trong lãnh địa của mình
thuộc sở hữu nhà nước
trong trạng thái đã được ˆ
chỉnh lý vào các kho lưu trữ
nhà nước và lưu trữ địa
phương Những tổ chức đó
có quyên truy lĩnh kinh phí
thực hiện các mục đích này
từ ngân sách nhà nước (điều
23)
Luật đã đặt ra những tiêu
chuẩn pháp lý về các vận đề
khai thác và sử dụng tài liệu
lưu trữ, Chẳng hạn như
“người sử dụng tài liệu lưu
trữ có quyền tự do tìm kiếm
và được nhận tài liệu lưu trữ
cho mục đích nghiên cúư,
“việc đến với tài liệu lưu trữ được đảm bảo bằng con đường cung cấp cho người
sử dụng tài liệu lưu trữ những công cụ tra tìm và
thông tin về những công cụ
này, cũng như bản chính và (hay) bản sao những tài liệu
cần thiết cho họ" (điều 24)
Đối với những tài liệu thuộc
sở hữu tư nhân, ngoài những tài liệu lưu trữ mà
điều kiện sử dụng được qui
định bởi pháp luật Liên bang
Nga, điều kiện sử dụng
được qui định bởi chủ sở hữu những tài liệu đó
Tiếp theo, “Người sử dụng tài liệu lưu trữ có quyên
sử dụng chuyển giao, phd biến thông tin có chứa trong
những tài liệu lưu trữ mà họ được khai thác cho mọi mục
đích hợp pháp và bằng mọi
hình thức hợp pháp" (điều
26)
Việc sử dụng tài liệu lưu
trữ có thể bị giới hạn bởi hợp đồng quốc tế Liên bang Nga,
pháp luật Liên bang Nga hay chủ sở hữu những tài liệu thuộc sở hữu tư nhân Luật
2004 có qui định giới hạn sử
dụng một số loại tài liệu lưu
trữ không phụ thuộc vào
hình thức sở hữu của chúng
Đó là những tài liệu “chứa đựng những thông tin bí mật
quốc gia hay những bí mật
được bảo vệ bởi pháp luật Liên bang Nga, cũng như nguyên bản của các tài liệu đặc biệt giá trị, trong đó bao
gồm cả những tài liệu độc
Số 1/2007
bản, hay những tài liệu đã được cơ quan chuyên trách Chính phủ Liên bang Nga xác định là đang ở trong tình trạng vật lý kém Việc huỷ
bỏ giới hạn sử dụng những tài liệu về các bí mật quốc gia và những bí mật khác được pháp luật bảo vệ được thực hiện theo luật pháp Liên
bang Nga Đối với những tài
liệu chứa đựng những thông
tin về bí mật cá nhân hay bí
mật gia đình công dân, về cuộc sống riêng của họ,
cũng như những thông tin có
thể ảnh hưởng đến sự an
toàn của công dân, giới hạn
sử dụng được qui định là 75
năm kể từ thời điểm tài liệu
ra đời Thời hạn này có thể được huỷ bỏ sớm hơn nếu
có sự đồng ý bằng văn bản
của chủ nhân hay của người
kế thừa sau khi chủ nhân tải liệu qua đời (điều 25)
Ngoài ra, các điều khoản
của Luật 2004 còn cho phép điều chỉnh các vấn đề về quan hệ quốc tế trong công tác lưu trữ Liên bang Nga,
về việc đưa tài liệu lưụ trữ,
bản sao tài liệu lưu trữ ra
khỏi lãnh thổ Liên bang Nga, vào lãnh thổ Liên bang Nga
hay việc xử lý vi phạm pháp
luật về công tác lưu trữ Liên
bang Nga
1Xem toàn văn Luật Lưu trữ
Liên bang Nga 2004:
http:/www.rusarchives.rulows/f z.shtml
“Sau đây gọi tat
2004
là Luật