SKKN MÔN CỜ VUA CẤP TIỂU HỌC

1 Phần mở đầu 1 1 Lý do chọn đề tài Giáo dục thể chất là một trong những nội dung cơ bản của giáo dục toàn diện học sinh trong nhà trường góp phần giáo dục tố chất vận động, nhân cách, đạo đức lối sống, ý thức tổ chức kỷ luật Do vậy bồi dưỡng sức khỏe cho học sinh hiện nay, làm nền tảng cho sau này đó là trách nhiệm chung của toàn xã hội và giáo viên chuyên ngành thể chất Cờ vua là một môn thể thao có lịch sử phát triển lâu đời, nó là một môn thể thao trí tuệ, có tác dụng phát triển tư duy logic.

1 Phần mở đầu:

1.1 Lý do chọn đề tài:

Giáo dục thể chất là một trong những nội dung cơ bản của giáo dục toàn diện học sinh trong nhà trường góp phần giáo dục tố chất vận động, nhân cách, đạo đức lối sống, ý thức tổ chức kỷ luật Do vậy bồi dưỡng sức khỏe cho học sinh hiện nay, làm nền tảng cho sau này đó là trách nhiệm chung của toàn xã hội và giáo viên chuyên ngành thể chất Cờ vua là một môn thể thao có lịch sử phát triển lâu đời, nó

là một môn thể thao trí tuệ, có tác dụng phát triển tư duy logic, luyện trí thông minh, giáo dục những phẩm chất tốt đẹp như tính tổ chức kỷ luật, kiên cường, bình tĩnh, luyện mưu trí, óc sáng tạo, luyện cách nhìn xa trông rộng, biết phân tích, tổng hợp tình hình một cách khách quan khoa học, rèn luyện cách làm việc có kế hoạch, tính quyết đoán và táo bạo trong xử lý tình huống Cờ vua là môn thể thao trí tuệ kết hơp trong mình 3 yếu tố: thể thao - khoa học –nghệ thuật , ngồi trước bàn cờ người chơi tha hồ phát huy trí tưởng tượng, khả năng sáng tạo, thử thách ý chí, rèn luyện phương pháp tư duy khoa học, phát triển các đức tính tốt đẹp

Là giáo viên giảng dạy môn thể dục của nhà trường, việc phát triển thể chất cho học sinh, tìm kiếm và phát huy học sinh có năng khiếu xây dựng đội tuyển cờ vua cho nhà trường, để chuẩn bị cho HKPĐ các cấp trong thời gian qua là điều tôi rất quan tâm và cũng là nhiệm vụ mà Nhà trường giao Muốn có được một đội tuyển cờ vua mạnh, duy trì và phát triển, chúng ta cần phải lên kế hoạch tuyển chọn vận động viên, chương trình huấn luyện, có kế hoạch thực hiện một cách nghiêm túc mới đem lại sự thành công Tuy nhiên việc thành lập được đội tuyển cờ vua còn gặp nhiều khó khăn, vì các học sinh không có nhiều thời gian, thời gian học tại trường 2 buổi/ngày, ngoài giờ các em còn phải đi học thêm và quan trọng nhất là chưa có sự đầu tư hợp lý của nhà trường và gia đình về vật chất lẫn tinh thần

Xuất phát từ các vần đề trên để xây dựng được một đội tuyển năng khiếu cờ vua mạnh và có chất lượng tôi đã nghiên cứu và triển khai, áp dụng trong hai năm

qua và đã đem lại hiệu quả khả quan qua sáng kiến kinh nghiệm “ Một số kinh nghiệm bồi dưỡng học sinh năng khiếu môn Cờ vua cấp Tiểu học”

1.2 Phạm vi áp dụng đề tài, sáng kiến, giải pháp:

Dựa trên sự phân công của chuyên môn đề tài này áp dụng cho học sinh Trường TH Số 1 Hoàn Lão

Thời gian thực hiện từ tháng 9 năm 2017 đến tháng 5 năm 2019

2 Phần nội dung:

2.1 Thực trạng nội dung cần nghiên cứu:

Qua khảo sát thực tế đầu năm học 2017 – 2018, học sinh biết chơi môn cờ vua thu được kết quả sau:

TT Khối Tổng số học sinh Biết chơi Không biết

chơi

Nhìn vào bảng trên ta thấy giữa các học sinh biết chơi trên so với học sinh chưa biết chơi chiếm tỷ lệ quá thấp, điều đó chứng tỏ việc phát triển bộ môn cờ vua ở cấp tiểu học còn rất chậm Bên cạnh đó cơ sở vật chất học đường là yếu tố quan trọng, vì điều kiện nhà trường rất hạn chế về dụng cụ tập luyện, không có nhiều bàn cờ, tài liệu, quan trọng nhất là bàn cờ treo và đồng hồ thi đấu, Chính vì thế học sinh chưa được làm quen với môn cờ vua cũng như không được tham gia các giải thi đấu Phụ huynh chưa quan tâm đến môn cờ vua mà chỉ chú trọng vào các môn học chính khóa tại lớp học Vậy việc phát triển môn cờ vua là điều mà mỗi giáo viên thể dục cần suy nghĩ, làm thế nào bộ môn này phát triển ngày một nhiều hơn, rộng rãi hơn

2.2 Một số giải pháp:

2.2.1 Phát hiện và truyền cảm hứng cho học sinh:

Là giáo viên chuyên trách thể dục dạy toàn khối lớp nên tôi có điều kiện trò chuyện, quan sát, điều tra thu thập thông tin về sở trường năng khiếu của các em ở lớp và từ đó dễ dàng phân loại học sinh theo sở trường năng khiếu

Ngay từ buổi gặp đầu tiên, giáo viên phải gây hứng thú cho học sinh với bộ môn bằng nhiều phương pháp khác nhau, nói chuyện ngoại khóa, kể chuyện về các vận động viên tiêu biểu nhỏ tuổi, trong nước, quốc tế

Giúp các em hiểu được tác dụng của môn cờ vua: là môn thể thao trí tuệ, có tác dụng phát triển tư duy logic, luyện trí thông minh, giáo dục những phẩm chất tốt đẹp như tính tổ chức kỷ luật, kiên cường, bình tĩnh, luyện mưu trí, óc sáng tạo, luyện cách nhìn xa trông rộng, biết phân tích, tổng hợp tình hình một cách khách quan khoa học, rèn luyện cách làm việc có kế hoạch, tính quyết đoán và táo bạo trong xử lý tình huống

2.2.2 Tiến hành tuyển chọn:

Tổ chức thi Hội khỏe Phù Đổng cấp trường hàng năm

Chọn những em có thành tích cao nhất của từng khối lớp từ 1-2-3 và 4-5

Có thể trạng sức khỏe tốt, tố chất thể lực tốt

2.2.3 Công việc huấn luyện:

2.2.3.1 Giáo viên huấn luyện:

Giáo viên huấn luyện là người cung cấp kiến thức bộ môn cho học sinh, luôn sát cánh bên học sinh trong việc phát triển bộ môn nên phải thường xuyên bồi dưỡng kỹ năng tự học hỏi, tự bồi dưỡng trau dồi kiến thức cho chính bản thân, đó

là tấm gương sáng cho học sinh noi theo

Giáo viên giảng dạy thể dục có thể chủ động linh hoạt dạy học tích hợp trong các giờ học thể dục để tổ chức giới thiệu và tập luyện cờ vua đặc biệt là các tiết học gặp thời tiết không thuận lợi

Tham mưu đề xuất với nhà trường kế hoạch tổ chức thi đấu giải cờ vua toàn trường hoặc giữa các khối lớp nhân các ngày lễ lớn 20/11 hay 26/3

Đề xuất mua sắm đầy đủ trang thiết bị phục vụ cho việc tập luyện và thi đấu Xây dựng môi trường tập luyện sôi nổi để tạo động lực cho mỗi học sinh tự khẳng định mình trong quá trinh tập luyện và thi đấu với nhau

2.2.3.2 Học sinh:

Muốn phát triển tốt trước hết phải dạy học sinh biết bàn cờ, các quân cờ, nước đi, cách bắt quân Đây là vấn đề khá logic Học sinh phải thường xuyên tập luyện, chơi cờ ở nhà cũng như ở trường để luyện tập cách quan sát trong ván cờ, quan sát dối phương, tư duy trong thi đấu

Đối với học sinh khi học phải có vở ghi chép lý thuyết, ghi các nước cờ hay trong tập luyện và trong thi đấu, bài tập về nhà giáo viên giao Các em phải tự giác tập luyện và tìm gặp các đối tượng có thành tích thi đấu cao hơn để luyện nước đi,

để trau dồi, học hỏi kinh nghiệm giúp bản thân mình tiến bộ lên

2.2.3.3 Phụ huynh:

Để hoạt động tập luyện cờ vua thực hiện tốt thì công tác tuyên truyền và phối hợp với phụ huynh có học sinh năng khiếu cờ vua là vô cùng quan trọng Giáo viên cần giúp phụ huynh hiểu được vai trò của cờ vua trong việc hình thành các kỹ năng quan trọng như tư duy, tập trung, ghi nhớ… để hỗ trợ học sinh hiệu quả hơn trong tập luyện và thi đấu Tạo điều kiện cho các em được tham gia đầy đủ các buổi tập luyện ngoài giờ

Bên cạnh đó, tôi thường xuyên kết hợp chặt chẽ với giáo viên chủ nhiệm hỗ trợ các em trong việc học kiến thức giúp các em có kết quả học tốt hơn là minh chứng thuyết phục để phụ huynh tích cực cho các em tham gia, tổ chức tuyên truyền rộng rãi trong các buổi sinh hoạt dưới cờ

2.2.3.4.Thay đổi hình thức luyện tập bằng hình thức thi đấu và trò chơi nhằm phát huy tính tích cực của học sinh:

Trong qua trình học tập cờ vua giáo viên thực hiện một nước đi, em nào có nước đi hay thì giáo viên khen ngợi động viên kịp thời Nên cho các em tập luyện

và thi đấu chéo giữa các độ tuổi giữa các nội dung

Trong tập luyện có thể phân nhóm để ra bài tập như vậy các nhóm cùng hoạt động và đưa ra lời giải chính sác và có cách giải hay hơn Giờ tập luyện trở nên sôi nổi khi tất cả các em đều phải tư duy vào cùng một nước đi Trên cơ sở học sinh có nước đi hay, giáo viên có thể phát hiện ngay ra em nào thông minh, giáo viên khăc sâu hơn cho các em khác hiểu tại sao nên hay không nên đi như vậy, các em hiểu sâu và tránh được các nước đi sai lầm

Sau các lần thi đấu giáo viên nên tổ chức cho các em yếu được gặp và thi đấu nhiều hơn với các em mạnh để cọ xát và cố gắng trưởng thành hơn Trong tập luyện cố gắng để không lặp đi lặp lại một khuôn mẫu để các em không nhàm chán

mà hào hứng say mê tập luyện hơn, tích cực tự giác khi giáo viên giao bài tập và luyện tập hoàn thành tốt hơn

2.2.3.5 Nội dung bồi dưỡng:

Bài 1 Giới thiệu môn cờ vua Cờ vua thế giới

Cờ vua Việt Nam

Đặc điểm, tác dụng môn của môn cờ vua Bàn cờ, quân cờ, nước đi và ăn quân Bài 2 Luật thi đấu Luật thi đấu cơ bản

Chiếu và chiếu hết

Ván cờ thua, ván cờ hòa

Một số quy định về cách ghi chép

Luật chạm quân, lỗi tác phong, lỗi kỹ thuật trong thi đấu

Các nước đi đặc biệt

Bài 3 Các giai đoạn một ván cờ Giá trị quân cờ

Giai đoạn khai cuộc (lý thuyết + bài tập) Giai đoạn trung cuộc (lý thuyết + bài tập) Giai đoạn tàn cuộc (lý thuyết + bài tập) Bài 4 Đòn phối hợp Đòn đôi (lý thuyết + bài tập)

Đòn ghim quân (lý thuyết + bài tập) Đòn bắt quân (lý thuyết + bài tập)

Đòn thu hút (lý thuyết + bài tập)

Đòn lạc hướng (lý thuyết + bài tập)

Đòn thắt cổ (lý thuyết + bài tập)

Đòn cối xay (lý thuyết + bài tập).

Đòn mở đường (lý thuyết + bài tập)

Đòn giải phóng ô (lý thuyết + bài tập)

Đòn quá tải (lý thuyết + bài tập)

Đòn phong cấp (lý thuyết + bài tập)

Đòn cầu hòa (lý thuyết + bài tập)

Bài 5 Bài tập Tìm nước đi hiệu quả trong một thế cờ

Giải các bài tập cờ tàn

Giải các bài tập cờ thế

Tập các thế cờ pát

2.3 Kết quả

Quá trình thực hiện đề tài này tôi nhận thấy học sinh tự giác, tích cực trong các hoạt động học, thành tích của các em được nâng lên rõ rệt Đặc biệt ý thức tự giác trong tập luyện rất cao, các em đi học đều mang cờ vua đi để đầu giờ hay giờ

ra chơi tập luyện

Rất nhiều học sinh đã tự mua cho mình những bộ quân, bàn cờ và sách báo

để nghiên cứu thêm, tạo môi trường tốt cho học sinh vui chơi, học tập và rèn luyện

Trong năm học 2018-2019 đã tổ chức được giải cờ vua truyền thống hàng năm của trường với số lượng học sinh tham gia giải rất đông

Luôn được nhà trường quan tâm, tảo điều kiện tổ chức giải đấu và trong tập luyện Kinh phí tổ chức giải được trích từ quỹ hoạt động của Đội và quỹ Hội cha

mẹ học sinh, vậy nên cơ cấu giải thưởng và công tác tổ chức giải được thực hiện thuận lợi, giải đấu có chất lượng hơn

Kết quả học sinh thi đấu cờ vua HKPĐ các năm qua như sau:

Năm học Dự thiCấp cụmĐạt Dự thiCấp huyệnĐạt Dự thi Cấp tỉnhĐạt

2017 – 2018

(2 HCV) (1 HCB) (1 HCĐ)

(1 HCĐ cá nhân,

1 HCĐ đồng đội)

2018 – 2019

Cấp trường

Thành công lớn nhất là bước đầu gây dựng lên phong trào tập luyện và thi đấu cờ vua, và đã có danh sách những học sinh để thành lập lên một đội tuyển chính thức cho nhà trường ở những năm sau này Và một câu lạc bộ Cờ Vua trong

nhà trường đã chính thức hoạt động từ đầu năm học 2018 – 2019 đến nay do chính

sự yêu thích, tự nguyện đóng góp về vật chất, tinh thần của các đồng nghiệp và học sinh, phụ huynh để câu lạc bộ đi lên và phát triển

3 Phần kết luận:

Hoạt động dạy học môn Thể dục nói chung và bồi dưỡng học sinh năng khiếu môn cờ vua nói riêng giúp học sinh biết thêm nhiều kiến thức rất gần gũi với

thực tế, góp phần rèn luyện các thao tác tư duy Các em có thể vận dụng trong cuộc

sống hàng ngày, rèn luyện hành vi có trách nhiệm đối với bản thân, gia đình, cộng đồng và xã hội, có khả năng ứng phó tích cực trước các tình huống của cuộc sống, xây dựng mối quan hệ tốt đẹp với gia đình, bạn bè và mọi người, sống tích cực, chủ động, an toàn, hài hoà và lành mạnh, bồi dưỡng tình yêu quê hương đất nước

Do vậy, để huấn luyện môn Cờ vua đạt kết quả cao Giáo viên huấn luyện cần phải:

- Nắm vững kiến thức môn Cờ vua, có phương pháp huấn luyện, kế hoạch

huấn luyện phù hợp với tâm sinh lý, lứa tuổi học sinh

- Luôn sát cánh cùng với học sinh để nắm bắt được các yêu cầu, nguyện vọng

của các em để kịp thời điều chỉnh công tác huấn luyện phù hợp

- Luôn đổi mới hình thức luyện tập bằng hình thức thi đấu và trò chơi nhằm

phát huy tính tích cực của học sinh

- Chủ động đề xuất với ban giám hiệu nhà trường để có kế hoạch trang cấp

thiết bị tập luyện và thi đấu, tổ chức các giải thi đấu trong nhà trường

- Phối hợp với phụ huynh học sinh có năng khiếu để có sự hỗ trợ học sinh

hiệu quả hơn trong tập luyện và thi đấu

Qua kết quả đạt được, tôi nhận thấy “Một số kinh nghiệm bồi dưỡng học sinh năng khiếu môn cờ vua cấp tiểu học” mà bản thân tôi đã áp dụng là hợp lý

vì nó phù hợp với tình hình và điều kiện hiện nay của nhà trường

Rất mong sự đóng góp ý kiến của đồng nghiệp để bản thân có thêm kinh nghiệm và sáng kiến hoàn chỉnh hơn, có thể áp dụng phong trào vào thực tế này phát triển hiệu quả hơn

XÁC NHẬN CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC HUYỆN