Những mẩu chuyện Lịch sử Thế giới. Tập 1

LOI NOI DAU Cuốn "Những mẩu chuyện lich sử thế giới" gồm hai tập : - Những mẩu chuyện lich sử thế giới, Tập một cố đại và trung đại - Những mẩu chuyện lịch sử thế giới, Tập hai cận đại v

ĐĂNG ĐỨC AN (CHỦ BIÊN)

'đ im CHUYER LỊCH SỬ

THẾ GIỚI

NHÀ XUẤT BẢN GIÁO DỤC VIỆT NAM

-ĐĂNG2ỨC AN (Chủ biên) - ĐẶNG THANH TỊNH

` ĐĂNG THANH TOÁN - LẠI BÍCH NGỌC

ine (Suu tam va tuyén chon)

NHUNG MAU CHUYEN

LICH SỬ THẾ GIỚI

TẬP MỘT

(Tái bản lần thứ chín)

NHÀ {UẤT BẢN GIÁO DỤC VIỆT NAM

LOI NOI DAU

Cuốn "Những mẩu chuyện lich sử thế giới" gồm hai tập :

- Những mẩu chuyện lich sử thế giới, Tập một (cố đại và trung đại)

- Những mẩu chuyện lịch sử thế giới, Tập hai (cận đại và hiện đại)

Hai cuốn sách này sẽ cung cấp cho bạn đọc (nhất là cho sinh viên

và học sinh các trường đại học, cao đẳng và phổ thông) những câu

chuyện về lịch sử thế giới, nhằm bổ sung thêm những kiến thức về lich

sử thế giới hoặc mình hoa sinh động thêm những bài học trong sách

giáo khoa lịch sử ở phố thông và giáo trình lịch sử thế giới ở đại học

và cao đẳng Vì thế, những mẩu chuyện này được sắp xếp thành từng

phần, từng chương, từng mục gân như trong sách giáo khoa và giáo trình lịch sử được giáng dạy ở phổ thông, cao đẳng và đại học

Những câu chuyện lịch sử thế giới ở đây bao gôm những sự kiện

lịch sử, những nhân vật lịch sử và một số công trình nghệ thuật thế

giới độc đáo Chúng tôi đã cố gắng chọn lọc những câu chuyện tiêu biểu cho từng giai đoạn, từng quốc gia trong các sách đã được ghi trong thư mục Tài liệu sách tham khảo cuối cuốn sách

Chúng tôi mong đợi các thây, cô giáo, sinh viên, học sinh và các

bạn đọc góp những ý kiến quý báu đế cuốn sách ngày càng thiết thực

CÁC TÁC GIẢ

XA HOI NGUYEN THUY

1 - CON NGUGI DO THƯỢNG ĐỀ SINH RA

HAY TỪ VƯỢN CHUYỂN HOÁ THÀNH ?

Kinh Thánh của đạo Kitô - một tôn giáo lớn nhất ở châu Âu — đã viết rằng : Chúa Trời đã bỏ ra bảy ngày để sáng tạo ra muôn loài, trong

đó có con người Con người đầu tiên do Chúa Trời sáng tạo là Ađam

(một người đàn ông) Sau thấy Ađam sống một mình, buồn phiên, Chúa

Trời đã rút một miếng xương sườn của Ađam, tạo thành Eva (một người

đàn bà), để hai người vui sống ở vườn Địa đàng Nhưng Eva đã cùng

chồng là Ađam ăn quả táo — "trái cấm" — của nhà trời để có trí tuệ, nên

đã bị Chúa Trời đầy xuống trần gian Từ đó, loài người sinh sôi nảy nở

và đông đúc ở trên trái đất như ngày nay Nhiều dân tộc khác ở thời đại

xa xưa cũng có những truyền thuyết, thần thoại tương tự, như ở Trung

Quốc có truyện thần Nữ Oa lấy đất thó vắt thành người, ở Ấn Độ có

truyện thần sáng tạo Brahma lấy những miếng thịt ở thân thể của mình

(miệng, tay, chân và bàn chân) tạo thành tăng lữ, võ sĩ, những người làm

nghề nông, chăn nuôi, buôn bán, thủ công và những người cùng khổ

Những người này tạo thành bốn đẳng cấp trong xã hội

Nhưng những câu chuyện than thoại, truyền thuyết đó không thể

đáp ứng được yêu cầu tìm hiểu của con người về nguôn gốc của mình

Những nhà thám hiểm, những nhà du lịch, những thương nhân từ

thời cổ đại, đặc biệt từ sau những cuộc Đại phát kiến địa lí ở cuối

thé ki XV, đã nhiều lần tiếp xúc với các dân tộc lạc hậu và bước đầu

5

có những nhận thức đúng đắn về xã hội nguyên thuỷ Đếm cuối thé ki XVII - đầu thế kỉ XIX, nhờ những thành tựu nghiên cứu của các ngành

khảo cổ học, dân tộc học, nhân chủng học, cổ sinh vật học, địa chất học

những tài liệu khoa học về nguôn gốc con người được công bố

Vào giữa thế kỉ XIX, nhà bác học thiên tài người Anh Sáclơ

Đácuyn đã đề xướng học thuyết tiến hoá Căn cứ vào quy luật của sự

đào thải tự nhiên và sự chọn giống do ông phát hiện ra, ông đã bác bỏ quan điểm của đạo Kitô cho rằng Chúa Trời sinh ra con người và tạo vật Những phát hiện của các nhà khảo cổ học sau đó vẻ những bộ

xương hoá thạch của các loài vượn cổ (Đriôpitéc, Ramapitéc,

Ôxtralôpitéc), các loài người — vượn (Người - vượn Đông Phi,

người - vượn Giava, người - vượn Bắc Kinh, người Nêanđéctan) và

người "Tinh khôn" (Homo sapiens), cùng những nẻn văn hoá thời đại

Đồ đá cũ, Đô đá giữa, Đồ đá mới và Đồ kim khí (đồng, sắt), đã tìm thấy ở khắp các lục địa Âu, Á, Phi, đã chứng minh sự đúng đắn của

học thuyết tiến hoá của Đácuyn : Con người không phải do Thượng đế

hay thân thánh nào sinh ra, mà chính là đã chuyển hoá từ loài vượn cổ

hoá thạch mà thành

2

2 - SY DUNG DAN CUA HOC THUYET TIEN HOA CUA DACUYN

ĐỐI VỚI VẤN ĐỀ NGUỒN GỐC LOÀI NGƯỜI

Từ nửa sau thế kỉ XVIII và nửa đầu thế kỉ XIX, một số nhà sinh

vật học và triết học Âu châu đã nêu : nguồn gốc loài người là động

vật Trong số các nhà bác học đó, trước hết cần nói đến nhà sinh vật

học người Pháp Giăng Baptit Lamác (Jean Baptiste de Monet

Lamarck, 1744 - 1829) với tác phẩm "Triết học của động vật học”

(1809) Ông đã khẳng định : loài người là do loài vượn biến hoá thành

Nhưng chỉ đến nửa sau thế kỉ XIX, nhà tự nhiên học và sinh vật học

vi đại người Anh Sáclơ Đácuyn (Charles Darwin, 1809-1882) với các :É

tác phẩm "Nguồn gốc các giống loài bằng sự chọn lọc tự nhiên"

(1859) và "Nguồn gốc loài người và sự chọn giống" (1871) mới chứng mình được một cách khoa học về nguồn gốc loài người Ông đã tiến hành một cuộc khảo sát thiên nhiên ở nhiều vùng đất ven bờ Thái

Bình Dương trên con tầu Bigon (1831-1836) và đã căn cứ trên rất nhiều bằng chứng khoa học được lựa chọn và kiểm tra cẩn thận, dựa

vào quy luật của thế giới hữu cơ do ông phát hiện ra là quy luật của sự

đào thải tự nhiên và sự chọn giống, dẫn đến kết luận : loài người xuất thân từ giống vượn nhân hình hoá thạch đã bị tuyệt chủng, ông đặt tên

tượng trưng (vì chưa có bằng chứng) : Đriôpitéc, có nghĩa là vượn trên

cây Năm 1902, ở Áo, người ta đã tìm thấy 3 chiếc răng đâu tiên của

loài "vượn Đriôpitéc ~ Đácuyn", hơi giống răng của Hắc tỉnh tỉnh (Chimpanzé) sống cách ngày nay khoảng 15 — 20 triệu năm

Đacuyn đã nghiên cứu cấu tạo cơ thể của vượn nhân hình thấy có

nhiều điểm giống cấu tạo cơ thể của con người như cấu tạo của sọ, bộ '

xương, bắp thịt, mạch máu, thần kinh và nội tạng, và nhất là khi _

nghiên cứu chiếc thai trẻ con và những hiện tượng phản tổ như có

khúc đuôi, lông phủ đây trên cơ thể thai nhi Do đó, ông đã khẳng

định : "Tất cả những cái đó chắc chắn dẫn đến một kết luận là loài người và các động vật có vú đều xuất thân từ một tổ tiên chung”

(S Đacuyn, "Nguôn gốc loài người và sự chọn giống")

Nhưng đồng thời, Đacuyn cũng đã nhận thấy những điểm rất khác

nhau giữa vượn và người như dung tích não trung bình của người hiện

đại la 1400 — 1500cm’, trong khi não của vượn nhân hình không bao giờ

vượt quá 600 - 680cm ; giống vượn phát triển nhất cũng không đi

thẳng bằng hai chân như người được ; vượn phát triển không cân xứng

giữa tay và chân, giữa mặt và óc Tất cả những khác biệt ấy chứng tỏ

giống vượn nhân hình hoá thạch không thể biến đổi trực tiếp thành

người, mà phải có /oài (rung gian Loài vật trung gian này phối hợp trong cơ thể của nó cả những đặc trưng của vượn và người Trong thời

Đacuyn, những hình thái quá độ, trung gian giữa vượn và người còn

1

chưa tìm ra, đó là những chỗ gián đoạn, những lỗ hổng, những vết trắng

trong phổ hệ loài người Những người theo tôn giáo đã lợi dụng điều đó

để âm mưu bác bỏ, không thừa nhận nguồn gốc loài người từ loài vượn

Khi phê phán những người này, Đacuyn đã chỉ rõ rằng ở những vùng

mà các nhà địa chất học chưa nghiên cứu tới, có lẽ sẽ tìm thấy những bộ xương loài vật trung gian giữa vượn và người Cuối thế kỉ XIX — đầu thế

kỉ XX, những mắt xích nối liên ấy đã được tìm ra ở miền Nam châu Á,

châu Âu và châu Phi, xác nhận tính chính xác của giả thuyết Đacuyn

Học thuyết Đacuyn là một trong những thành quả lớn nhất của

khoa học ở thế kỉ XIX Những người sáng lập ra chủ nghĩa Mác đánh

giá rất cao Đacuyn Nhưng lí luận của Đacuyn về con người vẫn chỉ

quanh quẩn trên địa hạt thuần tuý sinh vật học, không thể giải quyết

vấn đề nguồn gốc loài người một cách toàn diện, nhất là về mặt xã hội của con người Đacuyn đã gán ghép toàn bộ quá trình tiến hoá của loài người vào tính quy luật chung của sinh vật, nhất là quy luật đào thải

Đacuyn theo quan điểm duy vật máy móc, nên chỉ thấy sự phát triển

tiệm tiến về số lượng giữa loài vượn và loài người, không thấy sự đột biến về chất lượng Những người sáng lập ra chủ nghĩa Mác mới tìm

ra giải pháp đúng đắn vẻ vấn đẻ nguồn gốc loài người Mác —- Enghen

đặc biệt chú ý nghiên cứu những quy luật xã hội đã quyết định quá

trỉnh đó Lao động - đặc điểm của người - là nhân tố chủ yếu trong

việc chuyển biến từ vượn thành người Ph.Enghen khẳng định : "Lao động đã sáng tạo ra chính bản thân con người" Ông đã nhấn mạnh : việc sử dụng công cụ lao động đã làm con người biến đổi về mặt sinh lí,

phát triển bàn tay, khối óc ; ngôn ngữ xuất hiện, do đó con người khác

các loài động vật khác về bản chất Chính sự sản xuất vật chất,

chứ không phải những nhân tố địa lí và nhân tố sinh vật học, đã đóng

vai trò quyết định trong sự phát triển của con người, một sinh vật

xã hội Ph.Enghen đã phân tích quan điểm này trong luận văn quan trọng của ông "Tác dụng của lao động trong quá trình chuyển biến từ vượn thành người" (viết năm 1876, xuất bản lần thứ nhất năm 1896)

8