2 1 Trải nghiệm Kỹ năng sống chỉ được hình thành khi người học được trải nghiệm qua các tình huống thực tế Giáo viên và phụ huynh cần thiết kế và tổ chức thực hiện các hoạt động trong và ngoài giờ học[.]
Trang 12.1 Trải nghiệm
Kỹ năng sống chỉ được hình thành khi người học được trải nghiệm qua các tình
huống thực tế
Giáo viên và phụ huynh cần thiết kế và tổ chức thực hiện các hoạt động trong và ngoài
giờ học sao cho học sinh có cơ hội thể hiện ý tưởng cá
nhân, tự trải nghiệm và biết phân
tích kinh nghiệm sống của mình và người khác
Hình 2 Chu trình học tập qua trải nghiệm
2.2 Tương tác
Kỹ năng sống không thể được hình thành chỉ qua việc nghe giảng và tự đọc tài liệu
mà phải thông qua các hoạt động tương tác với người khác Việc nghe giảng và tự đọc tài
liệu chỉ giúp cho học sinh thay đổi nhận thức về một vấn đề nào đó
Vì vậy, việc tổ chức các hoạt động có tính tương tác cao trong nhà trường tạo cơ hội
quan trọng để giáo dục kỹ năng sống hiệu quả
2.3 Tiến trình
Giáo dục kỹ năng sống không thể hình thành trong
“ngày một, ngày hai” mà đòi hỏi
phải có cả quá trình: nhận thức – hình thành thái độ – thay đổi hành vi
Mục đích cao nhất của giáo dục kỹ năng sống là giúp người học thay đổi hành vi theo
hướng tích cực Do đó, giáo viên cần kiên trì chờ đợi và tổ
Trang 2chức các hoạt động liên tục để
học sinh duy trì hành vi mới và có thói quen mới; tạo động lực cho học sinh điều chỉnh
hoặc thay đổi
2.4 Thời gian – Môi trường giáo dục
Giáo dục kỹ năng sống cần thực hiện ở mọi nơi, mọi lúc và thực hiện càng sớm càng
tốt đối với trẻ em
Môi trường giáo dục được tổ chức nhằm tạo cơ hội cho học sinh áp dụng kiến thức
và kỹ năng vào các tình huống “thực” trong cuộc sống
Giáo dục kỹ năng sống được thực hiện trong gia đình, trong nhà trường và cộng
đồng Người tổ chức giáo dục kỹ năng sống có thể là bố
mẹ, là thầy cô, là bạn cùng học
hay các thành viên cộng đồng
2.5 Thay đổi hành vi
Mục đích cao nhất của GD KNS là giúp người học thay đổi hành vi theo hướng tích
cực, có kĩ năng hanh động, thể hiện thái độ và lựa chọn giá trị của cá nhân qua các hành
động GD KNS thúc đẩy người học thay đổi hay định hướng lại các giá trị, thái độ và hành
động của mình Thay đổi hành vi, thái độ và giá trị ở từng con người là một quá trình khó
khăn, không đồng thời Có thời điểm, người học quay trở lại những thái độ, hành vi hoặc
giá trị trước đó Do đó, các nhà giáo dục cần kiên trì, chờ
Trang 3đợi và tổ chức các hoạt động
liên tục để HS duy trình hành vi mới và hình thành thói quen mới Tạo động lực cho HS
điều chỉnh hoặc thay đổi thái độ, giá trị và hành vi trước đây, thích nghi hoặc chấp nhận
các giá trị, thái độ, hành vi mới
3 Nội dung giáo dục kĩ năng sống cho học sinh tiểu học Đối với học sinh tiểu học, giáo dục KNS nhằm trang bị cho các em những kiến thức
hiểu biết về một số chuẩn mực về hành vi đạo đức và pháp luật trong mối quan hệ của các
em với những tình huống cụ thể, những lời nói việc làm của bản thân với những người
thân trong gia đình, bạn bè và công việc của lớp, của
trường, với Bác Hồ và những người
có công với đất nước, với dân tộc cũng như với môi
trường sống xung quanh Giúp các
em học tập , rèn luyện kĩ năng nói, nhận xét, đứng trước tập thể lựa chọn thực hiện hành
vi ứng xử và quyết đoán Giúp các em có trách nhiệm đối với những việc làm và lời nói
của bản thân, tự tin vào khả năng của bản thân Biết yêu thương ông bà, cha mẹ, anh chị
em, Bác Hồ, các chú bộ đội cũng như biết bảo vệ môi trường
Kĩ năng chuẩn bị thức ăn, vệ sinh, cách diễn đạt; Kĩ năng
Trang 4thoát hiểm: trong tại nạn
hay tình huống nguy hiểm xảy ra, gồm kĩ năng thoái khỏi hỏa hoạn, ngập lụt, động đất, tai
nạn thương tích, xâm hại hay bắt cóc; kĩ năng quản lý thời gian; kĩ năng xác định phương
hướng, đường đi; Kĩ năng thuyết phục người khác, kĩ năng giao tiếp, trình bày vấn đề Cụ
thể một số nhóm kĩ năng cơ bản như sau:
Kỹ năng cơ bản gồm: kỹ năng nghe, nói, đọc, viết, múa, hát, đi, đứng, chạy, nhảy
v.v
Kỹ năng nâng cao là sự kế thừa và phát triển các kỹ năng
cơ bản dưới một dạng thức
mới hơn Nó bao gồm: Các kỹ năng tư duy logic, sáng tạo, suy nghĩ nhiều chiều, phân tích,
tổng hợp, so sánh, nêu khái niệm, đặt câu hỏi v.v Ở tiểu học, đối với các lớp đầu cấp,
kỹ năng cơ bản được xem trọng, còn các lớp cuối cấp nâng dần cho các em về kỹ năng
nâng cao Theo đó, cần tập trung rèn luyện cho các em 2 nhóm kỹ năng sống sau đây:
✓ Nhóm kỹ năng giao tiếp - hòa nhập cuộc sống:
+ Các em biết giới thiệu về bản thân, về gia đình, về trường lớp học và bạn bè thầy cô
giáo
+ Biết chào hỏi lễ phép trong nhà trường, ở nhà và ở nơi công cộng
+ Biết nói lời cảm ơn, xin lỗi
Trang 5+ Biết phân biệt hành vi đúng sai, phòng tránh tai nạn
✓ Nhóm kỹ năng trong học tập, lao động - vui chơi giải trí:
+ Các kỹ năng nghe, đọc, nói, viết, kỹ năng quan sát, kỹ năng đưa ra ý kiến chia sẻ trong
nhóm
+ Kỹ năng giữ gìn vệ sinh cá nhân, vệ sinh chung
+ Kỹ năng kiểm soát tình cảm – kỹ năng kìm chế thói hư tật xấu sở thích cá nhân có hại
cho bản thân và người khác
+ Kỹ năng hoạt động nhóm trong học tập vui chơi và lao động
Hoạt động giáo dục ngoài giờ chính khóa: Các môn nghệ thuật, giáo dục kỹ năng
sống, dạy học ngoại ngữ, tin học thực hiện theo quy định về
tổ chức dạy thêm, học thêm
trong nhà trường đáp ứng nhu cầu người học không thuộc chương trình, kế hoạch giáo dục
do các cơ quan có thẩm quyền đã phê duyệt
Hình thức tổ chức:
- Thực hiện dạy tích hợp giáo dục kỹ năng sống thông qua các bài học, môn học và hoạt
động giáo dục trong chương trình giáo dục tiểu học
- Vận dụng thực hành giáo dục kỹ năng sống qua các bài tập trắc nghiệm, lồng ghép thực
hành ở các hoạt động tập thể như: chào cờ, sinh hoạt lớp
- Tổ chức giáo dục kỹ năng sống và hoạt động giáo dục
Trang 6ngoài giờ chính khóa cho học sinh
theo quy định tại Thông tư 04/2014/ TT-BGDĐT
Thời gian tổ chức:
- Trong năm học: Đối với các trường tổ chức dạy học 2 buổi /ngày, ngoài việc dạy tích
hợp, lồng ghép giáo dục kỹ năng sống vào các môn học và hoạt động giáo dục, có thể tổ
chức giáo dục kỹ năng sống và hoạt động giáo dục ngoài giờ chính khóa vào các ngày thứ
7 trong tuần Đối với các trường tổ chức dạy học 1 buổi /ngày, ngoài việc dạy tích hợp,
lồng ghép giáo dục kỹ năng sống vào các môn học và hoạt động giáo dục, tùy theo điều
kiện của trường, có thể tổ chức giáo dục kỹ năng sống và hoạt động giáo dục ngoài giờ
chính khóa vào buổi thứ hai trong ngày hoặc các ngày thứ 7 trong tuần
- Trong hè: Nhà trường có thể liên kết với các đơn vị tổ
chức giáo dục kỹ năng sống và
hoạt động giáo dục ngoài giờ chính khóa đảm bảo theo quy định tại Thông tư số
04/2014/TT-BGDĐT