Tài liệu BÀI GIẢNG HÓA PHÂN TÍCH docx

CHƯƠNG 1: ĐẠI CƯƠNG VỀ HÓA PHÂN TÍCH1.1 NỘI DUNG VÀ YÊU CẦU CỦA HÓA PHÂN TÍCH - Hóa học là một khoa học nghiên cứu về vật chất, bao gồm thành phần cấu tạo, cấu trúc,... - Hóa học phân tí

BÀI GIẢNG HÓA PHÂN TÍCH

THÔNG TIN CHUNG

TÊN MÔN HỌC: HÓA PHÂN TÍCH

SỐ ĐVHT: 3 ĐVHT

GIẢNG VIÊN: ThS BÙI VĂN TOÀN

HỌC HÀNH,THI CỬ:

- SEMINAR: 3 ĐIỂM

- THI HẾT HỌC PHẦN: 7 ĐIỂM (GỒM CÁC BÀI

TẬP KIỂM TRA KIẾN THỨC VÀ BÀI TẬP ỨNG DỤNG)

TÀI LIỆU HỌC TẬP:

1 BÀI GIẢNG TRÊN LỚP

2 TÀI LIỆU PHOTO

3 CÁC TÀI LIỆU KHÁC

CHƯƠNG 1: ĐẠI CƯƠNG VỀ HÓA PHÂN TÍCH

1.1 NỘI DUNG VÀ YÊU CẦU CỦA HÓA PHÂN TÍCH

- Hóa học là một khoa học nghiên cứu về vật

chất, bao gồm thành phần cấu tạo, cấu trúc,

- Hóa học phân tích là khoa học về các phương

pháp phân tích định tính và định lượng các chất Ngoài ra hóa học phân tích còn là khoa học về các phương pháp kiểm tra những quá trình hóa lí và

kỹ thuật hóa học

+ Phân tích định tính nhằm xác định sự hiện diện của các cầu tử (ion, nguyên tố, nhóm nguyên tố) trong mẫu phân tích đồng thời đánh giá sơ bộ hàm

lượng của chúng

+ Phân tích định lượng có nhiệm vụ xác định hàm

lượng cấu tử có trong mẫu

VAI TRÒ CỦA HÓA PHÂN TÍCH

• Giúp tìm ra các định luật hóa học quan trọng

• Xác định được nguyên tử khối của một số nguyên

• Hoa học phân tích là ngành học ứng dụng tổng

hợp thành tựu của các ngành khoa học khác có liên quan như toán học, tin học, vật lí, y, sinh học….Ngược lại hóa học phân tích cũng cũng tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển các môn khoa học đó

YÊU CẦU CỦA HÓA PHÂN TÍCH

• Với ngành: phải luôn phát triển để theo kịp đà phát triển của các ngành khác

• Với người làm phân tích: cẩn thận, kiên nhẫn, chính xác, sạch sẽ, trung thực, có óc phán

đoán… đồng thời có kiến thức về các ngành

khoa học khác như toán, lí, hóa, sinh, …tin học => có thể nắm vững, đi sâu vào các phương

pháp, phát triển các phương pháp phân tích mới

1.2 PHÂN LOẠI CÁC PHƯƠNG PHÁP

cấu tử khảo sát.

Vd: Trong môi trường amoniac, Ni 2+ tham gia phản

ứng hóa học với dimethyl glyoxim cho kết tủa màu

đỏ son

• Phương pháp vật lý (PPVL)

Xác định thành phần và hàm lượng của các chất dựa trên việc

nghiên cứu các tính chất quang, điện, từ, nhiệt hoặc các tính chất vật lý khác

• Phương pháp hóa lý (PPHL)

Kết hợp giữa PPHH và PPVL Định tính hoặc định lượng mẫu dựa vào lý tính của hợp chất hay dung dịch thu được từ các phản ứng hóa học giữa cấu tử cần phân tích với thuốc thử

Nguyên tắc: dùng các biện pháp thích hợp tác động lên đối tượng

nghiên cứu và ghi nhận sự thay đổi của các tham số hóa lí

 Đòi hỏi sử dụng thiết bị, dụng cụ phân tích tinh vi, phức tạp

Hiện nay PPPT vật lí và hóa lí gọi chung là PPPT dụng cụ

1.2.2 Phân loại theo lượng mẫu phân tích hay kỹ thuật phân tích

- Phân tích thô: dụng cụ từ 50 đến 100ml, mẫu 1 –

10 gam hay ml, tách chất rắn khỏi chất lỏng bằng phương pháp lọc

- Phân tích bán vi lượng: dụng cụ <50ml, lượng

1.2.3 Phân loại theo hàm lượng chất khảo sát

• Phân tích đa lượng: phân tích lượng lớn

(mẫu 0,1 – 100%) hoặc phân tích lượng nhỏ (mẫu 0,01 – 0,1%)

• Phân tích vi lượng (mẫu <0,01%)

1.3 CÁC LOẠI PƯHH DÙNG TRONG HPT

• Chia làm 2 nhóm chính

- Phản ứng oxh khử

- Phản ứng trao đổi tiểu phân

• Phản ứng oxhk: là phản ứng trao đổi điện

tử giữa cặp oxh/khử, được dùng trong hpt để:

Phản ứng trao đổi tiểu phân: các phản ứng

acid-baz, phản ứng tạo tủa, phản ứng tạo phức

• Phản ứng acid – baz: PƯ trao đổi H+ giữa đôi acid/baz, dùng để:

- Hòa tan mẫu

Phản ứng tạo tủa: phản ứng trao đổi ion để tạo thành hợp chất ít tan, dùng để:

Phản ứng tạo phức: phản ứng kết hợp ion để tạo phức chất dễ tan, dùng để:

1.4 Yêu cầu thuốc thử dùng trong hóa phân tích

• Độ tinh khiết: hàm lượng hợp chất chính X trong thuốc thử

- Hóa chất kỹ thuật X ≤ 99%

- Hóa chất phân tích 99% ≤ X ≤ 99,9%

- Hóa chất tinh khiết phân tích 99,9% ≤ X ≤

99,99%

- Tinh khiết hóa học 99,990% ≤ X ≤ 99,999%

- Hóa chất tinh khiết quang học 99,9990 ≤X

≤99,9999%

• Tính chọn lọc: thuốc thử phải có tính chọn lọc cao đối với cấu tử cần khảo sát

• Tính nhạy: khả năng phát hiện cấu tử với hàm lượng thấp (được dặc trưng bằng độ loãng và giới hạn phát hiện)

1.5 Yêu cầu của các phản ứng hóa học dùng trong HPT

• Xảy ra tức thời

• Hoàn toàn theo chiều mong muốn

• Hệ số chính xác, sản phẩm có thành phần xác định

• Có dấu hiệu nhận biết lúc phản phản ứng chấm dứt

2 Các giai đoạn của một PPPT

2.1 Giai đoạn chọn mẫu

- Mẫu là các nguyên liệu, nhiên liệu, bán

thành phẩm hoặc thành phẩm…rất đa dạng như hóa chất, dược liệu, dược phẩm, thực

phẩm,…chưa hoặc đã đóng gói

- Chọn mẫu phải đảm bảo tính đại diện cho lô hàng

2.2 Giai đoạn chuyển mẫu thành dung dịch

• Phương pháp ướt:hòa tan mẫu với dung môi thích hợp

• Phương pháp khô: đối với các chất không tan, ta chuyển chúng thành dạng muối sau

đó hóa tan bằng dung môi thích hợp

=> Yêu cầu: không làm mất, hỏng mẫu

2.3 Chọn phương pháp thích hợp và thực hiện phản ứng

Yêu cầu chọn PP có:

- Độ nhạy

- Nhanh

- Kết quả gần đúng nhất

2.4 Kiểm chứng và xử lí kết quả phân tích

• Tính kết quả phân tích từ dữ liệu ghi được

• Xử lí thống kê

• Kiểm nghiệm lại bằng phương pháp khác

• (phần chọn mẫu và xử lí thống kê sv xem thêm trong các tl về thống kê ứng dụng trong chế biến, sx thực phẩm)