HAI ĐỨA TRẺ Thạch Lam Tác giả Tên thật Nguyễn Tường Lân (1910 1942) Quê quán Hà Nội Vị trí trên văn đàn Một trong những gương mặt tiêu biểu của Tự Lực văn đoàn Quan điểm viết nghệ thuật Không rõ ràng thuộc khuynh hướng lãng mạn hay phong trào hiện thực – không thể xếp “Đối với tôi, văn chương không phải là một cách đem đến cho người đọc sự thoát ly trong sự quên, trái lại văn chương là một thứ khí giới thanh cao và đắc lực mà chúng ta có, để vừa tố cáo vừa thay đổi một thế giới giả dối và tàn á.
Trang 1HAI Đ A TR Ứ Ẻ
_Th ch Lam_ạ
Tác gi ả
⋅ Tên th t: Nguy n Tậ ễ ường Lân (1910-1942)
⋅ Quê quán: Hà N iộ
⋅ V trí trên văn đàn: M t trong nh ng gị ộ ữ ương m t tiêu bi u c a T L c văn đoàn.ặ ể ủ ự ự
⋅ Quan đi m vi t/ ngh thu t: Không rõ ràng thu c khuynh hể ế ệ ậ ộ ướng lãng m n hay phong tràoạ
hi n th c – không th x p “ệ ự ể ế Đ i v i tôi, văn chố ớ ương không ph i là m t cách đem đ nả ộ ế cho ngườ ọ ựi đ c s thoát ly trong s quên, trái l i văn chự ạ ương là m t th khí gi i thanhộ ứ ớ cao và đ c l c mà chúngắ ự ta có, đ v a t cáo v a thay đ i m t th gi i gi d i và tàn ác,ể ừ ố ừ ổ ộ ế ớ ả ố
v a làm cho lòng ngừ ườ thêm trong s ch và phong phú h n”i ạ ơ
⋅ Tuy Th ch Lam có chân trong nhóm bút T L c văn đoàn nh ng văn c a ông l i ch y m tạ ự ự ư ủ ạ ả ộ dòng r t riêng.ấ
⋅ Phong cách: là nhà văn có bi t tài v truy n ng n Truy n c a ông dệ ề ệ ắ ệ ủ ường nh không có c tư ố truy n đệ ược ví nh nh ng bài th tr tình đư ữ ơ ữ ượm bu n sâu l ng.ồ ắ
⋅ C m h ng sáng tác: Pha gi a lãng m n và hi n th cả ứ ữ ạ ệ ự
⋅ Nhân v t: thậ ường vi t v ngế ề ười nghèo, v i lòng nhân ái bao la.ớ
Tác ph m ẩ
Hoàn c nh ra đ i truy n ng n: này: Ông sinh ra huy n C m Giàng, H i Dả ờ ệ ắ ở ệ ầ ả ương, v i tính ớ cách đi m đ m và nh y c m v i nh ng v n đ c a cu c s ng, ông luôn trăn tr , xót xa choề ạ ạ ả ớ ữ ấ ề ủ ộ ố ở
nh ng s ph n nghèo đói, khó khăn c a ngữ ố ậ ủ ười dân lao đ ng Trong quãng th i gian s ng ộ ờ ố ở đây, ông th u hi u đấ ể ược cu c s ng c a nh ng ngộ ố ủ ữ ười dân lao đ ng nghèo đói, kh c c.ộ ổ ự Chính lý do đó d n đ n vi c sáng tác nên tác ph m Hai Đ a Tr , nh m th hi n khát v ng ẫ ế ệ ẩ ứ ẻ ằ ể ệ ọ
c a ông v m t cu c s ng tủ ề ộ ộ ố ươi sáng, người dân không ph i ch u cu c s ng kh c c, v t v ả ị ộ ố ổ ự ấ ả
c a cu c s ng.ủ ộ ố
Nh y c m trạ ả ướ ấc v n đ c a cu c s ng, thề ủ ộ ố ương xót trước nh ng hoàn c nh s ng khó khăn ữ ả ố
mà ông đã sáng tác lên tác ph m Hai Đ a Tr , v i nh ng c m xúc tinh t , nh y c m, đ y ẩ ứ ẻ ớ ữ ả ế ạ ả ầ rung đ ng, ông đã sáng tác lên tác ph m Hai Đ a Tr v i s nh y c m, s c bén c a mình ộ ẩ ứ ẻ ớ ự ạ ả ắ ủ
v i tình hình th i cu c.ớ ờ ộ
Phân tích
Trang 21) C nh tr i chi uả ờ ề
a) Màu s c ắ
- Phương Tây đ r c ỏ ự nh l a cháy -> Nh ng đám mây ư ử ữ ánh h ng ồ -> Dãy tre làng trước m tặ
đen l i ạ : Màu s c đang chuy n bi n theo chi u hắ ể ế ề ướng tàn t d n ạ ầ
b) Âm thanh
- Văng v ng ẳ ti ng ch nhái ế ế kêu ran ngoài đ ng ru ng -> mu i đã b t đ u ồ ộ ỗ ắ ầ vo ve : Đây
chính là âm quen thu c, g n gũi c a đ ng quê -> M t b c c a h a đ ng quê (nói khác): quenộ ầ ủ ồ ộ ứ ủ ọ ồ thu c, bình d , yên ộ ị ả
- Ti ng tr ng thu không ế ố cái huy n nh này, ở ệ ỏ t ng ti ng m t ừ ế ộ vang ra đ g i bu i chi u:ể ọ ổ ề
Âm thanh n ng n , ch m rãi, nh d t không liên thanh, không liên h i d n d p hay khuya tay múaặ ề ậ ỏ ọ ồ ồ ậ
tr ng -> Nh p s ng c c kì ố ị ố ự u o i ể ả , bu n t , nh t nhẽo, ồ ẻ ạ nh t nhòa ạ , tù túng, qu n quanh, ng ng tr ,ẩ ư ệ
ỳ trệ -> b t c ế ắ
c) Phiên ch tàn ợ
- Ngườ ề ếi v h t, ti ng n ào cũng m t -> Trên đ t ch còn rác rế ồ ấ ấ ỉ ưởi, v bỏ ưởi, v th , là nhãnỏ ị
và lá mía
- Mùi âm m m c b c lên.ẩ ố ố
- Nh ng đ a tr con nhà nghèo, chúng đang lom khom nh t nh nh thanh n a, thanh tre màữ ứ ẻ ặ ạ ứ
mà còn xót l i trên n n ch (không còn giá tr , ngạ ề ợ ị ười ta v t l i).ứ ạ
-> Ch n i nói lên ch t lợ ơ ấ ượng, giá tr cu c s ng c a con ngị ộ ố ủ ười trong m t vùng mi n: Cu cộ ề ộ
s ng c a ngố ủ ười dân n i đây ớ v t v ấ ả, khó khăn nghèo kh ổ
-> Tr em, tr con ph i đẻ ẻ ả ược chăm sóc, quan tâm đúng tu i c a nó ổ ủ X th c t : nó ph i v tự ế ả ậ
vã m u sinh, kh n kh ki m s ng t nh ng ph th i c a cu c s ng (vi c c a ngư ố ổ ế ố ừ ữ ế ả ủ ộ ố ệ ủ ườ ới l n)
-> T t c khung c nh c a bu i chi u tàn hi n lên qua con m t quan sát c a nhân v t Liên ấ ả ả ủ ổ ề ệ ắ ủ ậ
=> Nhân v t Liên ậ :
• Có th gi i tâm h n ế ớ ồ tinh tế và nh y c m ạ ả nên m i nh n đớ ậ ược ra m i bi n chuy nọ ế ể
c a thiên nhiên và m i ho t đ ng s ng c a con ngủ ọ ạ ộ ố ủ ười
• Giàu lòng tr c n: “M t mùi âm m b c lên, h i nóng c a ban ngày l n v i mùi cátắ ẩ ộ ẩ ố ơ ủ ẫ ớ
b i quen thu c quá, khi n ch em Liên tụ ộ ế ị ưởng là mùi riêng c a đ t, c a quê hủ ấ ủ ương này
• Đ ng lòng thộ ương nh ng đ a tr con nhà nghèo nh ng b n thân Liên cũng ch ngữ ứ ẻ ư ả ẳ
ti n đ giúp đ chúng nó.ề ể ỡ 2) C nh tr i t iả ờ ố
Nh ng ki p ng ữ ế ườ i tàn t trong bóng t i ạ ố :
- M con ch Tí ẹ ị :
o “Ngày thì mò cua b t tép” -> Công vi c ph thu c s may r i, đi u ki n t nhiên, th iắ ệ ụ ộ ự ủ ề ệ ự ờ
ti t (ý tr i): công vi c ế ờ ệ ch t ch ấ ưở ng c u may ầ , b đ ng, chăm nh ng ch a ch c có ăn ị ộ ư ư ắ
o “T i đ n thì gánh hàng nố ế ước ra ph huy n đ bán”: ố ệ ể
⋅ Bán: vài bát nước chè tươi, vài phong thu c lào, vài c a khoai lu cố ủ ộ
⋅ Người mua (t ng l p c c kì th p bé nghèo hèn trong xã h i) – m y ngầ ớ ự ấ ộ ấ ười thu
g o, phu xe, (thi tho ng) m y chú lính l -> đ ng lái ít i ạ ả ấ ệ ồ ỏ
=> b i vì cu c s ng ở ộ ố m u sinh v t vã ư ậ
Trang 3- C Thi ụ : H I Ơ điên, thà người ta điên h n đi ngẳ ười ta m t nhẽ nh ng mà n a t nh n a đi Bi k chộ ư ử ỉ ử ị
cu c s ng tăng lên: điên r i b nh thì ch ng bi t, điên r i nghèo thì ch ng hay nh ng t nh n i đauộ ố ồ ệ ẳ ế ồ ẳ ư ỉ ỗ
m i th m ớ ấ
o Ti ng cế ười khanh khách (thường h p v i ti ng cợ ớ ế ười tr con) ẻ
⋅ Ngược đ i ờ
⋅ Ti ng cế ười duy nh t, có chút ngh l c nh ng l i r i vào ngấ ị ự ư ạ ơ ườ ơi h i điên, b nhệ
t t ậ
⋅ Nói v i ngớ ườ ọi đ c m t bi k ch: Ngộ ị ười kh e m nh – n i l c s ng y u t: ít nói, ítỏ ạ ộ ự ố ế ớ
cười, không có n cụ ười Người già, b nh – n i l c s ng n -> Th ch Lam c c kìệ ộ ự ố ổ ạ ự trăn tr cho tở ương lai c a ph huy n ủ ố ệ
o Đi L N Ầ vào bóng t i ố
⋅ L n: Hòa vào, chìm vào bóng t i ẫ ố
⋅ L n: L n mò, d d m, qu qu m trong bóng t i ầ ầ ờ ẫ ờ ẫ ố
o Bóng t iố
⋅ Thiên nhiên – chi u tàn ề
⋅ Bóng t i c a nghèo đói, tù túng, b t c, cu c đ i cố ủ ế ắ ộ ờ ụ
⋅ Bóng t i c a b nh t tố ủ ệ ậ -> bao chùm cu c đ i c Thi ộ ờ ụ
o Có nh n th c: Th m thía bi k ch c a cu c đ i ậ ứ ấ ị ủ ộ ờ
- Bác ph Siêu ở : bán ph - hàng bán quá đ t đ , xa x v i ngở ắ ỏ ỉ ớ ười dân ngườ ơi n i đây -> nguy cơ phá s n, l v n là r t l n ả ỗ ố ấ ớ
- V ch ng bác ợ ồ x mẩ (ngh - không vi t hoa):ề ế
o Ng i trên manh chi uồ ế
o Th ng con th nh tho ng bò bò ngh ch nh ng th rác rằ ỉ ả ị ữ ứ ưởi vùi trong đ t cát: đ a trấ ứ ẻ
được nuôi n ng trong s thi u an toàn, thi u s ch sẽ ấ ự ế ế ạ
o V ch ng bác x m góp chuy n b ng ti ng đàn B u b t trong yên l ng: ti ng đàn nhợ ồ ẩ ệ ằ ế ầ ậ ặ ế ư
n non trong s nghèo đói, nh c t c a da th t c a m i ngỉ ự ư ắ ứ ị ủ ọ ười, suy nghĩ Làm cho người
đ c/ nghe bu c chúng ta ph i đau đ n, ph i nh c nh i ọ ộ ả ớ ả ứ ố
o Cái thau v n tr ng phau nh v y ấ ắ ư ậ
Ng ườ i nghèo đi ki m ti n c a ng ế ề ủ ườ i nghèo, c a ng ủ ườ i nghèo
h n mình Ng ơ ườ ọ ế i n ki m s ng t s qu n quanh, b t c c a ố ừ ự ẩ ế ắ ủ
ng ườ i kia Nh ng con ng ữ ườ ầ i l m lũi, l n l ầ ượ t xu t hi n, l i ấ ệ ờ
tho i xu t hi n r t ít ạ ấ ệ ấ
Li u r ng t ệ ằ ươ ng lai c a ph huy n nghèo này sẽ đi v đâu? ủ ố ệ ề
Ch t ý: ố
- Nh ng đ a tr con xu t hi n trong ph huy n (nh ng m m s ng, th h tữ ứ ẻ ấ ệ ố ệ ữ ầ ố ế ệ ương lai) đang
được gieo tr ng trong m t môi trồ ộ ường s ng c n c i, đói nghèo ỳ tr V y tố ằ ỗ ệ ậ ương lai sẽ bi t đi đâuế
v đâu? -> Nh ng đ a tr này cũng sẽ tàn t v m t tâm h n ề ữ ứ ẻ ạ ề ặ ồ
Trang 4- Ch em Liên cũng là nh ng ki p đ i tàn Trị ữ ế ờ ước kia chúng s ng Hà N i (c hoa, c c nố ở ộ ờ ố ước,
l p lánh ánh đèn, ngày th y còn vi c -> dĩ vãng) lành l n h n m t chút so v i ch Tí, c Thi Tàn tấ ầ ệ ặ ơ ộ ớ ị ụ ạ tâm h n.ồ
- Th ch Lam đã d ng l i nh ng ki p ngạ ự ạ ữ ế ười tàn t trong ph huy n khi tr i t i và trongạ ố ệ ờ ố bóng t i ch ng y ngố ừ ấ ười m ơ ướ “Ch ng y ngc: ừ ấ ườ i trong bóng t i mong đ i m t cái gì t ố ợ ộ ươ i sáng cho s s ng nghèo kh h ng ngày c a h ” ự ố ổ ằ ủ ọ Cái gì? Đoàn tàu (mang hoa l , hoa mĩ, m t thệ ộ ế
gi i ph n hoa hoa l , vui v , giàu sang, đ đ y) ớ ồ ệ ẻ ủ ầ
3) Chuy n tàu đêm qua ph huy nế ố ệ
a) D u hi u s p xu t hi n ấ ệ ắ ấ ệ
- Đèn ghi
- Ng n l a xanh bi c xu t hi n ọ ử ế ấ ệ
- Ti ng còi ế
b) Đoàn tàu xu t hi n ấ ệ
- Các toa đèn sáng tr ng, đ ng và k n l p loáng ư ồ ề ấ
- Kh p nh ng khoang h ng sang: ti ng n ào khe khẽ, l nh ắ ữ ạ ế ồ ố ố
c) Thoát ra (qua) ph huy n ố ệ
- Đ l i đ m than đ bay tung trên để ạ ố ỏ ường s t ắ
- Tr l i ph huy n tĩnh m ch đ y bóng t i ả ạ ố ệ ị ầ ố
d) Tâm tr ng c a Liên và An ạ ủ
(*)Lý do vì sao hai ch em đêm nào cũng đ đ i đoàn tàu đ n? ị ể ợ ế
o Khách quan: L i m d n ph i th c đ bán hàng, đ i tàu xem còn có ngờ ẹ ặ ả ứ ể ợ ười nào
xu ng mua hàng hay không -> Nhu c u v v t ch t ố ầ ề ậ ấ
o Ch quan: Hai đ a tr dù bu n ng đ n díu c m t nh ng ch em Liên & Anủ ứ ẻ ồ ủ ế ả ắ ư ị
v n c th c đ đ i đoàn tàu: B i vì đoàn tàu này là ho t đ ng cu i cùng c aẫ ố ứ ể ợ ở ạ ộ ố ủ
đêm khuya Ho t đ ng s ng ạ ộ ố cu i cùng c a ph huy n trong m t ngày: Dù chố ủ ố ệ ộ ỉ
xu t hi n trong ch c nhác nh ánh sao băng, đâm th ng vào ph huy n nghèo:ấ ệ ố ư ẳ ố ệ khu y đ ng mãnh li t nh p s ng v n t nh t, ỳ tr ấ ộ ệ ị ố ố ẻ ạ ệ
Nhu c u v m t sinh h cầ ề ặ ọ (ăn, m c,…)ặ
Nhu c u v m t sinh h c vàầ ề ặ ọ tâm lý (m t th gi i tâmộ ế ớ
h n) ồ
S ng là ph i có giá tr choố ả ị mình, cho người, cho đ i ờ
=> M t th gi i khác l : ộ ế ớ ạ
- Ánh sáng r c r , đ ng vàự ỡ ồ
k n l p lánh ánh sáng bóngề ấ nhoáng, toa h ng sang ạ
- Nghèo xác xơ
- Qu n quanh, b t c ẩ ế ắ
- Bóng t i bao chùm ố -> Đó là lý do Liên và An dù bu n ng díu c m t v n th c, hai đ a tr khát khao nhìnồ ủ ả ắ ẫ ứ ứ ẻ
ng m đoàn tàu (Nhu c u tinh th n mãnh li t vắ ầ ầ ệ ượt lên c mong mu n v t ch t) ả ố ậ ấ
-> Đoàn tàu ch y t Hà N i v ? ạ ừ ộ ề
Trang 5⋅ Đoàn tàu tr v t tu i th đã m t c a hai đ a tr Khi ng m đoàn tàu: ở ề ừ ổ ơ ấ ủ ứ ẻ ắ l ng ặ
ng ườ i theo m t ơ ưở L ng ng ng ặ ười: Giây phú vô cùng xúc đ ng, quá đ i thiêngộ ỗ liêng, ch trong m t kho nh kh c -> Đ y t t c c m xúc, đ nh đi m d n t i caoỉ ộ ả ắ ẩ ấ ả ả ỉ ể ẫ ớ trào M tơ ưởng: quá kh này quá đ i tứ ỗ ươ ẹi đ p và ý nghĩa, hà n i c a nh ng ngàyộ ủ ữ
th y ch a m t vi c, Hà N i c a nh ng ngày xa xăm, m t Hà N i sáng r c, m t Hàầ ư ấ ệ ộ ủ ữ ộ ộ ự ộ
N i huyên náo, m t Hà N i c a nh ng c c nộ ộ ộ ủ ữ ố ước xanh đ … ỏ
⋅ Đoàn tàu tr v t n i tâm, tâm tở ề ừ ộ ưởng c a hai ch em ủ ị
=> Hai đ a tr mong ngóng, khao khát cháy b ng v đoàn tàu S ng l i nh ng kí c tu iứ ẻ ỏ ề ố ạ ữ ứ ổ
th tơ ươ ẹi đ p (nhu c u tinh th n) ầ ầ
-> Khi đoàn tàu vượt qua ph huy n: Bóng t i bao trùm ph huy n -> day d t, bu n t ->ố ệ ố ố ệ ứ ồ ẻ
Cu c s ng n i đây l i b t đ u m t nh p s ng bu n t , nh p s ng qu n quanh l i b t đ u.ộ ố ơ ạ ắ ầ ộ ị ố ồ ẻ ị ố ẩ ạ ắ ầ
- Ý tưởng tác gi : D t khoát đêm nào cũng ch y qua ả ứ ạ
- Quan ni m c a tác gi : Bao b c cho nh ng đ a tr và b o v , lay đ ng lòng ngệ ủ ả ọ ữ ứ ẻ ả ệ ộ ười ph i có ni mả ề tin vào cu c s ng Dù vòng tròn có qu n quanh trong bóng t i thì đ i v n còn le lói cho m t chútộ ố ẩ ố ờ ẫ ộ ánh sáng
(*)Ph huy n nghèo v n là m t môi tr ố ệ ẫ ộ ườ ng gi d i, tàn ác dù không có m t tên quan l i ả ố ộ ạ tham ô, hành h ng ạ ườ i dân nào?
- Nó bào mòn tinh th n c a m t đ i ngầ ủ ộ ờ ười, tinh th n c a nh ng đ a tr ầ ủ ữ ứ ẻ
=> Ni m khao khát đ i tàu c a hai đ a tr đ ng th i cũng th hi n t m lòng nhân đ o c a Th chề ợ ủ ứ ẻ ồ ờ ể ệ ấ ạ ủ ạ Lam Liên h v i quan đi m sáng tác: Văn chệ ớ ể ương ph i là ả th khí gi i thanh cao ứ ớ đ ể c i t o xã ả ạ
h i th gi i tàn ác ộ ế ớ , làm cho lòng ng ườ i thêm trong s ch và phong phú h n ạ ơ
C i t o xã h i th gi i tàn ác -> Trong tác ph m ch là t n t i ch không ph i s ng ->Chiả ạ ộ ế ớ ẩ ỉ ồ ạ ứ ả ố
ti t: R i đ n đoàn tàu ch y qua ph huy n (ánh sáng, ế ồ ế ạ ố ệ ước m khát v ng) ơ ọ
Làm cho lòng người thêm trong s ch và phong phú h n -> Trân tr ng, nâng niu, mongạ ơ ọ
mu n con ngố ười ph i s ng có ả ố ước m , khát v ng vơ ọ ươ ớn t i ánh sáng
=> Thông đi p: Đ ng bao gi đ cu c s ng c a con ngệ ừ ờ ể ộ ố ủ ườ ơi r i vào b t c, chìm vào t nh t (ph iế ắ ẻ ạ ả
s ng cho ra s ng, khát khao hố ố ướng t i tớ ương lai)
TÍNH NHÂN Đ O, NHÂN VĂN, NHÂN B N TRONG TÁC PH M C A TH CH LAM G I G M Ạ Ả Ẩ Ủ Ạ Ử Ắ
(*)Nhân đ o/văn khác gì v i nhân b n? ạ ớ ả
- Nhân đ o là tình thạ ương, đ o lý làm ngạ ười, tình thương yêu gi a ngữ ườ ới v i người
- Nhân văn là đ cao v đ p c a con ngề ẻ ẹ ủ ười (v đ p: ngo i hình, nhân cách, trí tu , khát v ng) ẻ ẹ ạ ệ ọ
- Nhân b n là giá tr c a con ngả ị ủ ười, giá tr s ng, giá tr thu c v m t b n th , cá nhân T t cị ố ị ộ ề ộ ả ể ấ ả
nh ng gì thu c v tôi thì b n đ u ph i nâng niu trân tr ng ữ ộ ề ạ ề ả ọ
4) Bóng t i & Ánh sáng trong tác ph m “Hai đ a tr ” ố ẩ ứ ẻ
Bóng t i ố (nhân v t r t đ c bi t trong nháy nháy) ậ ấ ặ ệ Ánh sáng
- Bao trùm xuyên su t chi u dài tác ph m: ố ề ẩ
⋅ Dãy tre l i ạ
⋅ Đoàn tàu lao ra đ l i ph huy n t chể ạ ố ệ ị
m ch, đ y bóng t i ị ầ ố
- Bi u hi n c th : ể ệ ụ ể
⋅ Đôi m t ch bóng t i ng p đ y d n ắ ị ố ậ ầ ầ
- Các nhà đã lên đèn
- V t sáng ệ
- Qu ng sáng ầ
- Khe sáng
Trang 6⋅ Tr i nhá nhem t i ờ ố
⋅ Đường ph và các ngõ con ch a đ yố ứ ầ
bóng t i ố
⋅ T i h t c , con đố ế ả ường thăm th m, conẳ
đường qua ch v nhà, các con ngõ vàoợ ề
l i càng s m, càng đen h n n a ạ ẫ ơ ữ
Nh ư m t th l c vô hình bao trùm ộ ế ự cu cộ
s ng c a ph huy n “Ch ng y ngố ủ ố ệ ừ ấ ười trong
bóng t i nh đang hy v ng…” Nó nh ố ư ọ ư ki m ề
t a, tr t t c a xã h i cũ ỏ ậ ự ủ ộ , làm cu c s ngộ ố
qu n quanh, b t c, ng t ng t ẩ ế ắ ộ ạ
Ánh sáng c a s s ng vô cùng y u t, nhủ ự ố ế ớ ỏ
bé, lay l c, le lói, nh nhoi mong manh vô cùng.ắ ỏ Không đ s c đ xua tan bóng t i ủ ứ ể ố
Ánh sáng là s ph n, cu c đ i c a ngố ậ ộ ờ ủ ười dân nghèo n i ph huy n ơ ố ệ
Ánh sáng là bi u tể ượng cho nh ng ki pữ ế
người nh bé vô danh s ng leo léc trong đêmỏ ố
t i mênh mang c a xã h i cũ.ố ủ ộ
Giá tr hiên th c ị ự : T cáo xã h i cũ đã làmố ộ cho cu c s ng con ngộ ố ườ ế ắi b t c
Bóng t i chi n th ng hoàn nh ng không có ố ế ắ ư
nghĩa con ng ườ i thôi hi v ng, thôi khát khao ọ
vào hi v ng s ng ọ ố
T ng k t ổ ế
1) Giá tr nhân đ oị ạ
- Quan đi m sáng tác-ngh thu t: “Đ i v i tôi, văn chể ệ ậ ố ớ ương không ph i là cách đem t i cho ngả ớ ười
đ c s thoát ly hay s quên Văn chọ ự ự ương ph i là th khí gi i thanh cao và đ c l c mà chúng ta cóả ứ ớ ắ ự
đ c i t o và thay đ i xã h i gi d i, tàn ác, làm cho lòng ngể ả ạ ổ ộ ả ố ười thêm trong s ch và phong phúạ
h n” ơ
Văn ch ươ ng không ph i là cách đem t i cho ng ả ớ ườ ọ ự i đ c s thoát ly hay s quên ự
Không đ a con ng ư ườ i vào “bôi đen” (bi quan) hay “tô h ng” ( o t ồ ả ưở ng) hoàn toàn c a cu c ủ ộ
s ng Tác ph m bao trùm b i bóng t i nh ng câu văn “ánh sáng” ng t đôi tác ph m: “Ch ng ố ẩ ở ố ư ắ ẩ ừ
y ng i ng i trong bóng t i đang trông đ i m t cái gì đó t i sáng h n s s ng nghèo kh
h ng ngày c a h ” ằ ủ ọ
Khí gi i thanh cao và đ c l c ớ ắ ự
Th vũ khí không gây sát th ứ ươ ng v m t th xác mà đ c l c đánh vào tâm h n con ng ề ặ ể ắ ự ồ ườ i theo chi u h ề ướ ng tích c c ự
C i t o và thay đ i xã h i gi d i, tàn ác ả ạ ổ ộ ả ố
Không gi ng cái xã h i có b n quan l i (Quan ph m u – S ng ch t m c bay; Ngh Qu - T t ố ộ ọ ạ ụ ẫ ố ế ặ ị ế ắ đèn; Bá Ki n – Chí Phèo) l y c a, bóc l t c a dân Trong “Hai đ a tr ” cái ác không hi n ế ấ ủ ộ ủ ứ ẻ ể
hi n m n m t t ng l p bóc l t nh ng v n là m t xã h i tàn ác Nó bào mòn cu c s ng tinh ệ ồ ộ ấ ớ ộ ư ẫ ộ ộ ộ ố
th n c a con ng ầ ủ ườ i, cu c s ng c a h ch qu n quanh, ộ ố ủ ọ ỉ ẩ đó ch là T N T I không ph i là ỉ Ồ Ạ ả
S NG Ố , h ch a t ng s ng ọ ư ừ ố vì THI U TH N GIÁ TR TÂM H N Ế Ố Ị Ồ
Thêm trong s ch và phong phú h n ạ ơ
- Trong s ch là thanh l c tâm h n con ng ạ ọ ồ ườ i
- Phong phú h n là làm giàu có h n th gi i tâm h n ơ ơ ế ớ ồ
-> Tâm tr ng: Dù hai ch em Liên & An có bu n ng díu c m t v n th c đ xem đoàn tàu, tàu ạ ị ồ ủ ả ặ ẫ ứ ể mang t i th gi i tâm h n đáng có c a hai đ a tr ớ ế ớ ồ ủ ứ ẻ
Trang 7 Th ch Lam chân tr ng, năng niu, lay th c khát khao, ạ ọ ứ ước v ng, ọ ước m (đó là ơ ước m hơ ướng về
th gi i c a ánh sáng) c a c a con ngế ớ ủ ủ ủ ườ ơi n i ph huy n -> Giá tr nhân đ o c a tác ph m/ Tráiố ệ ị ạ ủ ẩ tim nhân đ o c a tác gi Th ch Lam ạ ủ ả ạ
2) Giá tr hi n th c ị ệ ự
- Bóng t i c a thiên nhiên (chi u r i t i t i) ố ủ ề ồ ớ ố
- Bóng t i c a xã h i cũ Th ch Lam phê phán/ lên án xã h i ki m (cố ủ ộ ạ ộ ề ương) t a khát v ng ỏ ọ ước mơ
c a con ngủ ười
M c dù có chân trong nhóm bút T l c văn đoàn nh ng Th ch Lam v n ch y m t dòng riêngặ ự ự ư ạ ẫ ả ộ
hi n th c pha lãng m n ệ ự ạ
3) Giá tr ngh thu t – Phong cách Th ch Lam ị ệ ậ ạ
- Gi ng văn nh nh sâu l ng ọ ỏ ẹ ắ
- Nhân v t đậ ươc xây d ng trên th gi i n i tâm nhân v t ự ế ớ ộ ậ
- Đo n văn mang ti ng nh c (tr tình) Nhi u đo n văn c a Th c Lam đ c nh m t đo n th ạ ế ạ ữ ề ạ ủ ạ ọ ư ộ ạ ơ
Th c hành ự
Đ bài:ề
Nh n xét v nhân v t Liên trong tác ph m “Hai đ a tr ” có ý ki n cho ậ ề ậ ẩ ứ ẻ ế
r ng: “Tâm h n Liên đã tr thành ngu n sáng chi u r i c câu ằ ồ ở ồ ế ọ ả
chuy n đ y bóng t i này” Anh/ Ch hãy làm sáng t nh n đ nh trên ệ ầ ố ị ỏ ậ ị
I/ M bài:ở
- Gi i thi u tác gi , tác ph mớ ệ ả ẩ
- Gi i thi u v ý ki n nêu trên và nhân v t Liênớ ệ ề ế ậ
II/ Thân bài:
1 Gi i thi u chung:ớ ệ
- Tác gi : Th ch Lam là thành viên tiêu bi u c a nhóm bút “T l c văn đoàn” – nhóm bút đi theoả ạ ể ủ ự ự phong cách lãng m n – nh ng văn c a ông ch y m t dòng riêng Ông là nhà văn có s trạ ư ủ ả ộ ở ường về truy n ng n nh ng truy n dệ ắ ư ệ ường nh không có c t truy n mà nh m t bài th tr tình đư ố ệ ư ộ ơ ữ ượm
bu n Sáng tác c a ông đan xen c ch t hi n th c và lãng m n, h u h t trong tác ph m c a ông laồ ủ ả ấ ệ ự ạ ầ ế ẩ ủ
ki u nhân v t nghèo kh , b t h nh Nhà văn thể ậ ổ ấ ạ ường vi t v h c v i m t lòng nhân ái bao la, quaế ề ọ ớ ộ
đó b t lên ch t hi n th c phê phán Th ch Lam có quan đi m văn chậ ấ ệ ự ạ ể ương r t rõ ràng: “Đ i v i tôiấ ố ớ văn chương không ph i là cách đem t i cho ngả ớ ườ ọ ựi đ c s thoát lí hay s quên Văn chự ương ph i làả
th khí gi i thanh cao và đ c l c mà chúng ta có đ v a c i t o cái xã h i gi d i và tàn ác, v a làmứ ớ ắ ự ể ừ ả ạ ộ ả ố ừ cho lòng người thêm trong s ch và phong phú h n.”ạ ơ
- Tác ph m “Hai đ a tr ” đẩ ứ ẻ ược rút ra t t p “N ng trong vừ ậ ắ ườn” (1938)
2 Phân tích:
- Gi i thích ý ki n:ả ế
⋅ “Hai đ a tr ” là m t câu chuy n c m đ ng, tái hi n không gian m t ph huy n tù đ ng,ứ ẻ ộ ệ ả ộ ệ ộ ố ệ ọ tràn ng t bóng t i, v i nh ng ki p ngậ ố ớ ữ ế ười tàn t , nh ng ki p s ng qu n quanh, tàn l i, bạ ữ ế ố ẩ ụ ế
t c, xa l v i ánh sáng và ni m vui.ắ ạ ớ ề
Trang 8⋅ Câu chuy n đệ ược k qua cái nhìn và c m nh n c a nhân v t Liên- m t cô bé m i l n, nh yể ả ậ ủ ậ ộ ớ ớ ạ
c m, tinh t có trái tim đa c m, giàu lòng yêu thả ế ả ương, và luôn khao khát đ i thay, vổ ươn lên
cu c s ng t i tăm hi n t i.ộ ố ố ệ ạ
- Ch ng minh ý ki n:ứ ế
⋅ Liên có tâm h n nh y c m trồ ạ ả ướ ảc c nh v t, thiên nhiên:ậ
⋅ Tâm h n ngây th b ng tr nên bu n h n khi chi u tàn: “lòng bu n man mác trồ ơ ỗ ở ồ ơ ề ồ ước cái giờ
kh c c a ngày tàn”ắ ủ
⋅ S v ng v c a làng quê sau phiên ch : “tự ắ ẻ ủ ợ ưởng là mùi riêng c a đ t, c a quê hủ ấ ủ ương này”
⋅ S êm đ m, tĩnh l ng c a đêm t iự ề ặ ủ ố
⋅ Ph i là m t tâm h n tinh t , nh y c m, Liên m i có th nh n ra m i bi n chuy n c aả ộ ồ ế ạ ả ớ ể ậ ọ ế ể ủ thiên
nhiên, nh ng ho t đ ng s ng c a con ngữ ạ ộ ố ủ ười
⋅ Liên là người có trái tim nhân h u, s đ ng c m, bi t yêu thậ ự ồ ả ế ương con người và cu c s ngộ ố trong ph huy n nhố ệ ỏ
⋅ Liên đ ng lòng thộ ương, lòng tr c n v i lũ tr nhà nghèo: “Liên trông th y đ ng lòngắ ẩ ớ ẻ ấ ộ
thương nh ng chính ch cũng không có ti n đ cho chúng nó”ư ị ề ể
⋅ Ch yêu thị ương, chăm s c ân c n đ i v i Anố ầ ố ớ
⋅ Ch c m thông n i v t v , cu c s ng m u sinh lam lũ t i nghi p c a nh ng ki p ngị ả ỗ ấ ả ộ ố ư ộ ệ ủ ữ ế ười tàn: m con ch Tí, bác Siêu, v ch ng bác x mẹ ị ợ ồ ẩ
⋅ Ch th y s nh ng cũng t i nghi p v i m Thi h i điênị ấ ợ ư ộ ệ ớ ụ ơ
⋅ Lòng khao khát ước m cháy b ng v m t cu c sóng t t đ p và có ý nghĩa h n c a Liên:ơ ỏ ề ộ ộ ố ẹ ơ ủ
⋅ Dù có bu n ng đ n ríu c m t nh ng hai ch em Liên v n c th c đ đ i đoàn tàuồ ủ ế ả ắ ư ị ẫ ố ứ ể ợ
⋅ Khi ng m đoàn tàu, Liên “l ng ngắ ặ ười theo m tơ ưởng” Đoàn tàu đi t Hà N i v -> kí cừ ộ ề ứ
tu i th đ p khi th y ch a m t vi cổ ơ ẹ ầ ư ấ ệ
⋅ Ngóng v ng, khao khát cháy b ng v đoàn tàu hay đó chính là s s ng l i v i ký c tu iọ ỏ ề ự ố ạ ớ ứ ổ
th tơ ươ ẹi đ p c a hai ch em Liên (nhu c u tinh th n) => T m lòng nhân đ o c a Th chủ ị ầ ầ ấ ạ ủ ạ Lam
3 Khái quát:
- Kh ng đ nh ý ki n là chính xác: Chính tâm h n nh y c m, tinh t , giàu lòng yêu thẳ ị ế ồ ạ ả ế ương, khát khao cháy b ng c a Liên đã làm sáng r c câu chuy n đ y bóng t i c a nh ng ki p ngỏ ủ ự ệ ầ ố ủ ữ ế ười tàn t , nh ngạ ữ
ki p s ng qu n quanh, tàn l i, b t c, xa l v i ánh sáng và ni m vui.ế ố ẩ ụ ế ắ ạ ớ ề
- Ngh thu t xây d ng nhân v t Liên thông qua dòng ch y tâm tr ngệ ậ ự ậ ả ạ
- Liên h : thông đi p: Đ ng đ cu c s ng c a con ngệ ệ ừ ể ộ ố ủ ười chìm vào t nh t: ph i s ng cho ra s ng,ẻ ạ ả ố ố khát khao hướng v tề ương lai
III/ K t bàiế
