PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO QUẢNG XƯƠNG SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM SỬ DỤNG MỘT SỐ HÌNH ẢNH VỀ BOM, ĐẠN; TÁC HẠI CỦA BOM ĐẠN TRONG DẠY HỌC TIẾT 23 (GDQ[.]
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
SỬ DỤNG MỘT SỐ HÌNH ẢNH VỀ BOM, ĐẠN; TÁC HẠI CỦA BOM ĐẠN TRONG DẠY HỌC TIẾT 23 (GDQP-AN 10)
NHẰM NÂNG CAO HỨNG THÚ TRONG HỌC TẬP VÀ GIÁO DỤC
KĨ NĂNG PHÒNG TRÁNH BOM ĐẠN CHO HỌC SINH THPT
Người thực hiện: Trần Thị Hoa Lý
Chức vụ: Tổ trưởng chuyên môn
SKKN thuộc lĩnh vực (môn): GD QP - AN
THANH HÓA NĂM 2020
Trang 3MỤC LỤC
1 Mở đầu
Trang 41.1 Lí do chọn đề tài:
Hưởng ứng Ngày Thế giới phòng, chống bom mìn (4/4/2020), Bộ LĐTB&XH đã thông tin về tình hình ô nhiễm bon mìn và vật liệu nổ sau chiến tranh ở Việt Nam
Việt Nam là một trong những quốc gia bị ô nhiễm bom mìn lớn và chịu hậu quả nặng
nề nhất trên thế giới
Theo Trung tâm Hành động bom mìn quốc gia Việt Nam, số bom đạn quân đội Mỹ đã
sử dụng trong chiến tranh Việt Nam khoảng 15.350.000 tấn (trong đó có 7.850.000 tấn thả từ máy bay và 7.500.000 tấn sử dụng trên mặt đất) Tỷ lệ bom đạn chưa nổ chiếm khoảng 5% số lượng bom đạn đã sử dụng (các tài liệu nước ngoài là 10%)
Tất cả các loại bom mìn, vật nổ còn sót lại đều rất nguy hiểm và có thể gây nổ khi có tác động trong quá trình lao động sản xuất và sinh hoạt hoặc có thể tự nổ do những nguyên nhân về cơ học, lý học hay hoá học
Việt Nam, số bom, đạn còn sót lại sau chiến tranh khoảng 800.000 tấn, trên 20% diện tích đất đai toàn quốc bị ô nhiễm bởi bom, đạn; hơn 100.000 người chết và bị thương sau chiến tranh… số bom, đạn chưa nổ còn nằm rải rác hầu hết ở các tỉnh, thành phố trong cả nước, nhưng tập trung nhiều nhất ở các tỉnh Miền Trung như Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị……
Ở Thanh Hóa nói riêng và 1 số huyện trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa nói chung như : Hoằng Hóa, Triệu Sơn , Hà Trung, TP Thanh Hoá… khu vực sinh sống của 1 số bộ phận học sinh các Trường THPT trong quá trình lao động, sản xuất, sinh hoạt tại các địa phương trên
đã có rất nhiều loại bom, đạn được nhân dân phát hiện và được các cơ quan chức năng, chính quyền ở địa phương xử lí an toàn
Ô nhiễm bom, mìn; tai nạn do bom, đạn gây tổn thất nặng nề tính mạng, tài sản, đời sống của nhân dân và ảnh hưởng rất lớn đến phát triển kinh tế của đất nước Phần lớn nạn nhân đều bị mang thương tật suốt đời, cuộc sống, sinh hoạt găp rất nhiều khó khăn, thương vong bởi bom, đạn mang lại nhiều nỗi đau không thể bù đắp và gánh nặng khó giải quyết cho các gia đình nạn nhân
Trong thời gian gần đây, trên địa bàn cả nước đã có rất nhiều vụ nổ do bom, đạn gây những tổn thất nặng nề
Ngày 19.03.2016, vụ nổ bom xảy ra ở Khu đô thị Văn Phú (Hà Đông - Hà Nội), hậu quả của vụ nổ là hết sức kinh hoàng, làm 4 người chết tại chỗ, 8 người đưa đi cấp cứu, nhiều người bị thuơg, 94 căn nhà bị hư hỏng và gần như cả một dãy phố Văn Phú phải chịu cảnh tan hoang, đổ nát
Sáng 18-8-2017, xảy ra vụ nổ ở Khánh Hòa khiến 6 người thiệt mạng tại chỗ và 1 người bị thương Nguyên nhân được xác định là cưa đầu đạn 105mm để lấy thuốc nổ và sắt vụn
Vụ nổ ngày 03/1/2018 tại cơ sở phế liệu ở Bắc Ninh, xảy ra vào khoảng 4 giờ 30 phút sáng tại huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh, cũng san phẳng năm ngôi nhà và làm nát vụn cửa
sổ của nhiều ngôi nhà bên cạnh, làm chết và bị thương 12 người
Vụ nổ ngày 21.02.2020 , hai thanh niên ở tỉnh Quảng Ngãi đang loay hoay tìm cách
mở vật thể lạ hình tròn vừa nhặt được thì vật thể lạ phát nổ khiến 2 người thương vong
Bên cạnh đó nhìn lại gần 10 năm từ khi giáo dục kĩ năng sống được đưa vào nhà trường để giáo dục cho học sinh trung học phổ thông, hiệu quả giáo dục kĩ năng sống cho học
Trang 5sinh chưa cao Học sinh có thể thuần thục kĩ năng mang tính kĩ thuật, chuyên môn như: kĩ năng soạn thảo văn bản trong môn Ngữ văn, kĩ năng sử dụng bản đồ trong môn Địa lí, kĩ năng làm thí nghiệm trong môn Hoá học, kĩ năng tính toán trong môn Toán, Vật lí, Sinh học nhưng các kĩ năng sống cần thiết khác lại đang còn non yếu Sự thiếu hụt kĩ năng sống
có thể dẫn đến những hậu quả đáng buồn như: một bộ phận học sinh thiếu tính tự tin, tự lập, sống ích kỷ, vô tâm, thiếu trách nhiệm với gia đình và bản thân, vi phạm pháp luật, đạo đức…
Từ thực tế trên, chúng ta cần tăng cường hơn nữa giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trung học phổ thông nhằm trang bị cho học sinh những kĩ năng sống phù hợp hơn
Với những lí do trên, tôi đã chọn đề tài: "Sử dụng 1 số hình ảnh về bom, đạn; tác
hại của bom, đạn trong dạy học tiết 23(GDQP –AN 10) nhằm nâng cao hứng thú trong học tập và giáo dục kỹ năng phòng tránh bom, đạn cho học sinh THPT"
1.2 Mục đích nghiên cứu:
Đổi mới phương pháp giảng dạy, tạo hứng thứ học tập, truyền thụ kiến thức mới cho học sinh
Định hướng, giáo dục kỹ năng phòng tránh bom, đạn, cho học sinh lớp 10 nói riêng và học sinh THPT nói chung
Trên cơ sở kiến thức được học giúp học sinh tuyên truyền cho gia đình, người thân, bạn bè…về bom, đạn và cách phòng tránh bom, đạn thông thường trong cuộc sống hàng ngày
1.3 Đối tượng nghiên cứu.
Đề tài được viết trên đối tượng nghiên cứu là các hình ảnh về bom đạn, hình ảnh tác hại do bom, đạn gây nên được lồng ghép vào tiết học 23 - Bom đạn và cách phòng tránh, môn GDQP-AN 10 thông qua đó nhằm giáo dục kỹ năng phòng tránh bom, đạn, hiểu thêm về tác hại do bom, đạn gây nên 1 số học sinh khối 10 năm học 2018-2019 của Trường THPT Nguyễn Trãi gồm:
Lớp đối chứng: 10A5 (49 học sinh), 10A6 (51 học sinh)
Lớp thực nghiệm: 10A7 (48 học sinh), 10A8 ( 52 học sinh)
Các lớp được chọn tham gia nghiên cứu có nhiều điểm tương đồng nhau về giới tính,
ý thức , năng lực , thái độ và động cơ học tập với môn GDQP - AN
1.4 Phương pháp nghiên cứu:
+ Nghiên cứu tài liệu:
- Sách giáo khoa GDQP - AN 10
- Sách giáo viên GDQP - AN 10
- Sách Lịch sử 12
+ Tổng hợp từ các tài liệu:
Tạp chí, Internet, các báo cáo khoa học, các công trình nghiên cứu khoa học, có liên quan, …
Sách chuẩn kiến thức, kỹ năng – NXB Giáo dục 2012
Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh THPT – tác giả Nguyễn Thanh Bình – Tạp chí Khoa học giáo dục
+ Thống kê, xử lý số liệu.
2 Nội dung
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.
Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh có thể quan niệm là việc tổ chức các hoạt động giáo dục đa dạng, phong phú nhằm kích thích học sinh tham gia một cách tích cực chủ động
Trang 6vào các quá trình hoạt động, qua đó hình thành hoặc thay đổi hành vi của trẻ theo hướng tích cực nhằm góp phần phát triển nhân cách toàn diện; giúp học sinh có thể sông an toàn, khỏe mạnh và tích cực , chủ động trong cuộc sống hằng ngày Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh
là giáo dục cho các em có cách sống tích cực trong xã hội hiện đại, là xây dựng hoặc thay đổi
ở các em những hành vi theo hướng tích cực phù hợp với mục tiêu phát triển toàn diện nhân cách người học trên cơ sở giúp học sinh có tri thức, giá trị, thái độ và kỹ năng phù hợp
Kỹ năng sống là gì?
Theo Tổ chức UNESCO, kĩ năng sống là năng lực cá nhân để thực hiện đầy đủ các chức năng và tham gia vào cuộc sống hàng ngày.Kĩ năng sống gắn với 4 trụ cột của giáo dục,
đó là: Học để biết; Học làm người; Học để sống với người khác;
Theo tổ chức Y tế thế giới (WHO), kĩ năng sống là khả năng để có hành vi thích ứng
và tích cực trong các tình huống xảy ra trong đời sống mỗi con người Rèn kĩ năng sống là
giúp cho mỗi cá nhân có thể ứng xử có hiệu quả trước các nhu cầu và thách thức cuộc sống hằng ngày
Theo UNICEF, kĩ năng sống là khả năng tiếp cận với thay đổi và hình thành những hành vi mới Tiếp cận này đã lưu ý đến sự cân bằng về tiếp thu kiến thức, hình thành thái độ
và kĩ năng
Theo UNESCO,WHO và UNICEF, có thể xem kĩ năng sống gồm các kĩ năng cổt lõi sau:
Kĩ năng giải quyết vấn đề
+ Kĩ năng suy nghĩ/tư duy phân tích có phê phán
+ Kĩ năng giao tiếp hiệu quả
+ Kĩ năng tư duy sáng tạo
+ Kĩ năng thể hiện sự cảm thông
Từ những quan niệm trên đây có thể thấy, kĩ năng sống bao gồm một loạt các kĩ năng
cụ thể, cần thiết cho cuộc sống hằng ngày của con người Bản chất của kĩ năng sống là kĩ năng tự quản bản thân và kĩ năng xã hội cần thiết để cá nhân tự lực trong cuộc sống, học tập
và làm việc hiệu quả Nói cách khác, kĩ năng sống là khả năng làm chủ bản thân của mọi người, khả năng ứng xử phù hợp với những người khác và với xã hội, khả năng ứng phó tích cực trước các tình huống của cuộc sống dục kĩ năng sống cho học sinh vào chỉ thị về nhiệm
vụ năm học: "Triển khai hướng dẫn giáo dục kĩ năng sống cho học sinh phổ thông trong và ngoài nhà trường.Chỉ thị 1537/CT-BGDĐT ngày 05/5/2014 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về
tăng cường và nâng cao hiệu quả một số hoạt động giáo dục cho học sinh, sinh viên trong các
cơ sở giáo dục, đào tạo nhấn mạnh: Tăng cường tuyên truyền, giáo dục và trang bị cho học sinh, sinh viên các kỹ năng phòng tránh đuối nước, tai nạn giao thông và tai nạn thương tích"
Điều 2 của Thông tư 04/2014 - BGĐT ngày 28/4/2014 cụ thể hóa cách hiểu về kĩ năng
sống: "Hoạt động giáo dục kĩ năng sống trong quy định này được hiểu là hoạt động giáo dục giúp cho người học hình thành và phát triển những thói quen, hành vi, thái độ tích cực, lành mạnh trong việc ứng xử các tình huống của cuộc sống cá nhân và tham gia đời sống xã hội,
Trang 7qua đó hoàn thiện nhân cách và định hướng phát triển bản thân tốt hơn dựa trên nền tảng các giá trị sống".
Như vậy, có thể thấy yêu cầu rèn kỹ năng sống cho HS ngày càng được chú trọng nhiều hơn
Có nhiều định nghĩa và quan niệm khác nhau về kỹ năng sống Mỗi định nghĩa được thể hiện dưới những cách thức tiếp cận khác nhau Thông thường, kỹ năng sống được hiểu là những kỹ năng thực hành mà con người cần để có được sự an toàn, cuộc sống khỏe mạnh với chất lượng cao
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm:
Thông báo 242-TB/TW ngày 15/4/2009 của Bộ Chính trị (khóa X) về tiếp tục thực hiện Nghị quyết Trung ương 2 (khóa VIII) và phương hướng phát triển giáo dục và đào tạo đến năm 2020, đã nêu một trong những hạn chế của giáo dục phổ thông như sau: “Giáo dục phổ thông mới chỉ quan tâm nhiều đến “dạy chữ”, chưa quan tâm đúng mức đến “dạy người”, kỹ năng sống và “dạy nghề” cho thanh thiếu niên” Thời gian qua, dù giáo dục kỹ năng sống có được quan tâm nhưng hiệu quả vẫn còn nhiều hạn chế thể hiện qua thực trạng về kỹ năng sống của học sinh còn nhiều khiếm khuyết
Thực tế cho thấy, tình trạng học sinh thiếu kỹ năng sống vẫn xảy ra, biểu hiện qua hành
vi ứng xử không phù hợp trong xã hội, sự ứng phó hạn chế với các tình huống trong cuộc sống như: ứng xử thiếu văn hóa trong giao tiếp nơi công cộng; thiếu lễ độ với thầy cô giáo, cha mẹ và người lớn tuổi; chưa có ý thức bảo vệ môi trường, giữ gìn vệ sinh công cộng, gây phiền hà cho người khác khi sử dụng điện thoại di động, đặc biệt học sinh còn có cái nhìn chưa thiện cảm về các nạn nhân do bom, đạn gây nên
Giáo dục kỹ năng phòng tránh bom, đạn, hiểu rõ tác hại của bom đạn đến cuộc sống hàng ngày của mỗi chúng ta là nhiệm vụ quan trọng trong giáo dục kỹ năng sống cho thể hệ trẻ, những chủ nhân tương lai của đất nước Sự hiểu biết về bom, đạn và vật liệu nổ của học sinh trong trường còn hạn chế, chỉ có trong sách vở, đa số các em biết về máy tính, về internet… nhưng chỉ phục vụ cho nhu cầu cá nhân của bản thân còn hầu như các em không quan tâm đến và các em thực sự chưa có hiểu hết được tác hại to lớn do bom đạn gây nên
Hiện nay các chương trình ngoài giờ lên lớp của nhà trường được tổ chức có kế hoạch công phu, chất lượng trong đó có nội dung về giáo dục kỹ năng sống, đặc biệt là kỹ năng phòng, tránh bom, đạn thông thường
Hiểu được vấn đề trên với trách nhiệm của giáo viên phụ trách môn Giáo dục quốc phòng – An ninh, ở năm học 2018-2019,trong tiết 23, tôi dành thời gian đầu giờ cho học sinh điều tra hiểu biết của các em về kỹ năng phòng tránh bom, đạn và tác hại do bom đạn gây nên , lấy cơ sở từ sự hiểu biết của học sinh thông qua các hoạt động ngoài giờ lên lớp, thông qua báo chí, truyền hình, internet…, qua đó để đó làm cơ sở để tìm ra các giải pháp cụ thể nhằm giáo dục kỹ năng phòng tránh bom, đạn; hiểu được tác hại do bom đạn còn sót lại sau chiến tranh Kết quả điều tra như sau:
- Lớp thực nghiệm: 10A5 (49 học sinh), 10A7 ( 51 học sinh).
STT Lớp Sĩ số
Mức độ hiểu biết Biết được kĩ năng
thực hiện Chưa hiếu rõ kĩ năng thực hiện Không biết
Trang 82 10A7 51 13 25,49 23 45,10 15 29,41
- Lớp đối chứng: 10A6 (48 học sinh), 10A8 (52 học sinh)
STT Lớp Sĩ số
Mức độ hiểu biết Biết được kĩ năng
thực hiện
Chưa hiếu rõ kĩ năng thực hiện Không biết
Quan sát vào kết quả điều tra được thống kê của 4 lớp gồm 200 học sinh cả 2 nhóm thực nghiệm và đối chứng chúng ta thấy:
- Có 55/200 học sinh, biết và hiểu về kĩ năng phòng tránh bom, đạn chiếm 27,50%
- Có 51/200 học sinh không biết về kĩ năng phòng tránh bom, đạn chiếm 25,50%
2.3 Giải pháp thực hiện để giải quyết vấn đề
2.3.1 Xác định vai trò của sử dụng hình ảnh bom, đạn và hình ảnh tác hại do bom đạn gây nên.
Để xác định được vai trò của sử dụng hình ảnh bom, đạn và tác hại do bom, đạn gây nên tôi căn cứ vào chuẩn kĩ năng, kiến thức nội dung chính của tiết học để lựa chọn được các hình ảnh phù hợp giúp tạo nên hứng thú trong học tập cho học sinh
Khi lựa chọn tôi chọn các hình ảnh , tin thời sự mới nhất để học sinh quan sát làm cho tiết học sôi động, lôi cuốn học sinh giúp các em sẽ nhớ lâu hơn
Ví dụ:
- Ở phần mở đầu, giới thiệu bài học, giáo viên sử dụng các hình ảnh phù hợp với nội dung của tiết học, để dẫn học sinh vào bào học mới thay thế cho các phương pháp truyền thống như thuyết trình, giảng giải, vấn đáp…nhằm tạo cho học sinh hứng thú và tâm lí thoải mái muốn khám phá bài học của học sinh
2.3.2 Các bước sử dụng hình ảnh.
a Sử dụng hình ảnh để giới thiệu nội dung tiết học:
Để học sinh nắm bắt rõ hơn về nội dung tiết học, tôi sử sụng hình ảnh :
Máy bay ném bom trong chiến tranh
Trang 9Qua những hình ảnh trên chúng ta thấy, trong các cuộc chiến tranh xâm lược và chống phá cách mạng Việt Nam, kẻ địch đã dùng nhiều loại bom đạn khác nhau để đánh phá, hủy diệt sự sống của ta, gây cho nhân dân ta những thiệt hại vô cùng to lớn về người và của, hơn thế nữa là hủy diệt môi trường sống, để lại di chứng của chiến tranh cho đến ngày hôm nay
b Sử dụng hình ảnh để giới thiệu nội dung từng phần kiến thức của tiết học
Nội dung 1: Đặc điểm, tác hại của một số loại bom, đạn.
Giáo viên chiếu các hình ảnh về Bom, đạn cho học sinh quan sát
BOM ĐIỀU KHIÊN CBU-55
GBU-29/30/31/32/15JDAM
Trang 10BOM HÓA HỌC BOM TỪ TRƯỜNG
Hỏi: Quan sát các hình ảnh trên, em hãy kể tên các loại bom, đạn? đặc điểm của từng loại bom , đạn?
Học sinh: Quan sát hình ảnh, trình bày nội dung - học sinh còn lại nghe, nhận xét và
bổ sung
Giáo viên: Nhận xét, bổ sung và kết luận:
- Có rất nhiều các loại bom, đạn: Tên lửa hành trình Tomahawk, Bom có điều khiển (gồm: CBU-24, CBU-55, GBU-17, GBU-29/30/31/32/15JDAM, bom hóa học, bom mềm, bom điện từ, bom từ trường)
- Đặc điểm: Độ chính xác cao (có điều khiển từ xa), được điều khiển bằng nhiều phương pháp, có chương trình tính sẵn đến mục tiêu đã được định sẵn
Tiếp theo: Để học sinh hiểu rõ tác hại của các loại bom, đạn giáo viên cho học sinh
quan sát một số hình ảnh
Phan Trọng Hiếu - cậu học trò nhỏ gan góc kiên trì với cây bút đặc biệt
