069

Phỏng vấn bà Bùi Thị Xuân 25 06 09 File # 069 069 Sinh năm 1927 tại xã Đại Đồng, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc Nguyên Bí thư phụ nữ xã Đại Đồng, Vĩnh Tường, Vĩnh Phúc Phỏng vấn ngày 25 tháng 6 năm[.]

Sinh năm 1927 tại xã Đại Đồng, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc

Nguyên: Bí thư phụ nữ xã Đại Đồng, Vĩnh Tường, Vĩnh Phúc

Phỏng vấn ngày 25 tháng 6 năm 2009 tại huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc

Người phỏng vấn: Hoàng Thị Bích Thuỷ

Bà 069 hơi nặng tai nên nhiều khi người phỏng vấn phải nhắc lại câu hỏi để bà nghe cho rõ

Bà sẵn lòng trả lời những câu hỏi mà người phỏng vấn đưa ra

Bà ơi cháu hỏi rồi bà nhớ cái gì thì bà nói lại cho cháu nghe với nhé?

Vâng

Bà có thể cho cháu biết hoàn cảnh gia đình mình thời mà bà còn nhỏ đấy Ví dụ như bà sinh năm nào này, rồi bà sinh ở đâu, ông bà nhà mình trước làm nghề gì hả bà?

Ở đây trước ông thì là hoạt động cách mạng, trước là hoạt động ở dưới Hà Nội Thế còn ông

cả kia kìa (chỉ vào ảnh ông anh cả) thì trước cũng hoạt động cách mạng, chết ở Bắc Mê, Hà Giang

Thế bà sinh năm nào hả bà?

Tôi sinh năm… năm nay là 82 đây

Năm nay bà 82 tuổi, tức là bà sinh năm 1927 bà ạ.

Ừ

Thế ông bà đẻ ra bà trước đây thì làm nghề gì hả bà?

Ông bà cụ đẻ ra tôi ấy thì trước kia thì chỉ làm ruộng, không có làm gì, ở nông thôn chỉ có làm ruộng Ông cụ bên nhà chồng thì hoạt động như thế Ông cụ đẻ ra tôi thì sau khi cướp được chính quyền, năm 47 đấy thì là làm chủ tịch, chủ tịch xã

Tức là ông thân sinh ra bà đấy ạ?

Ừ, thân sinh ra tôi làm Chủ tịch xã hồi năm 47

Thuở nhỏ thì bà đi học ở đâu hả bà?

Tuổi nhỏ thì không được đi học, mà sau khi cướp được chính quyền được đi học bình dân thôi

À thế ạ.

Trước đây có ai phụ nữ được đi học đâu, thế sau cướp được chính quyền thì đi học bình dân

Thế trước Cách mạng tháng Tám bà làm gì hả bà? Bà không đi học thì bà làm gì ạ?

Cũng làm ruộng thôi

Ở nhà làm ruộng à bà?

Thì làm ruộng cả thôi

Thế bà được tham gia vận động cách mạng như thế nào ạ?

Khi hoạt động cách mạng thì ở trên có một công việc gì xuống mình vận động phụ nữ

Không ạ, tức là bà được vận động để mà tham gia cách mạng như thế nào?

Đấy, vận động tất cả Vận động cả toàn thể phụ nữ là tham gia công cuộc kháng chiến chống Mỹ

Tức là cháu muốn hỏi là cái thời kỳ mà trước khi Cách mạng tháng Tám diễn ra ấy bà, thì là

bà được giác ngộ mà tham gia cách mạng là như thế nào? Ai giác ngộ bà hay là người ta đến tuyên truyền hay là thế nào để bà đi theo hay là ?

Cái lúc ấy, cái lúc bà Bích, vợ anh, à, chị chồng đây này thì lúc ấy cả gia đình tham gia cách mạng Lúc bà ấy đến bà ấy vận động tham gia cách mạng Người ta nói mình cũng thông, thế nên mới tham gia cách mạng

Bà còn nhớ lý trưởng với lại chánh tổng ở đây cái thời kỳ trước cách mạng hoạt động như thế nào không hả bà?

Có, chánh tổng Quảng, trước đây chánh tổng Quảng là nhất xã, hễ có công việc gì là toàn thể

hô hào những người mà làm công việc cho Pháp người ta phải thực hiện đấy Chánh tổng Quảng Lúc ấy áp bức mà ai cấy ruộng trong xứ ấy mà không đóng thuế vào đây người ta làm cái bàn kẹp như thế này, vào đây người ta kẹp thế này, đau mà tròi lũi ra

Kẹp tay hả bà?

Kẹp vào tay, đút vào đây người ta làm cái bàn kẹp, người ta bắt mình đút tay thế này, người ta mới cầm cái này kẹp, lúc đấy tôi còn biết

Đấy là cái tầng lớp lãnh đạo cũ thống trị mình?

Đấy, cái thời Pháp thuộc đấy

Cái hồi ấy có cảnh sát hay là thuế quan hoạt động không hả bà?

Gì?

Cái hồi đấy có cảnh sát hay là những người mà đi thu thuế hoạt động không ạ?

Úi trời, lúc ấy là lính khố xanh khố đỏ chứ Lính khố xanh, khố đỏ, làm gì có cảnh sát

Bà có chứng kiến cái sự kiện gì xảy ra khi mà Nhật đảo chính Pháp năm 1945 không hả bà?

Ở đây đấy ạ?

Năm 1945

Vâng, trước khi mà Cách mạng tháng Tám diễn ra ấy ạ, thì Nhật đảo chính Pháp ấy, thì bà

có nhớ là có, ở đây có cái sự kiện gì không ạ?

Ở đây thì lúc ấy cũng không thấy có sự kiện gì, chỉ thấy nói chuyện là Nhật đảo chính thôi, chứ còn ở dân thì không, không

Bà có tham gia tổ chức giành chính quyền năm 1945 ở đây không hả bà?

Lúc ấy thì chưa tham gia, lúc 47 mới tham gia

À, năm 47 bà mới tham gia ạ? Thế bà có nhớ được cái thời kỳ đấy thì những cái Ủy ban cách mạng này, rồi những cái tổ chức khác ở địa phương này thì được thành lập như thế nào sau khi mà mình giành được chính quyền năm 1945 đấy thì là do ai lãnh đạo không ạ?

Cái năm 45 thì, 45 thì vẫn là người Pháp, vẫn, tất cả các chánh tổng vẫn cai trị như cũ, vẫn là phó lý này, lý trưởng

Không ạ, sau khi mà mình giành được chính quyền rồi ấy bà, sau khi Cách mạng tháng Tám thành công đấy ạ?

Thì đúng vậy, 45

Thì là ở đây là có những cái Ủy ban cách mạng được thành lập không ạ?

Có

Thế ngoài ra còn có những tổ chức nào khác nữa không hả bà?

Không, chả có tổ chức nào

Ai lãnh đạo cái Ủy ban cách mạng đấy ở xã mình hả bà?

Cái lúc ấy thì ở đây, ở xã mình có những người tham gia cách mạng, dưới kia ông… cụ đồ Hoan này, với ông… ông gì lại quên rồi, cứ nói trước lại quên

Tức là toàn là người ở địa phương mình là lãnh đạo?

Đấy, toàn địa phương mình lãnh đạo

Khi mà mình giành được chính quyền năm 45 ấy thì các tầng lớp cũ ở đây người ta có phản ứng như thế nào hả bà?

Chả dám gì đâu, lúc ấy chính quyền của mình mạnh rồi, chả dám gì, im hết, là thế đấy

Thường thì cái Ủy ban của mình đấy thì họp bàn những vấn đề gì sau khi mà mình giành được chính quyền hả bà?

Bàn gì á?

Vâng ạ.

Thì bàn, lúc ấy là bàn về cái thành lập cái cơ quan địa phương để lãnh đạo thì lúc ấy tôi có mặt

Bà có nghe tin gì về cái sự kiện là Chính phủ Lâm thời Việt Nam Dân chủ cộng hòa được thành lập ở Hà Nội năm 1945 không hả bà?

Không, tôi ít khi tôi nghe

Cái thời kỳ đấy ở đây có nhận được cái chỉ thị nào từ Trung ương chỉ thị xuống mình cho các cái hoạt động ở đây không ạ?

Chả nhớ

Ở mình thì lúc ấy tổ chức Bình dân Học vụ như thế nào hả bà?

Bình dân Học vụ thì lúc ấy là có cái ban của xã thế xong rồi lấy các khu lên, lên thì làm giáo viên, thế về các đội thế rồi đi học

Các đội thời kỳ đấy là chia như thế nào ạ? Chia theo đội sản xuất hay là gì?

Chia đội sản xuất Các đội sản xuất thì mới đi học

Thế mình đi học như thế nào, có thời gian biểu, có lớp học hay là mình tổ chức cho học ạ?

Học đi ra thì học thì học trưa, học tối Học trưa học tối đấy thì mang mỗi người mang một cái mủng cái thúng đấy thì ra ngồi viết, chứ làm gì có trường, có bàn có ghế

Thế tổ chức những cái lớp học đấy ở đâu hả bà?

Hả?

Tổ chức những cái lớp Bình dân học vụ đấy là ở đâu ạ?

Ở các khu bây giờ, ví dụ ở cái khu đội này thì ở ngay cái đội này, đội dưới thì đội dưới

Những ai dạy những cái lớp Bình dân học vụ đấy hả bà?

Bây giờ cái lứa đấy thì chết hết rồi

Nhưng mà thường là những cái người như thế nào thì được đi dạy các lớp Bình dân học vụ

hả bà?

Những người có trình độ, có cái trình độ lớp 8, lớp 9 thì dạy, dạy bình dân thì dạy có gì đâu

mà chả dạy được

Việc đi học Bình dân học vụ là mình vận động nhân dân đi học hay là bắt buộc hay thế nào

hả bà?

Vận động nhân dân đi học, nó có cái phong trào mà mình đi hết

Tức là ai cũng đi học Bình dân học vụ, những người mà chưa biết chữ?

Ai cũng đi học Đi học sau rồi về muốn ngồi đâu học thì ngồi, chứ đâu phải như bây giờ

Thế là thời kỳ đấy bà cũng đi học bình dân, những cái lớp Bình dân học vụ đấy hả bà?

Trước đây tôi được đi học đâu Đi học Bình dân học vụ nhưng mà có cái lũy tre cứ trưa là phải ra đấy ngồi để nó mát để học, chứ có được học như bây giờ

Thế học như thế thì có kiểm tra xem là mình tiến bộ như thế nào, mình đã biết đọc những chữ

gì chưa không hả bà? Hay là cứ dạy những chữ như thế?

Học xong thì lại phải đến thời gian lại phải đến thầy giáo người ta kiểm tra, xong rồi về, người ta cho bài về tự học Tự học xong rồi đến cái thời gian đến lại tự kiểm tra

Việc thành lập những cái đội Cứu quốc rồi chuẩn bị vũ khí lương thực thì ở địa phương mình diễn ra như thế nào hả bà?

Gì?

Ở địa phương mình có những đội Cứu quốc không ạ?

Cái đội Cứu quốc á?

Vâng ạ.

Cái đội Cứu quốc ngày xưa được thành lập ở, ở cái chùa trên

Ở cái chùa nào?

Ở trên, nó phá rồi Khi mà lúc Pháp nó chiếm đóng nó phá mất cái chùa trên, thế thì tất cả những cái ông tham gia, những cái ông ở trong cái chùa đấy mất rồi, bây giờ không còn nữa

Cái đội đấy có vũ khí không bà?

Gì?

Cái đội đấy có vũ khí không?

Chả có vũ khí, chỉ có tuyên truyền thôi

Thế đội Cứu quốc đấy có được nuôi không hả bà? Có được nuôi ăn không?

Không, tự túc hết chứ lúc đấy làm gì có

Thời gian đấy thì có cán bộ nào ở Trung ương đến thăm xã mình không bà? Họ đến hoạt động ở đây không ạ?

Không nhớ được Có đấy, nhưng mà không nhớ

Lúc bấy giờ bà có được nghe Đài Tiếng nói Việt Nam không ạ?

Gì?

Lúc bấy giờ bà có được nghe Đài Tiếng nói Việt Nam không ạ?

Chả biết

Thế có được đọc báo gì không bà?

Gì?

Có được đọc báo gì không ạ?

Không, lúc bấy giờ làm gì có, cái lúc ấy khốn khổ làm gì có

Bà có biết về sắc lệnh thành lập chính quyền địa phương năm 45 không bà?

Chả nhớ đâu

Thế năm 46 Tổng tuyển cử ấy bà, thì ở đây mình chuẩn bị như thế nào ạ?

Tổng tuyển cử thì, lâu quá rồi, không nhớ

Thời kỳ đấy Việt Nam Quốc dân đảng có hoạt động ở đây không hả bà?

Có, có nhưng mà có ít thôi

Thế chủ yếu cái tổ chức đấy là nó ?

Ở đây Quốc dân đảng thì có mỗi một gia đình Gia đình đấy là cái gia đình lấy vợ Thổ Cang nhưng mà con cháu thì theo cách mạng hết, các con cháu là đi theo cách mạng hết chứ hồi đấy không, chứ ông đấy thì là ông ấy lấy vợ Thổ Cang ông mới theo Quốc dân đảng Ông gọi

là ông Phiếm đấy

Ở xã mình đấy thì thời kỳ năm 46 đấy thì có tổ chức những cái đội quân mà Nam tiến vào miền Nam để mà chống Pháp không hả bà?

Không có đâu

Ở xã lúc đấy có tự vệ địa phương không bà?

Tự vệ thì có

Thế là những ai, cái đội đấy được thành lập như thế nào hả bà?

Khó nhớ, nó cũng có nhưng mà không nhớ

Cái đội đấy có vũ khí để hoạt động không ạ?

Bà ơi, cái thời đấy là quan hệ giữa Ủy ban với lại Mặt trận Việt Minh ở đây thì như thế nào ạ?

Ủy ban với Mặt trận Việt Minh là một

À, là một ạ? Thế là từ cái lúc mà mình thành lập chính quyền thì là cái Ủy ban đấy đã là Mặt trận Việt Minh rồi?

Là một, hai người công việc gì là bàn với nhau hết

Thế tức là có phải là hai tổ chức riêng biệt hay không hay là vẫn chỉ là một tổ chức thôi bà?

Phân biệt thì hai, hai tổ chức ấy riêng nhưng mà làm việc thì vẫn làm chung hết

À làm chung hết ạ Có công việc gì của xã là cũng bàn với nhau? Ở mình có Quỹ Độc lập không ạ?

Gì?

Ở cái xã, ở xã mình đấy ạ lúc đấy có Quỹ Độc lập không ạ?

Chả có quỹ gì Lúc ấy là chỉ có… chỉ có ruộng công của xã, ruộng công có chỗ bao nhiêu ruộng, thì lúc ấy chỉ có ruộng công của xã

Ruộng công của xã đấy là ở đâu mà có hả bà?

Từ trước, mãi từ trước, mãi trước

À tức là từ thời…

Mãi truyền từ trước đấy

À, đã là ruộng công của làng rồi?

Ừ

Sau đấy là, khi mà mình giành được chính quyền rồi thì vẫn tiếp tục lấy làm ?

Vẫn làm ruộng công Ruộng công thì cứ hàng năm ấy thì những người mà người ta làm việc của xã, lúc làm việc cho Pháp thế người ta lấy bán cho dân Bán, ai muốn mua thửa nào, bao nhiêu tiền các thứ, bán cho dân lấy tiền đấy rồi của xã

Thế ai cấy cái ruộng công đấy của xã hả bà?

Ai cấy cái ruộng ấy là phải bỏ tiền ra mua thì cấy

Kiểu như là thuê chứ gì bà?

Cấy làm thuê của xã

Xong đấy là đến lúc thu hoạch là nộp lại?

Đó

Bà có nghe thấy cái Hiệp ước sơ bộ được ký ở Hà Nội năm 46 không bà?

Chả nhớ được

Khi nào thì bà thấy lính Pháp quay trở lại đây hả bà?

Lính Pháp á?

Vâng.

Lâu quá rồi chả nhớ

Bà có nhớ là sau khi mà mình giành được chính quyền xong thì khoảng độ mấy năm sau thì lính Pháp quay lại không ạ? Hay là mấy tháng sau thì thấy họ quay lại đây ạ? Có lâu không, cái thời gian mà sau khi mình giành chính quyền ấy, cái lúc họ đến đấy, có lâu không hay là

họ lại nhanh chóng quay trở lại đây để mà chiếm xã mình không ạ?

…

Xã mình có bầu cử Hội đồng nhân dân không ạ?

Có chứ.

Thế bầu cử như thế nào ạ?

Lúc ấy bầu cử thì những cái ông… lúc, lúc dân người ta bầu, dân người ta bầu những cái ông, những cái ông làm việc cũ cho Pháp đấy, lúc ấy các ông ấy mới có giá trị thì các ông đấy vẫn làm

À thế là mình bầu cả những người trước đây làm việc cho Pháp ạ?

Ừ

Ai giới thiệu những cái người đấy lên làm việc hả bà?

Thì bấy giờ những người mà người ta mua chức vụ, người ta mua các thứ, người ta ra người

ta họp ở xã người ta bầu ra

Thế là họ làm việc trong cái Hội đồng nhân dân của xã mình ạ?

Mình lúc ấy thì dân làm gì được bầu, lúc đấy chưa được bầu

Chưa được bầu ạ?

Chưa được

Thế cháu tưởng là được bầu cử tự do chứ bà?

Sau này mới được cử, bầu cử tự do

Thế là cũng không được bầu cử mà là đề cử họ ra họ làm việc luôn?

Vâng

Lúc đấy thì có bao nhiêu người làm việc trong cái Ủy ban đấy hả bà? Có khoảng bao nhiêu người?

Chả nhớ đâu

Thế mình, cái Ủy ban hoạt động như thế thì có cái thiết bị gì không hả bà? Có máy chữ không?

Chả có máy chữ máy chiếc gì, lúc ấy toàn người ta làm việc người ta lấy cái danh nghĩa ra nhiều, thế nào người ta làm thế ấy, chứ làm gì có như bây giờ, dân người ta tham gia, lúc đấy khuyến khích thế nào dân là phải chịu đấy chứ

Nếu mà không có các thiết bị để hoạt động như thế, chẳng hạn như mà mình có cái gì mà cần thông báo với lại dân làng ấy thì là mình làm thế nào hả bà?

Có thông báo, thông báo từ cái lúc mà cướp được chính quyền có Mặt trận Việt Minh, thế Mặt trận Việt Minh mới lại thông báo cho xuống các khu

Ủy ban mình có thường xuyên họp không bà? Lúc đấy ấy ạ?

Cũng ít họp, không nhiều lắm

Có người dân có tham gia vào những cái buổi họp đấy không ạ?

Gì?

Người dân đấy ạ, có tham gia vào những cái buổi họp đấy không ạ?

Có chứ, sau khi cướp được chính quyền thì có được họp

Thế bà có tham gia những cuộc họp đấy không bà?

Có

Thế bà có thể kể cho cháu nghe là thường thường một cái cuộc họp như thế thường thường là họp như thế nào, họp bàn về vấn đề gì không bà?

Họp thì bàn về cái các công việc trên đưa về thì bấy giờ bàn, bây giờ là đất nước được độc lập, nhân dân được tự do thì tất cả công việc lúc bấy giờ thì dân được tự do bàn, thì triệu tập đến người ta bàn mới sáng ra

Thế những cái sắc lệnh, hay là những cái chỉ thị từ trên đấy là mình nhận như thế nào hả bà?

Ở đâu đưa xuống hả bà?

Lúc bấy giờ ở tỉnh đưa xuống

À, ở tỉnh đưa xuống Đưa trực tiếp xuống xã luôn, không qua huyện?

Trực tiếp ở xã Chính thức bấy giờ xong rồi thành lập xã bộ Việt Minh thì chúng tôi ở xã bộ Việt Minh thì cứ ở trên đưa xuống, thế là một cái chuyện

Ủy ban có tham gia trong việc thu thuế đất năm 46 không bà?

Năm 46 cũng vẫn thu Suốt từ năm 46 trở về trước là vẫn thu

Thu thuế đất.

Có tận bao nhiêu, mấy chục mẫu ruộng kia mà

Cái thuế đất đấy thu xong rồi thì ai giữ hả bà?

Có thủ quỹ

À, thủ quỹ?

Có thủ quỹ của xã

Có phải nộp lên trên không hay là được giữ làm cái quỹ để cho xã hoạt động ạ?

Không biết có phải nộp hay không thì tôi cũng không biết, thế nhưng mà xã nó có thủ quỹ, thì chi phí, hội hè gì là lấy cái tiền đấy chi phí

Ở địa phương mình có người nào là làm cho các Bộ, ngành ở Trung ương không, lúc đấy hả bà? Có ai làm ở Trung ương không ạ?

Có ai làm ở Trung ương không á?

Vâng.

Chả có ai Cái lúc đấy thì chưa có ai

Về sau này cũng không có ai ạ?

Chả có ai

Có bộ đội chính quy đóng ở địa phương mình không ạ?

Gì?

Có bộ đội chính quy ạ, đóng ở địa phương mình không ạ?

Có

À, có đóng ạ?

Có đóng.

Thế mình có phải đóng góp nuôi người ta không hả bà?

Có lúc ấy, lúc ấy thì phải có lọ gạo nuôi quân, lúc ấy khó khăn quá, vận động nhân dân mỗi người có một cái lọ nấu cơm ví dụ ba bát thì phải nắm một nắm bỏ vào đấy, đấy là lọ gạo nuôi quân

Thế là nhà nào cũng phải có?

Nhà nào cũng có Tiết kiệm

Tiết kiệm để nuôi quân?

Lúc ấy không có, lúc ấy thiếu quá, dân thiếu quá

Ngoài ra, ngoài gạo ra có đóng góp cái gì nữa không ạ?

Chả đóng góp cái gì cả, có gì mà đóng góp

Ủy ban mình có tham gia chia gạo này, rồi muối hay là vải cho nhân dân không hả bà?

Lúc ấy chả có gì

Cán bộ của Ủy ban đấy thì có được cử đi học những cái lớp, những cái khóa học do cấp trên

tổ chức không hả bà?

Lúc ấy chưa, chả có gì, vài lúc ấy chả có gì

Thế mình có phải giải quyết những cái vấn đề liên quan đến pháp luật không ạ?

Có chứ, cũng lúc ấy cũng phải giải quyết những các cái pháp luật mà làm mất trật tự của dân thì vẫn phải có

Thế là xử lý lúc đấy xong rồi có theo dõi người ta thực hiện như thế nào không ạ?

Có chứ

Bà có nghe cuộc tấn công của Pháp ở Hải Phòng với lại Lạng Sơn năm 46 không hả bà?

Không, tôi cũng chả nghe

Thời gian năm 46 đấy thì là bà hoạt động gì ạ?

Năm 46 thì cũng chưa làm gì Năm 47 thì, à năm 46 làm Bí thư phụ nữ, năm 45

À, lúc đấy là bà đã làm Bí thư phụ nữ rồi đúng không?

Ừ Năm cướp được chính quyền năm 45

Thế là bà làm Bí thư phụ nữ là từ năm 46 cho đến năm nào hả bà?

Từ năm 46, à từ năm 46 cho đến năm 60

À, làm dài thế cơ ạ?

Ừ Năm 60 thì tôi sang là Chủ nhiệm hợp tác xã mua bán

Cái hồi mà bà làm Bí thư phụ nữ ấy ạ thì là cái tổ chức đấy hoạt động như thế nào hả bà?

Nó có cái nhiệm vụ gì ạ?

Nó có Ban chấp hành

Có Ban chấp hành?

Có Ban chấp hành, trên có công văn về thì triệu tập cả cái Ban chấp hành đến xong rồi phân công từng người, mỗi người ở khu này, người ở khu kia các thứ là về để thực hiện, về họp xong rồi lên lại phải báo cáo

Ủy ban họp thì mình cũng tham gia họp?

Mình cũng phải tham gia

Thế thường thường là Hội phụ nữ lúc bấy giờ ở đây là có đảm nhận cái nhiệm vụ gì không bà?

Gì?

Hội phụ nữ lúc bấy giờ ở đây đấy ạ thì là thực hiện cái nhiệm vụ gì ạ?

Phụ nữ lúc ấy là chỉ có nhận nhiệm vụ vận động nhân dân, làm cái nhiệm vụ vận động nhân dân rồi một là tuyển quân, hai là kinh tế rồi lương thực, lương thực lúc ấy cũng vận động cho đóng góp

À vận động đóng góp?

Đóng góp rồi nuôi quân đấy

Thế là mình tuyển quân này, mình vận động lương thực để nuôi quân này, thế mình có đi làm kinh tế không bà?

Không

Không ạ?

Kinh tế ở đây thì ai có người ở gia đình thì đi làm, chứ không có đi làm xa

Thế mình là Hội phụ nữ thì mình có giải quyết những cái vấn đề liên quan đến quyền lợi của phụ nữ lúc bấy giờ không bà?

Lúc ấy tôi chỉ…chả có cái gì cả, chả có quyền lợi gì Lúc ấy thì ai cũng như ai, khổ tất

Vào năm 46 thì mình có nhận được, có được giao, nhận được những cái chỉ thị gì hay là được giao những nhiệm vụ gì để chuẩn bị cho cuộc kháng chiến không bà? Chống lại thực dân Pháp quay trở lại xâm lược đấy? Mình có được giao những nhiệm vụ gì không ạ?

Năm 46 á?

Vâng Chẳng hạn như là tổ chức đội tự vệ địa phương này, như là chuẩn bị vũ khí rồi là cái

gì đấy?

Lương thực thì có vận động, vận động nhân dân ủng hộ cái, vận động những cái tổ chức quân đội ở địa phương đấy, lúc ấy tôi chỉ vận động, vận động nhân dân một là phải làm cho tốt, hai

là vận động những cái anh nào trốn là phải đi Kinh tế khó khăn rồi thì vận động dân, người

ta bảo là “đeo khuyên rồi tổ rậm tai - Có kiềng rậm cổ, hỡi ai có vàng” - lúc ấy thì mình vận động Vận động dân Lúc đấy vất quá, khổ

Khi nào thì chiến tranh lan tới địa phương mình ạ?

Đến địa phương của mình năm 48

À, 48 là có chiến tranh?

Nó đến một lần

Pháp quay trở lại xã ạ?