79859884788278

Slide 1 KiÓm tra bµi cò Kể tên một số đại diện của ngành giun ®èt kh¸c mµ em biÕt? Hãy cho biết vai trò của ngành giun đốt? Bạch tuộc Sò Mực Ốc sên Ch ¬ng 4 ngµnh th©n mÒm Trai sông Ốc vặn Ngµnh th©n[.]

Kiểm tra bài cũ

Kể tờn một số đại diện của ngành giun đốt khác mà

em biết? Hóy cho biết vai trũ của ngành giun đốt?

Tiết 19 : Bài 18 TRAI SÔNG

Chương 4 : NGÀNH THÂN MỀM

I Hình dạng, cấu tạo :

Trai sông sống ở đâu ?

 Sống ở đáy hồ ao, sông ngòi ;

bò và ẩn nửa mình trong bùn cát.

1 Vỏ trai :

Tiết 19 : Bài 18 TRAI SÔNG

§Ønh vá

B¶n lÒ vá

§u«i vá

Tiết 19 : Bài 18 TRAI SÔNG

Tiết 19 : Bài 18 TRAI SễNG

Lớp xà cừ Lớp đá vôi Lớp sừng

Lớp sừng

Lớp

xà cừ

Hỡnh 18.2 Cấu tạo vỏ

Sản phẩm từ lớp vỏ xà cừ

- Xà cừ do lớp ngoài của áo trai tiết ra tạo thành Nếu đúng chỗ vở

đang hình thành có hạt cát rơi vào, dần dần các lớp xà cừ mỏng tạo thành sẽ bọ quanh hạt cát để tạo nên ngọc trai.

- Trai sông cũng tạo ra ngọc nhưng hạt ngọc nhỏ và không đẹp,

Chỉ ở trai cánh nước ngọt và trai ngọc ở biển, ngọc mới to và đẹp Hai loài trai này được nuôi để cấy ngọc trai nhân tạo.

Tiết 19 : Bài 18 TRAI SÔNG

Chỗ bám cơ khép vỏ sau

Tiết 19 : Bài 18 TRAI SÔNG

Áo trai

Ống thoát Ống hút

Lớp ngoài

Tiết 19 : Bài 18 TRAI SÔNG

Áo trai Mang

Ống thoát Ống hút

Lớp giữa

Tiết 19 : Bài 18 TRAI SÔNG

Lớp trong

Tiết 19 : Bài 18 TRAI SÔNG

 Lớp giữa : hai tấm mang

 Lớp trong : thân trai, chân rìu,

lỗ miệng, tấm miệng

Quan sỏt hỡnh 18.1, 18.2, 18.3, thảo luận nhúm, trả lời cỏc cõu hỏi :

1 Để mở vỏ trai quan sỏt bờn trong cơ thể, phải

làm thế nào ? Trai chết thỡ vỏ mở, tại sao ?

2 Mài mặt ngoài vỏ trai ngửi thấy cú mựi khột?

Vỡ sao ?

Để mở vỏ trai quan sát bên trong phải

luồn l ỡi dao vào qua khe vỏ :

- Cắt 2 cơ khép vỏ tr ớc và sau ở trai

- Cắt dây chằng phớa lưng

- Điều ấy chứng tỏ sự mở ra là do tính tự

động của trai (do dây chằng bản lề trai

có tính đàn hồi cao) Chính vì thế khi

trai chết, vỏ th ờng mở ra.

Mài mặt ngoài vỏ thấy có mùi khét vì

phía ngoài là lớp sừng bằng chất hữu cơ

nên khi mài  bị ma sát  nóng cháy,

chúng có mùi khét.

3 Trai tự vệ bằng cỏch nào ? Đặc điểm cấu tạo

của trai phự hợp với cỏch tự vệ đú ?

Trai tự vệ bằng cách co chân khép vỏ

Nhờ vỏ cứng rắn và hai cơ khép vỏ

vững chắc nên kẻ thù không thể tách vỏ

ra để ăn phần mềm của chúng.

Tiết 19 : Bài 18 TRAI SÔNG

Chương 4 : NGÀNH THÂN MỀM

I Hình dạng, cấu tạo :

II Di chuyển :

Ống hút nước

Vỏ trai hé mở  Chân trai thò ra  Sau đó thụt vào Vỏ trai đóng lại 

Tạo ra lực đẩy do nước phụt ra ở ống thoát  Làm trai tiến về phía

trước

Chân trai thò ra, thụt vào kết

hợp với đóng mở vỏ → trai

di chuyển về phía trước

Trai di chuyển chậm chạp trong bùn với tốc độ 20 - 30cm/giờ

Tiết 19 : Bài 18 TRAI SÔNG

Oxi Nước

(Thức ăn, oxi) Thức

ăn

Chất

thải

Ống hútỐng thoát

4 Quá trình hô hấp của trai diễn ra ở đâu ?

1 Dòng nước theo ống hút vào khoang áo mang theo những chất gì vào miệng và mang trai ?

3 Trai lấy thức ăn và ôxi chỉ nhờ vào cơ chế lọc từ nước hút vào, đó là

kiểu dinh dưỡng gì (chủ động hay thụ động) ?

2 Quá trình lọc thức ăn của trai diễn ra ở đâu ?

Quan sát hình 18.3, 18.4, thảo luận nhóm và trả lời các câu hỏi sau :

Tiết 19 : Bài 18 TRAI SÔNG

Chương 4 : NGÀNH THÂN MỀM

I Hình dạng, cấu tạo :

II Di chuyển :

- Thức ăn là động vật nguyên

sinh, vụn hữu cơ

III Dinh dưỡng :

1 Dòng nước theo ống hút vào khoang

áo mang theo những chất gì vào miệng

và mang trai ?

 Thức ăn và ôxi

Thức ăn của trai là gì ?

Tiết 19 : Bài 18 TRAI SÔNG

Chương 4 : NGÀNH THÂN MỀM

I Hình dạng, cấu tạo :

II Di chuyển :

- Thức ăn là động vật nguyên

sinh, vụn hữu cơ

III Dinh dưỡng :

2 Quá trình lọc thức ăn của trai diễn ra

ở đâu ?

 Diễn ra lỗ miệng trai nhờ rung động của các lông trên tấm miệng

Lỗ miệng

Tiết 19 : Bài 18 TRAI SÔNG

Chương 4 : NGÀNH THÂN MỀM

I Hình dạng, cấu tạo :

II Di chuyển :

- Thức ăn là động vật nguyên

sinh, vụn hữu cơ

III Dinh dưỡng :

- Dinh dưỡng kiểu thụ động

4 Quá trình hô hấp của trai diễn ra ở đâu ?

- Quá trình hô hấp diễn ra ở

mang

Hai tấm mang

3 Trai lấy thức ăn và ôxi chỉ nhờ vào cơ chế lọc từ nước hút vào, đó là kiểu dinh dưỡng gì (chủ động hay thụ động) ?

Tiết 19 : Bài 18 TRAI SễNG

Chương 4 : NGÀNH THÂN MỀM

I Hỡnh dạng, cấu tạo :

II Di chuyển :

- Thức ăn là động vật nguyờn

sinh, vụn hữu cơ

III Dinh dưỡng :

- Dinh dưỡng kiểu thụ động

- Quỏ trỡnh hụ hấp diễn ra ở

mang

Trai dinh d ỡng theo kiểu hút n

ớc để lọc lấy vụn hữu cơ,

động vật nguyên sinh, các

động vật nhỏ khác  góp phần lọc sạch môi tr ờng n ớc Vì thế cơ thể trai giống nh những chiếc máy lọc sống.

 Cỏch dinh dưỡng của trai cú ý nghĩa

như thế nào với mụi trường nước ?

 Trai cú thể hỳt lọc được khoảng 40

lớt nước trong một ngày đờm.

Tiết 19 : Bài 18 TRAI SÔNG

 Quá trình sinh sản và phát triển

diễn của trai diễn ra như thế nào ?

Trai

sông

Trai đực

Trứng

Theo dòng nước

Trứng đã thụ tinh

Ấu trùng

(Bám vào mang, da cá)

1

2

3 4

Tiết 19 : Bài 18 TRAI SÔNG

Trai

sông

Trai đực

Trứng

Theo dòng nước

Trứng đã thụ tinh

Ấu trùng

(Bám vào mang, da cá)

1

2

3 4

+ Bảo vệ trứng và ấu trùng khỏi bị các động vật khác ăn mất.

+ Mang trai mẹ có nhiều thức ăn và khí oxi

Trai

sụng

Trai đực

Trứng

Theo dũng nước

Trứng đó thụ tinh

Ấu trựng

(Bỏm vào mang, da cỏ)

1

2

3 4

 í nghĩa giai đoạn ấu trựng bỏm vào mang và da cỏ ?

Khi con người thả cỏ vào ao hoặc khi mưa cỏ vượt

bờ mang theo ấu trựng vào ao.

- ở giai đoạn tr ởng thành, trai ít di chuyển Vì thế ấu trùng có tập tính bám vào mang da cá để di chuyển đến nơi xa Đây là một hình thức thích nghi phát tán nòi giống.

Ấu trựng sống trong mang và da cỏ được cung cấp oxi và được bảo vệ,giỳp phỏt tỏn nũi giống.

Tiết 19 : Bài 18 TRAI SÔNG

Chương 4 : NGÀNH THÂN MỀM

I Hình dạng, cấu tạo : II Di chuyển :

III Dinh dưỡng :

- Thức ăn là động vật nguyên sinh, vụn hữu cơ

- Dinh dưỡng kiểu thụ động

- Quá trình hô hấp diễn ra ở mang

2 Cơ thể trai :

- Cơ thể có 2 mảnh vỏ bằng đá vôi

che chở bên ngoài

- Gồm 3 lớp :

 Lớp ngoài : áo trai tạo thành

khoang áo, có ống hút và ống thoát

 Lớp giữa : hai tấm mang

 Lớp trong : thân trai, chân rìu,

lỗ miệng, tấm miệng

Củng cố

Bài 1: Hãy khoanh tròn vào câu trả lời đúng.

Trai sông có lối sống :

a Nổi trên mặt n ớc nh động vật nguyên sinh.

b Sống ở đáy ao, hồ, ẩn nửa mình trong bùn cát

c Sống ở biển Bài 2: Sử dụng đoạn câu d ới đây trả lời cho câu 1,2

Cơ thể trai có vỏ cứng bằng chất (A) gồm có (B) mảnh.

- Học bài, trả lời cõu hỏi 1,2,3 SGK

- Đọc mục Em cú biết

- Nghiờn cứu trước bài : Thực hành : Một số thõn mềm khỏc+ S u tầm tranh ảnh mẫu vật, mẫu vỏ về các đại diện trong ngành thân mềm nh : trai, sò, ốc,

hến, mực…

+ Đọc tr ớc nội dung bài 19

CHÚC CÁC THẦY CÔ GIÁO MẠNH KHOẺ

CHÚC CÁC EM HỌC GIỎI