Slide 1 TRƯỜNG THCS BỒ ĐỀ KHỞI ĐỘNG 1 Thế nào là từ trái nghĩa? 2 Điền vào chỗ trống trong các câu dưới đây để có các cặp từ trái nghĩa a Dòng sông bên lở, bên Bên lở thì , bên thì b Thiếu tất cả ta r[.]
Trang 1TRƯỜNG THCS BỒ ĐỀ
Trang 2KHỞI ĐỘNG
1- Thế nào là từ trái nghĩa?
2- Điền vào chỗ trống trong các câu dưới đây để có các cặp từ trái nghĩa.
a- Dòng sông bên lở, bên …
Bên lở thì … , bên … thì ……
b- Thiếu tất cả ta rất …… dũng khí
…… Chẳng cúi đầu, chết vẫn ung dung.
bồi
giàu Sống
Trang 3Tìm từ chỉ hoạt động của bé Tìm danh từ chỉ tên của con vật.
Trang 4TỪ ĐỒNG ÂM
TIẾT 42:
I-Thế nào là từ đồng âm?
a- Con ngựa đang đứng bỗng lồng lên b- Mua được con chim, bạn tôi nhốt ngay vào lồng
Lồng (a): nhảy dựng lên (Động từ)
Lồng (b): vật làm bằng tre, nứa, dùng
để nhốt chim, gà (Danh từ)
? Giải thích nghĩa của mỗi từ lồng
trong các câu sau:
Trang 5TỪ ĐỒNG ÂM
TIẾT 42:
I-Thế nào là từ đồng âm? a- Con ngựa đang đứng bỗng lồng lên.
b- Mua được con chim, bạn tôi nhốt ngay vào lồng
Lồng (a): nhảy dựng lên (Động từ )
Lồng (b): vật làm bằng tre,nứa, dùng
để nhốt chim, gà (Danh từ )
Từ đồng âm là những từ giống nhau về âm
thanh nhưng nghĩa khác xa nhau, không
liên quan gì với nhau
? Từ lồng trong 2 câu trên có gì giống
và khác nhau về âm thanh và về nghĩa?
? Qua các ví dụ trên, em hiểu thế
nào là từ đồng âm? Cho ví dụ
Ví dụ:
Tôi vừa câu cá vừa đọc một câu thơ.
lồng
Khác nhau
về nghĩa
Giống nhau
về âm thanh
Từ đồng âm
Trang 6TỪ ĐỒNG ÂM
TIẾT 43:
I-Thế nào là từ đồng âm?
II- Sử dụng từ đồng âm:
Từ đồng âm là những từ giống nhau về âm
thanh nhưng nghĩa khác xa nhau, không
liên quan gì với nhau
a- Con ngựa đang đứng bỗng lồng lên b- Mua được con chim, bạn tôi nhốt ngay vào lồng
Dựa vào ngữ cảnh của câu
Câu: Đem cá về kho
Chế biến thức ăn
2 nghĩa:
Nơi cất giữ
? Nhờ đâu mà em phân biệt được nghĩa của các từ lồng trong hai câu
trên?
? Nếu tách khỏi ngữ cảnh thì câu trên
có thể hiểu thành mấy nghĩa?
Trang 7TỪ ĐỒNG ÂM
TIẾT 43:
I-Thế nào là từ đồng âm?
II- Sử dụng từ đồng âm:
Câu: Đem cá về kho
Từ đồng âm là những từ giống nhau về âm
thanh nhưng nghĩa khác xa nhau, không
liên quan gì với nhau
+ Đem cá về mà kho + Đem cá về nhập kho Ghi nhớ SGK tr 136
Cần chú ý đến ngữ cảnh để tránh hiểu sai nghĩa của từ hoặc dùng từ với nghĩa nước đôi do hiện tượng đồng âm
? Hãy thêm vào vài từ để trở thành câu
đơn nghĩa
? Để tránh hiểu lầm do hiện tượng đồng
âm gây ra, cần chú ý điều gì trong giao tiếp?
Trang 8TỪ ĐỒNG ÂM
TIẾT 43:
I-Thế nào là từ đồng âm?
II- Sử dụng từ đồng âm:
Từ đồng âm là những từ giống nhau về âm
thanh nhưng nghĩa khác xa nhau, không
liên quan gì với nhau
Ghi nhớ SGK tr 136
Trong cuộc sống, nhất là trong văn chương người ta lợi dụng hiện tượng đồng âm với mục đích tu từ chơi chữ như:
Bà già đi chợ Cầu Đông Bói xem một quẻ lấy chồng lợi chăng Thầy bói gieo quẻ nói rằng
Lợi thì có lợi nhưng răng không còn ( Ca dao )
? Hãy tìm và nêu tác dụng của việc
sử dụng từ đồng âm trong bài ca dao trên
Trang 9TỪ ĐỒNG ÂM
TIẾT 42:
I-Thế nào là từ đồng âm?
II- Sử dụng từ đồng âm:
Từ đồng âm là những từ giống nhau về âm
thanh nhưng nghĩa khác xa nhau, không
liên quan gì với nhau
Ghi nhớ SGK tr 136
1/ Không phải từ đồng âm vì giữa
chúng có một nét nghĩa chung làm
cơ sở: bộ phận dưới cùng
Từ đồng âm
Nghĩa hoàn toàn khác xa, không liên quan gì với nhau
Từ nhiều nghĩa
Có một nét nghĩa chung giống nhau làm cơ sở
? Làm thế nào để phân biệt từ đồng âm
và từ nhiều nghĩa?
Bài tập nhanh:
1/ Từ chân trong hai câu sau có phải từ đồng âm không? vì sao?
+ Nam bị ngã nên đau chân 1 + Cái bàn này chân 2 bị gãy rồi
2/ Trong 2 cách nói sau, cách nào đúng?
+ C1: Đi loanh quanh.+ C2: Đi lanh quanh
Đi loanh quanh
Trang 10TỪ ĐỒNG ÂM
TIẾT 42:
I-Thế nào là từ đồng âm?
II- Sử dụng từ đồng âm:
III- Luyện tập:
Tháng tám, thu cao gió thét già, Cuộn mất ba lớp tranh nhà ta.
Tranh bay sang sông rải khắp bờ, Mảnh cao treo tót ngọn rừng xa, Mảnh thấp quay lộn vào mương sa Trẻ con thôn nam khinh ta già không sức,
Nỡ nhè trước mặt xô cướp giật, Cắp tranh đi tuốt vào lũy tre
Môi khô miệng cháy gào chẳng được, Quay về, chống gậy lòng ấm ức !
Từ đồng âm là những từ giống nhau về âm
thanh nhưng nghĩa khác xa nhau, không
liên quan gì với nhau
Ghi nhớ SGK/136
Bài 1: Tìm từ đồng âm với các từ: thu,
cao, ba, tranh, sang, nam, sức, nhè, tuốt,
môi trong đoạn thơ “Bài ca nhà tranh…”
thu1: mùa thu – thu2: thu tiền
cao1: cao thấp – cao2: cao hổ cốt
tranh1: bức tranh – tranh2: tranh giành
ba1: thứ ba – ba2: ba mẹ
sang1: sang sông – sang2: giàu sang
nam1: phương nam – nam2: nam nữ
sức1: sức lực - sức2: đồ trang sức
nhè1: nhè trước mặt – nhè2: khóc nhè
tuốt1: đi tuốt - tuốt2: tuốt lúa
môi1: đôi môi – môi2: môi giới
Trang 11TỪ ĐỒNG ÂM
TIẾT 42:
I-Thế nào là từ đồng âm?
III- Luyện tập:
II- Sử dụng từ đồng âm:
Từ đồng âm là những từ giống nhau về âm
thanh nhưng nghĩa khác xa nhau, không
liên quan gì với nhau
Ghi nhớ SGK tr 136
Bài 2a: Tìm nghĩa khác nhau của danh từ cổ
và giải thích mối liên quan giữa các nghĩa
đó
+ cổ : phần thon nhỏ nối đầu với thân thể (cổ người, hươu cao cổ.)
+ cổ : chỉ khoảng thon, nhỏ giữa hai đoạn dài hay lớn của một vật
gì (cổ tay, cổ chai, )
a- Danh từ cổ
Đều là bộ phận dùng để nối các phần của người, vật
2b: Tìm từ đồng âm với danh từ cổ và cho
biết nghĩa của từ đó
+ Từ đồng âm với danh từ cổ:
Cổ : xưa, cũ, đời xưa
(cổ xưa, cổ đại, cây cổ thụ, )
Trang 12TỪ ĐỒNG ÂM
TIẾT 42:
Bài 3: Đặt câu với mỗi từ đồng âm sau: (ở
mỗi câu phải có cả hai từ đồng âm)
Bàn (danh từ ) – bàn ( động từ) Sâu ( danh từ) - sâu (tính từ) Năm ( danh từ - năm (số từ )
Tôi và nó ngồi xuống bàn để bàn bạc mọi việc
Con sâu bị rơi xuống hố sâu
Năm nay, cháu học lớp năm
I-Thế nào là từ đồng âm?
II- Sử dụng từ đồng âm:
Từ đồng âm là những từ giống nhau về âm
thanh nhưng nghĩa khác xa nhau, không
liên quan gì với nhau
Ghi nhớ SGK tr 136
III- Luyện tập:
Trang 13TỪ ĐỒNG ÂM
TIẾT 42:
I-Thế nào là từ đồng âm?
II- Sử dụng từ đồng âm:
Từ đồng âm là những từ giống nhau về âm
thanh nhưng nghĩa khác xa nhau, không
liên quan gì với nhau
Ghi nhớ SGK/136
Bài 4: Ngày xưa có anh chàng mượn của
người hàng xóm một cái vạc đồng Ít lâu
sau, anh ta trả cho người hàng xóm hai con
cò, nói là vạc đã bị mất nên đền hai con cò
này Người hàng xóm đi kiện Quan gọi hai
người đến xử Người hàng xóm thưa: “Bẩm
quan, con cho hắn mượn vạc, hắn không
trả” Anh hàng xóm nói: “Bẩm quan, con đã
đền cho anh ta cò”.
-Nhưng vạc của con là vạc thật.
-Dễ cò của tôi là cò giả đẩy phỏng? – Anh
chàng trả lời.
-Bẩm quan, vạc của con là vạc đồng.
- Dễ cò của tôi là cò nhà đấy phỏng?
Bài 4: Đọc truyện và cho biết anh chàng trong câu chuyện đã sử dụng
người hàng xóm ? Nếu em là viên quan xử kiện, em sẽ phân rõ trái phải
ra sao ?
III- Luyện tập:
Trang 14TỪ ĐỒNG ÂM
TIẾT 43:
I-Thế nào là từ đồng âm?
II- Sử dụng từ đồng âm:
Từ đồng âm là những từ giống nhau về âm
thanh nhưng nghĩa khác xa nhau, không
liên quan gì với nhau
Ghi nhớ SGK tr 136
Bài 4:
- Anh chàng nọ đã sử dụng biện pháp
dùng từ đồng âm để lấy lí do không trả lại
cái vạc cho người hàng xóm
+ vạc (con vạc), vạc (vạc làm bằng
đồng)
+ đồng (kim loại), đồng (cánh đồng)
- Nếu em là quan xử kiện thì em sẽ nói
với anh chàng mượn vạc:
“Anh mượn vạc để làm gì ? Vạc của ông
hàng xóm làm bằng chất liệu đồng cơ mà
” thì anh chàng nọ phải chịu thua
Bài 4: Đọc truyện và cho biết anh chàng trong câu chuyện đã sử dụng
người hàng xóm ? Nếu em là viên quan xử kiện, em sẽ phân rõ trái phải
ra sao ?
III- Luyện tập:
Trang 15TỪ ĐỒNG ÂM
TIẾT 43:
I-Thế nào là từ đồng âm?
II- Sử dụng từ đồng âm:
Từ đồng âm là những từ giống nhau về âm
thanh nhưng nghĩa khác xa nhau, không
liên quan gì với nhau
Ghi nhớ SGK tr 136
III- Luyện tập:
Hướng dẫn về nhà:
- Nắm khái niệm cách sử dụng từ đồng âm,
- Tìm từ đồng âm trong thơ văn
- Soạn bài: Các yếu tố tự sự và miêu
tả trong văn biểu cảm.
+ Đọc và trả lời các câu hỏi bài tập tìm hiểu.
+ Nghiên cứu trước bài tập luyện tập.