BCA246

Số 246/TKNB QT Thứ Hai, ngày 23/12/2019 TIN THAM KHẢO NỘI BỘ (Phần Quốc tế) I NHẬN ĐỊNH VÀ BÌNH LUẬN VỀ VIỆT NAM Việt Nam trước bước ngoặt phát triển Trong buổi thảo luận bàn Tròn thứ Năm tuần này trê[.]

Số 246/TKNB-QT Thứ Hai, ngày 23/12/2019

TIN THAM KHẢO NỘI BỘ

(Phần Quốc tế)

I NHẬN ĐỊNH VÀ BÌNH LUẬN VỀ VIỆT NAM

Việt Nam trước bước ngoặt phát triển

Trong buổi thảo luận bàn Tròn thứ Năm tuần này trên BBC News Tiếng Việt, bàn

về Việt Nam đang ở trong một “bước ngoặt” của sự phát triển và cần đến một chiến lượcphát triển mới trong bối cảnh mới, Tiến sĩ Phạm Quý Thọ, từ Bộ Kế hoạch và Đầu tư củaViệt Nam nói:

“Việt Nam đang trong một bước ngoặt của sự phát triển, tôi nghĩ sẽ có rất nhiều

khó khăn trong năm 2020, kể cả kinh tế, xã hội và rất nhiều các vấn đề khác và cần phải nghiêm túc xem xét từ đảng, nhà nước, chính phủ và quốc hội, tất cả cũng phải làm một chiến lược phát triển mới cho Việt Nam trong bối cảnh mới Tiếp đến là chuyển dịch không chỉ về kinh tế mà còn phải chuyển dịch sang các vấn đề giá trị phổ quát như trong năm 2019 đã đặt ra cho chúng ta.

Một là nền kinh tế sẽ tiếp tục có những khó khăn, đặc biệt khi chuyển sang kinh tế thị trường nhưng lại không có những cơ sở để cho nó phát huy thị trường này, thì sẽ tiếp tục rơi vào một vòng xoáy luẩn quẩn Cái thứ hai nữa là do hiệu ứng của nó, sẽ có rất nhiều các vấn đề xã hội phát sinh.

Trong đó phải nói đến sự tha hóa, mặc dù Đảng Cộng sản Việt Nam cũng đã rất cố gắng để xây dựng đội ngũ chiến lược, chuẩn bị cho các đại hội các cấp, nhưng sẽ rất khó chống lại thực tế là sự cám dỗ của vật chất và sự tha hóa này cũng sẽ lại tiếp tục, chứ không thể chống tham nhũng thông qua một số vụ mà có thể giảm được.

Thứ ba nữa là nó ảnh hưởng tới các lĩnh vực khác, đặc biệt là các giá trị xã hội ở trong dân chúng mà bây giờ đang phân hóa rất rõ, tức là người ta rất khó thống nhất với nhau những vấn đề từ rất nhỏ cho đến những vấn đề lớn như đã được mô tả và đặc biệt trong lĩnh vực giáo dục, con cái, cũng như các khía cạnh giáo dục khác Tuy nhiên, cũng thấy những điểm mới, rất mới đối với Việt Nam, thí dụ như việc chọn sách giáo khoa, tức

là những tác động của khó khăn về kinh tế sẽ lan tỏa sang các hiệu ứng về mặt thể chế

THÔNG TẤN XÃ VIỆT NAM Vietnam News Agency (VNA)

Trụ sở : 5 Lý Thường Kiệt - Hà Nội, Việt Nam

Tel: (84-4) 38255443; Fax (84-4) 38252984; E-mail: btk@vnanet.vn;

http://news.vnanet.vn

cũng nhưng những vấn đề xã hội khác mà cần phải có những hoạch định cho rõ ràng thì mới có thể chủ động hơn được một chút trong năm 2020”.

Vũ khí Nga tăng cường sức mạnh của Quân đội Việt Nam

Ngày 22/12 đánh dấu mốc kỷ niệm 75 năm Ngày thành lập Quân đội nhân dân ViệtNam Nga biết rõ chặng đường quân sự vinh quang mà Quân đội nhân dân Việt Nam đãtrải qua suốt 3/4 thế kỷ này

Đài Sputnik dẫn lời Phó Đô đốc Victor Liina, Phó Tổng Tham mưu trưởng lực

lượng vũ trang Liên bang Nga, nhấn mạnh khi phát biểu tại tiệc chiêu đãi do Đại sứ quán

Việt Nam tại Matxcơva tổ chức cho biết: “Không chỉ một lần Quân đội Việt Nam chiến

thắng vẻ vang trong cuộc đối đầu với kẻ thù có cơ số quân và trang bị vượt hơn gấp bội và hôm nay, Quân đội nhân dân Việt Nam là đội quân hùng mạnh nhất trong khu vực”.

Trước thềm kỷ niệm, dư luận Nga rất quan tâm đến sự kiện công bố Sách TrắngQuốc phòng Việt Nam 2019, trong đó giới thiệu những nguyên tắc cơ bản để đảm bảo nềnquốc phòng Việt Nam trong bối cảnh chiến lược hiện nay tại khu vực và trên thế giới nóichung

Việc công bố Sách Trắng, như tờ Giao liên Quân sự-Công nghiệp Nga nhận xét,

trùng với thời gian tổ chức kỳ họp kế tiếp của Ủy ban liên Chính phủ Nga-Việt về hợp tác

kỹ thuật-quân sự Những người tham gia cuộc họp nhất trí tuyên bố rằng hợp tác trong lĩnhvực quân sự và kỹ thuật-quân sự tiếp tục là một trong những nền tảng cơ bản của quan hệĐối tác chiến lược toàn diện giữa 2 nước Nga-Việt Nam

Nói về điều này trong tiệc chiêu đãi ở Matxcơva, Đại sứ Việt Nam tại Nga, TS NgôĐức Mạnh khẳng định:

“Thực tế, hợp tác trong lĩnh vực quốc phòng cho thấy Nga là đối tác ưu tiên hàng đầu của Việt Nam”.

Trả lời câu hỏi của các nhà báo ở Matxcơva, Tùy viên Quốc phòng Việt Nam tạiNga, Đại tá Trần Tiến Phương đã dẫn ra những ví dụ cụ thể về hiệu quả của quan hệ đốitác kỹ thuật-quân sự Việt-Nga:

“Nhờ quan hệ đối tác này, trong trang bị của Quân đội nhân dân Việt Nam ngày nay có những mẫu vũ khí và thiết bị quân sự mới nhất của Nga Cụ thể, đó là các tàu ngầm Project 636 Varshavyanka, tàu hộ vệ tên lửa Molnya và Gepard, chiến đấu cơ Su-27

và Su-30MK2, tổ hợp tên lửa hải quân Uran-E và hệ thống tên lửa phòng không S-300, hệ thống tên lửa cơ động ven biển Bastion… Hiệu quả hợp tác với Nga cũng thể hiện rõ qua công tác đào tạo, bồi dưỡng nhân sự cho Quân đội Việt Nam”.

Giao thương Nga-Việt giảm nhưng không phải là với mọi công ty

Đài Sputnik dẫn thông báo của Chủ tịch Quốc hội Việt Nam Nguyễn Thị Kim Ngân

cho biết đáng tiếc là trong năm 2019, có hiện tượng kim ngạch trao đổi hàng hóa giữa ViệtNam và Nga tạm thời giảm sút Nếu năm 2018, giao thương Việt-Nga đạt mức 6,1 tỷ USDthì trong 3 quý đầu năm 2019, kết quả chỉ ở mức 3,4 tỷ USD

Sự giảm sút này không động chạm đến hàng loạt công ty ở cả 2 nước, kể cả cáccông ty Nga có sự tham gia của người Việt Nam.

Công ty Niko-export được thành lập 5 năm trước và chuyên theo hướng xuất-nhậpkhẩu các mặt hàng thực phẩm Từ Việt Nam, công ty chuyển hạt điều, miến và xì dầu sangNga Năm 2019, khối lượng hàng từ Nga cung cấp sang Việt Nam đã tăng đáng kể, chủyếu là thịt gà tây hun khói, dầu hướng dương, vodka và kẹo sô cô la, mua trực tiếp từ cácnhà sản xuất Như đại diện Niko-export, bà Đinh Thị Tuyên cho biết trong cuộc phỏng của

Sputnik, các sản phẩm do công ty cung cấp được người tiêu dùng ưa chuộng và có nhu

cầu lớn ở cả Nga và Việt Nam Năm 2020, Niko-export dự kiến tăng khối lượng hàngxuất-nhập khẩu 2 chiều như vậy

Cùng có ý tưởng kế hoạch như vậy là Công ty Biomed Trả lời phỏng vấn của

Sputnik, CEO của Công ty Biomed Moskva, anh Bùi Andrei Hòa (con trai của doanh nhân

Bùi Văn Hòa, đã làm việc thành công ở Nga trong nhiều thập niên) cũng tuyên bố dự địnhtheo hướng lạc quan này Được thành lập vào năm 2012, Công ty Biomed chuyên kinhdoanh xuất-nhập khẩu các mặt hàng thực phẩm chức năng Quả thật là việc cung cấp củacông ty đang phải đối phó với thực tế hoạt động của đội ngũ các cá nhân “buôn chuyến”, ồ

ạt đưa thực phẩm chức năng từ Việt Nam sang theo kiểu “hàng xách tay”, tạo thành sựcạnh tranh nghiêm trọng về nguồn cung từ Việt Nam sang Nga Trong 3 năm gần đây,công ty chủ yếu tham gia hoạt động xuất khẩu và với quy mô ngày càng lớn Tại ViệtNam, các thực phẩm chức năng đặc biệt được chuộng là những loại giữ ẩm cho mắt, chốngmệt mỏi và tạo giấc ngủ ngon

CEO Andrei Hoa thông báo, “tất cả các loại thực phẩm chức năng mà chúng tôi

cung cấp đều được đăng ký chính thức tại Việt Nam Theo luật pháp Việt Nam, các sản phẩm này đều có chứng chỉ quốc tế GMP, đáp ứng mức yêu cầu cao về các thông số công nghệ trong quy trình sản xuất thuốc và thực phẩm chức năng.

Đối với công ty, năm 2019, đánh dấu bằng thành công nổi bật Doanh số bán thực phẩm chức năng tại Việt Nam do công ty mua của nhà sản xuất Saint-Peterburg, đối tác lớn nhất ở Nga, lên tới 3,5 triệu USD Những hợp đồng khác với nhà sản xuất Nga cũng được thực thi thành công Tổng cộng, lượng cung cấp của Biomed ở Việt Nam tính bằng kết quả tiền tệ chiếm khoảng 20% tổng xuất khẩu hàng dược phẩm Nga sang Việt Nam”.

Năm mới mở ra với Biomed những kế hoạch tham vọng và trách nhiệm mới Cụthể, dự trù gia tăng khối lượng bán hàng thực phẩm chức năng của đối tác Saint-Peterburg

ở Việt Nam, Biomed trông đợi doanh số ở mức 5 triệu USD

Người Trung Quốc sang từng đoàn: Phản ứng của dân và chính quyền

Theo đài RFA, chỉ trong 10 ngày, 3 đoàn khách Trung Quốc với số lượng từ hàng

trăm lên đến vài nghìn sang Việt Nam tham gia các hoạt động văn hóa của riêng họ khiếnnhiều người đọc báo ngỡ ngàng vì chưa bao giờ có hiện tượng như vậy xảy ra Trong khi

đó, cơ quan chức năng và chính quyền chỉ có biện pháp khi sự việc dường như đã rồi

Vụ việc đầu tiên diễn ra hôm 10/12, hơn 600 người Trung Quốc nhập cảnh vào ViệtNam theo hình thức “tour 0 đồng” qua Cửa khẩu quốc tế Móng Cái (Quảng Ninh) sau đótập trung về thành phố Hạ Long, tụ tập tại Cung Quy hoạch - Hội chợ và Triển lãm tỉnh(Cung Cá heo), để biểu diễn trang phục, ca hát…

Ngày 11/12, bà Nguyễn Thị Hạnh - Giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao tỉnh QuảngNinh - cho báo chí biết đã đề xuất cho tạm dừng chương trình vì chưa được phép của các

cơ quan chức năng.Trong khi đó, ông Bùi Quang Nam, Chánh thanh tra Sở văn hóa - Thểthao tỉnh Quảng Ninh, cho rằng doanh nghiệp chỉ cần gửi văn bản thông báo đến các cơquan chức năng là được phép tổ chức mà không cần chờ cấp giấy phép hay có ý kiến phảnhồi

Ngày 12/12, hơn 700 khách du lịch Trung Quốc, chủ yếu là khách nữ, đến Cungquy hoạch, hội chợ, triển lãm và văn hóa tỉnh Quảng Ninh (thành phố Hạ Long) tụ tậpchụp ảnh khiến chính quyền địa phương phải đưa khoảng 30 người đến giám sát

Hai vụ đó chưa kịp lắng xuống trong công luận thì sáng 20/12, hơn 2.000 ngườiTrung Quốc di chuyển trên 60 xe khách từ tỉnh Quảng Ninh đến thành phố Hải Phòng để

dự tiệc mà dư luận cho rằng họ dự định tổ chức hội thảo tại Trung tâm tiệc cưới Hải Đăngkhiến dư luận không khỏi lo ngại

Theo TS Nguyễn Xuân Diện thuộc Viện Hán Nôm, theo lẽ thường, khi một nước,một tỉnh hoặc một vùng du lịch mà có khách du lịch đến ăn uống, tiêu xài, thuê mướnkhách sạn, hội trường… thì đấy là một điều mừng chứ không phải điều lo, nhưng dư luậnViệt Nam lại thấy lo ngại trước hiện tượng người Trung Quốc đến Việt Nam ồ ạt vì nhiều

lý do Ông giải thích: “Thứ nhất là họ ồn ào, mất vệ sinh, hung dữ Thứ hai là họ đến

tuyên truyền những điều không được phép như tuyên truyền về ‘đường lưỡi bò’; tuyên truyền lịch sử Việt Nam vốn là từ Trung Quốc tách ra; tuyên truyền Hoàng Sa, Trường Sa

là của họ.”

Tuy dư luận xã hội lo lắng trước hiện tượng này nhưng ông Lê Thế Hùng - Giámđốc Công ty lữ hành quốc tế Quảng Ninh, cho rằng việc hơn 600 du khách qua biểu diễnthời trang tại địa phương này chỉ là buổi sinh hoạt nội bộ của du khách, cũng giống như dukhách trong nước đi du lịch thường mặc đồng phục để check-in, sau đó ăn uống, ca hát…

Nhà báo Võ Văn Tạo từ Nha Trang, một trong những thành phố có đông khách du

lịch Trung Quốc, phân tích lý do vì sao có hiện tượng trên: “Mình không ở trong ban tổ

chức nên mình không biết chắc chắn họ có ý đồ gì không, nhưng tôi nghĩ nó có thể rơi vào mấy trường hợp sau:Thứ nhất họ coi chuyện đó là bình thường, không vi phạm luật pháp Việt Nam Thứ hai là họ cố ý Họ làm vậy để thể hiện người Trung Quốc có quyền làm bất

cứ điều gì trên lãnh thổ Việt Nam theo tuyên truyền của đảng Cộng sản Trung Quốc”.

Chính quyền quản lý lỏng lẻo?

Chuyện từng đoàn khách du lịch Trung Quốc hàng trăm, thậm chí hàng ngàn người

tụ tập như những ngày qua khiến người dân không thể an lòng Các cấp chính quyền cũngchỉ giám sát hoặc tạm ngưng các chương trình của họ khi “gạo đã nấu thành cơm” mà

không thể ngăn cản ngay từ đầu Tiến sĩ Nguyễn Xuân Diện nhận định: “Điều đó nói lên

Việt Nam rất lỏng lẻo trong vấn đề để người Trung Quốc sang Việt Nam Thứ nhất là sự lỏng lẻo của hệ thống chính quyền tại các địa phương đó Thứ hai là không có sự chỉ đạo một cách nhất quán từ trung ương xuống đến địa phương Thể hiện sự buông lỏng quản lý của cấp trung ương với hiện tượng này.”

Theo lãnh đạo Công an thành phố Hải Phòng và Sở Du lịch thành phố Hải Phòng,

sự có mặt của hơn 2.000 khách Trung Quốc như kể trên là hoạt động du lịch bình thường.Nhà báo Võ Văn Tạo cho rằng, thật ra chính quyền chỉ lên tiếng khi công luận bức xúc lêntiếng trên báo chí hoặc trên mạng xã hội Lúc đó họ mới giật mình rồi đổ qua đổ lại

Theo đài VOA, các cơ quan chức năng của Hải Phòng vừa được lệnh “vào cuộc” để

kiểm tra, làm rõ một sự kiện tập trung hơn 2.000 người Trung Quốc trong thành phố vàongày 20/12

Theo ghi nhận từ Tổng cục Thống kê vào tháng trước, số lượng du khách đến ViệtNam vừa đạt mốc mới, cao nhất từ trước tới nay, nâng tổng số khách quốc tế đến Việt Namlên gần 16,3 triệu lượt người Trong đó, du khách đến từ Trung Quốc và Hàn Quốc chiếmđến 57%

Theo một đại diện của Sở Du lịch thành phố Đà Nẵng, mặc dù du khách TrungQuốc, Hàn Quốc chiếm đến 70% thị phần khách du lịch quốc tế đến thành phố, nhưng cóđến 88% du khách đến đây bằng tour giá rẻ hay tour 0 đồng, gây thất thu không nhỏ chongân sách nhà nước kèm theo nhiều hệ luỵ khác

II VẤN ĐỀ BIỂN ĐÔNG

Vai trò lãnh đạo ASEAN của Việt Nam trong vấn đề Biển Đông

TTXVN (Rome) - Mạng asiasentinel.com ngày 20/12 đăng bài phân tích về vai tròlãnh đạo ASEAN của Việt Nam trong vấn đề Biển Đông, nội dung như sau:

Việt Nam sẽ đảm nhiệm chức Chủ tịch ASEAN vào năm 2020 Đối với Hà Nội, sựcấp thiết của vấn đề Biển Đông đã được nhấn mạnh trong năm nay khi một tàu khảo sátdầu khí của Trung Quốc cùng các tàu hộ tống hiện diện ở Vùng đặc quyền kinh tế của ViệtNam trong nhiều tháng Điều này đã dẫn đến việc Thứ trưởng Ngoại giao Việt NamNguyễn Quốc Dũng lên tiếng chỉ trích Trung Quốc trong một bài phát biểu gần đây tại

Singapore: “Tôi hy vọng rằng trong thời gian Việt Nam giữ chức Chủ tịch ASEAN, Trung

Quốc sẽ thể hiện sự kiềm chế và thận trọng hơn trong những hoạt động này Những gì Trung Quốc đã làm (trên Biển Đông) là rất đáng báo động Đây là sự đe dọa không chỉ đối với Việt Nam mà cả với các quốc gia khác vốn có nguy cơ sẽ bị đe dọa trong tương lai”.

Sách Trắng Quốc phòng của Việt Nam được công bố hồi tháng 11 đã trích dẫn

“những diễn biến mới” tại Biển Đông là một vấn đề đáng lo ngại, trong đó có “các hànhđộng đơn phương, sự cưỡng ép dựa trên quyền lực, sự vi phạm luật pháp quốc tế, hànhđộng quân sự hóa, sự thay đổi nguyên trạng, và việc xâm phạm chủ quyền, quyền chủquyền và quyền tài phán của Việt Nam vốn đã được pháp luật quốc tế quy định”

Việt Nam không phải là quốc gia có yêu sách chủ quyền duy nhất (ở Biển Đông)đang củng cố lập trường của mình Vào ngày 12/12, Malaysia đã đệ trình lên CLCS hồ sơkhẳng định ranh giới thềm lục địa của nước này ở phần phía Bắc của vùng biển tranh chấp.Bắc Kinh được cho là đã gửi công hàm ngoại giao phản đối đến Tổng thư ký LHQAntónio Guterres.

Theo quan điểm của các nhà chiến lược Việt Nam, Biển Đông là một phần nhỏtrong toàn bộ bức tranh chiến lược, vốn phải được xem xét trong bối cảnh sự thay đổiquyền lực của khu vực và toàn cầu Sự tiến bộ liên quan đến tranh chấp Biển Đông đanglàm xáo trộn mọi dự đoán Tuy nhiên, kết quả phụ thuộc rất nhiều vào cách thức mà cácbên liên quan - sáu bên có yêu sách chủ quyền ở Biển Đông và Trung Quốc - quyết địnhđiều gì là quan trọng: quyền lực hay thể chế

Đối với Việt Nam và các quốc gia Đông Nam Á khác, cam kết ở đây phải là thể chếhóa hoặc xây dựng một cơ chế khả thi để đạt được các mục tiêu quan trọng - có lẽ đó làhòa bình, an ninh và ổn định trong khu vực cũng như duy trì vai trò truyền thống củaASEAN là điểm tựa cho sự cân bằng quyền lực của khu vực

Phần quan trọng của việc đưa ra cơ chế khả thi này là phải làm rõ cơ chế pháp lýbao trùm khu vực này để xoa dịu những căng thẳng liên quan đến chủ quyền lãnh thổ.Những yêu sách chủ quyền đối với các cấu trúc nhỏ bé mang tính chất đảo không nhằmmục đích cho phép các quốc gia giành quyền kiểm soát vật lý đối với những mảnh đất này.Đúng hơn là chúng nhằm mục đích cho phép các quốc gia khẳng định thẩm quyền đối vớicác khu vực hàng hải rộng lớn bao quanh những cấu trúc đất này – với khoảng cách lên tới

200 hải lý

Kiểm soát các vùng biển đó sẽ dẫn đến việc được độc quyền thăm dò và khai tháccác tài nguyên thủy sản và dầu khí Những khẳng định chủ quyền như vậy sẽ chỉ có thểxảy ra nếu các cấu trúc mang tính chất đảo hoặc những vùng đất khác đáp ứng các tiêu chí

để được coi là các đảo theo điều khoản tương ứng trong Công ước Liên hợp quốc về LuậtBiển (UNCLOS)

Trong vụ kiện của Philippines chống lại Trung Quốc tại Tòa Trọng tài Thường trực(PCA) ở La Hay, PCA chỉ coi những cấu trúc này là “đá” hoặc nền đất cao lúc chìm lúcnổi Điều đó có nghĩa là chủ quyền đối với các cấu trúc này không cho phép bên có yêusách chủ quyền kiểm soát những vùng nước rộng lớn bao quanh

Việc thể chế hóa sẽ đem lại giải pháp tốt nhất để giải quyết các tranh chấp ở BiểnĐông vì hai lý do:

Thứ nhất, hiện đang tồn tại sự bất cân xứng quyền lực giữa các bên Cuộc xung đột

này là một cuộc đàm phán giữa gã khổng lồ Trung Quốc và năm quốc gia ASEAN nhỏhơn - Brunei, Indonesia, Malaysia, Philippines và Việt Nam Ngay cả Indonesia, nền kinh

tế lớn nhất ASEAN, cũng không thể sánh được với Trung Quốc về diện tích, dân số, nănglực quân sự hoặc sức mạnh kinh tế

Thứ hai, những quốc gia ASEAN này đã rất thành thạo trong việc sử dụng các thể

chế như khuôn khổ khu vực, diễn đàn đa quốc gia hoặc các cơ quan xét xử quốc tế đểkhẳng định lập trường của họ, kể cả khi phải đối mặt với quyền lực của Trung Quốc

Các quốc gia ASEAN đã sử dụng các chiến lược thể chế hóa để giải quyết các tranhchấp ở Biển Đông:

1 Họ rõ ràng đang tìm cách đa phương hóa và quốc tế hóa các tranh chấp thôngqua các diễn đàn khu vực và quốc tế;

2 Họ đang thúc đẩy đàm phán với Trung Quốc về Bộ quy tắc ứng xử giữa các bên

ở Biển Đông (COC), bắt nguồn từ Tuyên bố về cách ứng xử của các bên ở Biển Đông(DOC) được ký giữa Trung Quốc và ASEAN vào năm 2002;

3 Theo UNCLOS, Philippines năm 2013 đã khởi động các thủ tục tố tụng tại TòaTrọng tài thường trực (PCA) để thách thức yêu sách “đường 9 đoạn” của Trung Quốc vốn

ôm trọn gần như toàn bộ Biển Đông

Hành động của Philippines cho đến nay là tích cực sử dụng các biện pháp thể chế

để thách thức các yêu sách chủ quyền của Trung Quốc, mặc dù Bắc Kinh từ chối tham giatiến trình trọng tài này hoặc từ chối công nhận phán quyết năm 2016 của PCA Tuy nhiên,trong 3 năm qua, các cuộc thảo luận về COC giữa Trung Quốc và ASEAN đã được thựchiện trong bối cảnh PCA đã ra phán quyết Ví dụ, nhiều cuộc thảo luận về vai trò tiềmnăng của các lực lượng bảo vệ bờ biển và một số cơ chế hợp tác về bảo vệ bờ biển trongkhu vực đã được tiến hành Với việc Việt Nam tiếp quản vị trí Chủ tịch ASEAN vào năm

2020, điều quan trọng là phải hiểu được các thành tố trong chiến lược thể chế hóa của ViệtNam ở Biển Đông Mặc dù không đi theo lộ trình như của Philippines (dù Chính phủ ViệtNam được cho là đang xem xét hành động như vậy), nhưng Hà Nội đã theo đuổi những nỗlực riêng của mình để có thể viện dẫn đến luật pháp quốc tế

Việt Nam đã lưu ý đến quyết định của PCA vốn cho rằng Trung Quốc, thông quaviệc đánh bắt hải sản, thăm dò dầu khí và xây dựng các đảo nhân tạo, đã vi phạm cácquyền chủ quyền của Philippines Hà Nội coi phán quyết này là tiền lệ pháp lý để củng cốcác tuyên bố về tầm nhìn chung cho hợp tác hàng hải mà Việt Nam đã ký kết với các thànhviên ASEAN và các cường quốc khu vực, chẳng hạn như Nhật Bản

Để xây dựng mạng lưới hợp tác này, Việt Nam đã tìm cách thúc đẩy những lợi íchhàng hải của riêng mình và ủng hộ cách tiếp cận đa phương mạnh mẽ hơn để giải quyếtcác tranh chấp Có 6 điểm quan trọng đòi hỏi sự đồng thuận giữa các nước ASEAN nếu tổchức này thể chế hóa các chuẩn mực hành vi pháp lý trong khu vực, gồm:

- Không sử dụng vũ lực để giải quyết xung đột

- Nhất trí về việc áp dụng trọng tài quốc tế

- Chấp nhận lẫn nhau về quyền tự do hàng hải tại các vùng đặc quyền kinh tế (EEZ)

ở Biển Đông

- Nhất trí về tính chất của các cấu trúc đất đai đang tranh chấp ở Biển Đông

- Các quốc gia có yêu sách chủ quyền phải “đóng khung” các vụ kiện của mìnhtrong khuôn khổ UNCLOS

- Nhất trí về việc thiết lập một cơ chế nhận thức đa phương trong lĩnh vực hàng hải(về cơ bản là một cơ chế chia sẻ thông tin chung) cho vấn đề Biển Đông.

Đạt được sự đồng thuận mạnh mẽ và rộng rãi như vậy dường như là một mục tiêukhá cao đối với bất cứ nước nào khi giữ chức Chủ tịch ASEAN Liệu Hà Nội có thể tạonên một mặt trận ASEAN vững chắc trong các cuộc đàm phán về COC? Sẽ là một kỳ tíchhiếm có và chưa từng thấy nếu Việt Nam giải quyết được những khác biệt và bất đồnggiữa các thành viên ASEAN để cùng nhau đi đến sự đồng thuận, mà có lẽ trong mọitrường hợp đều không mang tính ràng buộc, và đó là phương thức ASEAN

Và tiếp đó, Mỹ dĩ nhiên vẫn là bên bảo đảm an ninh cho khu vực Hiện Mỹ đang trởnên khó dự đoán (do nằm dưới sự điều hành của Tổng thống Donald Trump) và đang trongmột cuộc chiến thương mại cũng như trong trận chiến tranh giành ảnh hưởng khu vực vớiTrung Quốc Mối quan hệ giữa Việt Nam với Mỹ đã ấm lên đáng kể kể từ thời Chínhquyền Obama Tuy nhiên, Nhà Trắng dưới thời ông Trump có thể sẽ có cách hành xử thấtthường và gàn dở ngay cả với các đồng minh thân cận nhất

Sự vắng mặt của Tổng thống Donald Trump tại Hội nghị thượng đỉnh ASEAN ởThái Lan hồi tháng 11/2019 đã làm dấy lên câu hỏi về mức độ ưu tiên dành cho ĐôngNam Á trong chương trình nghị sự Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Mỹ

Việt Nam đã lựa chọn khẩu hiệu “gắn kết và chủ động thích ứng” khi giữ chức Chủtịch ASEAN Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc phát biểu tại buổi lễ hồi tháng 11

khi tiếp nhận cương vị Chủ tịch ASEAN từ Thái Lan: “Một cộng đồng gắn kết và phát

triển rất cần gia tăng sự chủ động thích ứng với các yếu tố tác động bên ngoài và ngược lại, khả năng chủ động thích ứng chỉ có thể có được nếu ASEAN là một khối gắn kết chặt chẽ”.

Hà Nội nên đề ra mục tiêu kết thúc các cuộc đàm phán về COC trong chương trìnhnghị sự của mình Nếu thành công, đây sẽ là một thắng lợi đáng kể của việc thể chế hóađối với quyền lực Nó cũng sẽ là một sự khẳng định về vai trò trung tâm của ASEAN, mộtnguyên tắc theo đó ASEAN được coi là lực lượng cân bằng tích cực trong kiến trúc anninh khu vực, tại thời điểm căng thẳng giữa các cường quốc đang gia tăng

Cuộc chơi mới của Malaysia ở Biển Đông

TTXVN (Kuala Lumpur) - Tạp chí The Diplomat ngày 21/12 đăng bài PGS.TS.

Nguyễn Hồng Thao phân tích về bản chất của việc Kuala Lumpur tuyên bố chủ quyền vớimột thềm lục địa mở rộng ở Biển Đông, nội dung như sau:

Malaysia đã triệt để tận dụng các cơ sở pháp lý trong nội dung phán quyết của Tòatrọng tài thường trực LHQ trong vụ kiện của Philippines với Trung Quốc về các cấu trúcđảo, đá tại quần đảo Trường Sa để xây dựng bản báo cáo này

Ngày 12/12, Malaysia hâm nóng tình hình ở Biển Đông khi đệ trình lên Ủy banLHQ về ranh giới thềm lục địa (CLCS) báo báo cáo mới về thềm lục địa mở rộng vượt quá

200 hải lý tính từ đường cơ sở dùng để tính diện tích lãnh hải Đây là bản báo cáo từng

phần của riêng Malaysia sau khi bản báo cáo chung Việt Nam-Malaysia về thềm lục địavượt quá 200 hải lý vào năm 2009.

Động thái này của Malaysia đã khiến giới quan sát trong khu vực ngạc nhiên Câuhỏi chính là tại sao Malaysia lại đệ trình bản báo cáo vào thời điểm hiện tại Việc đệ trìnhđược thực hiện vào cuối phiên họp thứ 51 của CLCS Rõ ràng, lợi ích từ việc làm rõ tuyên

bố chủ quyền của Malaysia không phải là động lực chính để họ thực hiện điều này

Trong khu vực, Indonesia là quốc gia đầu tiên gửi thông tin về ranh giới ngoài thềmlục địa vượt quá 200 hải lý ở khu vực phía Tây Bắc đảo Sumatra ngày 16/6/2008 Tuynhiên, bước ngoặt của cuộc đua giành thềm lục địa mở rộng là việc đệ trình báo cáo chungViệt Nam-Malaysia liên quan đến một khu vực ở phía Nam Biển Đông vài ngày trước hạnchót 13/5/2009 do Công ước LHQ về Luật Biển (UNCLOS) và các thỏa thuận liên quan

ấn định Đồng thời, Việt Nam cũng đệ trình một báo cáo từng phần về khu vực phía ĐôngBắc Biển Đông lên CLCS Cả hai bản báo cáo đều bác bỏ khả năng các thềm lục địa đượctạo ra bởi các thực thể của quần đảo Trường Sa và Hoàng Sa

Trung Quốc đã phản đối cả hai bản báo cáo trên Trong thông báo ngày 8/5/2009,Trung Quốc sử dụng bản đồ “đường 9 đoạn” nhằm mục đích phủ nhận mọi sự tồn tại củathềm lục địa vượt quá 200 hải lý tại Biển Đông Ngoài ra, Bắc Kinh cũng tuyên bố chủquyền ở thềm lục địa với tất cả thực thể ở trung tâm Biển Đông

Brunei và Philippines đã bảo lưu quyền trình báo cáo về khu vực Biển Đông theoquy định trong Điều 76 của UNCLOS và theo Quy tắc về Thủ tục và Nguyên tắc Kỹ thuật

và Khoa học của Ủy ban

Sự mâu thuẫn trong 2 cách tiếp cận liên quan đến sự tồn tại của thềm lục địa mởrộng vượt quá 200 hải lý đã khiến CLCS không thể xem xét hai bản báo cáo nêu trên kể từnăm 2009 Tuy nhiên, Tòa trọng tài thường trực đã đưa ra phán quyết ngày 12/7/2016 về

vụ kiện của Philippines với Trung Quốc ở Biển Đông

Với bản báo cáo mới, Malaysia đã đạt được nhiều mục đích

Trước hết, báo cáo mở rộng tuyên bố thềm lục địa được minh họa trong bản đồ năm

1979 của Cục Bản đồ và Khảo sát Malaysia ở cả phía Nam và phía Bắc Biển Đông vớidiện tích gần gấp đôi so với thềm lục địa trong tuyên bố năm 1979

Thứ hai, báo cáo cho thấy rõ sự ủng hộ với Phán quyết Toà án năm 2016 quy định

tất cả các đặc điểm biển đảo của quần đảo Trường Sa khi chỉ có lãnh hải 12 hải lý vàkhông có yêu sách tạo ra các vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của riêng mình Điềuthú vị là trang bìa của bản báo cáo từng phần này có từ năm 2017; có lẽ tập hồ sơ đó đãđược chuẩn bị không lâu sau khi phán quyết được đưa ra

Thứ ba, báo cáo đã gián tiếp bác bỏ giá trị pháp lý của yêu sách “đường 9 đoạn”

của Trung Quốc, mặc dù Malaysia không tham gia vào vụ kiện của Philippines Trongthông báo ngoại giao ngày 12/12 nhằm phản đối báo cáo của Malaysia, Trung Quốc đãnhắc lại yêu sách về vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa trên quần đảo Trường Sa vàcác quyền lịch sử của nước này trên Biển Đông

Thứ tư, báo cáo thúc đẩy cách ứng dụng tương tự phán quyết tòa án đối với các đặc

điểm biển đảo của quần đảo Trường Sa khi tuyên bố rằng "đối tượng của bản báo cáo từngphần này không nằm trong khu vực có tranh chấp lãnh thổ hoặc lãnh hải giữa Malaysia vàbất kỳ quốc gia ven biển nào khác."

Thứ năm, báo cáo thúc giục các quốc gia liên quan khác đàm phán với Malaysia về

việc phân định các khu vực chồng lấn Bản báo cáo thừa nhận rằng "có những khu vực cóthể có các quyền lợi chồng lấn liên quan đến thềm lục địa vượt quá phạm vi 200 hải lý củađối tượng trong bản báo cáo từng phần này" Theo đó, Philippines có thể cùng Việt Nam

và Malaysia đệ trình một bản Báo cáo chung ba bên về thềm lục địa mở rộng vượt quá 200hải lý trong tương lai

Thứ sáu, báo cáo được đệ trình trước khi kết thúc các cuộc đàm phán về Bộ Quy tắc

ứng xử giữa các bên tại Biển Đông (COC), cho phép Malaysia tránh khỏi các hạn chế củaCOC (nếu có) Nó cũng giúp Malaysia giành được lợi thế trong các cuộc đàm phán liênquan đến Biển Đông

Cuối cùng, báo cáo cũng khuyến khích CLCS xem xét lại bản báo cáo chung Việt

Nam-Malaysia vì căn cứ mà Trung Quốc và Philippines dựa vào để đưa ra sự phản đối của

họ đã bị bác bỏ bởi phán quyết của tòa án năm 2016 Cụ thể, “đường 9 đoạn” đã được xácđịnh là không có giá trị pháp lý và tất cả các thực thể thuộc quần đảo Trường Sa không đủđiều kiện để được tính là đảo

Nói cách khác, Báo cáo của Malaysia đã đặt ra câu hỏi về mối liên hệ giữa hoạtđộng của Ủy ban ranh giới thềm lục địa và các phán quyết của tòa án Về mặt lý thuyết,

Ủy ban không có thẩm quyền để đưa ra khuyến nghị cho các quốc gia ven biển về các vấn

đề liên quan đến việc thiết lập ranh giới ngoài thềm lục địa vượt quá 200 hải lý nếu có sựphản đối từ các quốc gia khác Tuy nhiên, những phản đối này phải dựa trên cơ sở pháp lývững chắc Cuộc đua phân định ranh giới thềm lục địa mở rộng vượt quá 200 hải lý cũng

sẽ ảnh hưởng đến cuộc đàm phán về Bộ Quy tắc ứng xử đang diễn ra giữa Trung Quốc vàASEAN vì Biển Đông có thể không đủ điều kiện là một vùng biển nửa kín do sự tồn tạicủa biển cả ở vùng trung tâm

Malaysia dường như đã mắc sai lầm trong việc lập bản đồ các ranh giới thềm lụcđịa mở rộng mới của mình, với một vùng chồng lấn về phía Tây Nam trong tuyên bố chủquyền khu vực phía Đông Bắc Biển Đông của Việt Nam năm 2009 Sự khác biệt này cóthể được giải thích bằng các phương pháp khác nhau mà các bên áp dụng để tính ranh giớingoài thềm lục địa vượt quá 200 hải lý

Việt Nam đã phác họa các ranh giới ngoài thềm lục địa mở rộng ở Khu vực phíaBắc bằng cách áp dụng cả công thức đường chiều dày trầm tích 1% (công thức Gardiner)

và công thức đường chân dốc lục địa + 60 hải lý (công thức Hedberg) trong khi Malaysiachỉ áp dụng công thức Hedberg Malaysia cũng bỏ qua khả năng Việt Nam tuyên bố chủquyền với một thềm lục địa mở rộng vượt quá 200 hải lý từ bờ biển chính của Việt Nam vàtuyên bố chủ quyền của Philippines tính từ các đường cơ sở quần đảo Tuy nhiên, báo cáocủa Malaysia thể hiện một bước tiến tích cực cho các quốc gia ven biển trên Biển Đông

trong việc làm rõ các tuyên bố chủ quyền của họ và thảo luận một cách nghiêm túc về việcphân định hàng hải theo UNCLOS và giải thích khoản 121 (3) theo Phán quyết Toà ánnăm 2016.

Hải quân Philippines cảnh báo về đề án sân bay có Trung Quốc tham giaTTXVN (Nikkei Asian Review) - Một số quan chức Hải quân Philippines đã theo

dõi sát sự can dự của Trung Quốc vào một dự án trị giá 10 tỷ USD nhằm xây dựng một sân

bay mới gần Manila Tờ Nikkei Asian Review của Nhật Bản ngày 20/12 đăng bài cho rằng

lý do gây lo ngại là việc Trung Quốc tham gia công trình này hàm chứa nhiều đe dọa đốivới an ninh và quốc phòng Philippines

Theo Nikkei Asian Review, mới đây, một tập đoàn nhà nước Trung Quốc là Công

ty xây dựng truyền thông Trung Quốc (CCCC) đã liên kết với công ty dịch vụ hàng khôngMacroasia của một tỷ phú Philippines để giành được gói thầu xây dựng một sân bay trị giá

10 tỷ USD ở ngoại ô thủ đô Manila

Điều được Nikkei Asian Review nêu bật là tập đoàn Xây dựng truyền thông Trung

Quốc chính là đơn vị đã xây dựng một loạt tiền đồn quân sự Trung Quốc ở Biển Đông,trong lúc sân bay mới của Philippines lại nằm gần các cơ sở quân sự rất nhạy cảm củaManila

Một quan chức Hải quân Philippines cấp cao xin giấu tên đã xác nhận với tờ báo

trên rằng: “Đó không chỉ là một mối lo ngại đối với Hải quân và lực lượng vũ trang

Philippines, mà còn đối với cả đất nước Philippines”.

Nằm cách trung tâm thành phố Manila khoảng 35 km, sân bay được cho là một giảipháp tốt để giải quyết vấn đề ùn tắc giao thông hàng không của thủ đô Philippines

Sân bay Sangley Point nằm ở tỉnh Cavite, gần Bộ Chỉ huy nhiều cơ quan trọng yếucủa Hải quân, cung cấp các dịch vụ hỗ trợ quan trọng cho quân đội như tiếp tế nhiên liệu,kết nối điện, và một loạt dịch vụ hậu cần khác Sân bay cũng nằm trên vịnh Manila, nơiđặt bản doanh của Hải quân Philippines

Alexander Pama, cựu Tư lệnh Hải quân Philippines đã về hưu, cho rằng nếu đượctiến hành với sự tham gia của nhà thầu Trung Quốc gây tranh cãi đó, dự án sẽ là hiểm họatreo lơ lửng trên đầu Philippines

Trong một bài đăng trên Facebook, vị cựu tư lệnh này nói rằng “Trong lịch sử

Philippines, các căn cứ Hải quân và không quân được đặt ở khu vực hiện tại chính là vị trí chiến lược của nơi đó trong việc giúp bảo vệ thủ đô Manila”.

"Sóng ngầm" Mỹ-Trung ở Biển Đông: Cảnh báo với Nhật Bản

TTXVN (scmp.com) - Một số nhà bình luận gần đây đã tán dương việc Nhật Bản

tăng cường hiện diện quân sự ở Biển Đông Tuy nhiên, đây là một ý tưởng tồi đối với NhậtBản và khu vực, bởi Nhật Bản sẽ bị kéo lại gần hơn một cuộc xung đột với Trung Quốc

Dưới sức ép của Mỹ muốn Nhật Bản hỗ trợ Washington kiềm chế Trung Quốc, Thủtưởng Nhật Bản Shinzo Abe đã nỗ lực tìm cách giải thích lại bản hiến pháp hòa bình của

Nhật Bản nhằm cho phép nước này sử dụng vũ lực để bảo vệ bản thân và cả Mỹ - đồngminh thân cận nhất đồng thời cũng là quốc gia bảo trợ an ninh của Nhật Bản Từ năm

2017, Thứ trưởng Quốc phòng Nhật Bản khi đó là Takayuki Kobayashi đã nói: "TrungQuốc đang nỗ lực tạo ra những thay đổi tại Biển Đông bằng việc xây dựng các căn cứ vàthông qua các hành động, những điều này tạo ra sức ép đang làm biến đổi nguyên trạng"

Trong những năm gần đây, Nhật Bản đã tham gia các cuộc tập trận hải quân cùngvới Mỹ, Canada, Pháp, Ấn Độ và nhiều quốc gia khu vực Đông Nam Á có những tuyên bốchủ quyền cạnh tranh với các tuyên bố của Trung Quốc tại Biển Đông Đầu năm 2019,Nhật Bản đã điều tàu sân bay Izumo tới Biển Đông, cập cảng Singapore, Indonesia,Philippines và Sri Lanka trước khi tham gia một cuộc tập trận hải quân ở Ấn Độ Dươngcùng Ấn Độ và Mỹ Đây là "màn phô trương sức mạnh" lớn nhất của Nhật Bản tại khu vực

kể từ sau Chiến tranh Thế giới thứ hai Vào năm 2020, Nhật Bản có kế hoạch nâng cấp tàusân bay Izumo để phù hợp với các máy bay chiến đấu tàng hình mới mua của Mỹ và để cóthể thực hiện các chiến dịch đổ bộ Gần đây hơn, Bộ trưởng Quốc phòng Taro Kono, trongmột bình luận công khai nhắc tới Trung Quốc và Biển Đông, đã tuyên bố rằng "TrungQuốc đang có những nỗ lực đơn phương và mang tính ép buộc các nước khác nhằm thayđổi nguyên trạng dựa trên những khẳng định của riêng họ mà vốn không phù hợp với trật

tự quốc tế hiện hành", và rằng "những kẻ xâm lược phải bị bắt trả giá"

Trong nhiều năm qua, Mỹ luôn khuyến khích Nhật Bản tăng cường hiện diện quân

sự tại khu vực, đặc biệt là thực hiện các cuộc tuần tra trên không Nếu được thực hiện, cáccuộc tuần tra này chắc chắn sẽ sử dụng tới máy bay P-3C Orion của Nhật để giám sát cáctàu của Trung Quốc, và có khả năng là cả các tàu ngầm hạt nhân Mỹ đã bấm "nút đỏ anninh" của Nhật Bản bằng cách thuyết phục nước này rằng Trung Quốc đang đe dọa tuyếnđường biển huyết mạch vận chuyển dầu mỏ ở Biển Đông Từ năm 2015, Nhật Bản đã đềcập tới việc tăng cường hợp tác với Mỹ trong bối cảnh an ninh quốc gia của Nhật Bản bịảnh hưởng bởi tình hình Biển Đông

Mỹ cũng thúc giục các đồng minh của mình, bao gồm cả Nhật Bản, tham gia vàocác cuộc tập trận của nước này ở khu vực, đặc biệt là các chiến dịch tự do hàng hải - chiếndịch sử dụng tàu chiến và máy bay chiến đấu để thách thức các tuyên bố về chủ quyền vàquyền tài phán của Trung Quốc Bị coi là chiến dịch ngoại giao pháo hạm hay rõ ràng làđộng thái hăm dọa, các chiến dịch tự do hàng hải - như một quan chức hải quân cấp caocủa Mỹ đã nói - là "một chiến dịch để nhắc nhở mọi người biết ai là ông chủ"

Trên thực tế, các chiến dịch như vậy của Mỹ thách thức các tuyên bố chủ quyền củahầu hết các quốc gia ven Biển Đông, và không có đồng minh hay bạn bè nào của Mỹ thamgia những chiến dịch như vậy vì những lý do bao gồm cả thận trọng và không đồng tìnhvới cách giải thích của Mỹ về tự do hàng hải Theo hiến chương của Liên hợp quốc, tất cảcác quốc gia đều có trách nhiệm pháp lý là tránh "việc cưỡng ép về quân sự, chính trị, kinh

tế hay bất kỳ hình thức nào khác nhằm chống lại sự độc lập chính trị hay tính toàn vẹnlãnh thổ của bất kỳ quốc gia nào"

Chiến thuật "lẽ phải luôn thuộc về kẻ mạnh" không phải là chiến thuật tốt để NhậtBản áp dụng Nhật Bản không nên nhấm nháp "món đồ uống" chính trị và pháp lý mà Mỹđang bày ra Mỹ căn bản đang lo ngại về quyền tự do hàng hải của những tàu chiến và máybay của nước này đang thực hiện các hoạt động tình báo, do thám và giám sát ở ngoài khơi

bờ biển của Trung Quốc Washington đang pha trộn nỗi lo ngại của họ với những đe dọađối với hàng hải thương mại để tìm kiếm sự ủng hộ chống lại những nỗ lực của TrungQuốc nhằm ngăn chặn hoạt động do thám của Mỹ Trung Quốc chưa bao giờ đe dọa tớiquyền tự do hàng hải thương mại và chắc chắn sẽ không làm như vậy trong thời bình

Nhật Bản đã nỗ lực làm cho sự hiện diện của họ ở trên biển được chào đón tại khuvực Trong những năm 1990, Nhật Bản đã tìm cách tổ chức các sáng kiến khu vực đểchống lại nạn cướp biển ở khu vực Đông Nam Á Một trong số đó là Lực lượng gìn giữhòa bình trên biển, trong đó đề xuất thành lập một lực lượng hải quân thường trực gồm cácđơn vị hải quân đến từ các nước trong khu vực Năm 1999, tại hội nghị thượng đỉnhASEAN+3, Nhật Bản đã đề xuất thành lập một lực lượng bảo vệ bờ biển của khu vực.Nhưng vấp phải sự phản đối của Trung Quốc và không nhận được sự hưởng ứng của cácnước Đông Nam Á, những đề xuất này đã không được thực thi

Lý do dẫn tới sự phản đối này vẫn tiếp tục tồn tại cho tới ngày nay Những vếtthương tâm lý mà Chiến tranh thế giới thứ hai gây ra vẫn chưa phai nhạt Chúng chỉ chìmxuống dưới bề mặt, và chủ nghĩa dân tộc chống Nhật luôn sẵn sàng bùng nổ khi xuất hiệnđộng thái khiêu khích dù chỉ là nhỏ nhất Chủ nghĩa dân tộc này trước đây đã khiến TrungQuốc và Nhật Bản đối địch với nhau, và nó có thể dễ dàng lặp lại điều đó, khiến giới lãnhđạo hai nước có lập trường cứng rắn hơn

Năm 2012, khi tranh chấp liên quan tới quần đảo Điếu Ngư/Sankaku ở Biển HoaĐông đang ở đỉnh điểm, Bộ Ngoại giao Trung Quốc lên án tuyên bố của Nhật Bản là "sựphủ nhận hoàn toàn những kết quả đến từ thắng lợi của thế giới trong cuộc chiến tranhchống phát-xít và tạo ra một thách thức nghiêm trọng đối với trật tự quốc tế hậu chiếntranh" Trung Quốc cho rằng việc Nhật Bản là một phần trong chiến dịch "kiềm chế TrungQuốc" do Mỹ đi đầu cho thấy Nhật Bản đang tiếp tục sự ngạo mạn và hung hăng trong lịch

sử của mình

Việc một quốc gia từng xâm chiếm Trung Quốc và khu vực Đông Nam Á một cáchtàn bạo, và đối với nhiều người thì quốc gia đó chưa có đủ sự ăn năn hối cải, lại đóng mộtvai trò quân sự tại khu vực, sẽ càng khuyến khích chủ nghĩa quân phiệt ở Trung Quốc vàlàm giảm ảnh hưởng của những người ủng hộ một cách tiếp cận mền mỏng hơn

Mặc dù không có tuyên bố chủ quyền tại khu vực, song Nhật Bản đang phớt lờnhững rủi ro và tìm kiếm một vai trò quân sự nổi bật hơn Không ngạc nhiên khi TrungQuốc liên tục cảnh bảo Nhật Bản

Nhiều nhà phân tích cảnh báo về một điểm bùng phát trong quan hệ Mỹ-Trung, mànếu vượt qua điểm này, hai nước được cho là sẽ bị cuốn vào xung đột Nhật Bản cũng sẽ bịcuốn vào "cơn lũ" này Tokyo cần thận trọng cân nhắc những hậu quả của việc góp phầnphá hoại bối cảnh địa chính trị ở Biển Đông

III CÁC VẤN ĐỀ QUỐC TẾ ĐÔNG NAM Á

Lào sẽ tiếp tục đối mặt với khó khăn kinh tế trong những năm tới

TTXVN (Viêng Chăn) – Bất chấp kinh tế vẫn tiếp tục tăng trưởng trên 6% liên tục

trong nhiều năm, thời gian qua, Chính phủ Lào vẫn luôn phải đối mặt với vấn đề thâm hụtngân sách mà nguyên nhân không nhỏ dẫn đến tình trạng này được cho là nợ công và nợtiền dự án đầu tư của Chính phủ của Lào quá cao Báo cáo chính thức của Bộ Tài chínhgửi Thủ tướng Lào đã giải thích rõ số nợ công và tiền nợ dự án đầu tư mà chính phủ đanggánh, điều này giúp giải thích phần nào những khó khăn mà Chính phủ đang phải đối mặt

Dẫn số liệu của Bộ Kế hoạch và Đầu tư Lào, báo cáo cho biết tính tới năm 2019,tổng số dự án đầu tư của Chính phủ đã được Quốc hội thông qua là 6.558, tổng trị giá là74.893 tỷ kíp (hơn 8,3 tỷ USD), tương đương 45,6% GDP - nếu so với số tiền trong nước

mà Chính phủ thu được hiện tại vào khoảng 24.000 tỷ kíp/năm sẽ tương đương 3 năm tổngnguồn thu trong nước Cộng với khoản nợ công đến cuối năm 2018 là 100.811 tỷ kíp (trên11,2 tỷ USD), tổng nợ của Lào lên tới 175.000 tỷ kíp (19,44 tỷ USD), tương đương106,8% GDP Nếu tách riêng nợ chậm trả theo kiểm tra tiến độ công việc đã hoàn thànhthực tế và nợ do thiên tai từ năm 2017 về trước là 36.302 (trên 4 tỷ USD) tỷ kíp, tổng số

nợ còn lại là 137.113 tỷ kíp (15,3 tỷ USD), tương đương 82,68% GDP

Báo cáo cho rằng khoản nợ trên vượt quá nhiều khả năng ngân sách của Nhà nước

và sẽ khiến Lào trở thành quốc gia không thể thanh toán được nợ trong tương lai

Báo cáo đưa ra quan điểm của Bộ Tài chính Lào cho rằng với tình trạng trên, dùgiải quyết nợ tiền đầu tư của Chính phủ ở hình thức nào đi chăng nữa cũng sẽ gây tác độngtới tình hình nợ quốc gia và Lào không những sẽ chẳng thể hoàn thành được mục tiêugiảm nợ quốc gia/GDP theo chiến lược và cải cách tiền tệ của Chính phủ, mà còn khiến nợcông tăng cao Điều sẽ dẫn tới việc Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) và các tổ chức tài chínhkhác đánh giá tình hình nợ của Chính phủ Lào vượt quá khả năng thanh toán, làm mất uytín quốc gia và ảnh hưởng tới khả năng phát hành trái phiếu ở nước ngoài, khiến việc vaytrở nên khó khăn hơn và với nhiều điều kiện hơn Báo cáo kiến nghị cần có chiến lược vàbiện pháp giải quyết nợ các dự án đầu tư của Chính phủ theo cách đặc biệt khác

Liên quan tới tình hình nợ các dự án đầu tư của Chính phủ Lào, báo cáo cho biết tất

cả các dự án đầu tư của Chính phủ đã được Quốc hội thông qua đều bắt đầu được cấp phép

và xây dựng từ 5-6 năm về trước, một số dự án ban đầu không có trong Kế hoạch pháttriển kinh tế xã hội 5 năm lần thứ VII mà là những dự án trước đây nằm ngoài kế hoạch vàkhông phù hợp với ưu tiên phát triển hiện tại do tình hình phát triển đã có sự thay đổi Báocáo khẳng định các phân tích, nghiên cứu và đánh giá về hiệu quả kinh tế của các dự án

kiểu trên cho thấy nhiều dự án không có hiệu quả kinh tế, chưa kể, nhiều dự án không trảiqua quy trình tổ chức đấu thầu, nếu kiểm tra đơn giá đầu tư một cách chính xác, sẽ lànhững dự án có mức giá cao gấp nhiều lần thực tế.

Báo cáo cho rằng nếu Chính phủ Lào tập trung giải quyết tiền nợ dự án đầu tư chodoanh nghiệp và bên phát triển dự án, Chính phủ sẽ phải vay tiền hoặc phát hành tráiphiếu, tạo ra nợ mới rất lớn, rằng trong bối cảnh ngân sách đang eo hẹp, việc sử dụng sốtiền này chỉ cho việc trả nợ không phải là cách sử dụng nguồn vốn hiệu quả…

Báo cáo khuyến nghị nên có quyết định của Đảng và Chính phủ trong việc giảiquyết nợ thông qua việc phân bổ vốn và cải tổ dự án đầu tư của chính phủ một cách triệt

để, kiên định với nguyên tắc lấy hiệu quả làm đầu và nguyên tắc dựa trên ngân sách hiện

Về phương hướng nghiên cứu giải quyết nợ tiền dự án đầu tư của chính phủ, báocáo đề nghị Bộ Tài chính sẽ phối hợp với Bộ Kế hoạch Đầu tư và Ngân hàng Trung ươngLào nhằm cùng nhau nghiên cứu giải quyết số nợ trên trong thời gian trước mắt, đồng thờiđưa ra một số kiến nghị để giải quyết nợ gồm tiếp tục giải quyết nợ theo kế hoạch thanhtoán bằng các khoản tiền thường xuyên mà kế hoạch ngân sách Quốc hội đã thông qua;Phát hành trái phiếu trực tiếp khoảng 3.000 tỷ kíp cho các nhà thầu xây dựng theo tỉ lệ lãisuất phù hợp, trái phiếu này có thể chuyển đổi sang trái chủ khác được và là chứng quyềnbảo đảm, Chính phủ sẽ là bên chịu trách nhiệm gánh vác cả gốc và lãi của trái phiếu; Thựchiện phương thức chuyển nợ 3 bên trong khoản tiền không quá 2.000 tỷ kíp, theo đó việcchuyển nợ này dựa vào sự tự nguyện của các ngân hàng và doanh nghiệp; Chính phủ camkết sẽ thanh toán nợ tiền dự án đầu tư trong thời gian nhiều năm Doanh nghiệp có thểtrình cam kết này cho các nguồn vốn (tổ chức tài chính) và tạo thanh khoản tài chính chodoanh nghiệp ở một mức độ nào đó

Báo cáo cũng dẫn quan điểm của Ngân hàng Trung ương Lào cho rằng phương ándùng tiền mặt để trả nợ trong bối cảnh tình hình kinh tế và lạm phát hiện tại là không phùhợp, có thể làm tăng rủi ro bất ổn tiền tệ của đất nước Nếu thực sự cần thiết, sẽ tổ chức inkhông quá 1.000 tỷ kíp