BCA211

Số 211/TKNB QT Thứ Hai, ngày 4/11/2019 TIN THAM KHẢO NỘI BỘ (Phần Quốc tế) I NHẬN ĐỊNH VÀ BÌNH LUẬN VỀ VIỆT NAM Dư luận về vụ 39 người di cư chết tại Anh TTXVN (VOA, RFI, BBC) Sau thông báo tối 1/11 c[.]

Số 211/TKNB-QT Thứ Hai, ngày 4/11/2019

TIN THAM KHẢO NỘI BỘ

(Phần Quốc tế)

I NHẬN ĐỊNH VÀ BÌNH LUẬN VỀ VIỆT NAM

Dư luận về vụ 39 người di cư chết tại Anh

TTXVN (VOA, RFI, BBC) - Sau thông báo tối 1/11 của cảnh sát Anh cho biết ở

thời điểm hiện tại họ tin rằng các nạn nhân là công dân Việt Nam, truyền thông nước ngoàitiếp tục phân tích về nguyên nhân và thực trạng người di cư lậu từ các nước đến châu Âu,đáng chú ý là nước Anh

Chính phủ Việt Nam lên án mạnh mẽ nạn buôn người

Theo đài RFI, ngay khi phía Anh xác nhận thông tin về nạn nhân Việt Nam trong

thảm kịch 39 người di cư chết tại Anh, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng

trong một thông cáo đăng ngày 2/11 đã “mạnh mẽ lên án nạn buôn người và xem tệ nạn này như là một trọng tội”.

Việt Nam “kêu gọi các nước trong khu vực và thế giới thúc đẩy tiến trình hợp tác

để chống lại tình trạng buôn người này nhằm ngăn chặn việc tái xảy ra một thảm kịch như vậy” Chính phủ Việt Nam tuyên bố đây là một “thảm kịch nhân đạo nghiêm trọng”.

Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh trên Twitter cũng gửi lờichia buồn đến gia đình các nạn nhân và cam kết phối hợp chặt chẽ với Anh điều tra vụviệc

Dù danh tính các nạn nhân chưa được chính thức công bố, song thông báo mới nhấtcủa cảnh sát hạt Essex ngày 1/11 gần như làm tàn lụi những hi vọng cuối cùng của nhữnggia đình có người thân mất tích

Trong một phát biểu bằng video hôm thứ Bảy, Đại sứ Anh tại Việt Nam GarethWard nói đây là “một trong những tuần khó khăn nhất” trong sự nghiệp ngoại giao của ôngkhi theo dõi thảm kịch này tại Essex và chứng kiến sự lo lắng, quan tâm tại Việt Nam

“Là một người cha, người anh, người chồng và người con, tôi không thể tưởng tượng được cảm giác khi phải mất đi những người thương yêu của mình theo cách này và

ở một nơi thật xa quê hương như vậy”.

THÔNG TẤN XÃ VIỆT NAM Vietnam News Agency (VNA)

Trụ sở : 5 Lý Thường Kiệt - Hà Nội, Việt Nam

Tel: (84-4) 38255443; Fax (84-4) 38252984; E-mail: btk@vnanet.vn;

http://news.vnanet.vn

Đại sứ nói mặc dù nhà chức tranh Anh chưa thể công bố danh tính bất kì nạn nhânnào vào thời điểm này, song cảnh sát Essex vẫn sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với chínhphủ Việt Nam và các cơ quan liên quan để nhận dạng nạn nhân và sẵn sàng hỗ trợ tất cảnhững ai bị ảnh hưởng bởi thảm kịch này.

“Bên cạnh việc thương tiếc những người đã khuất, chúng ta cũng nên nghĩ về những người tiếp theo có thể bị tội phạm mua bán người lợi dụng để có thể ngăn chặn thảm kịch tương tự xảy ra”, ông Ward khuyến cáo.

Truyền thông trong nước đưa tin một số gia đình ở tỉnh Hà Tĩnh đã nhận được điệnthoại của cảnh sát Anh yêu cầu cung cấp thông tin về nạn nhân Ông Phạm Văn Thìn làmột trong những người được chính thức báo tin con gái ông, Phạm Thị Trà My, 26 tuổi, làmột trong số những nạn nhân đã tử vong

Những tin nhắn cuối cùng của cô gửi về cho gia đình đã xuất hiện trên các trangbáo ở Anh và khắp thế giới, nêu bật cảnh ngộ thương tâm của cô và nhiều người khác trênđường tìm kiếm tương lai tươi sáng hơn ở Anh

Chống buôn người - Vấn đề nan giải

Các chuyên gia cho rằng nạn buôn người hay đưa lậu người qua biên giới các nước

là vấn nạn thế giới, và chắc chắn là một vấn nạn không dễ giải quyết

Theo nghiên cứu được công bố tháng 6/2018 của Văn phòng Ma túy và Tội phạmcủa Liên hợp quốc, khoảng 2,5 triệu người đã di cư lậu qua biên giới trong năm 2016,trong hoạt động trị giá khoảng 5,5 tỷ đến 7 tỷ USD trong năm 2016

Các quốc gia bị ảnh hưởng nhiều nhất nằm gần các khu vực xung đột tạo ra lànsóng người tị nạn, hoặc những nơi người dân không có công ăn việc làm bảo đảm cho họmức sống tối thiểu hay điều kiện tiến thân

Sau vụ Formosa năm 2016, Chính phủ Việt Nam đã tìm cách giải quyết nạn thấtnghiệp lan tràn tại các tỉnh miền Trung bằng cách đẩy mạnh hơn những chương trình xuấtkhẩu lao động để giúp người dân ra nước ngoài tìm việc

Theo trang dangcongsan.vn, trong năm 2017, Hà Tĩnh có 8.567 lao động xuất cảnh

đi làm việc ở nước ngoài (cao nhất từ trước tới nay, và đứng thứ 4 cả nước, sau Nghệ An,Hải Dương, Thanh Hóa)

Chống buôn người: “Không có gì tốt hơn giáo dục” ở Việt Nam

Theo đài BBC, một chuyên gia người Pháp về phòng chống buôn bán người ở Việt

Nam cho rằng cách tốt nhất để phòng chống tình trạng buôn bán người là giáo dục conngười

Ông Georges Blanchard, người sáng lập Liên minh phòng chống mua bán người(Alliance Anti Traffic - AAT) cho rằng những đường dây tổ chức đưa người lậu từ ViệtNam sang Anh đã 'đổi đường đi', “đổi kỹ thuật” trong những năm gần đây, khiến nhữngbáo cáo mới nhất về phòng chống buôn bán người thành “chuyện cũ”

Những người đi lậu có phải là “nạn nhân”?

Đầu tiên, ông Blanchard giải thích với BBC về các khái niệm mới nhất liên quanđến vụ 39 thi thể tại Anh

“Theo Liên hợp quốc thì nạn nhân của buôn bán người đã bị ép hay bị bắt cóc hay phải đi mà không muốn đi”.

Để nói rõ vì sao những người đi lậu không được coi là nạn nhân, ông giải thích vềcác từ ‘smuggling’ và ‘trafficking’, hay được dùng để nói về những người 'đi lậu':

“Smuggling là nói về những người muốn đi vào nước Anh, hay đi nước ngoài nói chung, khi họ tự muốn đi, có nghĩa là cầm hộ chiếu để qua biên giới”.

Ông Blanchard cho rằng nên có sự thông cảm với những người đã đi với hy vọng

đổi đời Ông nói:“Vì có người khác đã gặp những người này và hứa rằng sẽ có khả năng đổi đời sớm, sẽ có khả năng làm ra tiền cho gia đình được tốt, cũng có thể cho con được

đi học đại học… Người ta đi thì tất nhiên người ta phải hy vọng là sẽ tốt, không bao giờ nghĩ ra là sẽ có vấn đề cả”.

“Đâm lao thì phải theo lao”

Tổ chức AAT do ông Blanchard sáng lập đã giúp đỡ hơn 5.500 người đi nước ngoàibất hợp pháp, trong đó có hơn 200 người đi Anh, trở về Việt Nam từ năm 1995 Từ năm

2013, AAT bắt đầu làm việc với Đại sứ quán Anh tại Việt Nam để hỗ trợ nạn nhân từ Anhtrở về và hội nhập cộng đồng ở Việt Nam

Đã trực tiếp giúp giải cứu nhiều trường hợp người Việt gặp hoạn nạn khi đi nướcngoài lậu, ông nói về lý do người Việt đã ra đi không muốn hay khó trở lại Việt Nam:

“Thứ nhất, tôi muốn nói về người đi Anh rằng gia đình của họ không phải là gia đình nghèo lắm; Thứ hai, người ta cũng phải trả một số tiền cao cho đường dây nên nhiều khi người ta sẽ bán nhà, bán đất và gia đình sẽ có đi vay nợ, nên cũng phải nói là khi đã bị nợ thì người ta không trở lại được”.

Nhiều người đã tái hòa nhập cộng đồng thành công, nhưng cũng nhiều người vẫn

hy vọng có cơ hội thì lại đi

Vấn đề đã có từ lâu, bắt đầu bằng phụ nữ và trẻ em

Ông Blanchard cho biết ông bắt đầu quan tâm về phòng chống buôn bán người từnăm 1995 vì ông tổ chức lớp học tình thương cho trẻ em, và “một ngày đã có hai trẻ em bịbắt và bán vào Campuchia” Năm 2013, Chính phủ Việt Nam công nhận là Việt Nam cónạn buôn bán người và có nạn nhân của tình trạng này

Tới năm 2006, ông được biết thông tin trẻ em Việt Nam bị bán sang Anh và bắt đầulàm việc với Bộ Nội vụ Anh và Đại sứ quán Anh tại Việt Nam về vấn nạn này Ông

Blanchard nói: “Lần đó, chúng tôi giúp đến 300 trẻ em gái và sau đó là 100 trẻ em trai, từ

đó biết nạn nhân hay thích đi châu Âu Nói là đi nước Anh thôi nhưng người Việt Nam cũng được thấy nhiều nơi tại châu Âu Như mấy năm trước, chúng tôi tìm được 16 gia đình đang sống ở dưới gầm của thành phố Amsterdam Tổ chức ECPAT của Đức cũng báo

là số trẻ em người Việt trong mạng lưới mại dâm trẻ em đã tăng lên.

Ở Phần Lan cũng có nhiều người Việt Nam đến Phần Lan có biên giới với Nga nên hồi xưa nạn nhân hay đi từ sân bay Nha Trang bay thẳng đến Moscow vì từ Moscow có nhiều cửa.

Nói chung, công việc của tôi đã cứu được 5576 nạn nhân tính đến nay và cứu từ 22 nước chứ không phải là chỉ có Trung Quốc và nước Anh thôi Malaysia cũng có nhiều nhưng hay bị giấu Ngoài ra còn Hàn Quốc, Nhật Bản, Arab Saudi và các nước khác.

Theo kinh nghiệm của tôi, đa số phụ nữ và trẻ em sẽ vào mạng lưới mại dâm, còn nam giới là lao động”.

“Đường đi và cách nhập cư lậu vào Anh đã thay đổi”

Được hỏi về các biện pháp chống buôn bán người của Việt Nam và Anh, ôngBlanchard nhận xét đường đi và kỹ thuật đưa đi của các tổ chức buôn người từ Việt Namsang Anh đã thay đổi trong thời gian qua

Trước đây, Anh thường kiểm tra rất kỹ các chuyến bay đến từ Việt Nam, nhưng bây

giờ “người ta đổi hộ chiếu và sẽ đi như người Trung Quốc vì bên nước Anh kiểm tra người Việt Nam nhiều hơn”.

“Báo cáo mới nhất của IMO (Tổ chức Di dân Quốc tế) chứng minh đường buôn bán từ Việt Nam sang Anh đã là chuyện cũ Người ta sẽ đổi kỹ thuật đi Có thể tương lai là

sẽ thấy người Việt Nam mang hộ chiếu Nhật Bản, Hàn Quốc, Lào, Campuchia, Thái Lan chẳng hạn”.

Không có gì tốt hơn giáo dục con người

Từ 2014 tới nay, Chính phủ Anh và Việt Nam đã quan tâm đến chuyện phòng chốngbuôn bán người và nhìn nhận đây là vấn đề lớn Hai chính phủ đã phối hợp với nhau

Tuy nhiên, theo ông Blanchard, “không có gì có thể tốt hơn là giáo dục cộng đồng, giáo dục phòng ngừa ở cộng đồng”.

Tổ chức AAT của ông Georges Blanchard từ 2014 đã xin chính phủ Anh có hỗ trợđặc biệt để có các lớp tập huấn tại cộng đồng về buôn bán người, di cư không an toàn, nói

về các chiêu lừa gạt để dạy cho cộng đồng có khả năng biết tự bảo vệ

Các chương trình tập huấn cho chính phủ, cho công an, không có chỉ có ở Việt Namđược thực hiện nhiều được trên thế giới

Từ đâu người Việt đi trồng cần sa lậu khắp châu Âu

TTXVN (BBC, The Gurdian) - Theo đài BBC, từ hơn 10 năm qua, nạn trồng cần

sa trở thành phổ biến ở các nước châu Âu và băng đảng người Việt bị giới chức cho là códính líu nhiều

Vụ 39 tử thi được tìm thấy trong thùng đông lạnh của một chiếc xe tải ở hạt Essex(Anh) gần đây đặt ra câu hỏi “Người nhập cư lậu vào Anh làm nghề gì?” trên các báo Anh

Tờ The Guardian ngày 25/10 có bài cho rằng người Việt đi lậu vào Anh “thành nô

lệ ở các tiệm móng tay và trại cần sa”

Theo BBC News tiếng Việt, không chỉ có người Việt trồng cần sa ở Anh và châu

Âu, thị trường hàng tỷ đôla một năm này cũng là miếng bánh ngon cho người bản xứ vàcác nhóm nhập cư khác Chưa kể, một số tài liệu của Liên minh châu Âu (EU) nói rằngngười Việt chỉ đóng được vai trò trông công đoạn trồng, tưới, vận chuyển, mà không phải

là đầu mối tiêu thụ cần sa Việc tiêu thụ, đưa cần sa tới khách thường do các băng đảngkhác kiểm soát.

Anh và Hà Lan nổi lên như hai nước ‘có thị trường cần sa lớn’, nơi nghề trồng cần

sa ‘tại gia’, ngoài trời và trong nhà kính từ Bắc Mỹ du nhập sang

Thủ đô trồng cần sa của châu Âu?

Theo báo Evening Standard, số liệu của cảnh sát Anh cho hay từ tháng 1/2016 tớitháng 4/2018, chỉ riêng tại London, nhà chức trách phát hiện ra 314 ‘trại cần sa’ Tínhtrung bình cứ hai ngày cảnh sát Anh tìm ra một căn nhà trồng cần sa

Tới trước năm 2010, Anh phải nhập 50% cần sa, nhưng từ đó trở đi, Anh trở thànhthị trường xuất khẩu cả marijuana và cannabis

Theo số liệu của Hội đồng Cảnh sát quốc gia Anh (National Police Chief’s Council)năm 2015, trồng cần sa là một nghề phi pháp có lãi lớn, trị giá của 250.000 cây cần sangoài chợ đen có thể lên tới 60 triệu bảng Anh

Quá trình ‘tăng trưởng’ về ma tuý này gắn liền với các băng đảng Việt Theo một bộ

phim về chống nô lệ hiện đại và buôn trẻ em vào các trại cần sa ở Anh: “Sự chuyển biến từ nhập khẩu sang xuất khẩu xảy ra một phần là vì các băng đảng Việt có tổ chức, dùng căn

hộ gia đình làm ‘nhà máy cần sa Từ 2000-2014, số trại cần sa ở Anh tăng 150% Trong tất cả các nạn nhân buôn người buộc phải làm trong các trại cần sa, 96% đến từ Việt Nam

và 81% là trẻ em”.

Mặc dù hiện có nghi vấn rằng một số người tham gia trồng cần sa luôn nhận là ‘vịthành niên’ để tránh bị truy tố, nhờ luật bảo vệ quyền trẻ em tại Anh, hoạt động trồng cần

sa của các băng đảng Việt là khá phổ biến và ngày càng táo tợn

Ngoài việc đục phá nhà cửa thuê của chủ để biến căn hộ thành trại cần sa, các băngđảng đôi khi còn giả ngây giả ngô hoặc lợi dụng lỗ hổng pháp luật để chạy tội

Báo Anh viết năm 2015, hai người Việt Nam (Chien Nguyen và Hien Nguyen) bịbắt trong một trại cần sa trị giá 100.000 bảng Anh trong 11 căn phòng ở nhà bốn tầng tạiLeeds, West Yorkshire Cả hai khai trước toà họ nghĩ họ trồng ‘một loại rau Phương Tây’chứ không biết đó là thứ phi pháp

Từ Hà Lan chuyển lên Bắc Âu

Cảnh sát EU đánh giá rằng nay nghề trồng cần sa đã lan ra khắp châu Âu, có cả ởPháp, Bỉ, Na Uy, Czech, Đức, Ba Lan Tại Hà Lan, vấn đề diễn biến phức tạp nhất

Nghiên cứu của Yvette Schoenmakers, Bo Bremmers và Anton van Wijk chỉ ra liên

hệ của các băng đảng Việt ở Hà Lan và nghề trồng cần sa Theo đó, có liên hệ rõ rệt giữbuôn người, rửa tiền, buôn lậu hàng hóa, làm giấy tờ giả và các trại cần sa mà người Việt

tổ chức

Cũng vẫn các băng đảng này đã và đang buôn lậu thuốc lá tại Đức, còn tại Đông

Âu, chúng chuyên rửa tiền, buôn người và chuyển ma tuý Theo nghiên cứu của YvetteSchoenmakers, công nghệ trồng và kỹ thuật trồng cần sa được nhập về từ Canada chuyểngiao sang Hà Lan và Anh

Từ Hà Lan, một phần lớn tiền được gửi về Việt Nam qua hệ thống ngân hàng bìnhthường, như chuyển tiền hợp pháp, qua gửi người mang và qua ngả chuyển ngầm dù íthơn Các cửa hàng sơn sửa móng đang mọc lên nhiều ở châu Âu cũng có dính líu đến rửatiền phi pháp.

Có quan hệ giữa các nghi phạm người Việt ở Hà Lan với các nước khác, nhất là ởĐức và Czech Nguồn cần sa thu hoạch được đã đưa sang Italy, Anh và Thụy Điển, và có

sự tồn tại của các kênh quốc tế đem tiền về rửa, chuyển về Việt Nam hoặc các nơi khác

Có người Việt Nam và cả người Hà Lan tham gia các đường dây này, và người HàLan gốc Việt thường đóng vai trò trung gian”

Cần sa dạng lá phổ biến ở châu Âu từ khi nào?

Các loại cần sa từ Trung Đông đã tới châu Âu từ nhiều thế kỷ, nhưng tới thập niên

1980, người dùng chủ yếu hút, hít cần sa dạng hạt Cần sa dạng lá bắt đầu phổ biến trongthập niên 1990, ban đầu ở một số giới tại Anh và Hà Lan

Theo cơ quan phòng chống ma tuý châu Âu (EMCDDA), việc trồng cần sa ngoàitrời bắt đầu phát triển ở Mỹ và Canada, rồi sang Anh và châu Âu lục địa

Thị trường người châu Âu thường xuyên hoặc thỉnh thoảng dùng cần sa ước tínhlên tới trên 22 triệu người, tính đến 2012, và nay có thể cao hơn

Quy trình trồng cần sa để cung cấp cho các tiệm thuốc (kinh doanh hợp pháp, cókiểm soát) và lập ‘trại trồng cỏ’ bất hợp pháp tuy thế không khác nhau về kỹ thuật

Vẫn tài liệu của EMCDDA mô tả quá trình trồng cần sa trong nhà kính hoặc trongvườn khép kín là cách duy trì vòng sinh trưởng, nở hoa tối ưu cho cây này Chất lượng dầucần sa tùy thuộc vào nồng độ THC (chất tạo ảo giác thần kinh) trong lá khi thu hoạch vàquá trình sấy khô

Hạt cannabis lớn không cần đất nhưng kỹ thuật dùng bồn hoặc túi treo ngâm nướchơi khó nên các băng đảng chủ yếu dùng máng có đất, dễ hơn Các bao đất mùn mua từtrung tâm thực vật vì thế cũng là dấu hiệu và bằng chứng để cảnh sát điều tra ra hoạt độngtrồng cần sa phi pháp

Trừng phạt băng đảng cần sa và mọi người liên đới

Các băng nhóm trồng cần sa khi bị bắt thường đối mặt với một loạt tội hình sự: Sảnxuất, vận chuyển ma tuý; Khai thác lao động bất hợp pháp; Phá hoại nhà cửa; Ăn cắp điệnnước Ngoài ra, người cho thuê nhà để xảy ra việc trồng cần sa trong căn hộ cũng có thể bịliên lụy

Các hội địa ốc Anh đã khuyến cáo như sau: “Chủ nhà có thể bị ra toà, nhận án tù

và thậm chí bị tịch thu căn nhà nếu người thuê trồng cần sa phi pháp bên trong Luật Misuse of Drugs Act 1971 trong Điều 8 ghi rõ người chịu trách nhiệm quả lý căn hộ có thể nhận 14 năm tù hoặc tiền phạt Tất nhiên, chủ nhà phải biết về hoạt động trồng cần sa trong nhà của mình thì mới bị tù Tuy thế, kể cả khi chủ nhà không biết gì hết, người đó vẫn bị điều tra ”

Luật Anh và các nước châu Âu ghi rất rõ ràng về trách nhiệm của chủ nhà là phảithường xuyên kiểm tra, giám sát việc cho thuê nhà Chủ nhà cũng phải chịu trách nhiệm

hành chính và dân sự nếu người thuê gây ra vấn đề cho chính quyền địa phương và hàngxóm.

Các băng đảng cần sa thường đục tung các tường ngăn, khi khoan sang cả nhà hàngxóm, hút điện từ công-tơ láng giềng chạy đèn trong ‘trại cần sa’

Kể cả khi chủ nhà “không biết gì” và băng đảng đã bị bắt thì họ vẫn có thể bị công

ty điện nước, hội đồng địa phương và láng giềng kiện để đòi bồi thường

Trong không ít trường hợp, sự quen biết, trợ giúp giấy tờ với nhóm trồng cần sa sẽtạo bằng chứng cho cảnh sát và sở thuế điều tra chủ nhà và truy ra các tội khác

Vẫn theo theo nghiên cứu tại Hà Lan của Yvette Schoenmakers, Bo Bremmers vàAnton van Wijk, người Việt “không nằm trong nhóm tội phạm truyền thống”

Tuy nhiên, hoạt động trong ngành trồng cần sa đã đưa con số không nhỏ người Việt

và gốc Việt vào “công nghệ tội ác” đang lan ra khắp châu Âu

EMCDDA cho hay các hiệp định quốc tế với toàn bộ 27 nước EU tham gia đã đềcao việc chống trồng và buôn bán cần sa Việc hợp thức hóa cần sa giải trí chỉ được triểnkhai ở một số nơi như Canada, Hà Lan

Năm 2018, Anh đã chấp nhận cho bệnh nhân xin đơn từ bác sĩ để mua cần sa y tế.Cần sa cũng được chuyển từ hạng từ Schedule 1 xuống Schedule 2 cho sử dụng trong yhọc Tuy nhiên, Bộ Nội vụ Anh bác bỏ khả năng “hợp pháp hóa cần sa giải trí” trong thờigian tới

Vì thế, chừng nào còn thị trường cần sa lậu thì nhu cầu trồng và hoạt động tội phạmcủa băng đảng, gồm cả người Việt vẫn còn đó

Nhiều nạn nhân “nô lệ thời hiện đại” ở Anh xuất phát từ Việt Nam

Đài VOA dẫn báo cáo của Bộ Nội vụ Anh cho biết các “nô lệ thời hiện đại” ở Anh

xuất phát từ 130 nước, trong đó Việt Nam thuộc nhóm đầu

Theo phúc trình công bố trong tháng 11/2019, Việt Nam đứng thứ hai sau Albania

về nơi xuất phát của các “nô lệ thời hiện đại” Trung Quốc đứng thứ ba trong danh sách

Thông tin này gây chú ý trong dư luận Việt Nam, nhất là sau vụ 39 tử thi được pháthiện trong thùng xe tải đông lạnh ở Anh ngày 23/10 Thoạt đầu, tin cho hay, toàn bộ cácnạn nhân là “công dân Trung Quốc”, nhưng sau đó một số gia đình người Việt lên tiếngnói con em họ có thể nằm trong số những người tử vong khi bị đưa “lậu” tới Anh

Báo cáo của Bộ Nội vụ Anh cho biết rằng chính phủ nước này “tiếp tục hợp tác với các nước xuất phát, nơi có con số lớn những người dễ bị tổn thương bị đưa lậu vào Anh”,

trong đó có việc triển khai Quỹ Chống nô lệ hiện đại với giá trị hơn 33 triệu bảng ở banước gồm Việt Nam

Ngoài ra, Việt Nam cũng nhận được hỗ trợ từ Quỹ Bảo vệ buôn bán trẻ em với giátrị khoảng hơn 2 triệu bảng trong giai đoạn từ năm 2017-2019

Theo phúc trình trên, hơn 36.000 người dễ bị tổn thương ở nhiều nước, trong đó có

Việt Nam, “đã được cung cấp các dịch vụ nhằm giúp ngăn chặn họ trở thành các nạn nhân hoặc giúp họ phục hồi sau khi bị bóc lột”.

Một bài viết liên quan tới Việt Nam được nhiều người đọc nhất trên trang web của

Bộ Ngoại giao Anh là về việc hai nước hồi tháng 11/2018 thông báo hợp tác xử lý vấn đề

“nô lệ thời hiện đại”

Bộ trưởng Công an Việt Nam Tô Lâm và Bộ trưởng Nội vụ Sajid Javid “đã ký một biên bản ghi nhớ về buôn người, theo đó mở đường cho việc phối hợp hơn nữa về chia sẻ thông tin, hỗ trợ các nạn nhân và công tác ngăn chặn”.

Theo phía Anh, nhiều nạn nhân “nô lệ thời hiện đại” ở Anh “xuất phát từ ViệtNam”, và chỉ riêng năm 2017, chính quyền Anh nhận dạng 738 nạn nhân là từ Việt Nam

Ông Javid được trích lời nói rằng “phối hợp với các nước như Việt Nam, nơi xuất phát của nạn nhân buôn người, thực sự mang tính sống còn nhằm ngăn chặn tình trạng nô

lệ hiện đại diễn ra và không ngừng truy lùng các thủ phạm”.

Trong một bài viết được nhiều tờ báo đăng tải hồi tháng 9/2019, Đại sứ Anh tại Việt

Nam, ông Gareth Ward, viết rằng “những người Việt Nam di cư trái phép sang Anh là họ lựa chọn ra đi với mong ước về một mức thu nhập có thể trả nợ và nuôi sống gia đình” Ông Ward viết:“Nhưng họ không lường được rằng, ở mảnh đất bên kia địa cầu, nếu họ chỉ

là lao động trái phép, họ chính là những ‘nô lệ thời hiện đại Nói đến mua bán người, có

lẽ các bạn sẽ nghĩ đến Trung Quốc hay các nước láng giềng như Lào và Campuchia Trên thực tế, người Việt Nam không chỉ bị mua bán đến các nước có chung đường biên giới đất liền với Việt Nam mà còn tới các nước trong khu vực châu Á như Thái Lan, Hàn Quốc, Malaysia và thậm chí còn tới châu Âu, trong đó có Vương quốc Anh.

Ở nước Anh, chúng tôi sử dụng khái niệm ‘nô lệ thời hiện đại’ với hàm ý bao gồm mua bán người vì nạn nhân bị mua bán thường bị ép làm việc trong những điều kiện vô cùng tồi tệ, cả về thể xác lẫn tinh thần Những năm gần đây, Việt Nam luôn là nước có số người nghi là nạn nhân của mua bán người và nô lệ hiện đại cao nhất tại Anh, chỉ xếp sau Albania”.

Ông Ward viết rằng “khác với các nạn nhân bị mua bán sang các nước láng giềng với thủ đoạn thường gặp như bắt cóc, gạ gẫm hay lừa gạt, những nạn nhân người Việt Nam tại Anh là những người tự nguyện ra đi, với giấc mơ về một miền đất hứa, kì vọng về

cơ hội cải thiện kinh tế cho bản thân và gia đình”.

Đưa lậu người Việt: Hà Lan điều tra băng đản Ireland thứ hai

Theo đài BBC, nhà chức trách Hà Lan đã mở lại cuộc điều tra một băng đảng

Ireland thứ hai, bị nghi chuyển người Việt vào Anh

Ngày 6/8/2019, một lái xe tải người Ireland đã bị bắt ở Hook (Hà Lan) với 29 ngườiViệt Nam trên thùng xe Cảnh sát Hà Lan cho hay 29 người đó đều trên đường di cư bấthợp pháp nhưng người lái xe, ở tuổi ngoài 20, chỉ bị tạm giữ rồi thả

Cuộc điều tra tạm ngưng hồi tháng 8/2019 bây giờ được mở lại với nghi vấn nhóm

Ireland này cũng đưa người từ Bỉ sang Ireland Theo trang The Irish Sun (03/11/2019),

công tố viên Hà Lan đang xem xét việc có ra lệnh truy nã châu Âu với lái xe người Ireland

kia hay không Họ nghi ngờ đây cũng là một đường dây buôn lậu người khác nữa từ lụcđịa châu Âu sang các đảo Anh và Ireland.

Một lái xe khác bị giữ hồi tháng 7 tại Bỉ với 20 người nhập cư lậu trốn trên thùngxe

Nhiều cách chuyển người

Trang Irish Sun trong một bài khác cùng ngày 3/11 cũng mô tả các ông trùm băng

đảng tuyển dụng, dụ dỗ và cưỡng bức các lái xe trẻ tham gia đường dây buôn người

Cùng các chuyến xe qua phà là “hành khách”, tức di dân lậu vào Anh, với tiền côngcho lái xe 500-3000 bảng một đầu người, tuỳ quãng đường

Có khi lái xe không hề biết thùng xe có di dân lậu vì ông trùm đã bố trí những thờiđiểm khác nhau để lái xe vắng mặt, như vào quán cà phê bên đường, tạo cơ hội cho người

di dân chui lên xe Tuy nhiên, đó là những trường hợp đưa người nhỏ lẻ

Còn để vận chuyển hàng chục người, lái xe phải hợp tác kỹ với băng đảng và đôikhi họ làm vậy do bị mua chuộc bằng tiền, ma tuý và tình dục Có ông trùm dẫn thiếu nữtuổi teen đến cho lái xe nam, bảo “đem đi dùng bao lâu cũng được” rồi làm việc đưa ngườicho đường dây

Một lái xe cao niên hơn, dân Ireland, nói ông đã bị băng đảng tiếp xúc hàng chụclần trong những năm qua với đề nghị tham gia đường dây buôn người

Các báo Ireland không nói 29 người Việt bị giữ trong vụ hồi tháng 8 ở Hà Lan nay

ở đâu Tuy nhiên, theo tìm hiểu của BBC, các khu lán trại ở gần Lille (Pháp), và những

cộng đồng nhập cư ở Paris, hiện là nơi tạm trú và điểm chờ xe hàng cho không ít ngườiViệt tìm cách sang Anh

Được biết dù một số gia đình ở Việt Nam đã nhận tin từ Anh rằng con em họ cótrong số 39 người chết ở Grays, Essex, công tác xác định danh tính toàn bộ các tử thi vẫntiếp tục

Theo BBC nội địa, người chủ trì hoạt động này là bà Caroline Beasley-Murray,pháp y viên Hoàng gia cao cấp của hạt Essex Vì vụ việc liên quan đến vùng chủ quyềnpháp lý của hơn một quốc gia, công tác này sẽ kéo dài hơn thường lệ

Dư luận về dự án Cát Linh – Hà Đông

Theo đài RFA, tổng thầu EPC dự án đường sắt Cát Linh - Hà Đông cho biết ngày

2/11, tuyến đường sắt Cát Linh - Hà Đông bắt đầu chạy thử tích hợp và cam kết sẽ hoànthành 100% hạng mục, đủ điều kiện bàn giao chủ đầu tư trước ngày 31/12/2019 sau nhiềulần khất hẹn

Phải có biện pháp chế tài

Trước đó, ông Nguyễn Văn Thể, Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải (GTVT) từngnói, phía tổng thầu phải cung cấp đầy đủ hồ sơ thì bộ này mới phê duyệt cho chạy thử tíchhợp, tuy nhiên, đại diện tổng thầu Trung Quốc cho rằng cho dù Bộ GTVT không chấp

nhận, việc chạy thử vẫn được tiến hành và tất cả hồ sơ trong quá trình này sẽ được lưu lại

để bàn giao cho Bộ

Trong khi đó, ngày 1/10, đại diện đơn vị kiểm định độc lập Apave (Pháp) cho rằng,50% hồ sơ của dự án cần xem xét lại nên phải thêm 6 tháng nữa, nghĩa là phải đến tháng4/2020, dự án mới có kết quả đánh giá an toàn kỹ thuật

Việt Nam sẽ làm gì khi tổng thầu EPC Trung Quốc kiên quyết bác ý kiến của BộGTVT, tiến hành chạy thử và bàn giao dự án vào tháng 12/2019? Vấn đề an toàn kỹ thuật

sẽ được đánh giá ra sao?

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đinh Trọng Thịnh, thuộc Học viện Kinh tế Tài chính Việt

Nam, cho biết: “Quy trình an toàn chạy tàu rất quan trọng, cho nên phía Việt Nam và Trung Quốc phải thống nhất với nhau để từ đó có an toàn chạy tàu, để thông tuyến Vì từ trước đến nay đã chạy thử có tải và không tải rồi, vấn đề cần là quy trình để đảm bảo nếu thực hiện đúng quy trình đó thì an toàn”.

Đây là dự án được kỳ vọng nhiều nhất nhưng lại vướng quá nhiều bê bối về điềuchỉnh vốn đầu tư cũng như trục trặc kỹ thuật và kéo dài thời gian do tổng thầu EPC khôngtuân thủ theo các quy định của nhà đầu tư

Từ Hà Nội, Tiến sĩ Lê Đăng Doanh, nguyên Viện trưởng Viện quản lý Kinh tế

Trung ương, ngày 1/11 đưa ra nhận định: “Tôi nghĩ phía chủ đầu tư phải hết sức chủ động Tôi được biết là qua những lần trước, phía chủ đầu tư đã đòi công ty Trung Quốc phải bàn giao các hồ sơ, mà đến hiện giờ vẫn chưa bàn giao Và phía chủ đầu tư cần phải tích cực giám sát kịp thời chất lượng, để nếu phát hiện ra những thiếu sót, phải đòi phía công

ty Trung Quốc hoàn chỉnh bổ sung, và sửa chữaa lại Tức là từ nay cho đến 31/12/2019, theo tôi là cuộc đua đối với thời gian để bảo đảm chất lượng của công trình này”.

Dự án tuyến đường sắt trên cao Cát Linh - Hà Đông, dài khoảng 13km, ban đầu dựkiến thực hiện từ năm 2008 và hoàn thành vào tháng 11/2013 Sau đó, dự án bị lùi lại đếnnăm 2010 mới khởi công và dự kiến hoàn thành vào tháng 6/2014 Tuy vậy đến nay, saukhoảng 10 lần chậm tiến độ thực hiện, dự án này vẫn chưa thể đi vào vận hành

Tiến sĩ Lê Đăng Doanh cho biết thêm: “Hy vọng là tổng thầu Trung Quốc sẽ phải chuyển giao, bởi vì dự án đó đã đội vốn quá nhiều, và đã lùi quá nhiều mốc thời gian rồi, cần phải thực hiện được mốc này Nếu phía tổng thầu Trung Quốc không thực hiện được mốc thời gian đã hứa, tôi đề nghị chủ đầu tư nên có biện pháp chế tài, hoặc hình phạt nhất định nào đấy đối với công ty Trung Quốc đang thực hiện dự án này”.

Tuy nhiên, ông Trần Bang, một kỹ sư xây dựng chuyên ngành cầu đường, người rấtquan tâm đến dự án này, lại tỏ vẻ nghi ngờ về cam kết của tổng thầu Trung Quốc liên quan

dự án Cát Linh - Hà Đông: “Cam kết đó cũng chưa thể hiện điều gì một cách chính xác, bàn giao là bàn giao hoàn thiện hay bàn giao thực tế Phải đảm bảo 99,9%, tức là phải có lòng tin, còn bàn giao thực tế thì dễ lắm, quan trọng là nội dung bàn giao như thế nào?”.

Vay vốn Trung Quốc - bài học nhãn tiền

Theo truyền thông trong nước, hôm 1/11, Chính phủ vừa có báo cáo gửi Quốc hộiliên quan đến dự án đường sắt đô thị Cát Linh - Hà Đông

Theo báo cáo, tổng mức đầu tư ban đầu của Dự án được Bộ Giao thông vận tải phêduyệt năm 2008 là 8,7 nghìn tỷ đồng (tương đương 552,86 triệu USD), trong đó vay TrungQuốc hơn 400 triệu USD Ban đầu, dự kiến năm 2013 vận hành dự án 8 năm sau, vào năm

2016, dự án được điều chỉnh lên hơn 18 nghìn tỷ đồng, tăng hơn 9,2 nghìn tỷ đồng so vớitổng mức đầu tư được duyệt ban đầu Trong đó, phần vốn vay của Trung Quốc cũng lêncon số 13,8 nghìn tỷ đồng (tương đương trên 669 triệu USD)

Theo Tiến sĩ Lê Đăng Doanh, con số gần 14 nghìn tỷ đồng vay Trung Quốc cho dự

án Cát Linh - Hà Đông vừa được công bố là con số lớn nhất từ trước đến nay mà ông đượcbiết, lớn hơn các con số trước đây từng công bố Liệu việc vay Trung Quốc với số tiền quálớn cho dự án này có gây bất lợi cho tiến trình bàn giao dự án hay không, Tiến sĩ Lê Đăng

Doanh cho biết: “Điều này tùy thuộc vào hợp đồng đã ký kết Nếu hợp đồng đã ký kết có quy định về số giá thành, thì nếu đội giá thành lên phải có chế tài Vấn đề là hợp đồng cho đến nay chưa được công khai”.

Theo phán đoán của ông Trần Bang, rõ ràng hợp đồng này bất lợi cho phía Việt

Nam Ông cho biết: “Do trình độ của các bộ quản lý dự án của Việt Nam kém, để cho Trung Quốc cài nhiều điều bất lợi Những điều này nếu đưa ra trọng tài quốc tế thì Việt Nam sẽ bị thua thiệt Vì vậy, Trung Quốc cứ chây ỳ, đổ lỗi cho phía Việt Nam, ra tòa quốc

tế thì Việt Nam sẽ bị thua Việc này có nhiều nguyên nhân, vì cứ nghĩ là đồng chí với nhau

là tốt Đi vay mà cứ nghĩ là họ cho, cho gì phải chấp nhận cái đấy, chấp nhận cả điều kiện trong hợp đồng, mà không kiểm soát kỹ”.

Theo Luật sư Nguyễn Văn Hậu, khi ký hợp đồng phải minh bạch, chặt chẽ, vàquan trọng người duyệt hợp đồng phải bàn đến nơi đến chốn Chẳng hạn theo ông, nếukhông quy định xử phạt thì tổng thầu Trung Quốc có quyền từ chối, cứ đổ qua đổ lại thìcuối cùng công việc sẽ bị trì trệ

Tiến sĩ Lê Đăng Doanh cho rằng vì vay vốn của Trung Quốc nên họ được quyềnchỉ định nhà thầu, chỉ định giám sát và đến bây giờ thì kéo dài Theo ông, đây là bài họcrất đau xót và Việt Nam cần phải hết sức thận trọng trong việc vay vốn Trung Quốc, hyvọng là sẽ không bao giờ bị lặp lại lần nữa

Dự án thua lỗ vì vướng tranh chấp hợp đồng EPC: Lỗi do đâu?

Theo đài RFA, Tổng thầu EPC (viết tắt của Engineering, Procurement and

Construction) là tổng thầu thực hiện hợp đồng EPC đảm nhiệm tất cả các công việc từthiết kế kỹ thuật, cung ứng vật tư, thiết bị cho tới thi công xây dựng công trình, hạng mục

và chạy thử nghiệm bàn giao cho chủ đầu tư Thường hợp đồng EPC của mỗi dự án sẽ cónhững ràng buộc khác nhau tuy nhiên tựu trung là đơn vị tổng thầu EPC phải chịu tráchnhiệm đến cuối các dự án đã được giao

Tại sao nhà thầu “làm khó” chủ đầu tư ?

Chuyên gia kinh tế Tiến sĩ Lê Đăng Doanh cho biết: “Hợp đồng EPC là hợp đồng giao khoán về Tổng thầu toàn bộ công trình và bàn giao Vì vậy, hợp đồng này rất cẩn trọng giữa chủ đầu tư và bên thực hiện đầu tư, nếu hợp đồng sơ suất thì bên phía chủ đầu

tư sẽ chịu thiệt thòi do những sơ hở trong hợp đồng đó tạo ra Người được giao đầu tư,

giao khoán đầu tư sẽ bàn giao công trình trọn gói để có thể sử dụng được ngay Nếu công trình đó không đáp ứng được chất lượng thì đó là một vấn đề việc đã rồi sẽ rất khó xử lý”.

Ngoài ra, Tiến sĩ Lê Đăng Doanh còn cho hay, các hợp đồng EPC sẽ có những quyđịnh rất nghiêm ngặt, rõ ràng về chất lượng của công trình, thời gian bàn giao, quá trìnhgiám sát cũng như hội đồng nghiệm thu và nếu như các yêu cầu đó không được thực hiệnthì bên chủ đầu tư sẽ không chấp nhận hợp đồng này

Theo chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan - người từng là Tổng Thư ký và Phó Chủtịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, thành viên của Ban Nghiên cứu củaThủ tướng nhận định về những vướng mắc của Việt Nam, đặc biệt dự án Cát Linh-HàĐông và các dự án thua lỗ của Bộ Công thương do vướng tranh chấp trong các hợp đồngEPC: chắc chắn trong các hợp đồng vay vốn có quá nhiều sơ hở Bà giải thích thêm:

“Thông thường, những dự án này là phía Việt Nam vay vốn của Trung Quốc mà theo hợp đồng vay vốn thì họ sẽ chỉ định thầu nên tổng thầu EPC là do họ chỉ định, như trường hợp đường sắt Cát Linh - Hà Đông là một công ty chưa bao giờ có kinh nghiệm Họ lấy Việt Nam làm nơi để thử nghiệm Hồ sơ chứng từ cũng không đầy đủ rồi đủ các trò xảy ra, vốn thì lại đội lên mà đội lên thì lại vay thêm của Trung Quốc, thành ra cứ bị ở thế phụ thuộc vào họ Tổng thầu Trung Quốc dùng hết cách này, cách kia để ép, mà càng kéo dài, càng tăng vốn thì họ càng có lợi Tôi chắc rằng trong hợp đồng ký kết Việt Nam có nhiều sơ hở.

Đó là, trong đó không có điều khoản mà thường trong các hợp đồng thương mại giữa các doanh nghiệp với nhau bao giờ cũng là thưởng và phạt, nếu làm tốt, đạt chất lượng vượt thời gian, tiết kiệm thì được thưởng còn nếu kéo dài, chất lượng kém thì bị phạt Việt Nam không những không phạt được Trung Quốc mà còn tự mình chịu để cho họ phạt bằng cách tăng vốn lên rồi kéo dài thời gian, nên tôi nghĩ hợp đồng đó có rất nhiều thứ sơ hở”.

Luật ràng buộc không chặt

Như vậy, quy định pháp luật Việt Nam có các điều kiện ràng buộc pháp lý như thếnào trong các hợp đồng tổng thầu EPC nếu các tổng thầu không thực hiện theo đúng camkết ban đầu? Kẻ hở pháp lý nào là lý do khiến tổng thầu EPC có thể “làm luật” với đối tácViệt Nam

Chuyên gia kinh tế tài chính Nguyễn Trí Hiếu phân tích: “Chắn chắn trong các gói thầu và các hợp đồng đấu thầu đó đều có những quy định trong trường hợp nhà thầu không đạt được tiêu chí, không đạt được thời gian hoàn thiện, chất lượng không được bảo đảm… thì thường trong những hợp đồng thầu đều có các quy định nhưng vấn đề là khi sự

cố xảy ra như đường sắt Cát Linh - Hà Đông khi nhà thầu không giữ được cam kết thực hiện gói thầu đó theo đúng thời hạn hợp đồng, chất lượng… thì thường trong hợp đồng đều có những quy định để xử lý…” Tuy nhiên, ông cũng cho rằng, hợp đồng là một

chuyện nhưng chính phủ có dựa vào đó để xử lý tổng thầu hay không thì không ai biếtđược

Nhận định thêm về khía cạnh này, chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan cho hay, thôngthường trong luật kinh doanh giữa các doanh nghiệp đều dựa trên luật pháp chung của ViệtNam và nếu là đối tác bên ngoài thì dựa theo luật quốc tế hoặc luật nào mà hai bên đã lựa

chọn và áp dụng Bà đưa ra ví dụ: “Việt Nam hợp tác với các nước châu Âu như Anh thì phải dựa theo luật pháp Anh nên trước khi ký họ phải tìm hiểu xem luật pháp Anh quy định về những công việc, các loại sản phẩm sẽ có những quy định như thế nào để có cơ sở đến khi kiện tụng nhau thì đem ra xử theo luật đã chọn và áp dụng Bản thân hợp đồng được coi như là một văn bản pháp luật giữa hai bên nếu hợp đồng càng ký chặt chẽ, quy định rõ trách nhiệm hai bên, nghĩa vụ ràng buộc lẫn nhau thì căn cứ hợp đồng giải quyết được Nhưng ở đây không biết được giữa Việt Nam và Trung Quốc ký luật nào, bản thân hợp đồng không chặt chẽ thì khó có thể kiện nhau được Việt Nam thua thiệt mà không kiện được”.

Bà Phạm Chi Lan cho biết thêm, bản thân phía Việt Nam khi giao việc cho nhữngngười đàm phán ký kết hợp đồng đã không chọn được người có khả năng Bên cạnh đó,những người giám sát cũng buông lỏng hoặc trình độ kém nên không đủ khả năng giám sátcác tổng thầu EPC

Bài học kinh nghiệm…?

Dư luận xã hội quan tâm đặt vấn đề cho rằng, từ dự án đường sắt Cát Linh - HàĐông đến 7/12 dự án thua lỗ của Bộ Công thương đều liên quan đến tổng thầu EPC, liệurằng qua các bài học đó Chính phủ Việt Nam có rút ra được kinh nghiệm để hoàn thiệnnhiều dự án khác trong tương lai hay không?

Giáo sư Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên Môi trường khẳngđịnh, ông tin rằng chính phủ đã nhận ra được qua việc xóa đấu thầu đường cao tốc Bắc-Nam và đó là biểu hiện của sự rút kinh nghiệm

Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan cũng cho rằng, Chính phủ Việt Nam đã có cái

nhìn tích cực hơn trong việc sửa đổi luật đấu thầu Bà nói: “…và tới đây chắc chắn sẽ còn sửa nữa, hay luật PPP (luật đầu tư theo phương thức đối tác công- tư) đang được dự thảo trình quốc hội cũng sẽ siết chặt lại các quy định của nhiều dự án hợp tác công, tư, kể cả bên ngoài lẫn doanh nghiệp trong nước có sự giám sát chặt chẽ để tránh các tình huống

về tham nhũng hối lộ… về nhiều vấn đề khác Sửa luật là một chuyện, điều chính yếu là nâng cao năng lực, trách nhiệm của những người liên quan quyết định các dự án đó”.

Ngày 31/10, truyền thông trong nước dẫn tin từ Bộ Công thương cho rằng, trong số

7 dự án thua lỗ yếu kém của ngành đang vướng tranh chấp đối với hợp đồng EPC, một số

đã phải cậy nhờ trọng tài quốc tế phân xử

Biến đổi khí hậu khiến “cơn nghiện than” của châu Á phải dừng lại

Theo đài BBC, Tổng Thư ký Liên hợp quốc (LHQ) António Guterres cảnh báo, các

nước châu Á phải từ bỏ “cơn nghiện” than của mình để giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu.Trong khi đó, theo một báo cáo, Việt Nam nằm trong top 6 nước châu Á sẽ bị ảnh hưởngnặng nề bởi tình trạng lũ ven biển do nóng lên toàn cầu

Ông António Guterres cho biết, các quốc gia trong khu vực là những quốc gia dễ bịtổn thương nhất đối với sự nóng lên toàn cầu và nên ở đầu “chiến tuyến” trong cuộc chiếnngăn chặn nó

Ông trích dẫn một nghiên cứu mới cho thấy các nước châu Á có nguy cơ bị lũ lụttrầm trọng do biến đổi khí hậu Than là nguồn năng lượng chính ở nhiều nước châu Á.

Việt Nam và nhiệt điện than

Từ năm 2021, Việt Nam sẽ thiếu điện nghiêm trọng khi nhu cầu vượt quá tốc độ

xây dựng các nhà máy điện Theo Vietnam News, Việt Nam có nguy cơ thiếu tới 6,6 tỷ

kilowatt giờ vào năm 2021, thiếu 11,8 tỷ kWh năm 2022, và có thể thiếu tới 15 tỷ kWhvào năm 2023

Theo Financial Times, nhu cầu về điện ở Việt Nam đang tăng khoảng 9% mỗi

năm, nhanh hơn tốc độ phát triển kinh tế - vốn chỉ tăng hơn 7% trong năm 2018 Theo

thông tin do Bộ Công thương cung cấp cho Reuters, bồi thêm vào sự thiếu hụt này, nhiều

dự án năng lượng ở Việt Nam đang bị chậm tiến độ

Các dự án chậm tiến độ chủ yếu nằm ở khu vực phía Nam Truyền thông nhà nướccho biết 47 trong số 62 dự án sản xuất điện của Việt Nam công suất 200 megawatt (MW)

có nguy cơ bị chậm tiến độ, một số dự án chậm hơn hai năm so với kế hoạch

Nguyên nhân thiếu điện là do thiếu kết nối giữa dự án điện và dự án đường giaothông, đất đai và phát triển đô thị Một số dự án khác lại do nhà thầu phải tìm chọn địađiểm mới để đặt trạm điện nhằm tránh “dẫm” lên các dự án đã có ở các vùng khác Ngoài

ra, theo Vietnam Insider, còn do vấn đề giải tỏa đất đai, do dân không chấp nhận tiền đền

bù được đưa ra và do thiếu nguyên liệu thô, như khí ga để vận hành các nhà máy nhiệtđiện

II HỘI NGHỊ CẤP CAO ASEAN 35 VÀ VẤN ĐỀ BIỂN ĐÔNG

Vấn đề Biển Đông trong Tuyên bố Chủ tịch của Hội nghị ASEAN 35TTXVN (Bangkok, AP, AFP, Reuters, RFI) – Ngày 3/11, nước chủ nhà Thái Lan

đã công bố Tuyên bố Chủ tịch của Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 35, trong đó táikhẳng định tầm quan trọng của sự liên tục và bền vững trong những nỗ lực xây dựng Cộngđồng ASEAN, đồng thời cam kết tiếp tục thúc đẩy quan hệ đối tác vì sự bền vững bêntrong ASEAN cũng như trong các quan hệ của ASEAN với cộng đồng quốc tế nhằm hiệnthực hóa một Cộng đồng ASEAN hướng tới người dân, lấy người dân làm trung tâm đểkhông bỏ lại ai phía sau và hướng tới tương lai

Trong tuyên bố, các nhà lãnh đạo ASEAN đã tái khẳng định cam kết chung đối vớiviệc duy trì và thúc đẩy hòa bình, an ninh và ổn định trong khu vực, cũng như đối với giảipháp hòa bình cho các tranh chấp, bao gồm tôn trọng đầy đủ những tiến trình pháp lý vàngoại giao mà không cần đến việc đe dọa sử dụng vũ lực hoặc hoặc sử dụng vũ lực, phùhợp với những nguyên tắc được công nhận rộng rãi của luật pháp quốc tế, kể cả Công ướcLiên hợp quốc về Luật biển năm 1982 (UNCLOS)

Tuyên bố bao gồm những nội dung liên quan tới Cộng đồng An ninh-Chính trịASEAN, Cộng đồng Kinh tế ASEAN, Cộng đồng Văn hóa-Xã hội ASEAN, Các quan hệđối ngoại của ASEAN, Các vấn đề và sự tiến triển trong khu vực và quốc tế

Về vấn đề Biển Đông, các nhà lãnh đạo ASEAN tái khẳng định tầm quan trọng củaviệc duy trì và thúc đẩy hòa bình, an ninh, ổn định, an toàn và tự do hàng không và hànghải ở Biển Đông; công nhận những lợi ích của việc Biển Đông là một vùng biển hòa bình,

ổn định và thịnh vượng

Các nhà lãnh đạo tái khẳng định tầm quan trọng của việc thực hiện đầy đủ và hiệuquả Tuyên bố về cách ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) năm 2002 một cách trọnvẹn; hoan nghênh việc tiếp tục cải thiện trong hợp tác giữa ASEAN và Trung Quốc, đượckhích lệ bởi tiến bộ của các cuộc đàm phán thực chất hướng tới sớm kết thúc một Bộ quytắc ứng xử ở Biển Đông (COC) hiệu quả và thực chất trong khung thời gian đã nhất trí;hoan nghênh việc hoàn tất rà soát lần thứ nhất dự thảo văn bản duy nhất về đàm phán COChồi tháng 7/2019, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết phải duy trì môi trường thuận lợi chocác cuộc đàm phán COC, và do đó hoan nghênh những biện pháp thực tiễn có thể làmgiảm những căng thẳng cũng như nguy cơ xảy ra những sự cố, những hiểu nhầm và tínhtoán sai

Các nhà lãnh đạo nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thực hiện những biện phápxây dựng lòng tin và phòng ngừa nhằm tăng cường sự tin cậy và lòng tin giữa các bên.Tuyên bố nêu rõ các nhà lãnh đạo ASEAN đã thảo luận về những vấn đề liên quan đếnBiển Đông và ghi nhận một vài lo ngại về việc cải tạo đảo và những hoạt động trong vùngBiển Đông đã làm xói mòn sự tin cậy và lòng tin, làm gia tăng căng thẳng và có thể pháhoại hòa bình, an ninh và ổn định trong việc khu vực; tái khẳng định sự cần thiết phải tăngcường lòng tin và sự tin cậy lẫn nhau, thực hiện tự kiềm chế việc trong tiến hành các hoạtđộng và tránh những hành động có thể làm phức tạp thêm tình hình, theo đuổi giải pháphòa bình đối với những tranh chấp phù hợp với luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS

1982 Các nhà lãnh đạo nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phi quân sự hóa và tự kiềmchế trong việc thực hiện tất cả các hoạt động của những bên tuyên bố chủ quyền và nhữngquốc gia khác, trong đó có những nước được đề cập trong DOC

Tiếng nói của Việt Nam về Biển Đông

TTXVN (AP, Sputnik, RFI, RFA) - Theo đài Sputnik đêm 3/11, Thủ tướng

Nguyễn Xuân Phúc đã tham dự Hội nghị cấp cao ASEAN-Ấn Độ lần thứ 16 với phầntham gia của Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi và Hội nghị cấp cao ASEAN-Trung Quốclần thứ 22 với phần tham gia của Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường Trong diễn biếncủa hai hội nghị, có một nội dung chung được nêu là vấn đề Biển Đông

Tại Hội nghị cấp cao ASEAN-Ấn Độ, Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc một

lần nữa nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì đảm bảo an ninh và ổn định trên cácvùng biển và đại dương, trong đó có Biển Đông, tuyến hàng hải huyết mạch quan trọngcủa thế giới

Ông tái khẳng định lập trường nguyên tắc của ASEAN về Biển Đông, nhấn mạnhtâm thế thúc đẩy đối thoại, xây dựng lòng tin, hình thành và chia sẻ các chuẩn mực ứng

xử, thực hiện nghiêm túc, đầy đủ DOC và xây dựng COC hiệu lực, hiệu quả, phù hợp vớiluật pháp quốc tế để bảo tồn Biển Đông là vùng biển hoà bình, hợp tác và thịnh vượng.

Thủ tướng Narendra Modi khẳng định sự ủng hộ mạnh mẽ của Ấn Độ dành choASEAN, nhấn mạnh ASEAN có vị trí trung tâm trong chính sách Hành động Hướng Đông

và Tầm nhìn Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương của New Delhi Ông cam kết tích cực ủng

hộ Quan điểm của ASEAN về Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương (AOIP) Đáng chú ý, Thủtướng Ấn Độ Narendra Modi bày tỏ mối quan ngại sâu sắc về những diễn biến phức tạptrên Biển Đông, nơi đã diễn ra hoạt động quân sự hóa và những hành vi đi ngược lại luậtpháp quốc tế trên biển Ông Narendra Modi nhấn mạnh Ấn Độ ủng hộ lập trường củaASEAN, kêu gọi các bên liên quan tuân thủ luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS 1982,ủng hộ các nỗ lực xây dựng COC phù hợp với luật pháp quốc tế

Tại Hội nghị cấp cao ASEAN-Trung Quốc, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc chia sẻ

đánh giá của các nhà lãnh đạo về những tiến triển trong quan hệ ASEAN-Trung Quốc.ASEAN luôn coi trọng vai trò của Trung Quốc trong nỗ lực duy trì hoà bình, an ninh và ổnđịnh để hợp tác phát triển khu vực thịnh vượng

Về vấn đề về Biển Đông, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc khẳng định duy trì hòabình, an ninh và ổn định tuyến hàng hải huyết mạch của thế giới và không gian an ninh,phát triển của khu vực là lợi ích và trách nhiệm chung của mọi quốc gia Ông nhấn mạnhquan điểm của Việt Nam về tình hình Biển Đông là rất rõ ràng, nhất quán, đã được bày tỏnhiều lần tại các diễn đàn ở các cấp

Thủ tướng Việt Nam khẳng định cần đẩy mạnh các nỗ lực ở cả cấp độ song phương

và đa phương, đề cao tuân thủ luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS 1982, không để táidiễn những hành động trái với luật pháp quốc tế, cùng phấn đấu tạo môi trường thuận lợicho các tiến trình xây dựng luật lệ, thúc đẩy đối thoại, xây dựng lòng tin, tháo gỡ hoá giảikhác biệt bằng biện pháp hoà bình trên cơ sở luật pháp quốc tế, thực hiện nghiêm túc, đầy

đủ DOC và nỗ lực hoàn tất COC có hiệu quả, hiệu lực, phù hợp với luật pháp quốc tế vàđược cộng đồng quốc tế ủng hộ

Các thành viên tham gia đã nhấn mạnh tầm quan trọng của quan hệ đối tác chiếnlược giữa ASEAN và Trung Quốc trong sự nghiệp củng cố hoà bình, an ninh, ổn định vàthịnh vượng của khu vực Các nhà lãnh đạo nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trìmôi trường hoà bình, an ninh, ổn định, tự do, an toàn hàng hải, hàng không trên BiểnĐông, kiềm chế, không có các hành động làm phức tạp tình hình, đề cao tuân thủ luật phápquốc tế, trong đó có UNCLOS 1982, thực hiện nghiêm túc, đầy đủ DOC, cùng nỗ lực xâydựng Biển Đông thành vùng biển hoà bình, ổn định và hợp tác

Kết thúc Hội nghị, hai bên nhất trí thông qua 3 văn kiện gồm: Tuyên bố của các nhàlãnh đạo ASEAN-Trung Quốc về Sáng kiến hợp tác thành phố thông minh; Tuyên bốchung ASEAN-Trung Quốc về Tăng cường trao đổi và hợp tác truyền thông; Tuyên bốASEAN-Trung Quốc về gắn kết Kế hoạch tổng thể về Kết nối ASEAN (MPAC) và “Sángkiến Vành đai và con đường” (BRI)

Việt Nam có quan điểm cứng rắn nhất

Theo đài RFI, tại Hội nghị cấp cao ASEAN, Việt Nam đã cố gắng nêu lên vụ Trung

Quốc xâm lấn vùng biển Việt Nam trong thời gian gần đây Ngày 2/11, trong cuộc họp củariêng giới lãnh đạo ASEAN, Thủ tướng Việt Nam có tuyên bố mạnh hơn, trong khi xác

định “Việt Nam quyết tâm và kiên trì bảo vệ luật pháp quốc tế trong các quan hệ quốc tế nói chung và trong vấn đề Biển Đông nói riêng”.

Một cách cụ thể, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã lưu ý các đối tác ASEAN: “Vừa qua có những sự việc nghiêm trọng vi phạm luật pháp quốc tế trên vùng biển khu vực và Việt Nam, tuy mới chấm dứt gần đây nhưng để lại những bài học sâu sắc cho ASEAN”.

RFI nhận định: Toàn cảnh chung tại Hội nghị cấp cao ASEAN cho thấy Việt Nam

vẫn là nước có quan điểm cứng rắn nhất đối với Trung Quốc trên Biển Đông

Trung thành với quan điểm xích lại gần Bắc Kinh, Tổng thống Philippines đã hoàntoàn kín tiếng về những vụ Trung Quốc xâm phạm vùng biển nước này, sách nhiễu cả tàuđánh cá đến tàu buôn Philippines Ngược lại, ông đã cảnh báo các nước ASEAN khác làphải tránh chọn phe trong cuộc tranh đua Mỹ-Trung hiện nay Tổng thống Philippines cònthúc giục các nước ASEAN sớm hoàn tất COC, bất chấp quan điểm thận trọng của cácnước – trong đó có Việt Nam, đang lo ngại trước các đòi hỏi quá đáng của Bắc Kinh về nộidung COC

Hãng tin AP ngày 3/11 dẫn nhận định của chuyên gia Greg Poling, Giám đốc Sáng

kiến Minh bạch Hàng hải châu Á (AMTI, Mỹ), cho rằng việc Trung Quốc tiếp tục quấy rốicác hoạt động của Malaysia, Philippines và Việt Nam trong năm qua cho thấy Bắc Kinhchưa sẵn sàng nhượng bộ với đòi hỏi của các nước

Đấu khẩu Việt-Trung gay gắt trong hậu trường ASEAN

Theo AP, ngày 3/11, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã gặp người đồng cấp Trung

Quốc Lý Khắc Cường Tin dẫn nguồn trang web của Chính phủ Việt Nam cho biết Thủtướng Nguyễn Xuân Phúc đã khẳng định Việt Nam luôn coi trọng và mong muốn thúc đẩyquan hệ Việt Nam - Trung Quốc Lãnh đạo Chính phủ Việt Nam cũng đã đề nghị TrungQuốc tôn trọng các hoạt động kinh tế biển bình thường, phù hợp với luật pháp quốc tế củaViệt Nam và tuyên bố Việt Nam kiên quyết, kiên trì bảo vệ chủ quyền, lãnh thổ, biển đảotheo luật pháp quốc tế

Theo Tân Hoa xã, trong cuộc gặp này, Thủ tướng Lý Khắc Cường nói rằng Trung

Quốc và Việt Nam cần giải quyết các vấn đề trên biển theo một cách thức phù hợp để tạođiều kiện thuận lợi cho việc tăng cường hợp tác giữa hai nước Ông nói Việt Nam vàTrung Quốc là hai nước láng giềng, đồng thời là hai nền kinh tế đang nổi và nhấn mạnhhai nước cần kiên quyết duy trì vững chắc đường lối phát triển quan hệ song phương, thỏahiệp với nhau và tạo ra bầu không khí tốt đẹp để hướng tới kỷ niệm 70 năm thiết lập quan

hệ ngoại giao giữa hai nước vào năm 2020

Đề cập đến sức ép giảm tốc đang đè nặng lên kinh tế toàn cầu, ông Lý Khắc Cườngcho rằng hai nước nên tiếp tục giữ vững cam kết trong việc thực hiện sự mở cửa và baotrùm, tập trung hợp tác để cùng đối phó với các thách thức Ông nói Trung Quốc sẵn sàng

thực hiện củng cố lòng tin chính trị lẫn nhau và mở rộng hợp tác đôi bên cùng có lợi vớiViệt Nam để đem lại sự thịnh vượng cho nhân dân hai nước.

Ông khẳng định Trung Quốc ủng hộ Việt Nam đảm nhận chức Chủ tịch luân phiênASEAN trong năm 2020 và sẵn sàng hợp tác với các nước ASEAN để thúc đẩy quan hệ vàhợp tác ASEAN-Trung Quốc vì sự phát triển trên phạm vi rộng lớn hơn

Trước đó, ngày 2/11, hãng tin AP cho biết tranh cãi đã nổ ra gay gắt giữa phái đoàn

Việt Nam và Trung Quốc trong vấn đề Biển Đông

Bản dự thảo Tuyên bố chung cấp cao ASEAN mà hãng AP có được có đoạn ghi:

“Chúng tôi nhấn mạnh sự cần thiết phải duy trì môi trường thuận lợi cho các cuộc đàm phán COC và hoan nghênh các biện pháp thiết thực có thể làm giảm căng thẳng và nguy

cơ gây sự cố, hiểu lầm và tính toán sai lầm”.

AP trích dẫn tiết lộ của hai nhà ngoại giao Đông Nam Á cho biết trong một cuộc

họp, phía Việt Nam đã yêu cầu đưa vào bản tuyên bố chung một cụm từ nói đến hành vixâm lấn mới đây của Trung Quốc vào vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam trên BiểnĐông Phía Trung Quốc, thông qua đồng minh Campuchia, đã phản đối đề nghị này

Cũng theo nguồn tin trên, các nhà ngoại giao Việt Nam đã đặt lại vấn đề tiến bộ củaCOC trong khi Trung Quốc tiếp tục xâm nhập vào vùng biển của Việt Nam

Trong vấn đề này, theo lời một trong hai nhà ngoại giao Đông Nam Á giấu tên, mộtnhà ngoại giao Trung Quốc đã cho rằng ASEAN không được để cho Việt Nam “phá hoại”tiến trình đàm phán COC giữa ASEAN với Trung Quốc

Hối thúc ASEAN sớm hoàn thành COC, nhưng Trung Quốc không vội thông qua?

Sau cuộc gặp với các nhà lãnh đạo ASEAN, Thủ tướng Trung Quốc Lý KhắcCường ngày 3/11 tuyên bố Bắc Kinh sẵn sàng phối hợp với các nước Đông Nam Á vì sự

ổn định và hòa bình lâu dài ở Biển Hoa Nam (Biển Đông)

Tại Hội nghị cấp cao ASEAN, Lý Khắc Cường viện dẫn những tiến triển đạt được

về COC, dự kiến được hoàn tất trong vòng 3 năm Ông nêu rõ: "Chúng tôi sẵn sàng phối hợp với ASEAN, dựa trên sự đồng thuận đạt được, nhằm duy trì sự ổn định và hòa bình lâu dài ở Biển Đông, theo một lộ trình 3 năm đã được vạch ra" Thủ tướng Trung Quốc

hối thúc các nhà lãnh đạo Đông Nam Á kết thúc đàm phán COC trong năm 2021, sau mộtloạt sự kiện căng thẳng bùng phát gần đây ở vùng biển tranh chấp đã làm phức tạp thêmcác cuộc đàm phán này

Theo nguồn tin trong giới ngoại giao, các nhà ngoại giao Trung Quốc và ASEAN

đã khai mạc vòng đàm phán thứ 2 tại Việt Nam vào tháng trước, nhưng tình thế giằng cogiữa tàu Trung Quốc và Việt Nam trong vùng biển Việt Nam đang kiểm soát đã làm phứctạp thêm các cuộc đàm phán Căng thẳng đã hạ nhiệt vào tuần trước khi tàu khảo sát củaTrung Quốc rời khu vực trên

Các nhà đàm phán cũng chưa nhất trí về những điểm mấu chốt của bộ quy tắc trên,trong đó có tính ràng buộc của COC

Ông Lý Khắc Cường cho biết quan hệ ổn định và “chưa bao giờ mạnh mẽ hơn thế”giữa ASEAN và Trung Quốc góp phần giúp đối phó với sự bất ổn ở các khu vực khác trênthế giới Ngoài ra, việc hoàn thành phiên họp thông qua đầu tiên của COC là một thànhtựu nổi bật trong mối quan hệ này.

Theo đài RFI, trong bài diễn văn tại cuộc họp cấp cao ASEAN - Trung Quốc ngày

3/11, cả Thủ tướng Thái Lan (chủ tịch luân phiên ASEAN) và Thủ tướng Trung Quốc LýKhắc Cường đều nhắc đến hai hồ sơ lớn là Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực(RCEP) và COC Tuy nhiên, chính quyền Bắc Kinh không hẳn nhiệt tình thông qua mộtbản COC

RFI nhận định: Được đưa ra đàm phán từ gần hai thập niên, các nước Đông Nam Á

không có tiếng nói chung trước Trung Quốc và không một đối tác nào gây sức ép thực sự

để đạt được văn kiện này Về quan điểm của Trung Quốc, chính quyền Bắc Kinh khônghẳn nhiệt tình thông qua một bản COC vì văn kiện này sẽ có những điều kiện ràng buộchơn DOC, đang được áp dụng cho các tương tác ở Biển Đông Trung Quốc tìm cách phòngthủ ở Biển Đông để có thể thực hiện chiến lược “việc đã rồi”, đồng thời giúp Bắc Kinh gửithông điệp không chỉ đến những đối tác trong khu vực, mà còn đến cả những đối tác bênngoài, đặc biệt là Mỹ, thông qua những hoạt động mà rất khó có thể tiến hành nếu BắcKinh ký COC”

Kỳ vọng vào vai trò của Việt Nam năm 2020

Năm 2020, Việt Nam dự kiến sẽ đảm nhận trở lại vai trò chủ tịch luân phiênASEAN trong bối cảnh toàn cầu nói chung và khu vực nói riêng mà giới quan sát đánh giá

là khá phức tạp từ chính trị, kinh tế đến thương mại Theo đài RFA, nhận định về khả năng

Việt Nam tận dụng vị thế chủ tịch luân phiên ASEAN để thúc đẩy vấn đề Biển Đông, nhàquan sát Hà Hoàng Hợp thuộc Viện nghiên cứu Đông Nam Á (ISEAS, Singapore) nói:

“Người ta sẽ làm tất cả những gì có thể để hạn chế chuyện Trung Quốc quấy phá Việt Nam và các nước có biển đang có tranh chấp ở Biển Đông, tức là Việt Nam, Malaysia, Brunei và Philippines

Đó là về đường hướng Còn làm gì thì vẫn phải làm như đang làm - tức là tranh thủ sự ủng hộ của cộng đồng quốc tế và mong muốn ASEAN đoàn kết hơn trong chuyện này vì một nửa ASEAN không phải là quốc gia có biển và không ở Biển Đông và tranh thủ tương tác trực tiếp với Trung Quốc để có bước tiến rõ ràng hơn về đàm phán COC vì COC như hiện nay chỉ có lợi cho Trung Quốc và vô cùng khó khăn Có thành viên ASEAN nói là phải dựng lại Có đối tác bên ngoài như Mỹ nói rằng COC không thể là luật mới được COC phải dựa trên luật pháp quốc tế, không thể hạn chế hoặc tước đi quyền của nước khác theo luật quốc tế Đó là cái Việt Nam có thể nhìn ra và cố gắng làm gì đó để giữ ổn định ở Biển Đông.”

Về kỳ vọng đối với Việt Nam trong vấn đề Biển Đông, ông Hà Hoàng Hợp nhận

định: “Tác động từ Trung Quốc tới các nước ASEAN rất là mạnh, khiến ASEAN giảm đoàn kết, không thể thống nhất được trong vấn đề Biển Đông Việt Nam cần cố gắng thực hiện toàn bộ nỗ lực để nâng cao sự thống nhất, đoàn kết trong ASEAN Thứ hai là thực

hiện các bước phát triển ASEAN dựa trên hiến chương ASEAN Đó là hai kỳ vọng lớn từ phía Việt Nam mà tôi quan sát được.”

Trong khi đó, ông Nguyễn Khắc Giang, nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Đại học VictoriaWellington (New Zealand) nhận định Việt Nam “sẽ khó có bước gì đột phá” khi đảm nhậnvai trò Chủ tịch luân phiên ASEAN trong năm 2020 Tuy nhiên, ông Khắc Giang cũng

chia sẻ: “Theo tôi, điều quan trọng nhất là khi giữ vai trò Chủ tịch ASEAN là Việt Nam sẽ thúc đẩy nhiều hơn hoạt động liên quan đến đối thoại với Trung Quốc, đặc biệt là Biển Đông Thứ hai là trong tuyên bố, trong các cuộc họp của ASEAN thì vấn đề Biển Đông có

lẽ sẽ được nêu ra nhiều hơn Điều thứ ba là khi Việt Nam nắm quyền chủ tịch ASEAN, có thể chúng ta có vai trò tốt hơn trong việc lãnh đạo chung khối ASEAN khi đàm phán COC với Trung Quốc.

Như chúng ta quan sát trong 10 năm gần đây, rõ ràng, vị thế của Việt Nam tại ASEAN tăng lên rất là nhiều Đặc biệt, Việt Nam có vai trò khá chủ động trong việc tích cực sử dụng ASEAN như một diễn đàn để thể hiện quan điểm của mình về các vấn đề quốc

tế, liên quan đến chủ quyền, biển đảo Việt Nam là nước khá lớn trong ASEAN về dân số, tốc độ phát triển kinh tế, tiềm năng phát triển, ổn định chính trị Do vậy, khả năng Việt Nam trở thành một nhóm nước lãnh đạo ASEAN đóng vai trò lớn hơn sẽ càng ngày càng rộng mở, đặc biệt là trong bối cảnh nhóm ASEAN-5 (Malaysia, Singapore, Thái Lan, Indonesia và Philippines) đang có vấn đề của riêng họ, như Thái Lan đang có vấn đề bất

ổn Đây là thời cơ lớn để Việt Nam bước lên để khẳng định vị thế lớn hơn tại ASEAN cũng như các diễn đàn khác.”

Cách tiếp cận của ASEAN về vấn đề Biển Đông có ý nghĩa gì đối với Việt Nam?

TTXVN (New Delhi) - Ngày 1/11, trang mạng The Diplomat đăng bài phân tích

của Tiến sĩ Rajeswari Pillai Rajagopalan thuộc Quỹ nghiên cứu các nhà quan sát Ấn Độ,nội dung như sau:

Những năm gần đây, khả năng ASEAN có cùng tiếng nói về các vấn đề quan trọngnhư chủ quyền và lãnh thổ đã được xem xét kỹ lưỡng, bởi nguyên tắc của tổ chức này làhoạt động trên cơ sở đồng thuận và phải phù hợp với quan điểm của các nước nhưCampuchia Vấn đề Biển Đông cũng không ngoại lệ Trong khi hành vi của Trung Quốc ởBiển Đông là có liên quan, người ta lo ngại rằng liệu cuối cùng ASEAN có giải quyết đượcmột bộ quy tắc ứng xử giúp tránh được các sự cố hàng hải Có những thực tế lớn hơn:nhiều quốc gia Đông Nam Á phụ thuộc kinh tế vào Trung Quốc là một thực tế mà cácnước này không thể bỏ qua

Tuy nhiên, tình hình ở Biển Đông sẽ không chờ những thực tế này diễn ra Thực tếBiển Đông đã chứng kiến căng thẳng gia tăng trong năm qua Việt Nam, Malaysia vàPhilippines đều đang chống lại Trung Quốc, dù ở các mức độ và thông qua các con đườngkhác nhau Vào tháng 6/2019, một chiếc tàu đánh cá của Philippines đã bị một tàu TrungQuốc đánh chìm ở Bãi Cỏ Rong Trước đó, giàn khoan dầu của Malaysia hoạt động gần

bãi cạn Luconia ngoài khơi bờ biển bang Sarawak cũng đã bị một tàu hải cảnh Trung Quốcchặn lại.

Tuy nhiên, Việt Nam là nước bị ảnh hưởng đặc biệt bởi các hoạt động của TrungQuốc ở Biển Đông, và là quốc gia ASEAN phản ứng mạnh mẽ nhất trong số các quốc gia

có tuyên bố chủ quyền Kể từ tháng 7/2019, Trung Quốc đã đưa một tàu khảo sát và ít nhất

4 tàu hộ tống vào vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam ở phía Nam BiểnĐông Việt Nam đáp trả bằng việc triển khai các tàu cảnh sát biển, đồng thời kêu gọi cộngđồng quốc tế hỗ trợ nhiều hơn cho lập trường của mình, nhưng phản ứng từ các cườngquốc trong và ngoài khu vực là khá yếu Để khẳng định thêm yêu sách của mình, TrungQuốc được cho là đã tổ chức tập trận lần thứ 7 tại đảo Duy Mộng, một phần của quần đảoHoàng Sa

Việt Nam dường như đang theo đuổi nhiều biện pháp để giải quyết các vấn đề phảiđối mặt liên quan tới chủ quyền, nhưng thiếu sự ủng hộ mạnh mẽ từ trong và ngoài khuvực Việt Nam đang theo đuổi đường lối ngoại giao cùng với động thái cứng rắn Tuầntrước, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã phát biểu trước Quốc hội rằng tình hình BiểnĐông gần đây diễn biến rất phức tạp, trong đó có việc vi phạm nghiêm trọng vùng biểncủa Việt Nam được xác định theo luật pháp quốc tế Việt Nam sẽ tiếp tục đấu tranh phùhợp với luật pháp quốc tế Cũng trong tuần trước, Bộ Ngoại giao Việt Nam nhắc lại lậptrường Bãi Tư Chính hoàn toàn nằm trong vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa cảuViệt Nam được xác định theo công ước LHQ về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982 Bãi TưChính không phải là khu vực tranh chấp hoặc chồng lấn về chủ quyền

Việt Nam cũng đã thử kênh khu vực để giải quyết các mối quan tâm của mình Cuốitháng 7, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam Phạm Bình Minh đã đưa vấn đềTrung Quốc triển khai tàu khảo sát ra ASEAN, khẳng định tàu Hải Dương 8 vi phạm vùngđặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam, đe dọa nghiêm trọng quyền hợp pháp củacác quốc gia ven biển, làm xói mòn lòng tin và gia tăng căng thẳng, đe dọa hòa bình và ổnđịnh tại khu vực Tuy nhiên, phản ứng lần này là sự lặp lại chung về sự cần thiết duy trì vàtuân thủ luật pháp quốc tế, bao gồm UNCLOS 1982, DOC, hướng tới hoàn thiện một COChiệu quả

Với việc tập trung sự quan tâm vào thương mại và đầu tư, không chắc ASEAN sẽtrực tiếp đề cập hành vi của Trung Quốc Và Trung Quốc sẽ không phản đối chừng nào cáctuyên bố là trung dung, kêu gọi tất cả các bên tham gia xây dựng lòng tin cũng như đảmbảo hòa bình, ổn định, an toàn, tự do hàng hải và hàng không trong vùng biển

Tuy nhiên, đối với Việt Nam, bất chấp những hạn chế này, lập trường của ASEAN

về vấn đề Biển Đông dù sao cũng rất quan trọng Ngoại giao tiếp tục là một trong nhữngcon đường Việt Nam áp dụng để xử lý vấn đề Biển Đông Và với việc Việt Nam sẽ giữ vịtrí chủ tịch ASEAN vào năm tới, Hà Nội sẽ phải nỗ lực tìm kiếm sự cân bằng giữa lợi íchkinh tế và chiến lược của ASEAN với các tranh chấp của chính mình với Trung Quốc, bêncạnh những thách thức khác bao gồm cả những hoài nghi về mức độ và phương thức thamgia của Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump