Số 074/TKNB QT Thứ Tư, ngày 22/04/2020 TIN THAM KHẢO NỘI BỘ (Phần Quốc tế) I NHẬN ĐỊNH VÀ BÌNH LUẬN VỀ VIỆT NAM Đỉnh dịch COVID 19 ở Việt Nam vẫn còn phía trước? Đài BBC ngày 21/4 dẫn ý kiến của Tiến[.]
Trang 1Số 074/TKNB-QT Thứ Tư, ngày 22/04/2020
TIN THAM KHẢO NỘI BỘ
(Phần Quốc tế)
I NHẬN ĐỊNH VÀ BÌNH LUẬN VỀ VIỆT NAM
Đỉnh dịch COVID-19 ở Việt Nam vẫn còn phía trước?
Đài BBC ngày 21/4 dẫn ý kiến của Tiến sĩ, bác sĩ Trần Tuấn - chuyên gia về dịch tễ
học và chính sách y tế, sức khỏe cộng đồng - cho rằng có thể Việt Nam sẽ phải nghĩ tớiviệc “sống chung với lũ” trước virus corona chủng mới, trong khi đỉnh dịch COVID-19còn có thể ở phía trước
Theo Tiến sĩ Trần Tuấn (từ Texas – Mỹ), trong bối cảnh chưa tạo ra được vắc-xin, ở
Việt Nam, rất có thể những ai chưa bị lây nhiễm sẽ bị lây nhiễm: “Dịch bệnh virus corona
này sẽ còn xảy ra, đấy là điều khẳng định về mặt khoa học, bởi đây là bệnh mới mà con người chưa tiếp xúc trước đó, nên những ai chưa nhiễm, thì trong thời gian tới vẫn có nguy cơ bị lây nhiễm Chúng ta đang phòng, chống là để ngăn ngừa sự lây lan chứ chúng
ta chưa mong đợi được là chấm dứt hẳn chừng nào chưa có vắc-xin”.
Theo chuyên gia dịch tễ học trên, những nghiên cứu khoa học gần đây cho thấy bảnthân vấn đề miễn dịch tạo được sau khi nhiễm virus cũng không phải hoàn toàn khả quan
để hy vọng có được là vắc-xin “chống đỡ” được dịch bệnh: “Hiện nay, chúng ta phải nghĩ
đến một phương án là ‘sống chung với lũ’, tức là phải sống với sự tồn tại của con virus này Điểm thứ hai là xét từ thực tế trong thời gian vừa qua, có thể nói đây là một loại dịch bệnh mới, cho nên các vấn đề về xét nghiệm, chẩn đoán đều là trong quá trình mới phát triển, vì thế phải chấp nhận rằng trong điều kiện dịch bệnh, các xét nghiệm về tiêu chuẩn, giá trị trong khoa học có thể chưa thực hiện được đúng các quy chuẩn, hoặc đòi hỏi Tức
là tỷ lệ dương tính giả, âm tính giả, có thể vẫn còn lẫn lộn, ảnh hưởng đến các kết quả Vì thế, có hai khả năng xảy ra, một là kết quả đó chúng ta (Việt Nam) hoàn toàn đúng, hoặc
là cũng có thể gấp một vài lần, nhưng nhìn chung là chấp nhận được”.
Theo ông Trần Tuấn, ngay cả trong trường hợp các kết quả thống kê được về số canhiễm COVID-19 có thể tăng lên gấp 5, 10 hay 20 lần thì vẫn có thể nói rằng, ở Việt Nam,
tỷ lệ nhiễm COVID-19 trong thời gian qua là rất thấp: “Dịch bệnh vẫn còn ở phía trước.
THÔNG TẤN XÃ VIỆT NAM Vietnam News Agency (VNA)
Trụ sở : 5 Lý Thường Kiệt - Hà Nội, Việt Nam
Tel: (84-4) 38255443; Fax (84-4) 38252984; E-mail: btk@vnanet.vn;
http://news.vnanet.vn
Trang 2Nếu chúng ta tiếp tục phòng chống bằng cách phong tỏa mạnh, triệt để như thời gian vừa rồi thì chắc chắn là không thể làm được, bởi vì như vậy sẽ ảnh hưởng đến các mặt khác.
Chúng ta có thể mong đợi là hình thái bệnh ở Việt Nam diễn biến nhẹ Việt Nam cần các nghiên cứu để chỉ ra rằng thực sự tồn tại diễn biến nhẹ này để có thể giải thích về mặt khoa học,
Chúng ta đang thu được một kết quả khả quan là trong thời gian vừa qua đã tạo được sự thay đổi nhận thức cho cả chính quyền, người dân là dự phòng quan trọng, và trong dự phòng, phòng chống không lây nhiễm, điểm quan trọng nhất vẫn là vệ sinh cá nhân và giữ khoảng cách trong tiếp xúc ngoài xã hội”.
CSIS: Việt Nam “giám sát” mạnh mẽ công dân trong ứng phó với dịch bệnh
Đài VOA dẫn đánh giá của Giám đốc Chương trình Đông Nam Á của Viện Nghiên
cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), Amy Searight cho rằng Việt Nam và Singapore đã sớmhành động để ứng phó với sự bùng phát dịch bệnh COVID-19 ngay từ đầu Dù Singapoređang phải chống đỡ với một làn sóng mới các ca lây nhiễm, thì Việt Nam, với dân số hơn
96 triệu người, đã không ghi nhận ca nhiễm mới nào trong gần một tuần qua
Bà Amy Searight cho rằng trong khi Singapore sử dụng các công cụ công nghệ cao
để truy tìm virus thì Việt Nam dựa vào việc huy động nguồn lực nhân dân và đóng cửa xãhội cũng như giám sát công dân trên diện rộng Việt Nam được đánh giá là đã làm tốttrong việc khống chế sự lây lan của đại dịch nhờ vào “văn hoá giám sát” được thực hiệnmột cách mạnh mẽ và có sự đồng thuận của phần lớn người dân
Trong bài bình luận đăng trên trang web của CSIS ngày 20/4, bà Searight nhắc tớimột yếu tố quan trọng trong việc giúp Việt Nam khống chế dịch bệnh tốt là “sự theo dõi vàgiám sát chặt chẽ công dân” Hoạt động này được hỗ trợ bởi một mạng lưới rộng lớnnhững người cung cấp tin tức và việc này giúp xác định danh tính cũng như cách ly nhữngngười bị nghi nhiễm virus và những người đã tiếp xúc với họ Bà Searight cho rằng “vănhoá giám sát” của Việt Nam mang tính hiệu quả cao trong việc giúp cơ quan chức năngtheo dõi và giao tiếp với người dân Đồng thời, hệ thống này được phần lớn công chúng ởViệt Nam chấp nhận hoặc ít nhất là thích ứng với “mức độ xâm nhập” này của chính phủ,
mà ở các nước phương Tây có thể vấp phải sự kháng cự của người dân
Giám đốc khu vực Tây Thái Bình Dương của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)Takeshi Kasai nói với truyền thông trong nước ngày 21/4 rằng người dân Việt Nam hợptác cao với chính phủ và có ý thức kỷ luật trong việc “tuân thủ các quy tắc xã hội để giảmlây nhiễm”
Mỹ hỗ trợ Việt Nam hơn 4,5 triệu USD để phòng, chống COVID-19
Theo đài VOA, Mỹ cam kết hỗ trợ hàng trăm triệu USD để giúp các nước, trong đó
có Việt Nam, ngăn chặn sự lây lan của virus corona
Theo Bộ Ngoại giao Mỹ, tính tới ngày 16/4, Mỹ đã hỗ trợ y tế gần 4,5 triệu USD để
“giúp Chính phủ Việt Nam chuẩn bị hệ thống phòng thí nghiệm, kích hoạt giám sát và tìm
Trang 3kiếm ca bệnh, hỗ trợ chuyên gia kỹ thuật cho công tác chuẩn bị và ứng phó, truyền thông
về rủi ro, phòng tránh, kiểm soát lây nhiễm và các hoạt động khác”.
Số tiền hỗ trợ nhiều triệu USD dành cho Việt Nam nằm trong khoản gần 508 triệuUSD mà Mỹ cam kết để giúp các nước tại khắp các châu lục đối phó với COVID-19
Ở khu vực Đông Nam Á, ngoài Việt Nam, các quốc gia nhận viện trợ chốngCOVID-19 còn có Lào, Campuchia, Malaysia, Indonesia, Myanmar cùng các đồng minhcủa Mỹ ở khu vực gồm Thái Lan và Philippines, với con số tiền cao nhất lên tới hơn 6triệu USD
Trong thông báo về khoản hỗ trợ cho các nước, Bộ Ngoại giao Mỹ nói rằng, nhờ
“sự hào phóng của nhân dân Mỹ”, Chính phủ Mỹ “đang dẫn đầu nỗ lực ứng phó nhân đạo
và y tế trên thế giới trước đại dịch COVID-19, kể cả khi đang phải đương đầu với dịchbệnh ở trong nước”
Chính phủ Việt Nam cũng đã tuyên bố hỗ trợ Mỹ 200.000 khẩu trang vải khángkhuẩn sản xuất tại Việt Nam và “trao tặng 50.000 khẩu trang y tế tới Văn phòng NhàTrắng
Kể từ khi bùng phát dịch bệnh, trên mạng xã hội, các cơ quan ngoại giao Mỹ ở Việt Nam
đã sử dụng khẩu hiệu “Đối tác tin cậy cùng chung tay” trong cuộc chiến chống COVID-19 đểnêu lên sự hợp tác song phương giữa đại dịch
Cùng với khoản 4,5 triệu USD dành để ứng phó với COVID-19, trong vòng hơn 20năm qua, Mỹ đã hỗ trợ Việt Nam hơn 1,8 tỷ USD, trong đó có hơn 706 triệu USD, hỗ trợ ytế
Samsung “vận động hành lang” để Việt Nam bỏ qua cách ly đối với các chuyên gia
TTXVN (Nikkei Asian Review) - Theo Nikkei Asian Review, Samsung đã “vận
động hành lang” để Việt Nam cho phép hàng trăm kỹ sư của hãng điện tử lớn nhất HànQuốc nhập cảnh mà không phải cách ly vào quốc gia Đông Nam Á này, nơi đang thực hiệncác hạn chế đi lại một cách quyết liệt đối với người nước ngoài đến Việt Nam
Từ đầu tháng 2/2020, Việt Nam đã ra lệnh cấm nhập cảnh đối với người đến từTrung Quốc để ngăn chặn sự lây lan của COVID-19 Cuối tháng 2/2020, Việt Nam đưa ralệnh cách ly bắt buộc 14 ngày đối với những người nhập cảnh từ Hàn Quốc Tất cả kháchnước ngoài bị cấm nhập cảnh vào Việt Nam từ giữa tháng 3/2020, ngoại trừ một số trườnghợp đặc biệt như những công nhân có kỹ thuật cao, và việc di chuyển trong nước cũng bịhạn chế nghiêm ngặt
Tuy nhiên, Samsung đã “vận động hành lang rất mạnh” để các kỹ sư của họ vàoViệt Nam nhằm tăng cường năng lực sản xuất màn hình OLED Chính phủ Việt Nam cuốicùng đã quyết định cho 200 nhân viên của Samsung vào cuối tháng trước mà không bị yêucầu cách ly
Trang 4Người đứng đầu một nhà máy sản xuất lớn của Nhật Bản đang hoạt động tại Việt
Nam nói với Nikkei rằng: “Điều đó sẽ không xảy ra với bất kỳ công ty nước ngoài nào
Tất cả các chuyên gia Hàn Quốc nhập cảnh vào Việt Nam đều đã được cấp giấy xácnhận không dương tính với virus SARS-CoV-2 do cơ quan có thẩm quyền của Hàn Quốccấp và giấy này được Việt Nam chấp nhận Những người này sau đó đã được Ban Chỉ huyQuân sự tỉnh Quảng Ninh đưa về các điểm cách ly, theo dõi sức khoẻ trong 14 ngày theoquy định
Theo Ngân hàng phát triển châu Á (ADB), tăng trưởng kinh tế của Việt Nam được
dự báo sẽ giảm tốc mạnh trong năm nay xuống mức 4,8% do bị ảnh hưởng bởi dịch
COVID-19 Nikkei nhận định rằng, việc ưu tiên các kỹ sư Samsung vào Việt Nam mà
không phải cách ly cho thấy Hà Nội đang “vật lộn để cân bằng giữa sức khoẻ cộng đồng
và sức khoẻ của nền kinh tế”
Giá dầu thế giới giảm ảnh hưởng Việt Nam ra sao?
Giá dầu thô WTI lần đầu rơi xuống mức -37,63 USD/thùng ngày 21/4 là giá thấp kỷlục trên thế giới Giá dầu âm như vậy nghĩa là các nhà sản xuất phải trả tiền cho ngườimua chỉ để lấy thùng dầu ra khỏi kho dự trữ Việc này nghe có vẻ vô lý nhưng thực tế việcđóng cửa hoặc mở lại một giếng khoan dầu tốn chi phí hơn nhiều lần Các nhà máy lọc dầucũng đang mất tiền thuê chỗ chứa cho lượng dầu họ chế biến ra Nếu các nhà máy lọc dầungừng hoạt động, nhiều nhà sản xuất sẽ không thể xuất khẩu dầu thô
Việc giá dầu thế giới xuống tới mức kỷ lục như vậy ảnh hưởng gì tới Việt Nam khiViệt Nam là nước xuất khẩu dầu thô và nhập khẩu xăng dầu thành phẩm? Tiến sĩ Lê Đăng
Doanh, nguyên Viện trưởng Viện Quản lý Kinh tế Trung ương nói với đài RFA: “Việc giá
dầu giảm kỷ lục tới mức giá âm ảnh hưởng khá lớn đến kinh tế Việt Nam vì Việt Nam vẫn khai thác dầu để thu ngoại tệ Sự phụ thuộc vào dầu của Việt Nam giảm đáng kể Thời điểm cao nhất dầu khí có thể đóng góp đến 20% nguồn thu ngân sách, bây giờ chỉ còn khoảng 7% hoặc 8% Giá dầu giảm ảnh hưởng nguồn thu ngân sách từ bán dầu Có thể, công ty dầu khí Việt Nam sẽ không chịu được giá này vì càng khai thác sẽ càng lỗ Mặt khác, giá dầu giảm thì các nguyên liệu xăng dầu cũng giảm, các sản phẩm làm ra từ dầu như sợi tổng hợp cũng giảm Điều đó sẽ thuận lợi cho nền kinh tế Việt Nam Làm giảm chỉ
số giá cũng như giảm giá thành các mặt hàng nhập khẩu nguyên vật liệu từ dầu, thí dụ như hạt nhựa, sợi tổng hợp, các mặt hàng khác”.
Tiến sĩ Ngô Đức Lâm, nguyên Phó Viện trưởng Viện Năng lượng cho rằng, ảnhhưởng rõ nhất là giá điện sẽ giảm Giá điện và xăng dầu giảm sẽ tác động lớn đến kinh tế
Trang 5Việt Nam Ông giải thích:“Việt Nam vừa có xuất khẩu lại vừa có nhập khẩu Nếu xuất
khẩu giá rẻ thì lại bị thiệt Dầu cho điện trong giai đoạn này chưa cần đến Những năm trước thì những tháng này trong nước thiếu điện sản xuất từ thủy điện nên phải dùng dầu
để bổ sung, nên giá điện sẽ tăng lên Nếu giá dầu rẻ thì có lợi cho ngành sản xuất điện Còn về kinh tế quốc dân thì nó lại có bài toán khác”.
Dưới góc nhìn của một doanh nghiệp vận tải nhỏ, ông Minh Đức chia sẻ rằng, mùadịch COVID-19 ảnh hưởng đến thu nhập của doanh nghiệp rất nặng nề, mất gần 80%
doanh thu từ Tết đến nay Giá xăng dầu giảm là một “cứu cánh” cho ông Ông chia sẻ: “Ở
Việt Nam, có đến khoảng 80% người dân sử dụng xe gắn máy Giá xăng dầu giảm có lợi cho người dân.
Khách quan mà nói, khi kinh doanh vận tải, giá xăng dầu giảm mạnh mà giá dịch
vụ giảm không đáng kể thì cũng có lợi Ví dụ, hôm qua tôi chạy chuyến xe du lịch, cả đi cả
về tốn chưa đến 200 nghìn đồng tiền xăng dầu Như vậy, chi phí xăng dầu chưa đến 20% tiền doanh thu.
Tôi vừa nghe nói là với mức độ giảm giá xăng dầu như hiện nay, Bộ Công Thương
và Chính phủ sẽ cân nhắc xem xét việc giảm giá xăng dầu trong nước từ nay đến cuối tháng 4 Tức là từ nay đến cuối tháng 4 sẽ quyết định có giảm hay không Theo tôi, đó là động thái tốt”.
Theo ông Đức, giá xăng trong nước khó giảm theo kỳ vọng của người tiêu dùng,bởi một lít xăng “cõng” theo nó đủ thứ thuế, phí mà người dân chỉ nghe và phải chấpnhận Hiện cơ cấu giá xăng được cộng thêm nhiều khoản, gồm giá CIF tính thuế; thuếnhập khẩu (10%); thuế giá trị gia tăng (10%); thuế tiêu thụ đặc biệt (10% với xăng RON95
và 8% với xăng E5); thuế bảo vệ môi trường (4.000 đồng); chi phí định mức kinh doanh(1.050 đồng/lít với xăng RON95 và 1.250 đồng/lít với xăng E5); lợi nhuận định mức (300đồng) và trích quỹ bình ổn (300 đồng)
Việt Nam có thể làm gì?
Theo báo cáo quý 1/2020 của Bộ Công Thương, lượng dầu thô khai thác trong 3tháng đầu năm giảm gần 11% Tuy nhiên, nhập khẩu dầu thô tăng gần 68% và tồn kho sảnphẩm dầu mỏ tinh chế tăng hơn 47%
Có nhiều ý kiến cho rằng, khi giá xăng dầu xuống thấp thì Nhà nước nên mua dựtrữ, hoặc người dân bỏ tiền ra mua rồi dự trữ trong kho của chính phủ Khi giá dầu lên,chính phủ mua lại của dân theo giá thị trường
Tiến sĩ Lê Đăng Doanh nhận định: “Có lẽ cách tốt nhất là tạm thời không khai thác
và mua dầu về dự trữ hết công suất chứa của Việt Nam Khi nào giá dầu lên cao thì sử dụng kho dầu dự trữ hoặc bán để lấy lời Tuy vậy, việc này lại sử dụng lượng ngoại tệ khá lớn Điều này cũng cần phải cân nhắc khả năng chi trả ngoại tệ của Việt Nam có cho phép trữ một lượng dầu lớn hay không”.
Tiến sĩ Ngô Đức Lâm lại nêu một trở ngại khác, đó là kho chứa Ông giải thích
nguyên tắc dự trữ năng lượng ở Việt Nam: “Theo tôi, dự trữ quốc gia có quy định 60
ngày, tức là người ta tính trong một ngày sử dụng cho giao thông bao nhiêu, sử dụng cho
Trang 6quốc phòng bao nhiêu Nếu có sự cố chiến tranh hay thiên tai mà không chở dầu về được thì bồn dầu dự trữ phải đủ sử dụng 60 ngày để bảo đảm an ninh trong nước.Cái khó là muốn dự trữ thêm xăng dầu thì phải có kho chứa phù hợp Kho chứa ở Việt Nam chỉ có hạn Nếu bây giờ muốn chứa thêm thì phải xây thêm mà xây thêm thì liệu có kinh tế không!?”.
Ngày 10/4, Tập đoàn Dầu Khí Quốc gia Việt Nam (PVN) kiến nghị chính phủ HàNội tạm dừng nhập khẩu xăng dầu để ưu tiên sử dụng xăng, dầu đang tồn kho nhiều tại hainhà máy lọc dầu Nghi Sơn và Dung Quất của Việt Nam
II VẤN ĐỀ BIỂN ĐÔNG
Trung Quốc dọa “bảo vệ quyền lợi ở Biển Đông bằng mọi cách”
TTXVN (Bắc Kinh, un.org, GMA, Sputnik) - Bắc Kinh xác nhận đã gửi công
hàm phản bác quan điểm của Việt Nam, đồng thời tuyên bố “sẽ thực thi mọi biện pháp
cần thiết để bảo vệ vững chắc chủ quyền, các quyền và lợi ích của Trung Quốc” tại Biển
Đông
Trong cuộc họp báo ngày 21/4, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc CảnhSảng nói rằng Bắc Kinh đã nhiều lần phản đối Hà Nội về việc Việt Nam tuyên bố chủquyền “bất hợp pháp” nhằm phủ nhận chủ quyền và lợi ích của Trung Quốc trên BiểnĐông
Theo Cảnh Sảng, từ cuối tháng 3, phái đoàn thường trực của Việt Nam “đã nhiều
lần gửi công hàm ngoại giao cho Tổng thư ký LHQ tuyên bố chủ quyền của Việt Nam và phủ nhận chủ quyền của Trung Quốc trên Biển Đông” Ngày 17/4, phái bộ thường trực
Trung Quốc đã gửi công hàm cho Tổng thư ký LHQ “tái khẳng định lập trường và bác bỏ
quan điểm sai trái về tuyên bố chủ quyền của Việt Nam” Reuters dẫn lời Cảnh Sảng nói
rằng: “Trung Quốc kiên quyết phản đối điều đó và đã giao thiệp nghiêm khắc với Việt
Nam”.
Người phát ngôn Trung Quốc nhấn mạnh “các quần đảo Tây Sa (Hoàng Sa) và
Nam Sa (Trường Sa) là lãnh thổ cố hữu của Trung Quốc, nên Trung Quốc có các quyền, quyền chủ quyền đối với các vùng nước liên quan trên Biển Đông tương ứng với luật lệ quốc tế liên quan, gồm cả Công ước LHQ về Luật Biển.” Cảnh Sảng còn nói rằng Trung
Quốc có “các quyền lịch sử” trên Biển Đông
Cảnh Sảng dọa rằng: “Bất cứ nỗ lực nào của nước nào phủ nhận chủ quyền, quyền
chủ quyền và lợi ích của Trung Quốc trên Biển Đông và củng cố tuyên bố chủ quyền bất hợp pháp đều không có kết quả Chúng tôi sẽ dùng mọi biện pháp cần thiết cương quyết bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền và lợi ích trên Biển Đông.”
“Văn bản” của Trung Quốc gửi LHQ viết gì?
Theo trang un.org, văn bản Trung Quốc gửi LHQ ngày 17/4 lặp lại tuyên bố chủ
quyền của Bắc Kinh đối với gần như toàn bộ Biển Đông và yêu cầu Hà Nội “rút lực lượng
khỏi các đảo và bãi đá đang chiếm giữ tại quần đảo Trường Sa” Giới phân tích cho rằng
Trang 7đây là dấu hiệu cho thấy căng thẳng giữa Hà Nội và Bắc Kinh về chủ quyền biển đảo trênBiển Đông đang gia tăng nguy hiểm.
Trong văn bản, Bắc Kinh tuyên bố chủ quyền đối với phần lớn diện tích Biển Đông
“mà Trung Quốc không những có chủ quyền, quyền tài phán, mà còn cả quyền lịch sử”
đối với các quần đảo và bãi đá cũng như các vùng nước xung quanh gồm “Tây Sa, Nam
Sa, Trung Sa và Đông Sa”.
Đồng thời, Bắc Kinh công khai đòi Việt Nam rút khỏi các đảo và bãi đá ngầm hiệnđang trấn giữ tại quần đảo Trường Sa trong phạm vi “đường 9 đoạn” mà họ tuyên bố chủquyền
Đây là lần thứ hai Bắc Kinh đưa ra yêu sách này Lần trước là khi xảy ra vụ TrungQuốc đưa giàn khoan Hải dương 981 hạ đặt trái phép ở vùng biển Nam Tri Tôn thuộc quầnđảo Hoàng Sa vào tháng 4/2014, gây ra làn sóng phản ứng dữ dội ở Việt Nam và tại nhiềunước
Văn bản của Trung Quốc cũng dẫn lại các văn bản Việt Nam gửi LHQ ngày 30/3 vàngày 10/4 kèm theo phản bác Trong đó, Bắc Kinh nêu lại các văn kiện năm 1958, nhàcầm quyền Trung Quốc tuyên bố chủ quyền lãnh hải 12 hải lý được chính quyền Bắc Việtcông nhận qua thư của Thủ tướng Phạm Văn Đồng gửi Thủ tướng Chu Ân Lai Bắc Kinhnói rằng, sau năm 1975, Hà Nội làm ngược lại điều đó khi tuyên bố chủ quyền đối với các
quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa và “đưa quân chiếm đóng một số đảo và bãi ngầm ở
Nam Sa (Trường Sa) nhằm kích động tranh chấp”.
Văn bản của Trung Quốc dọa rằng nếu cản trở “hành động hợp pháp” của Bắc Kinh thì Hà Nội “phải chịu hoàn toàn trách nhiệm và hậu quả”.
Chuyên gia Trung Quốc biện hộ việc đặt tên các thực thể ở Biển Đông
TTXVN (Bắc Kinh) – Tờ Global Times (Thời báo Hoàn Cầu) ngày 21/4 dẫn ý
kiến giới phân tích Trung Quốc ca ngợi việc công bố tên tiêu chuẩn của 25 hòn đảo và bãingầm cũng như 55 thực thể địa lý dưới biển ở biển Hoa Nam (Biển Đông)
Ông Tiền Phong (Qian Feng), một thành viên cao cấp tại Viện Nghiên cứu Thái Hà(Taihe) và là Giám đốc Bộ phận nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc giathuộc Đại học Thanh Hoa (Qinghua) ở Bắc Kinh, cho rằng việc tiêu chuẩn hóa tên các đảo
và bãi đá ngầm phản ánh chủ quyền của Trung Quốc đối với các đảo và thực thể được liệt
kê ở Biển Đông cũng như vùng biển xung quanh Đây không chỉ là chính sách nhất quáncủa Trung Quốc mà còn phù hợp với Công ước Liên hợp quốc về Luật biển (UNCLOS)
Theo những tin tức trên các phương tiện truyền thông, vào tháng 12/1934, TrungQuốc lần đầu tiên cho tiêu chuẩn hóa tên của 132 hòn đảo, bãi đá ngầm, bãi biển và cáttrên biển Hoa Nam (Biển Đông) Sau đó, vào tháng 12/1947, Chính phủ Trung Hoa Dânquốc khi đó đã sửa đổi và tiêu chuẩn hóa 167 tên đảo và bãi đá ngầm trong khu vực
Sau khi thành lập nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa vào năm 1949, vào tháng4/1983, nhà chức trách đã công bố tên tiêu chuẩn của 287 hòn đảo trong khu vực - động
Trang 8thái mà các chuyên gia Trung Quốc nói rằng đã cho thấy sự cải thiện độ chính xác và quyđịnh về việc đặt tên và vị trí của các đảo và bãi đá ngầm ở Biển Đông.
Theo Bộ Dân chính và Bộ Tài nguyên Thiên nhiên Trung Quốc, những tên đượccông bố vào năm 1983 sẽ vẫn có hiệu lực sau khi thực hiện việc tiêu chuẩn hóa hôm 19/4vừa qua Những tên mới nhất được đưa ra một ngày sau khi Quốc Vụ viện (Chính phủTrung Quốc) tuyên bố thành lập “quận Tây Sa” và “quận Nam Sa” thuộc “thành phố TamSa” để quản lý vùng biển ở biển Hoa Nam Giới phân tích trong nước gọi đây là hànhđộng bình thường để quản lý khoa học hơn và bảo vệ an toàn chủ quyền lãnh thổ tốt hơn
Chuyên gia Tiền Phong nhấn mạnh việc thành lập hai quận này cũng nhằm nhắc lạiquyền tài phán thực tế của Trung Quốc ở Biển Đông khi các tàu chiến và máy bay Mỹ xâmnhập thường xuyên vào khu vực, thách thức chủ quyền của Trung Quốc và gây nguy hiểmcho an ninh hàng hải của nước này
Hàm ý của Trung Quốc và khuyến nghị với Việt Nam
Đài VOA dẫn ý kiến một số nhà phân tích và quan sát cho rằng cụm từ “mọi biện
pháp cần thiết” mà Cảnh Sảng đưa ra ngày 21/4 rất đáng lưu ý vì có hàm ý đe dọa, cũngnhư không loại trừ việc Trung Quốc tiến tới sử dụng biện pháp quân sự
Theo Thạc sĩ luật Hoàng Việt, đây là lần thứ hai chỉ trong vòng 4 ngày, Trung Quốcnói bóng gió đến việc sử dụng vũ lực Ông nhận định về những tín hiệu liên tiếp phát đi từ
Trung Quốc trong ít ngày qua rằng: “Rất có khả năng là Trung Quốc có thể sẽ có hành
động mạnh tay hơn ở khu vực Biển Đông”.
Theo ông Hoàng Việt, trước tình hình trên, Việt Nam “phải giữ vững được thực
địa” kết hợp với các biện pháp ngoại giao, hòa bình: “Việt Nam đang chiếm giữ, kiểm soát
21 cấu trúc ở Trường Sa, cũng như các giàn ĐK, vùng đặc quyền kinh tế, thềm lục địa của Việt Nam, thì Việt Nam phải kiên quyết giữ vững Việt Nam cần tiếp tục gửi công hàm, và phải vận động các quốc gia trực tiếp liên quan như Malaysia, Philippines cũng phải gửi công hàm lên tiếng về trường hợp này”.
Trên bình diện rộng hơn, ông đề xuất Việt Nam tận dụng vị thế Chủ tịch đươngnhiệm ASEAN để làm việc cùng các thành viên và đưa ra một tuyên bố chung Thêm vào
đó, Việt Nam cần kêu gọi sự lên tiếng của các nước khác trong cộng đồng quốc tế
Biện pháp thứ tư trong các đối sách là Việt Nam khởi kiện Trung Quốc ra tòa quốc
tế, nếu cần thiết
Trong bối cảnh tình hình ngày càng căng thẳng, Việt Nam cần giữ bình tĩnh trước
các hành vi khiêu khích, hay còn gọi là “dưới ngưỡng chiến tranh”, của Trung Quốc: “Có
những phân tích cho rằng Trung Quốc sẽ bao vây, chặn các đường tiếp tế của Việt Nam đến các đảo ở khu vực Trường Sa hoặc các nhà giàn ĐK Đó là những việc Việt Nam phải tính đến, làm sao vừa bảo vệ được mình mà không mắc bẫy của Trung Quốc vào chuyện
nổ súng trước hoặc khiêu khích Trung Quốc, để Trung Quốc tạo cớ”.
Về nguyên nhân Trung Quốc trở nên hung hăng hơn trong giai đoạn hiện nay, Thạc
sĩ Hoàng Việt nhận định Tập Cận Bình có thể đã và đang gặp những thách thức chính trị
Trang 9nội bộ trong bối cảnh kinh tế năm qua sụt giảm vì thương chiến với Mỹ, nên muốn hướng
sự chú ý ra bên ngoài, đặc biệt nhắm đến Biển Đông Bên cạnh đó, tình hình quốc tế hiệncũng đang có những thuận lợi để Trung Quốc theo đuổi các mục đích của họ ở Biển Đông,khi các nước bận rộn đối phó với dịch COVID-19, trong đó, Hải quân Mỹ đang tạm thờisuy giảm sức mạnh vì hai tàu sân bay có nhiều thủy thủ bị nhiễm bệnh và phải dừng hoạtđộng
Dư luận về các hành động của Trung Quốc ở Biển Đông
TTXVN (New Delhi, AFP, Sputnik, Asia Times, The Diplomat, Channel News Asia) – Hàng loạt hãng tin khu vực và quốc tế đồng loạt dẫn ý kiến giới chuyên gia và
ngoại giao bình luận về động thái của Trung quốc tiếp tục đặt tên cho 80 thực thể ở BiểnĐông sau khi tuyên bố thành lập “quận Tây Sa” và “quận Nam Sa” thuộc “thành phố TamSa”
Yêu sách lần này “lớn hơn bao giờ hết”
Trang Asia Times ngày 21/4 nhận định việc Trung Quốc công bố thành lập các đơn
vị hành chính mới để tăng cường quản lý quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa là dấu hiệu rõràng về sự “vươn xa” quá mức của Bắc Kinh
Theo bài viết, bước đi này của Trung Quốc diễn ra trong bối cảnh Mỹ – “nước bảotrợ” an ninh trong khu vực lâu nay – tạm dừng triển khai hải quân ở nước ngoài và tàu sânbay USS Roosevelt phải tạm ngừng hoạt động do số lượng lớn thủy thủ đoàn nhiễm virusSARS-CoV-2
Đại dịch COVID-19 cũng có thể là lý do khiến Không quân Mỹ đột ngột rút toàn
bộ máy bay ném bom khỏi đảo Guam lần đầu tiên trong vòng 15 năm qua Dưới con mắtcủa các nhà phân tích chiến lược, động thái bất ngờ và không tưởng này có thể là cơ hội đểTrung Quốc quyết liệt hơn ở vùng biển lân cận Lầu Năm Góc tuyên bố sẽ triển khai lạitàu sân bay USS Harry Truman từ Trung Đông đến Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương đểgia tăng sức mạnh cho Hạm đội Thái Bình Dương, song vị thế chiến lược bỗng nhiên lunglay của Mỹ đã tạo cơ hội đặc biệt cho sự bành trướng trên biển của Trung Quốc
Trung Quốc dường như cũng đang đẩy mạnh hơn nữa các hoạt động ở Biển Đông
để thách thức tuyên bố chủ quyền của các quốc gia đối thủ và khai thác năng lượng ở vùng
biển này Theo trang web theo dõi hàng hải Marine Traffic, tàu khảo sát Hải Dương 8 của
Trung Quốc đeo đuổi tàu khoan West Capella (do Công ty Petronas của Malaysia điềuhành) trong suốt nhiều tháng qua khi tàu khoan này khai thác các nguồn năng lượng trongthềm lục địa Malaysia Chính quyền Malaysia đã tìm cách hạ nhiệt tình hình, nhiều khảnăng để ngăn chặn căng thẳng leo thang hơn nữa trong giai đoạn bất ổn chiến lược nghiêmtrọng này và để ngăn chặn Trung Quốc lợi dụng dịch bệnh để củng cố vị thế ở Biển Đông
Ít có khả năng củng cố tính hợp pháp
Trang The Diplomat ngày 21/4 cho rằng việc tiến hành một loạt động thái tăng
cường kiểm soát Biển Đông là những biện pháp bổ sung cho “bộ công cụ” tìm kiếm chủquyền của Bắc Kinh Các bước đi này vẫn tuân thủ mô hình mà Trung Quốc thường áp
Trang 10dụng là sử dụng các thể chế trong nước và khuôn khổ pháp lý để theo đuổi yêu sách củamình Với việc quản lý các vùng biển và thực thể có tranh chấp bằng cách tạo ra các đơn
vị hành chính và đặt tên cho các cấu trúc ở Biển Đông, Bắc Kinh đang cố gắng tăng tínhhiệu quả trong việc khẳng định chủ quyền ở vùng biển này
Các động thái mới nhất của Bắc Kinh nhằm quản lý chủ quyền ở Biển Đông ít cókhả năng củng cố tính hợp pháp trong các yêu sách của Trung Quốc, vốn bị tòa trọng tàiquốc tế bác bỏ trong vụ kiện mà Philippines là nguyên đơn năm 2016 Thay vào đó, nhữngbước đi này nhấn mạnh thực tế là Trung Quốc còn lâu mới sẵn sàng cho việc giải quyếttranh chấp dựa trên trật tự và nguyên tắc Thực tế là Bắc Kinh vẫn tiếp tục tìm cách khẳngđịnh chủ quyền ở Biển Đông
Trang Channel News Asia ngày 21/4 dẫn lời chuyên gia Bill Hayton thuộc tổ chức
Chatham House (Anh) nhấn mạnh: “Không nhà nước nào có thể tuyên bố chủ quyền đối
với các cấu trúc dưới nước nếu chúng không thuộc phạm vi 12 hải lý Không hiểu Trung Quốc thực sự không biết hay cố tình đi ngược lại luật pháp quốc tế? Trung Quốc đã phê chuẩn Công ước LHQ về Luật Biển (UNCLOS) Công ước quy định rất rõ khu vực nào các quốc gia có thể và không thể tuyên bố là lãnh thổ của mình Tuy nhiên, Trung Quốc dường như đang chống lại UNCLOS bằng cách khẳng định chủ quyền ở những nơi rất xa."
Trong khi đó, theo trang Reuters và Sputnik, cùng với việc gửi công hàm lên Tổng
Thư ký LHQ, việc Trung Quốc tuyên bố thành lập “quận Tây Sa” và “quận Nam Sa”, đặttên cho 25 đảo, bãi ngầm và 55 thực thể địa lý dưới đáy biển hay việc đưa máy bay tiêmkích ra sân bay ở các đảo nhân tạo mà Bắc Kinh bồi đắp phi pháp ở Biển Đông,… đã bộc
lộ âm mưu thật sự của chính quyền Trung Quốc đối với vẫn đề Biển Đông Giới phân tíchkhu vực và quốc tế cho rằng những hành động trên ngày càng cho thấy một mặt, Bắc Kinhcàng gia tăng áp lực với Hà Nội về mặt ngoại giao; mặt khác phơi bày lộ liễu tham vọngmuốn nuốt trọn Biển Đông dựa trên sức mạnh quân sự khi mượn cớ lấn tới
Tờ GMA của Philippines dẫn lời Giáo sư Carl Thayer, chuyên gia về các vấn đề
Biển Đông của Học viện quốc phòng Australia, cho rằng việc Bắc Kinh mới lập đơn vịhành chính cấp huyện tại Hoàng Sa và Trường Sa là “trò ra tay trước” nhằm gạt bỏ tuyên
bố chủ quyền của Việt Nam và Philippines
Giới theo dõi hoạt động quân sự trên các mạng xã hội cho biết, ngày 21/4, nhóm tàuTrung Quốc với tàu sân bay Liêu Ninh từ phía Bắc xuống Biển Đông tập trận đang ở khuvực cách căn cứ tàu ngầm hạt nhân Yulin (Du Lâm) ở phía Nam Hải Nam khoảng 300 hảilý
Vào thời gian này, tàu khảo sát địa chất Hải dương 8 vẫn đang quanh quẩn ở vùngbiển mà Malaysia khoan tìm dầu khí Hai tàu chiến Mỹ, gồm cả tàu chở trực thăng USSAmerica, một tuần dương hạm và một khu trục hạm, cũng hiện diện ở khu vực
Quốc tế cần lên tiếng
Trang The Economic Times của Ấn Độ ngày 21/4 đăng bài khuyến nghị cộng đồng
quốc tế nên xem xét ủng hộ việc Việt Nam gửi công hàm tới LHQ liên quan tới các hành
Trang 11động gần đây của Trung Quốc ở Biển Đông và dựa vào luật pháp quốc tế, trong đó cóUNCLOS 1982, để phản đối Bắc Kinh lập các đơn vị hành chính mới trong khu vực này.
Theo bài báo, Trung Quốc tuyên bố thành lập hai quận mới ở thành phố Tam Sathuộc tỉnh Hải Nam trong khi phớt lờ yêu sách của các bên trong khu vực Hành động củaBắc Kinh vi phạm các quy tắc của UNCLOS, chuẩn mực và luật pháp quốc tế Ấn Độ, đốitác chiến lược của Việt Nam cần lên tiếng phản đối hành động của Trung Quốc Mọi quốcgia phải tôn trọng luật pháp quốc tế, tự do hàng hải và hàng không tại vùng biển này
Luật pháp quốc tế phải là cơ sở để phân tích yếu tố pháp lý của quần đảo Trường Sa
và Hoàng Sa Cần có sự đoàn kết, thống nhất trong ASEAN và tăng cường hợp tác, traođổi quan điểm về vấn đề Biển Đông, bao gồm cả quan điểm được đánh giá cao củaPhilippines về diễn biến tại Biển Đông thời gian gần đây Philippines cũng bày tỏ quanngại về vụ tàu Trung Quốc đâm chìm tàu cá Việt Nam và nhấn mạnh cần tránh những sự
cố như vậy tái diễn vì điều này gây phương hại cho quan hệ ASEAN - Trung Quốc
“Vạc dầu đã sôi”: Đối đầu giữa Việt Nam và Trung Quốc
TTXVN (Hong Kong) - Trong bối cảnh Trung Quốc ngày càng hung hăng, ngang
ngược và có những động thái mới ở Biển Đông, ngày 20/4, Tạp chí Sáng kiến Minh bạchhàng hải châu Á thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) của Mỹ đăng
bài viết “Vạc dầu đã sôi: Đối đầu giữa Việt Nam và Trung Quốc” của Tiến sĩ Nguyễn
Thành Trung, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu quốc tế, Đại học Quốc gia TP.HCM, nhấnmạnh:
Việt Nam đã chính thức phản đối Trung Quốc, buộc tội lực lượng chức năng nướcnày đánh chìm một tàu cá Việt Nam ở vùng biển thuộc quần đảo Hoàng Sa Người phátngôn Cảnh sát biển Trung Quốc biện hộ rằng tàu cá Việt Nam chìm sau khi đâm vào mạntàu của Cảnh sát biển Trung Quốc, đồng thời cảnh báo rằng phía Trung Quốc sẽ có nhữnghành động kiểm soát chặt hơn các hoạt động đánh cá nằm trong “đường 9 đoạn” bao trùmgần hết Biển Đông
Bắc Kinh hẳn đã nghĩ rằng vụ đánh chìm tàu cá này sẽ làm các nước láng giềngquanh Biển Đông không kịp phòng bị gì, nhưng nó đã tạo ra tác động lớn hơn những gìchính phủ nước này dự đoán Việc đâm chìm tàu cá Việt Nam đã dẫn đến một loạt phảnứng đáng chú ý của những quốc gia khác trên Biển Đông thay vì mục đích ban đầu củaTrung Quốc là đuổi những ngư dân đánh cá ra khỏi vùng biển quần đảo Hoàng Sa Ngày6/4, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Morgan Ortagus đã miêu tả việc này là “nước đimới nhất của Trung Quốc trong một chuỗi những hành động lâu dài nhằm củng cố các yêusách hàng hải bất hợp pháp và gây bất lợi cho những quốc gia láng giềng trên Biển Đông”
Ba ngày sau, Bộ Quốc phòng Mỹ tiếp tục chỉ trích Trung Quốc gay gắt vì đã đâm chìm tàu
cá Việt Nam và khẳng định lại tầm nhìn của Mỹ về một khu vực Ấn Độ Dương - TháiBình Dương tự do và rộng mở Việc Trung Quốc có những hành vi bắt nạt Việt Nam vẫnthu hút được sự chú ý của Lưỡng viện Mỹ ngay cả khi nước này đang phải dốc sức chốngchọi với dịch bệnh toàn cầu COVID-19
Trang 12Sự ép buộc của Trung Quốc cũng đã vô tình góp phần củng cố thêm sự đoàn kếtgiữa những nước nhỏ đang có tranh chấp chủ quyền ở Biển Đông Bộ Ngoại giaoPhilippines bày tỏ sự ủng hộ đối với Việt Nam, nói rằng “niềm tin vào tình bạn của chúngtôi đã mất mát sau những trải nghiệm tương tự và niềm tin này đã được củng cố lại sauhành động nhân đạo từ phía Việt Nam khi trực tiếp giải cứu mạng sống ngư dânPhilippines” Phát biểu này nhắc lại vụ ngư dân Philippines cũng từng bị tàu Trung Quốcđâm chìm và bỏ lại 22 thủy thủ đoàn trong tuyệt vọng trước khi một tàu cá Việt Nam đếncứu họ Thông điệp này càng đáng chú ý hơn khi liên hệ đến sự gần gũi trong mấy nămqua giữa Tổng thống Philippines Duterte và nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình.
Đây không phải lần đầu tiên Việt Nam cáo buộc tàu Trung Quốc đánh chìm tàu cánước mình ở Biển Đông Vụ việc đầu tiên gây nguy hiểm đến tính mạng của công dân ViệtNam từng xảy ra vào năm 2013 khi Trung Quốc chuyển từ hành động đuổi tàu cá ViệtNam ra khỏi vùng biển do Trung Quốc kiểm soát sang hành động phá hoại Những chiếctàu hiện đại của Trung Quốc có thể phá hủy tàu cá Việt Nam một cách dễ dàng, và trongmột số vụ việc, tàu nước này đã đánh lật tàu cá và để lại ngư dân Việt Nam ngụp lặn trênbiển Vào cuối tháng 5/2014, trong bối cảnh Hà Nội đang phản đối mạnh mẽ việc TrungQuốc đặt giàn khoan Hải Dương 981 ở vùng biển tranh chấp thì một tàu cá Việt Nam đã bịtàu phía Trung Quốc đánh chìm ở Biển Đông Thủy thủ đoàn của tàu này may mắn đượctàu cá khác của Việt Nam cứu sống Dần dần, việc đánh chìm và giam giữ ngư dân khuvực Biển Đông đã trở thành một hành vi quen thuộc của Cảnh sát biển và các tàu hải cảnhTrung Quốc
Bắc Kinh đã chọn thời điểm hoàn hảo để thực hiện hành động đánh chìm tàu cá mớiđây nhằm “ra mặt” với Hà Nội rằng Trung Quốc không hài lòng với những biểu hiện gầnđây của Việt Nam Ngày 5/3, tàu sân bay Mỹ USS Theodore Roosevelt và đoàn tàu hộtống đã đến thăm Việt Nam, đánh dấu 25 năm bình thường hóa quan hệ giữa hai nước.Những dấu hiệu cho thấy sự củng cố về mặt quốc phòng Việt – Mỹ đã khiến Bắc Kinh khóchịu bởi nó có thể làm ảnh hưởng đến tham vọng bá quyền của Trung Quốc ở Biển Đông
Vụ đánh chìm tàu cá xảy ra 3 ngày sau khi Việt Nam gửi công hàm ngoại giao lên LHQ,phản đối lập trường của Trung Quốc ở Biển Đông và khẳng định lại chủ quyền biển củaViệt Nam
Rất có thể Trung Quốc đã lợi dụng bối cảnh dịch bệnh COVID-19 như một cơ hộihiếm có để tiến xa hơn tham vọng về chủ quyền của nước này Bộ Ngoại giao Mỹ đã kêugọi Trung Quốc “ngừng lợi dụng sự phân tâm và mẫn cảm của các nước khác để triển khaicác yêu sách phi pháp ở Biển Đông” Sức mạnh của lực lượng Hải quân Mỹ đang bị ảnhhưởng nặng nề bởi dịch bệnh Tàu sân bay Theodore Roosevelt đang neo đậu ở đảo Guam
để ngăn sự lây lan dịch bệnh giữa các thủy thủ đoàn, trong khi hai tàu sân bay khác là USSNimitz và USS Ronald Reagan cũng đang trong quá trình xử lý dịch bệnh Giữa lúc Mỹtạm thời rút bớt sự hiện diện ở khu vực Biển Đông, tàu khảo sát Hải Dương 8 của TrungQuốc đã đi qua Vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Việt Nam vào ngày 14/4 nhằm khảo sátkhu vực thềm lục địa đang tranh chấp giữa Việt Nam và Malaysia Ngoài ra, Hải quân
Trang 13Trung Quốc cũng xác nhận tàu sân bay đầu tiên và tàu hỗ trợ Type 901 của nước này đã tổchức các cuộc tập trận ở eo biển Miyaki, eo biển Ba Sĩ phía Nam Đài Loan và cả ở BiểnĐông.
Những hành động khiêu khích của Trung Quốc có thể sẽ lại làm rộ phong trào “bàiTrung” đã được Việt Nam kiểm soát khá tốt từ những cuộc biểu tình dữ dội vào năm 2014.Trên Facebook - mạng xã hội phổ biến nhất tại Việt Nam - đã nổ ra những làn sóng phảnbác những biện hộ phi lý của phía Trung Quốc liên quan vụ tàu nước này đâm chìm tàu cáViệt Nam Nếu Trung Quốc tiếp tục những hành vi bắt nạt trên Biển Đông, phong trào “bàiHoa” ở Việt Nam sẽ tăng cao và gây sức ép lớn cho chính phủ Việt Nam về việc điềuchỉnh chính sách đối ngoại tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng Cộng sảnViệt Nam diễn ra vào đầu năm 2021 Giữa lúc dịch bệnh COVID-19 đang bùng phát mạnhtrên toàn cầu, có thể nói, ở một mức độ nào đó, Trung Quốc đã thất bại trong chính sách
“ngoại giao khẩu trang” và hành động khoe khoang quyền lực của nước này trên BiểnĐông có thể là nỗ lực đánh bóng lại hình ảnh của chính phủ với người dân trong nước Dùsao, hành động này cũng đe dọa đến trạng thái ổn định, thịnh vượng của khu vực và rất cóthể sẽ “đổ thêm dầu vào lửa” cho sự chống trả cứng rắn hơn từ các nước Đông Nam Á cótranh chấp chủ quyền ở Biển Đông
Tàu chiến Mỹ hoạt động tại Biển Đông
TTXVN (Reuters, Philstar.com) - Ngày 21/4, Hải quân Mỹ cho biết hai tàu chiến
Mỹ đang hoạt động trên Biển Hoa Nam (Biển Đông) Theo 3 nguồn tin an ninh trong khuvực, các tàu này hoạt động gần khu vực đối đầu giữa Trung Quốc và Malaysia
Người phát ngôn Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương Nicole Schwegmancho biết tàu tấn công đổ bộ USS America và tàu tuần dương mang tên lửa dẫn đường USSBunker Hill đã được điều động và đang hoạt động trên Biển Đông
Bà Schwegman viết trong email gửi hãng tin Reuters rằng: “Thông qua sự hiện
diện và hoạt động liên tục của chúng tôi ở Biển Đông, chúng tôi đang thúc đẩy tự do hànghải và hàng không, và các nguyên tắc quốc tế làm nền tảng cho an ninh và thịnh vượngcủa khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương Mỹ ủng hộ nỗ lực của các đồng minh và đốitác trong việc xác định các lợi ích kinh tế của chính họ”
Chuẩn đô đốc Fred Kacher, chỉ huy Nhóm tấn công viễn chinh của tàu USS
America, phát biểu với Reuters rằng lực lượng của ông đã tương tác với lực lượng hải
quân Trung Quốc tại Biển Đông trong tuần này: “Tất cả các tương tác của chúng tôi với
họ được thực hiện an toàn và chuyên nghiệp”.
Bà Schwegman không tiết lộ vị trí chính xác của các tàu chiến Mỹ hiện nay nhưngcác nguồn tin an ninh giấu tên cho biết hai chiến hạm này đang hoạt động gần tàu Hảidương 8 và tàu khoan thăm dò West Capella do Petronas vận hành Khu vực này gần vùngbiển mà cả Việt Nam và Malaysia tuyên bố chủ quyền Trung Quốc cũng tuyên bố chủquyền tại đó, qua cái gọi là “đường 9 đoạn” bành trướng trên Biển Đông
Trang 14Tập đoàn Petronas và Bộ Ngoại giao Malaysia chưa trả lời trước yêu cầu bình luận.Các hoạt động mà tàu khảo sát địa chất của Trung Quốc tiến hành trong tháng này diễn ratrong bối cảnh Bắc Kinh tăng cường ngoại giao thời COVID-19, quyên góp lượng lớnthiết bị y tế và viện trợ cho các nước Đông Nam Á Một nhóm chuyên gia y tế Trung Quốc
đã tới Malaysia trong tuần này, nơi đã ghi nhận hơn 5.400 ca mắc COVID-19
Mỹ đã cáo buộc Trung Quốc lợi dụng sự xao lãng ở khu vực trong đại dịchCOVID-19 để thúc đẩy sự hiện diện ở Biển Đông Ngày 19/4, Việt Nam đã bày tỏ phảnđối sau khi Trung Quốc thành lập hai quận trên quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa CựuNgoại trưởng Philippines Albert del Rosario ngày 20/4 cũng cho rằng chính phủPhilippines nên phản đối hành động này của Trung Quốc Ông khẳng định rằng TrungQuốc đang tiếp tục theo đuổi các tuyên bố phi pháp và bành trướng trên Biển Đông để gâytổn hại tới Philippines, các nước ASEAN và cộng đồng quốc tế
Tàu chiến Mỹ-Australia tập trận ở Biển Đông
TTXVN (Sydney) - Theo đài ABC của Australia, trong một thông báo trên tài
khoản Twitter sáng 22/4, hải quân Mỹ xác nhận 3 tàu chiến của Mỹ đã đi qua Biển Đông
"để hỗ trợ an ninh và ổn định ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương"
Bộ Quốc phòng Australia cũng xác nhận, "trong vài ngày qua", tàu khu trục lớpANZAC của nước này đã tập trận cùng với các tàu Mỹ khi đi qua khu vực tranh chấp
Theo người phát ngôn Bộ Quốc phòng Australia, tàu HMAS Parramatta đã tiếnhành các hoạt động mở rộng trong khu vực Nam Á và Đông Nam Á trong hai tháng qua đểgiúp “củng cố sự ổn định và an ninh của khu vực"
Trong các cuộc tập trận, các tàu đã thực hành khả năng tương tác giữa hải quânAustralia và Mỹ, bao gồm tiếp tế vật tư, hoạt động hàng không, hàng hải và liên lạc trênbiển
Theo các chuyên gia quốc phòng Australia, sự tham gia của Australia vào các cuộctập trận quân sự cùng với Mỹ đã được lên kế hoạch từ nhiều tháng trước, các cuộc diễn tập
đã diễn ra vào thời điểm quan trọng khi các quốc gia khác bày tỏ mối lo ngại ngày càngtăng trước sự gia tăng ảnh hưởng của Trung Quốc trong khu vực
Bất chấp sự bùng phát của đại dịch COVID-19 trong tháng 1/2020, Australia đãluôn theo dõi chặt chẽ việc Bắc Kinh tăng cường các hoạt động ở Biển Đông, vùng biểnrất quan trọng về mặt chiến lược Bộ Quốc phòng Australia cũng khẳng định nước này đãduy trì một chương trình hợp tác mạnh mẽ với các nước trong và xung quanh Biển Đôngtrong nhiều thập kỷ qua
III CÁC VẤN ĐỀ QUỐC TẾ
ĐÔNG NAM Á ASEAN vật lộn với hai mối đe dọa: Biển Đông và COVID-19
Trang 15TTXVN (The diplomat) - Trong bối cảnh các nước trên thế giới phải đương đầu
với đại dịch COVID-19, chính phủ các nước Đông Nam Á không những phải vật lộn đốiphó với đại dịch mà còn phải đối phó với những mối đe dọa vốn tồn tại dai dẳng trên mặttrận hàng hải
Những mối đe dọa mà đại dịch COVID-19 gây ra đối với thủy thủ, ngư dân và tàuthuyền đã gia tăng mạnh khi các quốc gia Đông Nam Á vừa phải đối phó với các mối đedọa phi truyền thống như di dân bất hợp pháp dọc lãnh hải của các nước này, vừa phải duytrì chủ quyền đối với vùng lãnh hải của mình Ví dụ, gần đây Hải quân Hoàng giaMalaysia, Không quân Hoàng gia Malaysia cùng Cơ quan Thực thi Hàng hải Malaysia đãphải ngăn chặn một tàu chở hơn 250 người tị nạn Rohingya khi họ tìm cách neo đậu tạihuyện đảo Langkawi của Malaysia
Trên mặt trận khác, những cuộc đối đầu nghiêm trọng đang leo thang ở Biển Đônggiữa Trung Quốc và một số quốc gia khác gồm Malaysia, Philippines, Việt Nam vàBrunei Những diễn biến mới này nổi lên ở Biển Đông từ đầu năm 2020, trùng với thờiđiểm đại dịch COVID-19 bắt đầu bùng phát Mặc dù không rõ có phải Trung Quốc đanglợi dụng tình hình dịch bệnh để tăng cường hành động ở vùng biển tranh chấp này haykhông, song một điều rõ ràng là không có một tình cảnh khó khăn và thách thức nào có thểkhiến giới chức Bắc Kinh xao nhãng những hành động hung hăng ở Biển Đông Ai có thểngờ được rằng một đất nước là tâm dịch lại vẫn có thể đẩy mạnh các hoạt động triển khaitàu thuyền dồn dập nhằm duy trì những lợi ích hàng hải cũng như những tuyên bố chủquyền ở vùng lãnh hải xa xôi này? Suy cho cùng, Trung Quốc đã tiến một bước xa ở BiểnĐông, đủ để nước này không phải đối mặt với những mối đe dọa hiện hữu như làn sóng di
cư bất hợp pháp, khủng bố, cướp biển và ô nhiễm môi trường biển, như những gì mà cácnước Đông Nam Á khác cũng có tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông phải đối mặt ViệcTrung Quốc điều lực lượng tàu chấp pháp xâm nhập EEZ của nước khác vào những thờiđiểm cam go này cho thấy quan điểm không nhượng bộ và cách hành xử “bắt nạt” của BắcKinh đối với các nước khác bất chấp quá trình đàm phán về Bộ Quy tắc ưng xử ở BiểnĐông (COC) vẫn đang diễn ra
Theo tác giả bài viết, có một số yếu tố khiến Bắc Kinh hoạt động mạnh bạo hơn ởBiển Đông thời gian gần đây Chuyến thăm của tàu sân bay Mỹ USS Theodore Roosevelttới Việt Nam làm dấy lên nghi ngại rằng Washington và Hà Nội đang tăng cường quan hệquân sự trong bối cảnh Việt Nam nắm giữ cương vị Chủ tịch ASEAN năm 2020 Các yếu
tố khác kích động hành động của Bắc Kinh có thể bắt nguồn từ việc suy giảm mối quan hệđồng minh Mỹ-Philippines sau khi Manila tuyên bố chấm dứt Hiệp định lực lượng thămviếng (VFA) kéo dài hơn 2 thập kỷ với Mỹ Động thái này của Manila có thể khiến BắcKinh ngang ngược hơn trong việc thúc đẩy những tham vọng hàng hải của mình trong khuvực
Ngoài những hành động của tàu thuyền Trung Quốc tại vùng biển tranh chấp nóitrên, một diễn biến khác liên quan đến mặt trận này là việc Bắc Kinh tiến hành một chiếndịch mới mang biệt danh “Biển Xanh 2020” Nội dung của chiến dịch này không nhiều,
Trang 16song theo báo chí Trung Quốc, chiến dịch này, vốn do lực lượng hải cảnh Trung Quốc khởixướng, chủ yếu nhằm bảo vệ môi trường biển và sẽ kéo dài từ ngày 1/4-30/11/2020 Tuynhiên, các hoạt động của lực lượng chấp pháp trong khuôn khổ chiến dịch này sẽ nhằmvào “những hành động vi phạm” luật pháp Trung Quốc trong những lĩnh vực như khaithác dầu khí, xây dựng gần bờ cũng như các hoạt động khai thác cát và khoáng sản biển.
Nhìn từ góc độ căng thẳng ở Biển Đông, người ta có thể đoán rằng “Biển Xanh2020” cũng sẽ nhắm vào các nước Đông Nam Á khác cũng có tuyên bố chủ quyền ở vùngbiển này, và chiến dịch này được lợi dụng như một cái cớ để các lực lượng chấp phápTrung Quốc tiến hành các hoạt động phi pháp ở những vùng lãnh hải do các nước ĐôngNam Á khác tuyên bố chủ quyền, bao gồm Malaysia
Trong bối cảnh phải đối phó với đại dịch COVID-19, phần lớn các nước đặt ưu tiêncho việc đảm bảo cung ứng các dịch vụ thiết yếu như an ninh y tế, ngăn chặn nguy cơ suythoái kinh tế quy mô lớn, duy trì chuỗi cung ứng toàn cầu, theo dõi các hoạt động di cưxuyên lãnh hải bất hợp pháp và các mối đe dọa khác Vào thời điểm cam go này, thật đángbuồn là những nguồn tài nguyên sẵn có và hạn hẹp lại bị chuyển sang cho những nỗ lựcngăn chặn hoạt động xâm nhập biển cũng như ngăn chặn những mưu đồ đòi hỏi chủ quyền
ở những vùng lãnh hải có tuyên bố chủ quyền chồng lấn
Điều đáng ngại là một quốc gia nào đó sẽ lợi dụng sự phân tâm vì dịch bệnh vànhững khó khăn của các nước láng giềng để củng cố vị thế ở Biển Đông Chắc chắn,những sức ép kiểu như vậy cần phải được đáp trả bằng những hành động tập thể và kiênquyết thông qua các cơ chế hiện hành của các nước liên quan Có lẽ, ASEAN cần dẫn dắtmột sự phản kháng khác nhằm lên án những hành động o ép và quấy nhiễu như vậy, nhất
là khi hai bên đã đưa ra những cam kết tiến tới hoàn thiện COC
Malaysia tỏ ra cứng rắn trong những vấn đề liên quan Biển Đông và trong việc thiếtlập đường hướng cũng như những ưu tiên chính sách đối ngoại của mình, đặc biệt lànhững vấn đề liên quan đến chủ quyền, độc lập và toàn vẹn lãnh thổ Quân đội và các cơquan chấp pháp của Malaysia hết sức cảnh giác trong công tác bảo vệ những lợi ích củađất nước thông qua các hoạt động tuần tra và giám sát thường xuyên do hải quân, khôngquân và cơ quan thực thi hàng hải của Malaysia tiến hành Trong khi đó, ASEAN và TrungQuốc cần duy trì cam kết của mình với tinh thần hợp tác và tránh những hành động có thểgây ra thêm nhiều rủi ro, nhất là vào thời điểm các nước cần hợp tác với nhau để vượt quacuộc khủng hoảng toàn cầu do đại dịch COVID-19 gây ra
Tầm nhìn Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương: Lăng kính mới cho ASEAN
TTXVN (eastasiaforum.org) - Khi căng thẳng và rối loạn địa chính trị Mỹ-Trung
gia tăng, nhiều người ở châu Á-Thái Bình Dương đã nhìn vào cách Hiệp hội các quốc giaĐông Nam Á (ASEAN) ứng phó để duy trì sự thống nhất, tính trung tâm và sự liên quan.Báo cáo “Tầm nhìn ASEAN về Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương” (AOIP) là một phản ứngtrước sự cạnh tranh gia tăng giữa các cường quốc cũng như một lăng kính cho các ưu tiêncủa ASEAN trong tương lai