Số 037/TKNB QT Thứ Sáu, ngày 28/02/2020 TIN THAM KHẢO NỘI BỘ (Phần Quốc tế) I NHẬN ĐỊNH VÀ BÌNH LUẬN VỀ VIỆT NAM Việt Nam sẽ lãnh đạo ASEAN trong hội nghị thượng đỉnh đặc biệt Mỹ ASEAN Theo đài VOA đê[.]
Trang 1Số 037/TKNB-QT Thứ Sáu, ngày 28/02/2020
TIN THAM KHẢO NỘI BỘ
(Phần Quốc tế)
I NHẬN ĐỊNH VÀ BÌNH LUẬN VỀ VIỆT NAM
Việt Nam sẽ lãnh đạo ASEAN trong hội nghị thượng đỉnh đặc biệt Mỹ - ASEAN
Theo đài VOA đêm 27/2, Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc, với tư cách là
Chủ tịch ASEAN năm 2020, nhiều khả năng sẽ gặp Tổng thống Mỹ Donald Trump vàotháng tới khi Mỹ và 10 quốc gia ASEAN đang lên kế hoạch tổ chức Hội nghị thượng đỉnhđặc biệt vào ngày 14/3 tại thành phố Las Vegas Ông Alexander Feldman, Chủ tịch kiêm
Giám đốc điều hành Hội đồng Thương mại Mỹ-ASEAN, cho biết trong một bản tin: “Việt
Nam sẽ lãnh đạo các nước ASEAN trong Hội nghị thượng đỉnh đặc biệt Mỹ - ASEAN vào giữa tháng 3”.
Các cuộc gặp song phương giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và các nhà lãnh đạoASEAN cũng đang được lên kế hoạch
Trang Nikkei dẫn các nguồn tin ngoại giao cho biết lãnh đạo 5 nước gồm Việt Nam,
Lào, Singapore, Campuchia và Thái Lan xác nhận sẽ tham dự Hội nghị cấp cao Las Vegas
Tháng 11/2019, tại Hội nghị cấp cao ASEAN ở Thái Lan, Thủ tướng Việt NamNguyễn Xuân Phúc nói rằng trên cương vị nước Chủ tịch ASEAN 2020, Việt Nam cam kếtủng hộ và sẽ thúc đẩy quan hệ giữa ASEAN và Mỹ
Theo The Diplomat, bức thư mời của Tổng thống Trump gửi các nhà lãnh đạo
ASEAN mà Cố vấn an ninh Nhà Trắng Robert O’Brien đọc trong cuộc họp ngày4/11/2019 ở Thái Lan nói rằng Hội nghị thượng đỉnh đặc biệt sắp tới sẽ là “một cơ hội thậttốt” để Mỹ và ASEAN “mở rộng và tăng cường hợp tác trên các vấn đề có tầm quan trọng
to lớn”
Trang Nikkei dẫn một nguồn tin cho biết chính quyền của Tổng thống Trump sẽ
thảo luận về các dự án phát triển con người, trong bối cảnh có tin rằng các vấn đề an ninh
và Biển Đông cũng sẽ là một trong những chủ đề sẽ được bàn thảo tại Hội nghị lần này
Tại cuộc họp đầu tiên năm 2020 của Ủy ban ASEAN ở thủ đô Washington hôm24/2, Đại sứ Việt Nam tại Mỹ Hà Kim Ngọc và các đại sứ ASEAN khác đã thảo luận việcchuẩn bị cho Hội nghị thượng đỉnh đặc biệt ASEAN-Mỹ tại Las Vegas vào tháng 3 tới
THÔNG TẤN XÃ VIỆT NAM Vietnam News Agency (VNA)
Trụ sở : 5 Lý Thường Kiệt - Hà Nội, Việt Nam
Tel: (84-4) 38255443; Fax (84-4) 38252984; E-mail: btk@vnanet.vn;
http://news.vnanet.vn
Trang 2Việt Nam đưa số phận của sông Mekong vào chương trình nghị sự của ASEAN
TTXVN (Tokyo) - Trong bài viết có tiêu đề “Việt Nam đưa số phận của sông
Mekong vào chương trình nghị sự của ASEAN” phát ngày 26/2, tờ Nikkei Asia Review
cho biết trong một động thái thể hiện chính sách ngoại giao xanh, Việt Nam đang chútrọng nhiều hơn vào những vấn đề địa chính trị liên quan tới sông Mekong - nguồn cungcấp nước lớn nhất ở Đông Nam Á - trong bối cảnh mực nước trên con sông này đã giảmxuống mức thấp kỷ lục do tình trạng hạn hán nghiêm trọng và sự xuất hiện của hàng loạtđập thủy điện lớn trên dòng sông này
Hà Nội đã biểu lộ ý định nêu vấn đề này ra Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á(ASEAN) trong năm 2020 với tư cách Chủ tịch ASEAN Với việc đưa các vấn đề liênquan tới sông Mekong - con sông đi qua 5 nước thành viên ASEAN và Trung Quốc - vàochương trình nghị sự của khối này, Việt Nam đang biến một vấn đề của một tiểu vùngthành một vấn đề lớn hơn mang tầm quốc tế
Cho đến thời điểm này, ASEAN vẫn hạn chế can thiệp chính trị vào các tuyến hànghải liên quốc gia có liên quan đến Biển Đông Các nước ASEAN nằm trên lưu vực sôngMekong - con sông có chiều dài 4.600km chảy từ cao nguyên Tây Tạng của Trung Quốctới đồng bằng sông Cửu Long của Việt Nam - gồm Campuchia, Lào, Myanmar, Thái Lan
và Việt Nam Lưu vực sông Mekong đóng vai trò như vựa lúa gạo cho cả khu vực ĐôngNam Á
Theo các nguồn tin từ Chính phủ Việt Nam, số phận của sông Mekong sẽ được đưa
ra bàn thảo khi Việt Nam đăng cai tổ chức Hội nghị Bộ trưởng ASEAN vào mùa Hè nămnay Dự thảo của một văn bản chính thức của Đối thoại Chính sách ASEAN+ về phát triểnlưu vực sông Mekong có đoạn: “Sự phát triển bền vững và kết nối sông Mekong đã trởthành một vấn đề quan trọng cho ASEAN và ngoài ASEAN ASEAN cần đóng vai trò lớnhơn trong việc phát triển tiểu vùng sông Mekong, đồng thời tăng cường vai trò trung tâmtiểu vùng trong cấu trúc của khu vực”
Động thái của Việt Nam nhằm kiềm chế sự thống trị đang gia tăng của Trung Quốcđối với con sông này đang nhận được sự ủng hộ của nhiều phía Pou Sothirak, cựu Bộtrưởng Năng lượng của Campuchia và hiện là Giám đốc Điều hành Viện Hợp tác và Hòa
bình Campuchia, nói: “Việt Nam là một nước thay đổi cuộc chơi Việt Nam đang cực kỳ
quan ngại về sự khai thác thủy điện đang gia tăng trên sông Mekong trong những năm gần đây bởi những nước ở thượng lưu”.
Nỗ lực của Hà Nội về vấn đề này diễn ra sau khi những chỉ trích ngoại giao hiếmthấy của Thái Lan đối với Trung Quốc vào đầu tháng này về việc Bắc Kinh thể hiện sứcmạnh kinh tế đối với khu vực hạ lưu sông Mekong Chính quyền thân quân đội của Thủtướng Prayuth Chan-ocha đã bãi bỏ kế hoạch phá hủy một rải đá trên sông Mekong củaTrung Quốc, qua đó bác bỏ yêu sách của Bắc Kinh về việc tăng độ sâu của vùng nước
Trang 3nông trên sông Mekong tại đoạn nằm giữa biên giới Thái Lan và Lào để cho phép các tàuchở hàng cỡ lớn qua lại.
Tuyến vận tải đường sông này, vốn được thông qua vào năm 2000 bởi các nước Lào,Myanmar và Thái Lan, được hình thành để thúc đẩy hoạt động thương mại giữa tỉnh VânNam của Trung Quốc và Lào - quốc gia duy nhất ở Đông Nam Á không giáp biển Kếhoạch của Trung Quốc cũng kêu gọi tăng độ sâu sông Mekong để cho phép các tàu chởhàng có trọng tải 500 tấn qua lại giữa khu vực thượng lưu và hạ lưu của con sông nàyquanh năm Tại thời điểm hiện nay, có khoảng 3.500 tàu có trọng tải từ 80 đến 250 tấn đilại trên sông này chỉ trong mùa mưa
Các nhà môi trường khu vực đã vận động hành lang chống lại kế hoạch trên với lý
do nỗ lực của Bắc Kinh nhằm khai thác tiềm năng thương mại của sông Mekong gây hạicho các giá trị môi trường và xã hội Pianporn Deetes, Giám đốc phụ trách Thái Lan của tổ
chức về môi trường toàn cầu International Rivers, nói: “Kế hoạch của Trung Quốc được
soạn thảo để biến một phần sông Mekong chỉ cho hoạt động vận tải thương mại và biến sông Mekong thành con sông chỉ phục vụ cho một mục đích duy nhất Những người sống phụ thuộc vào sông Mekong như đánh bắt cá, thả bè và kéo lưới sẽ không còn kế sinh nhai”.
Động thái của Việt Nam diễn ra trong bối cảnh khu vực này đang đối mặt với mộttrong những đợt hạn hán tồi tệ nhất Đợt hạn hán này bắt đầu từ tháng 6 năm ngoái, khilượng mưa vào thời điểm bắt đầu mùa mưa thấp hơn so với mức trung bình, và kéo dài chođến mùa khô hiện nay Tình hình hiện tại đang đe dọa cuộc sống của hơn 60 triệu ngườisống nhờ vào các hoạt động đánh bắt cá, nông nghiệp và vận tải trên sông Mekong và cácnhánh sông nhỏ nối với sông Mekong
Sự tức giận của người dân đang nhằm vào Trung Quốc, bởi vì, Bắc Kinh đã xâydựng hàng loạt đập thủy điện trên sông Lancang (Lan Thương) theo cách gọi của ngườiTrung Quốc đối với phần thượng lưu của sông Mekong chảy qua nước này Brian Eyler,tác giả của cuốn sách “Những ngày cuối của con sông Mekong hùng vĩ”, cho biết 11 đậpthủy điện đang kiểm soát lượng nước chảy xuống khu vực hạ lưu sông Mekong trong mùakhô bởi vì, đóng góp của Trung Quốc vào lưu lượng nước trên sông Mekong trong giaiđoạn này chỉ là 50%
Các đập thủy điện ở 5 nước ASEAN cũng đang khiến cảnh ngộ của những cộngđồng địa phương trở nên tồi tệ hơn Lào - quốc gia nghèo nhất khu vực và là một đồngminh của Trung Quốc - là nước tích cực nhất với khoảng 65 đập thủy điện đã được hoànthành trong bối cảnh nước này muốn trở thành “nguồn cung cấp năng lượng cho ĐôngNam Á” bằng cách xuất khẩu điện từ các nhà máy thủy điện Eyler ước tính có 103 đậpthủy điện đã được xây dựng và 65 con đập khác đang được xây dựng dọc theo sôngLancang-Mekong
Ngoài ra, cũng có những tổn hại khác Tuần trước, Fitch Solutions Macro Research,một tổ chức nghiên cứu về kinh tế thuộc Fitch Ratings, cảnh báo sự gia tăng của các dự ánthủy điện sẽ tác động tới an ninh lương thực của khu vực này Theo báo cáo của Fitch
Trang 4Solutions Macro Research, điều này có thể khiến các nền kinh tế này ngày càng phụ thuộcvào Trung Quốc về lương thực nhập khẩu để bù đắp cho sự thiếu hụt trong dài hạn vàkhiến những nước này trở nên dễ tổn thương hơn trước ảnh hưởng của Trung Quốc”.
Có vẻ như Bắc Kinh đã biết về sự chỉ trích này Trong cuộc họp gần đây của sángkiến Hợp tác Lancang-Mekong (LMC) do Trung Quốc khởi xướng, với sự tham gia của 5nước ASEAN nằm dọc theo sông Mekong, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc VươngNghị đã cam kết với những người đồng cấp của mình rằng Trung Quốc sẽ xả thêm nước từcác đập thủy điện của mình để “giúp các nước sông Mekong giảm thiểu tình trạng hạnhán
Tuy nhiên, các chuyên gia phân tích đang đặt câu hỏi về chính sách ngoại giao nướccủa Trung Quốc Carl Middleton, Phó Giám đốc Trung tâm Phát triển Xã hội của Đại học
Chulalongkorn của Thái Lan, nói: “cho dù Trung Quốc vẫn lý luận rằng một trong những
lợi ích của LMC là nó có thể giảm thiểu hạn hán bằng việc điều hành các con đập nhưng
rõ ràng là chỉ có các giải pháp hạ tầng không phải là lời giải” cho vấn đề này.
Goole, Microsoft sẽ chuyển nhà máy sang Việt Nam vì virus SARS-CoV-2
TTXVN (Sputnik) – Trong cái rủi có cái may, khi Trung Quốc đang vật lộn với
dịch COVID-19, Google, Microsoft lại chuẩn bị đưa chuỗi sản xuất về Việt Nam do dịchvirus SARS-CoV-2 Nhiều khả năng, điện thoại Pixel và máy tính xách tay Surface “Made
in Vietnam” sẽ ra mắt vào năm 2020
Google, Microsoft sẽ chuyển sản xuất từ Trung Quốc sang Việt Nam
Theo Nikkei Asian Review, Google và Microsoft đang tăng cường nỗ lực chuyển
dịch các nhà máy sản xuất điện thoại, máy tính cá nhân và thiết bị điện tử từ Trung Quốcsang Đông Nam Á trong bối cảnh dịch virus SARS-CoV-2 ngày càng diễn biến phức tạp.Nhiều nguồn tin cho biết, các nhà máy mới sẽ được đặt tại Việt Nam và Thái Lan
Theo các nguồn thạo tin, Google đang chuẩn bị bắt đầu sản xuất dòng điện thoạithông minh giá rẻ mới nhất của mình - Pixel 4A - thông qua các đối tác ở miền Bắc ViệtNam ngay sau tháng 4 Công ty cũng có kế hoạch sản xuất dòng điện thoại thông minh thế
hệ tiếp theo - Pixel 5 - trong nửa cuối năm 2020 cũng tại Việt Nam
Cả Google và Microsoft đều đang đẩy mạnh sản xuất phần cứng như một phầntrong chiến lược của những gã khổng lồ internet, nhằm thu hút nhiều người dùng hơn vào
hệ sinh thái phần mềm và dịch vụ dựa trên đám mây của họ, điều mà những công ty này
hy vọng sẽ lần lượt mang lại cho mình một lợi thế vững chắc trong các công nghệ tươnglai như trí thông minh nhân tạo (AI)
Google là nhà sản xuất loa thông minh số 2 thế giới, sau Amazon Các dòngsmartphone Pixel của Google, mặc dù xếp thứ 6 trên thị trường Mỹ năm 2019, đã tăngtrưởng hơn 50% trên thị trường toàn cầu, đồng thời Google cũng yêu cầu một đối tác sảnxuất lâu năm hỗ trợ dây chuyền sản xuất ở Thái Lan cho các sản phẩm liên quan đến dự án
Trang 5“smart home” của mình, bao gồm cả loa thông minh kích hoạt bằng giọng nói như NestMini Các sản phẩm đầu tiên dự kiến sẽ được bán ra trong nửa đầu năm 2020.
Trong khi đó, Microsoft, bắt đầu thâm nhập vào thị trường phần cứng PC vào năm
2012, dự kiến sẽ bắt đầu sản xuất dòng máy tính Surface của mình, bao gồm cả máy tínhxách tay và máy tính để bàn, ở miền Bắc Việt Nam trong quý II năm nay
Giám đốc chuỗi cung ứng nói: “Lượng sản xuất tại Việt Nam ban đầu sẽ còn hạn
chế, nhưng sản lượng sẽ tăng và đây là hướng mà Microsoft mong muốn hướng tới”.
Cho đến nay, có thể nói hầu hết, nếu không phải tất cả, điện thoại thông minh củaGoogle và máy tính của Microsoft đang được sản xuất tại Trung Quốc Thương chiến Mỹ-Trung đã khiến nhiều ngành công nghiệp-đặc biệt là công nghệ-cân nhắc những rủi rotrong sự phụ thuộc quá mức vào Trung Quốc đối với sản xuất Dịch virus SARS-CoV-2chỉ làm gia tăng thêm mối lo ngại về việc tập trung sản xuất tại một quốc gia nhất định
Một Giám đốc chuỗi cung ứng cho rằng “dịch bệnh chắc chắn sẽ thúc đẩy các nhà
sản xuất thiết bị điện tử tiếp tục tìm kiếm khả năng sản xuất bên ngoài những địa phương
có cơ sở sản xuất hiệu quả nhất của Trung Quốc Không ai có thể bỏ qua rủi ro sau chuyện này Nó không chỉ là chi phí mà còn về tính liên tục trong quản lý chuỗi cung ứng”.
Dịch COVID-19 củng cố thêm quyết tâm chuyển về Việt Nam của Google, Microsoft
So với các thương hiệu công nghệ tập trung vào phần cứng như Apple, HP và Dell,các công ty Internet như Google và Microsoft có thể nhanh nhẹn hơn trong việc chuyểnsản xuất ra khỏi Trung Quốc, trung tâm sản xuất hàng điện tử lớn nhất thế giới
Nguồn tin trên cho biết “những thế lực mới tham gia vào thị trường phần cứng này
thực sự cảm thấy khủng hoảng trước cuộc xung đột thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc”.
Các công ty đã có kế hoạch chuyển sản xuất ra khỏi Trung Quốc ngay cả sau khiWashington và Bắc Kinh ký kết thỏa thuận thương mại giai đoạn đầu vào tháng 1 “Sựbùng phát của COVID-19 chỉ củng cố thêm quyết tâm của họ”
Google thậm chí còn yêu cầu các nhà cung cấp đánh giá tính khả thi và ý nghĩa chiphí để gỡ cài đặt một số thiết bị sản xuất và chuyển nó từ Trung Quốc sang Việt Namthông qua vận tải đường bộ, đường biển hoặc đường hàng không sau khi vi rút khiến các
cơ sở sản xuất không thể quay lại làm việc ngay trong tháng 2 Microsoft cũng đã khởiđộng kế hoạch sản xuất tại Việt Nam sớm hơn dự định trước khi dịch bệnh lan rộng, cácnguồn tin cho biết
Các nhà theo dõi thị trường cho biết, Google và Microsoft có một gánh nặng nhẹhơn nhiều so với các đối thủ nặng ký về phần cứng như Apple khi nói đến việc đa dạnghóa sản xuất để giảm rủi ro tập trung quá mức So với Apple, nơi bán gần 200 triệu điệnthoại thông minh mỗi năm, Google chỉ xuất xưởng 7 triệu chiếc vào năm 2019, theo dữliệu của IDC Toàn bộ dòng Surface của Microsoft đã xuất xưởng chỉ 6 triệu chiếc trêntoàn cầu vào năm ngoái, ít hơn nhiều so với 17 triệu của Apple
Trang 6Google đã bắt đầu nỗ lực chuyển dịch sản xuất một số sản phẩm ra khỏi TrungQuốc ngay từ năm ngoái Họ đã yêu cầu một đối tác của mình biến nhà máy Nokia cũ ởtỉnh Bắc Ninh thành nơi đảm trách việc sản xuất điện thoại Pixel, Nikkei cho biết.
Nikkei, một nhà máy khác ở tỉnh Vĩnh Phúc cũng được Google dùng làm nơi sảnxuất điện thoại thông minh Thông qua việc hợp tác với nhiều đối tác, Google cũng đãchuyển việc sản xuất máy chủ dữ liệu trung tâm sang Đài Loan vào năm ngoái và bắt đầusản xuất các sản phẩm “smart home” nhỏ hơn khác như bộ định tuyến internet Nest Wifitại Việt Nam vào cuối năm ngoái
Nhưng khi các nhà cung cấp thiết bị điện tử ở Trung Quốc đấu tranh để tiếp tục sảnxuất trong bối cảnh dịch COVID-19, các nỗ lực đa dạng hóa của Google và Microsoftcũng phải đối mặt với những thách thức vì nhiều bộ phận và vật liệu cần thiết cho lắp rápcuối cùng vẫn được sản xuất tại nước này
Joey Yen, nhà phân tích công nghệ tại Công ty nghiên cứu IDC, nói với Nikkei:
“Thật hợp lý khi các công ty như Google muốn tăng tốc độ đa dạng hóa sản xuất ngoài Trung Quốc trong bối cảnh dịch COVID-19 đang đe dọa, và khi cuộc chiến thương mại vẫn bất ổn Tuy nhiên, ngay cả khi quy trình lắp ráp cuối cùng nằm ngoài Trung Quốc, các nhà cung cấp vẫn cần vận chuyển một số linh kiện từ nước này Đó là vấn đề của hệ sinh thái chuỗi cung ứng, cần có thời gian để xây dựng lại”.
Chính phủ Việt Nam hồi đầu tháng 2 đã cách ly các công dân Trung Quốc và ngườinước ngoài có đi qua Trung Quốc trong 14 ngày qua để ngăn chặn sự lây lan của virus HàNội cũng đã đình chỉ các chuyến bay chở khách đến và đi từ Trung Quốc, cũng như tạmdừng vận chuyển hàng hóa giữa hai nước, đặt ra những thách thức mới cho các nhà cungcấp trong việc vận chuyển linh kiện đến Việt Nam
Theo Nikkei, Samsung Electronics, nhà sản xuất điện thoại thông minh lớn nhất thế
giới, đã vận hành chuỗi cung ứng điện thoại thông minh ở miền Bắc Việt Nam trong nhiềunăm, nhưng vẫn phụ thuộc vào một số linh kiện sản xuất tại Trung Quốc Công ty HànQuốc này thậm chí đã lên kế hoạch vận chuyển qua đường hàng không các linh kiện điện
tử cho điện thoại thông minh từ Trung Quốc đến Việt Nam, sau khi cửa khẩu biên giới củahai nước tạm thời bị đóng cửa để ngăn chặn sự lây lan dịch bệnh
Dịch COVID-19: Nguyên liệu các ngành sản xuất cạn kiệt, doanh nghiệp tìm nguồn ở đâu?
Theo đài RFA đêm 27/2, tại cuộc họp đánh giá tác động dịch bệnh COVID-19 đối
với sản xuất trong nước, Bộ Công thương Việt Nam loan báo nguyên liệu trong các ngànhđiện, điện tử và dệt may chỉ còn đủ cho sản xuất đến hết tháng 3/2020 Nguyên liệu dệtmay, da giày, túi xách cũng gặp tình trạng tương tự, nghĩa là chỉ đủ cho tháng 3 hay chậmlắm là đầu tháng 4, dẫn đến khả năng nhiều doanh nghiệp sẽ phải tạm dừng hoạt động
Giải thích về việc này, Bộ Công thương cho biết vì Trung Quốc là nước xuất khẩunguyên liệu lớn nhất cho các ngành công nghiệp trên thế giới, nay đang bị dịch bệnh
Trang 7COVID-19 hoành hành khiến các ngành sản xuất, vận tải, hậu cần, phân phối, dịch vụ quaViệt Nam nói riêng và thế giới nói chung đều bị tác động.
Bên cạnh đó, tình hình COVID-19 tại Hàn Quốc và Nhật Bản cũng ngày càng phứctạp khiến nguồn cung nguyên phụ liệu nhập khẩu từ hai nước này vào Việt Nam cũng sẽ bịgiảm sút
Số liệu mới nhất từ Trung tâm Thông tin Công nghiệp-Thương mại, Bộ Côngthương cho thấy năm 2019 gần 30% hàng nhập khẩu vào Việt Nam có xuất xứ từ TrungQuốc
Đại diện Hiệp hội dệt may Việt Nam và chủ một công ty may mặc ở Đồng Nai từchối bình luận về tình trạng này
Vấn đề được doanh nhân Diệp Thành Kiệt, chuyên gia may mặc và da giày, phân
tích: “Cái đó hoàn toàn đúng Bộ Công thương một mặt dựa trên số liệu mà Bộ được báo
cáo, một mặt dựa trên tổng hợp ý kiến các ngành, các hội, cho nên thông tin đó khá là chính xác Tuy nhiên, tùy theo hoàn cảnh mỗi doanh nghiệp, có thể họ bị sớm hơn hoặc muộn hơn…”
Doanh nhân Nguyễn Tử Quảng, Giám đốc công ty phần mềm BKAV và điện thoại
di động ở Hà Nội, đồng ý với thông tin của Bộ Công thương rằng việc nhiều doanh nghiệpphải tạm dừng hoạt động do thiếu nguyên liệu sản xuất là chuyện hoàn toàn có thể xảy ra:
“Hiện nay chuỗi sản xuất của các nhà sản xuất trên toàn thế giới đều có sự phụ thuộc lẫn nhau Một sản phẩm bây giờ thì linh kiện của nó có mặt ở rất nhiều nước Ngay như Nhật Bản, nơi sản xuất rất nhiều linh kiện cho các thiết bị điện tử mà nếu tình hình COVID-19
cứ diễn biến xấu thì chắc chắn điều Bộ Công thương nói là đúng.
BKAV thì có nhiều mảng sản xuất và kinh doanh khác nhau Mảng phần mềm thì không chịu ảnh hưởng rồi, thế còn phần cứng sản xuất điện tử chắc chắn sẽ bị ảnh hưởng Chúng tôi có sẵn linh kiện dự trữ, có thể không đến mức phải đóng cửa Nhưng Bộ Công thương nói thiếu đây là nói chung cả ngành trong quãng thời gian như vậy Tất nhiên, không doanh nghiệp nào là không lo lắng trong tình trạng như thế này Phải chấp nhận thôi, tùy theo tình hình mà đối phó, mà chọn giải pháp tốt nhất”.
Về phía doanh nghiệp, ông Diệp Thành Kiệt nói, bên cạnh nỗi lo về nguyên liệu
đầu vào thiếu hụt thì còn nỗi lo khác là đầu ra của sản phẩm: “Có lẽ nhiều doanh nghiệp
cũng sẽ dần dần thấy được cái khó khăn về đầu ra của sản phẩm Chứ còn thực ra đối với đầu vào của sản phẩm, tức là nguyên liệu, thì không chỉ Việt Nam hay một số nước khác
mà kể cả Trung Quốc cũng sẽ gặp khó khăn Bởi vì nếu không có biện pháp khắc phục thì chính sản xuất của Trung Quốc sẽ bị đình đốn trước”.
Phát biểu tại cuộc họp đánh giá tác động của COVID-19 đối với sản xuất ở ViệtNam trong giai đoạn này, ông Trương Thanh Hoài, Cục trưởng Cục Công nghiệp, cho biếtnhiều nhà máy sản xuất nguyên phụ liệu tại Trung Quốc đang ngừng sản xuất Nếu cònhoạt động, lượng nguyên phụ liệu sản xuất ra rất ít Ông Hoài cho rằng nếu dịch bệnh kếtthúc, phía Trung Quốc nối lại sản xuất thì giá thành nguyên vật liệu có thể sẽ tăng lên, gâyảnh hưởng đến giá thành sản xuất sản phẩm trong nước
Trang 8Ông Diệp Thành Kiệt giải thích thêm: “Cái mà chúng tôi lo ngại là COVID-19
hiện đã lây lan đến khu vực thị trường tiêu thụ Trước đây nó nằm chủ yếu ở khu vực cung ứng, đặc biệt là Trung Quốc, giờ đã lan đến lĩnh vực tiêu thụ rồi, ví dụ như Italy và một
số nước châu Âu Chưa cần nó có thể lan ra khắp châu Âu và Mỹ, nhưng với tâm lý hiện nay, người ta rất ngại đến những nơi đông người nên thị trường tiêu thụ sẽ bị sút giảm.
Do đó, các doanh nghiệp phải lo tính toán ngay từ bây giờ”.
Chuyên gia Diệp Thành Kiệt cho biết, các biện pháp của chính phủ không thể giải
quyết được toàn bộ, nhưng có thể giải quyết từng phần Theo ông Kiệt, “Thứ nhất, khuyến
khích các doanh nghiệp trong nước tăng cường sản xuất nguyên liệu Tuy nhiên, trong thời gian vừa qua chúng ta không cạnh tranh được với nguyên liệu nhập là do giá thành sản xuất của chúng ta cao hơn, hoặc do những điều kiện mua hàng, ví dụ khi doanh nghiệp nhập hàng về, họ chỉ trả giá mua hàng mà không phải chịu các khoản thuế nhập khẩu hay thuế VAT.
Còn trong trường hợp nếu nguyên liệu đó mà mua ở trong nước, khi mua thì doanh nghiệp bán hàng đã xuất hóa đơn có VAT Việc này tôi nghĩ Bộ Công thương đang nghiên cứu có thể là dời lại, hoãn lại hay cho phép chậm, đó cũng là cách khuyến khích các doanh nghiệp sản xuất mua nguyên liệu trong nước, và các doanh nghiệp trong nước sẽ sản xuất ra nguyên liệu để cung ứng cho thị trường trong nước.
Thứ hai, tìm giải pháp giữa Việt Nam với Trung Quốc bởi phần lớn nguyên liệu đầu vào cho sản xuất của Việt Nam nhập từ Trung Quốc: Làm sao để bàn về một cơ chế thông quan như thế nào mà nó thông thoáng hơn, trên tinh thần vừa bảo đảm hạn chế sự lây lan của bệnh dịch vừa bảo đảm được sự phát triển của kinh tế như thủ tướng chính phủ Việt Nam đã chỉ thị”.
Mặt khác, ông Diệp Thành Kiệt khẳng định, đương nhiên các doanh nghiệp phải tựcứu mình trước
Ông Nguyễn Tử Quảng nhận định về giải pháp cho các doanh nghiệp: “Thề còn
những công việc bị ảnh hưởng thì mình phải tìm các kênh khác nhau, chẳng hạn như hàng linh kiện thì phải chuyển đổi các nguồn khác nhau Tuy nhiên, điều đó không hề dễ vì cả 3 nước có nhiều kinh kiện như Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, 3 nước đã cung cấp phần lớn rồi Kể cả như các linh kiện của Mỹ thì cũng đặt sản xuất ở Trung Quốc, nên là cả ngành này chắc chắn sẽ bị ảnh hưởng lớn Mà không chỉ Việt Nam, tất cả các công ty sản xuất công nghệ sẽ đều gặp vấn đề như vậy Các doanh nghiệp bán nội địa nên nhân cơ hội này mà chào hàng mạnh lên với các doanh nghiệp đang cần hàng, đó là cách tốt nhất trong giai đoạn hiện nay để khắc phục, chứ không thể nói nó sẽ trở lại như bình thường được”.
Theo ông Diệp Thành Kiệt, mỗi ngành có cơ cấu nhập nguyên liệu khác nhau Cónhững doanh nghiệp lệ thuộc nước ngoài từ khâu thiết kế đến khâu nguyên liệu thì có khihọ phải nhập đến 70 hay 80% Ngành điện tử thì nhập rất nhiều, từ các con chip các linhkiện Ở đây chúng ta chỉ làm được những phụ kiện bằng plastic, vỏ mộc hay là hộp, chứcòn gần như nhập hết
Trang 9Theo chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan, nên chăng từ lúc này, Việt Nam hãy hướngtới đa dạng hóa nguồn nguyên liệu nhập từ bên ngoài Với những FTA đã có cũng nhưEVFTA mới đây, hy vọngViệt Nam sẽ tự chủ được vấn đề sản xuất nguyên liệu cho chínhmình, không tùy thuộc quá nhiều vào bất cứ một nguồn cung ứng nhất định nào nữa.
Tàu Việt Nam bị cấm cập cảng của Philippines do lo ngại dịch COVID-19
TTXVN (CNN Philippines) - Trang CNN Philippines ngày 27/2 đưa tin các tàu
chở hàng của Trung Quốc và Việt Nam, với 42 thủy thủ trên tàu, đã không được phép cậpcảng tại thành phố Bacolod trong tuần này
Tàu MV Unicorn Bravo tới vùng duyên hải gần cảng Tập đoàn bất động sảnBacolod (BREDCO) vào tối 24/2, trong khi tàu MV BMC Catherine tới gần cảng vàochiều 25/2
Tàu MV Unicorn Bravo chở chất amoni sunfat, xuất phát từ thành phố Hạ Môn củaTrung Quốc vào ngày 20/2 với 15 thủy thủ Trung Quốc và 4 người Myanmar Trong khi
đó, tàu MV BMC Catherine xuất phát từ cảng Nghi Sơn (Thanh Hóa) chở xi măng Trêntàu có 23 thủy thủ, trong đó có 19 người Việt Nam và 4 công dân Ấn Độ
Chỉ huy Lực lượng Bảo vệ bờ biển Philippines (PCG) tại tỉnh Negros Occidental,Thiếu tá hải quân Jansen Benjamin hôm 26/2 cho biết, cả hai tàu đều đang ở cảng thànhphố Bacolod của Philippines và toàn bộ thủy thủ đoàn không được phép xuống tàu nhằmtránh khả năng lây lan dịch bệnh viêm đường hô hấp cấp COVID-19 tại thành phố Ông
Jansen Benjamin nói: "PCG đang giám sát nghiêm ngặt tàu Sẽ không ai được phép xuống
tàu hay lên tàu mà phải chờ sự cho phép của nhân viên kiểm dịch".
Thủy thủ đoàn đã được đo thân nhiệt hôm 25/2 để kiểm tra các triệu chứng giốngcúm liên quan tới dịch COVID-19 Bác sĩ quân y Sebastian Tabuga đã tiến hành kiểmdịch, song ông không trực tiếp lên tàu Ông ở trên tàu kéo, sử dụng một dụng cụ có tầmvới 10 mét để đo thân nhiệt cơ thể của các thủy thủ
Theo ông Benjamin, tàu tới từ Việt Nam được phép dỡ hàng sau khi được nhân viênkiểm dịch cho phép Tuy nhiên, như một biện pháp đề phòng, thủy thủ đoàn không đượcxuống tàu dù cho có thân nhiệt bình thường
Trong khi đó, thị trưởng Bacolod Evelio Leonardia đã ký sắc lệnh số 11 hôm 26/2,cấm tất cả các tàu từ Trung Quốc, Hong Kong và Macau cập cảng tại Bacolod nhằm ngănchặn sự lây lan của dịch COVID-19
Các công ty Singapore tìm đến nông sản Việt Nam
TTXVN (freshplaza.com, theonlinecitizen.com) – Trang Fresh Plaza ngày 27/2 đưa tin,
vào cuối tháng 2 này, một đoàn doanh nghiệp Singapore sẽ đến Việt Nam để tìm nguồn cung trái cây
và rau quả trong bối cảnh hàng nhập khẩu từ Trung Quốc giảm do hậu quả của dịch COVID-19
Sự bùng phát dịch bệnh đã ảnh hưởng đến một số lĩnh vực kinh tế và hoạt độngthương mại của Singapore với Trung Quốc, buộc đảo quốc này phải khám phá các thị
Trang 10trường mới, đặc biệt là các nước láng giềng như Việt Nam, Malaysia, Thái Lan vàIndonesia Singapore chủ yếu phụ thuộc vào nhập khẩu nông sản để đáp ứng nhu cầu trongnước.
Chuyến công tác của đoàn doanh nghiệp Singapore cũng sẽ tạo cơ hội đáng kể đểViệt Nam xuất khẩu rau quả sang các thị trường mới như Singapore, từ đó giảm sự phụthuộc vào Trung Quốc và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu
Theo trang theonlinecitizen.com, xuất khẩu rau quả của Việt Nam đã giảm đáng kể,
một phần do tác động của dịch COVOD-19 Theo thống kê của hải quan, xuất khẩu rauquả trong tháng 1 là 280 triệu USD, giảm 20,6% so với cùng kỳ năm 2019
Báo cáo toàn diện về thị trường hệ thống quốc phòng Việt Nam
TTXVN (openpr.com) – Trang openpr.com ngày 27/2 đăng bài giới thiệu Báo cáo
toàn diện về thị trường hệ thống quốc phòng của Việt Nam dày 110 trang, công bố tháng1/2020
Theo trang tin tức của Đức, báo cáo bao gồm các nội dung sau:
1) Tổng quan về thị trường toàn cầu cho Thị trường hệ thống quốc phòng Việt Nam
và các công nghệ liên quan
2) Phân tích xu hướng thị trường toàn cầu, với dữ liệu từ năm 2015, ước tính chonăm 2016 và 2017, và dự đoán về tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) đến năm2023
3) Xác định các cơ hội thị trường mới và các kế hoạch quảng cáo cho Thị trường hệthống quốc phòng Việt Nam
4) Thảo luận về nghiên cứu và phát triển, cũng như nhu cầu về các sản phẩm mới
và các ứng dụng mới
5) Hồ sơ đầy đủ về các công ty lớn trong ngành
Báo cáo nghiên cứu chi tiết về Thị trường hệ thống quốc phòng Việt Nam, chỉ ranguyên nhân những biến động tăng trưởng của ngành này ở các khu vực nhất định
Báo cáo cũng nêu ra các triển vọng cạnh tranh, bao gồm thị phần và hồ sơ các công
ty chủ chốt trên thị trường toàn cầu Những “người chơi” chính được điểm tên trong báocáo là: Công ty Admiralty Shipyards, Công ty đóng tàu hải quân Damen Schelde (DSNS),Tập đoàn công nghiệp đóng tàu Sukhoi và Việt Nam (SBIC) Hồ sơ các công ty này baogồm sơ lược về lý lịch công ty, tóm tắt tài chính, chiến lược và kế hoạch kinh doanh, phântích SWOT (các bước hình thành chiến lược phát triển kinh doanh) và hiện trạng pháttriển
Theo báo cáo, năm 2017, chính phủ Việt Nam đã phân bổ 5 tỷ USD cho chi tiêuquân sự, trong đó 32,7% dành cho việc mua lại các thiết bị quốc phòng Ngoài ra, ViệtNam đang có những hạn chế trước các kịch bản đe dọa hiện nay do hệ thống thiết bị lỗithời và triển khai kế hoạch hiện đại hóa quân sự từ vài năm trước
Theo báo cáo, thị trường hệ thống quốc phòng Việt Nam được phân khúc dựa trên
cơ sở các chủng loại dành cho không quân, lục quân, hải quân và loại đạn dược
Trang 11Theo chủng loại dành cho không quân, thị trường này được phân chia trên cơ sởmáy bay tiêm kích, máy bay cường kích, máy bay ném bom, máy bay tấn công, máy baytác chiến điện tử, máy bay tuần tra hàng hải, máy bay chiến đấu đa năng, máy bay phichiến đấu, máy bay vận tải quân sự, máy bay kiểm soát và cảnh báo sớm, máy bay tuầnthám biển và máy bay thí nghiệm
Theo chủng loại dành cho lục quân, thị trường này được phân khúc trên cơ sở xetăng chiến đấu chủ lực, xe chiến đấu bộ binh, xe bọc thép chở quân, xe hỗ trợ chiến đấubọc thép, xe chống mìn, xe bọc thép hạng nhẹ, xe đa dụng hạng nhẹ, pháo tự hành, pháophòng không, xe đầu kéo và xe tải, xe chiến đấu không người lái
Theo chủng loại dành cho hải quân, thị trường này được phân khúc trên cơ sở chiếnhạm, tàu hộ tống, tàu ngầm, khinh hạm và các loại khác
Theo loại đạn dược, thị trường này được phân khúc trên cơ sở súng trường, tên lửa
và các loại khác
Theo loại chi tiêu, thị trường này được phân khúc trên cơ sở xuất-nhập khẩu
Động lực chính thúc đẩy Thị trường hệ thống quốc phòng Việt Nam: Tăng chi tiêuquốc phòng cho hệ thống quốc phòng và thay đổi bản chất của chiến tranh
Yếu tố chính kiềm chế sự phát triển của Thị trường hệ thống quốc phòng Việt Nam:Chi phí cao liên quan đến việc phát triển hệ thống quốc phòng và rào cản quy định liênquan đến chuyển giao vũ khí
Yếu tố chính mang lại cơ hội phát triển cho Thị trường hệ thống quốc phòng củaViệt Nam là tiến bộ về công nghệ trong hệ thống quốc phòng
Yếu tố thách thức chính Thị trường hệ thống quốc phòng của Việt Nam: Thiết kế có
độ phức tạp cao và cần bảo trì định kỳ hệ thống quốc phòng
Theo báo cáo, trong những năm trở lại đây, nhu cầu về thiết bị quốc phòng chủ yếuxoay quanh máy bay chiến đấu và máy bay đa năng, tàu hải quân, tàu tuần tra, máy baytuần tra hàng hải, tàu ngầm và thiết bị giám sát Chi phí quốc phòng của của Việt Namđược dự đoán sẽ mở rộng với tốc độ CAGR hơn 7%
Cảnh sát Campuchia bắt hai người Việt Nam bị cáo buộc liên quan tới tội phạm mạng
TTXVN (Phnom Penh) - Cảnh sát Quận Boeung Keng Kang (Phnom Penh) xác
nhận trong sáng 26/2 đã bắt giữ một người đàn ông quốc tịch Nigeria cùng một đàn ông vàmột phụ nữ Việt Nam tại địa bàn quận Lực lượng chức năng Campuchia chưa cho biết banghi can này bị cáo buộc tội danh cụ thể gì nhưng khẳng định có liên quan tới hoạt độngtrên Internet
Báo Khmer Times sáng 27/2 dẫn nguồn tin cảnh sát Campuchia cho biết ba nghi can
này gồm: Frank Ikenna Otujieme, 30 tuổi (Nigeria); Trannam Phong (nam giới), 39 tuổi; Ngo Thi An (nữ giới), 29 tuổi,
Vụ bắt giữ này liên quan tới hoạt động điện thoại trên giao thức VoIP, đánh cắp tàikhoản thẻ tín dụng và một số tội danh khác đang được cơ quan chức năng điều tra
Trang 12Cùng ngày 27/2, báo Phnom Penh Post đưa tin chính quyền tỉnh Mondulkiri (khu
vực Đông Bắc Campuchia giáp biên giới với Việt Nam) đã thu giữ một loạt xe ủi đất của 5công dân Việt Nam đang chuẩn bị khai quang rừng gần khu bảo vệ động vật hoang dãNam Lea thuộc xã Dak Dam, huyện O’Raing
Giám đốc cảnh sát tỉnh Mondulkiri Lor Sokha nói với phóng viên báo Phnom Penh
Post hôm 26/2 rằng 5 người Việt Nam này được thuê từ Mega First Corp Bhd, doanh
nghiệp có đất tô nhượng kinh tế tại khu vực này Tuy nhiên, Mega First Corp Bhd phủnhận cáo buộc của cảnh sát tỉnh Mondulkiri
Cảnh sát tỉnh Mondulkiri nói rằng những công dân Việt Nam này có hộ chiếu và visanhập cảnh vào Campuchia nhưng không có giấy phép lao động Cảnh sát Campuchia đãthả những công dân Việt Nam này sau khi 5 người làm giấy cam kết không lao động bấthợp pháp tại Campuchia
II VẤN ĐỀ BIỂN ĐÔNG
Mỹ có thể vô tình trao "chiến thắng trên biển" cho Trung Quốc
TTXVN (thehill.com) - Ngân sách quốc phòng của Chính quyền Donald Trump đã
được công bố hồi đầu tháng, trong đó cắt giảm 3 tỷ USD chi tiêu cho hải quân và gần 17%ngân sách dành cho việc đóng tàu so với ngân sách 2019 Ngân sách Mỹ sẽ chỉ chi số tiền
đủ để đóng mới tối đa 6 tàu chiến, một quyết định không thể giúp chính quyền thúc đẩymục tiêu xây dựng hạm đội tàu chiến quy mô hơn Đầu những năm 1980, chương trình xâydựng hải quân thường niên đem lại kết quả là số tàu chiến tăng thêm hai con số mỗi năm
Trong khi đó, Trung Quốc - đối thủ chính của Mỹ trong lĩnh vực hải quân - tiếp tụccác hoạt động trang bị với tốc độ đáng ngạc nhiên Một bức ảnh chụp xưởng đóng tàuThượng Hải từ cửa sổ máy bay cho thấy ít nhất 9 tàu khu trục, một tàu đệm đổ bộ và mộttàu sân bay đang trong quá trình xây dựng Các tàu ngầm không xuất hiện trên ảnh chụpnói trên, chúng được đóng ở nơi khác, chẳng hạn như xưởng đóng tàu Bột Hải, tỉnh LiêuNinh Báo cáo năm 2019 của Bộ Quốc phòng Mỹ về quân đội Trung Quốc nhấn mạnhrằng hạm đội ngầm của Hải quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLAN) “nhiềukhả năng sẽ tăng lên từ 65 đến 70 tàu” vào cuối năm 2020
Hiện hạm đội tàu ngầm của Mỹ có thể triển khai hơn 50 chiếc hoạt động trên khắpthế giới Với nhịp độ hiện tại, hạm đội hải quân Trung Quốc có thể đạt số lượng 400 tàuvào giữa thập kỷ tới Nếu Mỹ dồn nguồn lực cho chương trình đóng tàu hải quân, và tănggấp đôi chi tiêu cho hoạt động này so với suốt 30 năm qua thì Mỹ mới có cơ hội đạt mụctiêu triển khai hạm đội 355 chiếc trước khi chênh lệch trong năng lực của Mỹ và TrungQuốc đạt tới một bước ngoặt nào đó Tuy nhiên, ngay cả trong trường hợp này, TrungQuốc vẫn có lợi thế địa lý gần với các vùng biển lân cận tranh chấp và Biển Đông, nơi mộtcuộc xung đột buộc Mỹ sẽ phải giảm bớt sự hiện diện ở các khu vực khác trên toàn cầu đểtập trung cho Tây Thái Bình Dương, một thay đổi quân lực cần đến nhiều tuần thực hiệnngay cả trong những điều kiện thuận lợi nhất
Trang 13Các quần đảo bao quanh bờ biển Thái Bình Dương của Trung Quốc và các quốc gia
“vạn đảo” nằm ngay ở các tuyến đường biển kết nối Đông Á với Trung Đông, châu Phi vàchâu Âu Việc nắm giữ các điểm thắt dọc tuyến đường này sẽ có tác động tới hoạt độngvận tải đường thủy Việc nắm được những điểm trọng yếu này thậm chí có thể xem là yếu
tố quyết định chiến thắng trong xung đột
Với những kinh nghiệm có được từ việc chứng kiến năng lực của quân đội Mỹtrong chiến tranh Vịnh Persian năm 1991 và 2003, Trung Quốc đã tìm cách tước đi của Mỹnhững cơ hội tương tự tại Đông Á Bắc Kinh chỉ đạo xây dựng một mạng lưới phòngkhông phục vụ hải quân trên đất liền, triển khai các tên lửa chống hạm tầm xa, quân sự hóacác hòn đảo trong vùng biển quốc tế, thành lập một hạm đội tàu ngầm quy mô, tăng cườngnăng lực không gian và an ninh mạng, đồng thời triển khai một hạm đội tàu chiến đủ mạnhđể gây ảnh hưởng tại Ấn Độ Dương và bên ngoài Chuỗi đảo thứ nhất
Được biết đến với tên gọi chiến thuật chống tiếp cận/chống xâm nhập (A2/AD),mục đích của những năng lực này là ngăn Mỹ kết nối thông tin liên lạc với các đồng minhĐông Á và kìm giữ Hải quân Mỹ ở xa đủ để chặn trước mọi nguy cơ đối với các hạ tầnghải quân và quân sự trên đất liền Những mục tiêu chiến lược cũng quan trọng không kémcủa Trung Quốc là xâm lược Đài Loan, vô hiệu hóa Nhật Bản, và đảm bảo các tuyếnđường biển thông suốt cho hoạt động thương mại và hải quân của Trung Quốc Đây cũng
là khía cạnh khiến tàu ngầm trở thành loại vũ khí có tiềm năng và lợi thế lớn Mạng lướiA2/AD của Trung Quốc đẩy các tàu biển thông thường đứng trước nguy cơ từ các hệthống tên lửa và hạ tầng phòng không hải quân trên đất liền A2/AD còn dễ ảnh hưởng vàgây gián đoạn nghiêm trọng tới mạng lưới thông tin liên lạc hiện là một trong những nhân
tố chính trong chiến tranh hàng hải của Mỹ Tàu ngầm có thể tránh được những đe dọanày, dù tàu ngầm vẫn dễ bị phát hiện bởi các thiết bị giám sát dưới nước hoặc tàu ngầmcủa đối phương, song đây vẫn là một loại vũ khí do thám, và là nền tảng phục vụ các nỗlực xâm nhập hệ thống A2/AD của Trung Quốc Điều mà Mỹ cần làm là đầu tư mạnh tayhơn để phát triển hạm đội này, ngay từ bây giờ
Tuy nhiên, những câu hỏi khác vẫn tồn tại: Mỹ có chiến lược gì trong việc sử dụngtàu ngầm, hay bất kỳ công cụ nào khác để thể hiện sức mạnh hải quân? Mục tiêu các nỗlực của Mỹ và các đồng minh là gì? Liệu họ có tấn công năng lực khiêu khích này củaTrung Quốc hay không? Có phải mục tiêu này là tấn công mạng lưới A2/AD của TrungQuốc để buộc quốc gia này phải tự có giới hạn cho chính mình trước nguy cơ đối mặt cáccuộc tấn công trên biển? Hay Mỹ và các đồng minh đang muốn chiếm lấy các điểm trọngyếu và các vùng biển nơi nền kinh tế Trung Quốc phụ thuộc nhiều, và cũng là nơi màĐảng Cộng sản Trung Quốc đảm bảo sự tồn tại của mình?
Trên thực tế, Hải quân Mỹ cho đến nay vẫn im lặng trước câu hỏi về mục tiêu chiếnlược Sự im lặng này đi kèm với việc Hải quân không hề có những “đánh giá cơ cấu lựclượng” (FSA) phù hợp, cụ thể là xác định xem họ cần bao nhiều tàu chiến trong tương lai.Theo thông lệ, báo cáo FSA sẽ được công bố vào tháng 12 hàng năm, tuy nhiên, kế hoạch
Trang 14ngân sách quốc phòng Mỹ đã hoàn tất và một báo cáo FSA mới, nếu có, chắc chắn cũngkhông thể thay đổi các đề xuất của Hải quân trong năm tài chính này.
Việc có được mức ngân sách cần thiết, cơ cấu hạm đội phù hợp là điều mà người tachỉ có thể hy vọng vào may mắn nếu Hải quân Mỹ không có một ý tưởng vượt trội nào đóđể đạt được mục tiêu là ngăn chặn, hoặc thậm chí là giành chiến thắng, trong một cuộc đốiđầu với Trung Quốc Một chiến lược cụ thể sẽ đem lại câu trả lời rõ ràng Đó cũng là câuhỏi lớn nhất và quan trọng nhất trong việc bảo vệ Mỹ trước mối đe dọa Trung Quốc ngàycàng lớn
Ngăn chặn xung đột ở Biển Đông phụ thuộc vào chính Trung Quốc
TTXVN (scmp.com) – Trang South China Morning Post (Bưu điện Hoa nam
Buổi sáng) của Hong Kong ngày 27/2 đăng bài phân tích của bà Bonnie Glaser, Giám đốcchương trình Nghiên cứu quyền lực Trung Quốc thuộc Trung tâm nghiên cứu chiến lược
và quốc tế (CSIS - Mỹ), cho rằng nếu Trung Quốc thực sự muốn cùng tồn tại và cạnh tranhhòa bình ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, thì phải tuân thủ các hiệp ước và thỏa thuậnquốc tế Điều này bao gồm các hiệp định quốc tế áp dụng cho khu vực tranh chấp ở BiểnĐông, nơi nguy cơ xảy ra sự cố đang gia tăng không chỉ giữa Mỹ và Trung Quốc, mà còngiữa Trung Quốc và các nước láng giềng
Theo bài viết, việc Trung Quốc bỏ qua các quy tắc quốc tế ở Biển Đông có thể gây
ra các sự cố hàng hải trong tương lai Một số quan điểm ở Trung Quốc cho rằng Mỹ đanggia tăng nguy cơ gây căng thẳng bằng việc đẩy mạnh các chiến dịch bảo vệ tự do hàng hải(FONOP) gần các đảo nhân tạo do Trung Quốc kiểm soát Lập luận là của Đại tá Zhou Bo,
một quan chức Bộ Quốc phòng Trung Quốc, vừa được đăng trên tờ New York Times mới
Đây chính xác là loại sự cố mà Quy tắc quốc tế về phòng ngừa va chạm trên biển
- 1972 là công cụ giải quyết
Theo quy ước, tàu Decatur cần duy trì lộ trình và tốc độ, trong khi tàu Lan Châu bắtbuộc phải tránh xa khỏi đường đi của Decatur Một video cho thấy tàu chiến Trung Quốc
đã coi thường Quy tắc quốc tế về phòng ngừa va chạm trên biển - 1972 Trên thực tế, thủythủ đoàn tàu Lan Châu đã đặt chắn bùn để chuẩn bị cho khả năng va chạm với tàu Decatur
Năm 2014, Trung Quốc và Mỹ đã nhất trí sử dụng Bộ quy tắc về tránh va chạm bấtngờ trên biển (CUES) – cơ sở để hải quân các nước trao đổi thông tin và chỉ dẫn trên biểnnhằm đảm bảo an ninh, an toàn hàng hải
Trang 15Cuối năm đó, Mỹ và Trung Quốc đã ký một thỏa thuận song phương đòi hỏi haibên phải tuân thủ Công ước về các quy định quốc tế nhằm ngăn chặn va chạm trên biển vàthực hiện CUES một cách thiện chí, bên cạnh các quy định khác.
Tuy nhiên, hải quân Trung Quốc không sử dụng CUES ở Biển Đông Có lẽ, có 2 lý
do cho điều này Một là, các tàu hải quân Trung Quốc nhận được lệnh không sử dụng CUES Hai là, lực lượng trên tàu chiến Trung Quốc không được đào tạo đầy đủ về cách sử
dụng CUES
Dù nguyên nhân là gì, Trung Quốc cũng đã không tuân thủ các hiệp định đa phương
và song phương nhằm tối đa hóa an toàn trên biển
Không chỉ Hải quân Trung Quốc, các tàu bảo vệ bờ biển, dân quân biển và tàu đánh
cá nước này cũng không tuân thủ các quy định hàng hải Các tàu dân quân biển và tàu cáTrung Quốc thường xuyên hoạt động bất hợp pháp bên trong EEZ của các nước khác
Từ tháng 12/2019 đến trung tuần tháng 1/2020, các tàu đánh cá và tàu bảo vệ bờbiển của Trung Quốc đã xâm nhập EEZ của Indonesia ở phía Bắc quần đảo Natuna BắcKinh xem vùng biển này là một phần ngư trường truyền thống của họ và nằm trong
“đường 9 đoạn” mà họ tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông Tuy nhiên, cả hai yêu sách đềukhông có cơ sở pháp lý theo Công ước Liên hợp quốc về Luật biển (UNCLOS) năm 1982
và phán quyết của tòa trọng tài quốc tế tháng 7/ 2016
Trung Quốc cũng thường xuyên xâm nhập có chủ ý vào thềm lục địa và EEZ củaViệt Nam, bắt nạt tàu đánh cá và quấy rối các dự án dầu khí của Việt Nam nhằm khẳngđịnh quyền kiểm soát hành chính trong “đường 9 đoạn”
Năm 2019, tàu khảo sát Hải Dương 8 của Trung Quốc đã tiến hành khảo sát ở khuvực Bãi Tư Chính ngoài khơi Việt Nam
Trong nhiều thập kỷ qua, Trung Quốc không thách thức tính hợp pháp của cácquyền thềm lục địa Việt Nam được UNCLOS bảo đảm, nhưng giờ đây Bắc Kinh đã báohiệu sẽ không cho phép các hoạt động thăm dò khí đốt đơn phương của các nước lánggiềng ở bất cứ khu vực nào thuộc “đường 9 đoạn”
Ông Zhou Bo khẳng định Mỹ và Trung Quốc sẽ cần đưa ra nhiều quy tắc hơn,không chỉ trong lĩnh vực hàng hải, mà còn ở ngoài vũ trụ, không gian mạng và trí tuệ nhântạo Mặc dù các biện pháp xây dựng lòng tin có thể giúp hạn chế các sự cố hàng hải trongtương lai, song Trung Quốc trên thực tế vẫn không tuân thủ các hiệp định song phương vàcác quy tắc quốc tế hiện có
Vậy, làm sao để các nguyên tắc này phát huy hiệu quả? Nếu Bắc Kinh thực sựmuốn hạn chế các sự cố hàng hải trong tương lai, Hải quân Trung Quốc nên bắt đầu tuântheo các quy tắc đã được thiết lập Nếu không, những quy tắc mà họ ký kết cũng chỉ là vănbản suông
Làm thế nào để duy trì sự ổn định tại Biển Đông
TTXVN (Sydney) - Trong bài viết đăng trên trang Diễn đàn Đông Á (East Asia
Forum), Chủ tịch Viện nghiên cứu quốc gia về Biển Đông của Trung Quốc, Shicun Wu,
Trang 16nhận định Biển Đông vẫn là mối quan tâm hàng đầu của cộng đồng quốc tế, đóng vai trò làchủ đề và nội dung thường trực trong các chương trình nghị sự tại rất nhiều hội nghịthượng đỉnh chính trị và học thuật song phương lẫn đa phương.
Theo tác giả, mặc dù sự ổn định tương đối có khả năng sẽ được duy trì trong năm
2020, nhưng những phát triển đáng lo ngại và sự không chắc chắn của khu vực này vẫnđang gia tăng
Các cuộc đàm phán về văn bản của Bộ quy tắc ứng xử giữa các bên ở Biển Đông(COC) đang được tiến hành Tuy nhiên, sự khác biệt lớn về các điểm chính đã xuất hiện,cùng với đó là sự cạnh tranh ảnh hưởng và lãnh đạo trong việc xây dựng thể chế tại khuvực đang nóng lên Đặc biệt là khi Mỹ tăng cường thực hiện chiến lược Ấn Độ Dương –Thái Bình Dương, trong đó, vấn đề Biển Đông cung cấp một nền tảng chính để nước nàykiềm chế Trung Quốc trong lĩnh vực quân sự và an ninh
Nói một cách khác, vẫn không thể đánh giá thấp sự nguy hiểm của một Biển Đôngđầy biến động, nếu những bất đồng lan tỏa và mở rộng Hành động đơn phương của cácbên yêu sách sẽ tiếp tục là một yếu tố chính dẫn đến sự bất ổn
Một số quốc gia có thể đẩy mạnh hoạt động thăm dò dầu khí trong vùng lãnh thổ
mà họ tuyên bố chủ quyền, nơi có nguồn tiềm năng phong phú Các quốc gia này cũng cóthể tiến hành những vòng tìm kiếm hoặc phát triển mới trong những vùng biển khác, vớinguồn dự trữ có thể phục hồi về mặt kinh tế
Các cuộc đàm phán văn bản COC có thể gặp khó khăn dự kiến và bất ngờ Mặc dù,các cuộc đàm phán này đã đạt đến giai đoạn đọc văn bản thứ hai, nhưng sự khác biệt vẫn
có thể xuất hiện giữa các bên yêu sách về các mục tiêu quy định, phạm vi áp dụng, điềukhoản rành buộc về mặt pháp lý và cơ chế thực thi Các cường quốc ngoài khu vực, như
Mỹ, Nhật Bản, Anh và Nga, cũng có khả năng sẽ cố gắng gây ảnh hưởng tới các cuộc đàmphán về những vấn đề như phát triển dầu khí, các cuộc tập trận chung
Tương tự, tranh chấp pháp lý về Biển Đông cũng sẽ gia tăng Bắc Kinh và Manila
đã đồng ý từ bỏ phán quyết của Tòa Trọng tài Thường trực ở Hague, liên quan tới tranhchấp Biển Đông vào năm 2016 Nhưng giới thân Mỹ và chống Trung Quốc trong cộngđồng ở Philippines vẫn tiếp tục tạo áp lực với chính phủ Duterte để xử lý các tranh chấpvới Trung Quốc ở Biển Đông, phù hợp với phán quyết
Việt Nam và các quốc gia yêu sách khác lựa chọn trích dẫn quyết định của TòaTrọng tài Thường trực quốc tế như một dẫn chứng cụ thể cho những hành động đơnphương của mình Các chính trị gia Việt Nam và giới học thuật kêu gọi Việt Nam đệ trìnhtranh chấp với Trung Quốc lên Tòa án Quốc tế hoặc Tòa Trọng tài Khả năng gần như chắcchắn rằng Việt Nam, được Mỹ và một số nước châu Âu hậu thuẫn, sẽ có những bước đithực tế để kích động một cuộc chiến pháp lý với Trung Quốc
Sau tất cả, mục đích chính của các quốc gia yêu sách là bảo vệ lợi ích của họ bằngcác “quốc tế hóa” vấn đề Biển Đông Các quốc gia như vậy tìm cách đẩy vấn đề vào cácmặt trận ngoại giao và yêu sách tại các đấu trường đa phương rằng Trung Quốc là một mối
đe dọa ở Biển Đông Về mặt quân sự, những nước này phối hợp với các quốc gia ngoài
Trang 17khu vực, giúp họ mở rộng sự hiện diện quân sự ở Biển Đông, cho phép tiếp cận căn cứquân sự, mua sắm vũ khí và tập trận chung Về mặt kinh tế, các quốc gia yêu sách mờinhững công ty dầu khí xuyên quốc gia tiến hành thăm dò dầu khí ở vùng biển tranh chấp.
Hợp tác chặt chẽ giữa Mỹ và Việt Nam về Biển Đông có nguy cơ tạo ra sự kiện
“thiên nga đen” – một sự kiện không chắc sẽ xảy ra, nhưng có thể gây ra hậu quả sâu rộng
Mỹ cần vấn đề Biển Đông để kiềm chế Trung Quốc, trong khi Việt Nam cần sức mạnh Mỹđể cân bằng với Trung Quốc Đây chính là điểm hội tụ lợi ích của hai quốc gia
Kể từ cuộc đối đầu giữa Trung Quốc và Việt Nam tại Bãi Tư Chính vào năm 2019,các nhà ngoại giao và cơ quan truyền thông Mỹ đã thường xuyên lên tiếng ủng hộ ViệtNam Hai nước nắm bắt cơ hội để tăng cường hợp tác quốc phòng và an ninh, thông quaviệc chia sẻ hoạt động tình báo, các con tàu quân sự ghé thăm hải cảng và viện trợ vũ khí.Năm 2020, Việt Nam giữ chức Chủ tịch luân phiên của ASEAN và một vị trí khôngthường trực trong Hội đồng Bảo an LHQ Điều đó có nghĩa là Việt Nam có cơ hội để tăngcường thêm một bước tiến trình quốc tế hóa vấn đề Biển Đông
Mỹ có thể coi Việt Nam là một “đường dẫn” mới để theo đuổi lợi ích của mình tạiBiển Đông và coi đây là căn cứ quan trọng cho việc tiếp tục triển khai các lực lượng củamình Mỹ cũng có thể đẩy mạnh công tác thu thập thông tin tình báo, trinh sát và ngănchặn các hoạt động của Trung Quốc trong khu vực
Vấn đề Biển Đông đang ở “ngã tư đường”, nơi mà nó có thể tiến lên phía trước đểđạt được sự ổn định hay quay trở lại với sự hỗn loại Quá trình tiến tới sự ổn định phụthuộc vào sự tin tưởng lẫn nhau, sự đồng thuận và hợp tác giữa Trung Quốc và các quốcgia yêu sách khác Do đó, việc xây dựng một trật tự khu vực dựa trên luật lệ có tính côngbằng, minh bạch và công khai, vẫn nên là nhiệm vụ và mục tiêu hàng đầu cho tất cả cácbên liên quan
Hạm đội Trung Quốc tiến vào Tây Bán cầu – thông điệp mạnh mẽ tới MỹTTXVN ( hqck.net , asiatimes.com) - Trang mạng hqck.net của Thời báo Hoàn cầu đưa tin, ngày 25/2, biên đội huấn luyện chung ngoài khơi của Hạm đội Nam Hải đã
hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ huấn luyện Khóa đào tạo kéo dài 41 ngày, với tổng hànhtrình hơn 14.000 hải lý Điều đáng chú ý là trong quá trình huấn luyện ngoài khơi này,biên đội lần đầu tiên vượt qua Đường đổi ngày quốc tế bằng trạng thái huấn luyện chiếnlược
Được biết, biên đội huấn luyện chung của các vùng biển ngoài khơi phù hợp vớiquá trình chiến đấu thực tế, sử dụng động cơ đẩy, đối đầu tự chủ, v.v , đã hoàn thành hơn
30 chủ đề như chống khủng bố, chống cướp biển, tiếp tế ngoài khơi và giải cứu ngoài khơitoàn diện
Ngày 24/2, Hạm đội Nam Hải đã công khai tuyên bố rằng, gần đây, một biên độihuấn luyện chung trên biển ngoài khơi do rất nhiều tàu của Hạm đội Nam Hải hợp thành
đã đi từ một cảng quân sự ở Trạm Giang (Quảng Đông, Trung Quốc) và ra khơi để tiếnhành huấn luyện chung trong điều kiện chiến đấu thực tế Các bức ảnh công khai sau đó
Trang 18cho thấy biên đội bao gồm ít nhất tàu khu trục tên lửa số 161, tàu bảo vệ tên lửa số 500,tàu tiếp tế và tàu trinh sát.
Khi trả lời phỏng vấn tờ Thời báo Hoàn Cầu, chuyên gia quân sự Lý Kiệt nói:
“Các tàu hỗ trợ trong biên đội khiến cho chúng ta di chuyển đến vùng biển tầm trung và
xa mà không cần cập cảng tại các quốc gia khác và có được sự bảo vệ, tiếp tế tốt.”
Tàu tiếp tế tổng hợp này được gọi là tàu sân bay “vú em" Tàu này tham gia huấnluyện đường dài, có nghĩa là trong tương lai biên đội tàu ngầm quy mô lớn như tàu hàngkhông mẫu hạm và tàu tấn công đổ bộ cũng có thể đi vào các vùng biển xa hơn, ví dụ nhưcác vùng biển phía Trung Thái Bình Dương, Ấn Độ Dương hoặc Đại Tây Dương
Sự hiện diện của tàu trinh sát có nghĩa là biên đội tác chiến tiến vào vùng biển xa
có thêm nhiều cách hoạt động trong công tác thông tin và tình báo đối ngoại Ngoài việcdựa vào các vệ tinh và lực lượng trinh sát trên không mạnh mẽ, lực lượng trên biển còn cókhả năng trinh sát mạnh hơn Vì vậy, trong tương lai, Trung Quốc sẽ là một lực lượng trinhsát ba chiều và đa dạng, điều này sẽ đảm bảo tốt hơn cho lực lượng hàng hải được hệthống hóa của Trung Quốc tiến xa hơn
Báo Quân Giải phóng hồi trung tuần tháng 2/2020 có bài viết với nhan đề “Cuộchuấn luyện viễn chinh Thái Bình Dương” Bài viết cho rằng, đây là biên đội tàu hải quâncủa Trung Quốc đầu tiên trong những năm gần đây vượt qua Đường đổi ngày quốc tế bằngtrạng thái huấn luyện chiến lược
Có phân tích cho rằng, một tính năng quan trọng của biên đội huấn luyện đào tạochung vùng biển xa là hai từ “liên hợp” Nói chung, từ “liên hợp” là sự tham gia hợp táccủa từ hai quân chủng và lực lượng quốc gia trở lên Cũng có thể nói, chuyến đi lần này đã
có sự tham gia của nhân viên và các trang thiết bị của quân chủng hoặc lực lượng ngoàihải quân
Lý Kiệt cho rằng, tình trạng huấn luyện chiến lược khác với các chuyến thăm hữunghị Điều đó có nghĩa là hạm đội có thể được đưa vào chiến đấu bất cứ lúc nào Tầmquan trọng và tác động mà nó mang lại sẽ khác với tất cả các chuyến thăm vì có nghĩa làHải quân Trung Quốc đã làm tốt công tác chuẩn bị tương ứng tại vùng biển tầm trung vàxa
Bài viết trên asiatimes.com bình luận: Hạm đội Hải quân thuộc Quân Giải phóng
Nhân dân Trung Quốc (PLA) táo bạo vượt qua Đường đổi ngày quốc tế trong một tư thếsẵn sàng tác chiến, theo đó hàm ý rằng Hải quân Trung Quốc sẽ liều mình hành độngthường xuyên hơn và tiến sâu hơn, thậm chí là đến tận Đại Tây Dương Đây là thông điệpmạnh mẽ mà Hải quân Trung Quốc gửi tới Mỹ - một động thái mới nhằm thách thứcquyền bá chủ của Mỹ tại Thái Bình Dương và cũng là để nhấn mạnh sự hiện diện ngàycàng thường xuyên của mình tại khu vực này trong tương lai
III CÁC VẤN ĐỀ QUỐC TẾ
TRUNG QUỐC