Tiết 1 2 Văn bản Tôi Đi học Thanh Tịnh Tiết 1 6 CHỦ ĐỀ TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN Khái quát về chủ đề I Khái quát về truyện kí 1 Khái niệm về truyện ngắn Truyện ngắn là một thể loại văn học[.]
Trang 7Tiết 1-6
CHỦ ĐỀ: TÍNH THỐNG NHẤT VỀ
CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN
Khái quát về chủ đề:
I- Khái quát về truyện kí
1 Khái niệm về truyện ngắn:
Truyện ngắn là một thể loại văn học Nó thường là các câu chuyện kể bằng văn xuôi và có xu hướng ngắn gọn, súc tích
và hàm nghĩa hơn các câu chuyện dài như tiểu thuyết.
2 Khái niệm về hồi kí:
- Hồi kí là ghi chép lại bằng trí nhớ những sự việc đã xảy ra đối với bản thân trong quá khứ đã để lại ấn tượng mạnh.
- Hồi kí còn là một thể loại văn học: truyện được kể lại
bằng sự nhớ lại những điều đã xảy ra trong quá khứ có ấn tượng mạnh, ít có yếu tố hư cấu, thường kể ở ngôi thứ nhất.
Trang 8II- Các tác phẩm truyện kí hiện đại Việt Nam trong chương trình Ngữ văn lớp 8 ( liên quan đến chủ đề)
- Tôi đi học
- Trong lòng mẹ
- Văn bản có tính thống nhất về chủ đề khi chỉ biểu
đạt chủ đề đã xác định, không xa rời hay lạc sang chủ
đề khác thể hiện ở nhan đề, đề mục, giữa các phần của văn bản và các từ ngữ then chốt thường lặp đi lặp lại.
- Bố cục: trình bày vấn đề rành mạch, rõ ràng
Trang 9TIẾT 1- 2: VĂN BẢN : TÔI ĐI HỌC
Thanh Tịnh
Trang 11b.Tác phẩm :
- Xuất xứ: Truyện ngắn Tôi đi học in trong tập Quê mẹ, xuất bản 1941.
Trang 12II Đọc - hiểu văn bản:
? Đọc toàn bộ truyện ngắn, em thấy những kỉ niệm
về buổi tựu trường đầu tiên của nhân vật “tôi” được diễn tả theo trình tự như thế nào?
Trang 13Khởi nguồn nỗi nhớ và cảm nhận của “Tôi”
*Hiện tại
- Thời gian: Hàng năm cứ
vào cuối thu
Trang 14Với những câu văn nhẹ nhàng, từ ngữ gợi cảm, giàu hình ảnh, dòng hồi tưởng được gợi lên hết sức tự nhiên với sự liên tưởng giữa hiện tại và quá khứ Từ tâm trạng náo nức,
tưng bừng rộn rã tác giả nhớ lại cảm xúc, những hình ảnh quen thuộc trên đường cùng mẹ tới trường.
Trang 15* Tâm trạng của “Tôi” khi nhớ
về kỉ niệm:
- Náo nức, tưng bừng, rộn rã
- Những cảm giác trong sáng ấy
nảy nở trong lòng tôi như mấy
cánh hoa mỉm cười giữa bầu
Trang 16? Những thay đổi trong suy nghĩ, hành động của cậu bé trên
đường tới trường?
-Không lội sông, thả diều, ra đồng nô đùa
- Cảm thấy mình trang trọng, đứng đắn với bộ quần áo, mấy quyển vở.
- Hai quyển vở mới trên tay bắt đầu thấy nặng.Tôi bặm tay ghì thật chặt… Tôi xóc lên và nắm lại cẩn thận
- Muốn thử sức mình
- Có ngay ý nghĩ vừa non nớt vừa ngây thơ: Chắc chỉ người thạo mới cầm nổi bút thước
- Ý nghĩ ấy thoáng qua trong trí tôi nhẹ nhàng như một làn mây
lướt ngang trên ngọn núi
Báo hiệu sự thay đổi trong nhận thức bản thân, cậu tự thấy
mình lớn lên, có ý thức trong việc học hành
Trang 17* Cảm nhận của “Tôi” lúc ở sân trường như thế nào?
? Khung cảnh trước sân trường?
- Dày đặc cả người.
- Người nào quần áo cũng sạch sẽ, gương mặt cũng vui tươi sáng sủa.
* Ngôi trường Mĩ Lí trong con mắt của “Tôi” ra sao?
- Trước khi đi học?
+ Là một nơi xa lạ.
+ Cảm tưởng: Nhà trường cao ráo và sạch sẽ hơn các nhà khác trong làng.
- Hôm nay tôi đi học?
Trông vừa xinh xắn vừa oai nghiêm như cái đình làng Hòa Ấp
- Ngôi trường xinh xắn oai nghiêm khác thường, cảm thấy mình bé nhỏ -> đâm ra lo sợ vẩn vơ
Tâm trạng của nhân vật tôi lúc này?
Trang 18hấp dẫn
Trang 19*Hình ảnh những cậu học trò nhỏ
được miêu tả như thế nào?
- Bỡ ngỡ đứng nép bên người thân.
- Họ như con chim con muốn bay, nhưng còn ngập ngừng e sợ Họ thèm vụng, ao ước,….khỏi phải rụt rè trong cảnh lạ.
Miêu tả sinh động hình ảnh và tâm trạng các em
cao khám phá những chân trời tri thức mới của tuổi trẻ trước cánh cửa trường học.
Trang 21* Tâm trạng của “Tôi” khi xếp hàng vào lớp?
- Hồi hộp chờ nghe tên mình
Giật mình và lúng túng khi nghe gọi đến tên
Sợ khi phải xa mẹ (chơ vơ, tim tôi ngừng đập, giật mình và lúng túng, nặng nề một cách lạ, dúi đầu vào lòng mẹ tôi nức nở khóc theo)
Sự chuyển biến tâm lí của nhân vật nhận thức về sự tự lập của bản thân trong việc đến trường học tập
Trang 22* Cảm nhận của “Tôi” trong lớp học như thế nào?
mình
thấy xa lạ chút nào.Sự quyến luyến tự nhiên và bất ngờ quá đến tôi cũng không dám tin có thật
Trang 23- Cảm thấy vừa xa lạ vừa gần gũi với mọi vật, với người bạn ngồi bên cạnh.
- Vừa ngỡ ngàng, vừa tự tin khi bước vào giờ học đầu tiên.
-> Những suy nghĩ, tình cảm trong sáng
của cậu bé cho thấy cậu là người có tâm
hồn yêu thiên nhiên, yêu bạn bè trường
lớp, trân trọng việc học hành
Trang 242 Thái độ, cử chỉ những người lớn đối với các em bé lần đầu đi học:
- Các phụ huynh đều chuẩn bị chu đáo cho con em ở buổi tựu trường đầu tiên
- Đều trân trọng tham dự buổi lễ quan trọng này
-> Có lẽ các vị cũng đang lo lắng hồi hộp cùng con em mình
* Các phụ huynh
Trang 252 Thái độ, cử chỉ những người lớn đối với các em bé lần đầu đi học:
- Đọc tên từng người
- Nhìn chúng tôi với cặp mắt hiền từ và cảm động
- Ông Đốc tươi cười nhẫn nại chờ chúng tôi
Ông là người thầy nhân hậu từ tốn bao dung, yêu thương con trẻ hết lòng
*Hình ảnh ông Đốc
Trang 262 Thái độ, cử chỉ những người lớn đối với các em bé lần đầu đi học:
- Tươi cười đón chúng tôi
->Thầy giáo trẻ giàu tình yêu thương
Trang 27? Hãy tìm và phân tích các hình ảnh so sánh
được nhà văn sử dụng trong truyện ngắn?
- “Tôi quên thế nào được … trời quang đãng.”
- “Ý nghĩ ấy thoáng qua… trên ngọn núi.”
- “ Họ như con chim non … trong cảnh lạ.”
-> Các so sánh xuất hiện ở các thời điểm khác nhau để diễn
tả tâm trạng Đây là so sánh giàu hình ảnh gắn với những cảnh sắc thiên nhiên tươi sáng
-> Truyện thêm man mác chất trữ tình trong trẻo
Trang 283 Nghệ thuật:
-Kết hợp hài hòa tự sự + Miêu tả + Biểu cảm
-Miêu tả tinh tế, chân thực diễn biến tâm trạng của ngày đầu tiên
Trang 29Sức cuốn hút của tác phẩm, theo em được tạo nên từ đâu?
- Bản thân tình huống truyện (Buổi tựu trường đầu tiên trong đời chứa đựng cảm xúc thiết tha, mang bao kỉ niệm mới lạ, “mơn man” của nhân vật “tôi”)
- Tình cảm ấm áp của những người lớn đối với em nhỏ
- Sự so sánh giàu hình ảnh
Trang 304 Ý nghĩa văn bản:
Buổi tựu trường đầu tiên sẽ mãi không thể nào quên trong kí ức của nhà văn Thanh Tịnh
Văn bản kể về một trang đời gần gũi mà thiêng liêng,
đó là kỉ niệm buổi tựu trường đầu tiên với tâm trạng
bỡ ngỡ, những cảm xúc mới mẻ, những ấn tượng không quên về trường lớp, thầy cô và bạn bè
* Ghi nhớ: sgk/9
Trang 31với cuộc đời mỗi con người
tác giả khi nhớ lại ngày đầu tiên đi học.
trong buổi tựu trường đầu tiên
Trang 322 Nhận xét nào nói đúng nhất
những yếu tố góp phần tạo nên chất thơ của tác phẩm?
A Truyện đ ược bố cục theo dòng hồi
t ưởng, cảm nghĩ của n/v ''tôi'' theo trình tự thời gian của buổi tựu tr
ường.
B Có sự kết hợp hài hoà giữa các ph
ơng thức tạo lập Vb nh ư tự sự, m/tả, biểu cảm.
C Tình huống truyện chứa đựng
chất thơ kết hợp với việc sử dụng các h/ả so sánh giàu chất trữ tình.
D Cả A, B, C đều đúng.
Trang 34- Đối với bài ở tiết học này: Cần nắm
+ Tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của
Trang 35Đối với bài học ở tiết học tiếp theo:
+ Đọc kỹ văn bản “Tôi đi học” Tìm chủ
đề của văn bản.
+ Trả lời các câu hỏi ở mục I, II.
+ Chuẩn bị bài tập ở phần luyện tập.
Hướng dẫn học tập: