Chieu_cau_hien_79a4b5ca3f

CHIếU CầU HIềN NGÔ THÌ NHậM...  Năm 1778, khi nhà Lê - Trịnh sụp đổ, Ngô Thì Nhậm đi theo phong trào Tây Sơn, được vua Quang Trung phong làm Lại bộ Tả thị lang, sau thăng chức Binh bộ T

CHIếU CầU HIềN

NGÔ THÌ NHậM

1 Tác giả

 Ngô Thì Nhậm (1746 - 1803)

 Quê quán: làng Tả Thanh Oai, huyện Thanh Oai, trấn Sơn Nam (nay thuộc huyện Thanh Trì, Hà Nội)

 Năm 1775, ông đỗ tiến sĩ, từng giữ chức Đốc đồng trấn Kinh Bắc dưới triều Lê – Trịnh.

 Năm 1778, khi nhà Lê - Trịnh sụp đổ, Ngô Thì Nhậm đi theo phong trào Tây Sơn, được vua Quang Trung phong làm Lại bộ Tả thị lang, sau thăng chức Binh bộ Thượng thư.

Thể loại chiếu

Thể loại chiếu

Chiếu là một thể văn thư nhà vua dùng để ban bố

mệnh lệnh cho thần dân.

Hoàn cảnh sáng tác “Chiếu cầu hiền”

Bối cảnh lịch sử:

 Thời kỳ loạn lạc kéo dài gần 200 năm trước đó.

 Sự sụp đổ của nhà Lê - triều đại phong kiến đã tồn tại trên 300 năm và sự ra đời của tân triều Tây Sơn

Bối cảnh tư tưởng:

 Tư tưởng trung quân ái quốc lỗi thời

 Đa số các nhà nho không phục vua Quang Trung vì ông xuất thân bình dân, lại khởi nghiệp từ một vùng đất mới

Bố cục bài “Chiếu cầu hiền”

Phần 1: đoạn 1 – Luận về người hiền và vai trò, trách nhiệm của họ

Phần 2: đoạn 2+3- Bàn về thời thế và ứng xử của các nhà nho đương thời

Phần 3: đoạn 4 – Sự khẩn thiết của việc cầu hiền và lòng mong mỏi của vua Quang Trung

Phần 4: đoạn 5+6 – Nói rõ chính sách cầu hiền

Phần 1: Luận về người hiền

Người hiền như ngôi sao sáng trên trời

Nhà vua là sao Bắc thần

 Những ngôi sao trên trời về chầu ngôi Bắc thần

 Người hiền phải phụng sự cho nhà vua

Nếu làm trái (che mất ánh sáng, giấu đi vẻ đẹp,

có tài mà không được đời dùng), thì đó là hành động

đi ngược với lẽ trời (không phải ý trời sinh ra người

hiền vậy)

Phần hai: Bàn về thời thế và ứng xử

của kẻ sĩ đương thời

THỜI THẾ CỦA KẺ SĨ Ứ NG XỬ

TRƯỚC ĐÂY

NAY

- Ở ẩn trong ngòi khe

- Trốn tránh việc đời

- Ở trong triều đường nhưng

kiêng dè không dám lên tiếng

- Gõ mõ canh cửa

- Ra biển vào sông

Những người học rộng tài cao chưa thấy có ai tìm đến

- Suy vi

- Nhiều biến cố

- Ghé chiếu lắng nghe

- Ngày đêm mong mỏi

Lí giải:

“Hay trẫm ít đức không đáng để phò tá chăng? Hay đang thời đổ nát chưa thể ra phụng

sự vương hầu chăng?”