m5kiemsoatdongvat_119201710

Động vật gây hại loài gậm nhấm, côn trùng, chim cần được kiểm soát để ngăn chận sự xâm nhập nhà máy mỹ phẩm, khu vực sản xuất và khu vực tồn trữ.. Để đạt được điều này tốt nhất là xây

Nov 2005

Prepared by Ofelia M Malagkit ~ Philippines

Approved by ASEAN GMP Team

Endorsed by ASEAN Cosmetic Committee

SUPPLEMENTARY ASEAN GMP TRAINING MODULE

KIỂM SOÁT ĐỘNG VẬT

GÂY HẠI

Nov 2005

VỆ SINH MÔI TRƯỜNG

HẠI ”

VỆ SINH MÔI TRƯỜNG

HẠI ”

Meeting of pest attack strategy

2

European Committee

for Standardization

Vệ sinh môi trường và việc thực hiện sẽ phụ thuộc vào tình trạng của từng khu vực sản xuất.

Sự phòng tránh sẽ khác nhau nếu nh à máy ở tỉnh hay ở thành phố.

Các nguyên tắc chính về vệ sinh môi trường bao gồm :

 Có sự ngăn chận thích hợp (người, chó mèo, vv)

 Kiểm soát các động vật gây hại (loài gậm

European Committee

for Standardization

Chương trình kiểm soát động vật gây hại cần cần

được triển khai bao gồm việc xữ lý thường xuyên mối, khai bao gồm việc xữ lý thường xuyên mối,

kiến, gián và động vật gặm nhấm.

Động vật gây hại (loài gậm nhấm, côn trùng, chim) cần được

kiểm soát để ngăn chận sự xâm nhập nhà máy mỹ phẩm, khu

vực sản xuất và khu vực tồn trữ.

Để đạt được điều này tốt nhất là xây dựng nhà xưởng và nơi

làm việc sao cho ngăn cản sự xâm nhập của loài gậm nhấm,

côn trùng và chim chóc, nhưng hầu như sẽ không thể bảo vệ

nhà xưởng tránh khỏi tất cả các sinh vật gây hại

Tuy nhiên việc xây dựng và thiết kế tốt có thể trì hoãn sự xâm

nhập của động vật gây hại, đây là mục tiêu quan trọng của

chương trình kiểm soát động vật gây hại nói chung Ngay cả

khi nhà xưởng được xây dựng tốt và việc ngăn chận động vật

gây hại có thể thực hiện, thì cũng nên có một sự kiểm soát

thường xuyên.

4

CHƯƠNG TRÌNH KIỂM SOÁT ĐỘNG VẬT GÂY HẠI

European Committee

for Standardization

 Vi ệc dọn dẹp nhà xưởng tốt và đảm bảo vệ sinh hợp lý là

chìa khoá đối với bất kỳ loại kiểm soát động vật gây hại nào.

 Một chương trình chính thức kiểm soát ngăn ngừa động vật

gây hại được duy trì trong nhà máy và được lưu thành tài

liệu.

 Chương trình kiểm soát động vật gây hại phải được đảm

trách bởi những người c ủa nhà máy đã được huấn luyện hoặc

một nh à thầu phụ được chứng nhận

 Công cụ kiểm soát động vật gây hại và chiến lược quản lý

các động vật gây hại xâm nhập nên được sử dụng hợp lý để

cụng cấp sự kiểm tra liên tục các hoạt động của động vật và

để thiết kế một chương trình kiểm soát hiệu quả để loại trừ

các động vật gây hại và những rủi ro tiềm năng đối với hoạt

động của các động vật n ày

5

NGUY CƠ CHỦ YẾU PCP (1)

European Committee

for Standardization

 Nhà xưởng nên duy trì các phương pháp được ghi bằng

thi ểu khả năng nhiễm khuẩn cho sản phẩm từ hoạt động của động vật gây hại hoặc việc sử dụng nguyên vật liệu

các phương pháp

 Chương trình kiểm soát phải bao gồm việc dùng một

6

NGUY CƠ CHỦ YẾU PCP (2)

European Committee

for Standardization

Nếu chương trình kiểm soát được thực

hiện bởi những người được huấn luyện của nhà máy thì c ác nhân viên này

phải :

a.  Duy trì một hồ sơ lưu giữ các nhãn

mẫu và các thông tin dữ liệu về sự an toàn của hoá chất cho mỗi loại thuốc trừ c ôn trùng được sử dụng và phải duy trì c ác t ài liệu về việc sử dụng thuốc trừ sâu cũng như duy trì sổ sách ghi chép về tính an toàn và thiết

European Committee

for Standardization

Nếu chương trình kiểm soát được thực hiện bởi công ty có

giấy phép kinh doanh bên ngoài, thì chúng ta nên duy trì

những điều sau :

a Một hợp đồng mô tả cụ thể các dịch vụ được

thuê, bao gồm các tài liệu được sử dụng, phương pháp, sự đề phòng, và thông tin dữ liệu về sự an toàn của hoá chất được yêu cầu bởi các quy định của chính phủ

được sử dụng

c Các tài liệu chính xác và đầy đủ mô tả mức độ

hiện thời của hoạt động kiểm soát côn trùng gây hại và đề nghị về các hoạt động cần bổ trợ để điều chỉnh các điều kiện sao cho hoạt động kiểm soát côn trùng gây hại được hiệu quả

d Các tài liệu lưu trữ chính xác về việc áp dụng

các thuốc trừ côn trùng, bao gồm cả các thuốc trừ loài gặm nhấm, được sử dụng bên trong hoặc chung quanh nhà máy

8

PCP DO NHÀ THẦU PHỤ

European Committee

for Standardization

T ài liệu phải được giữ theo quy định của chính phủ và phải lưu thành tài liệu, ở mức tối thiểu :

 Nguy ên vật liệu sử dụng

 T ỉ lệ dùng hoặc liều lượng

 Ng ày và thời gian tiến hành

 Ch ữ ký người dùng.

9

CHƯƠNG TRÌNH KIỂM SOÁT ĐỘNG VẬT GÂY HẠI

by Asean

European Committee

for Standardization

 Tất cả các nhà sản xuất phải lập ra chương trình ngăn

ngừa hiệu quả để loại trừ hoạt động của các động vật gây hại Hiệu quả của chương trình sẽ được đo lường bởi

sự thiếu quan sát hoạt động của các vật gây hại và bằng chứng.

 Hang chuột (lo ài gặm nhấm) , dấu vết chuột, và bất kỳ

điều kiện nào thu hút chúng hoặc những sâu bọ khác cả bên trong và bên ngoài nhà máy phải được loại trừ

 Các phương phác cụ thể bao gồm, không giới hạn đối

với :

 Để mồi bên ngoài để bẫy chuột

 Chương trình kiểm soát nội bộ phải tuân theo quy định của chính phủ

 Hang chuột, dấu vết chuột, và bất kỳ điều kiện nào thu hút chúng hoặc những sâu bọ khác cả bên trong

và bên ngoài nhà máy phải được loại trừ

 Thi ết bị kiểm tra côn trùng bay bằng điện nên được sử dụng khi cần để xác định côn trùng bay xâm nhập vào nhà máy.

Chương trình kiểm soát động vật gây hại

có tính chất phòng ngừa

European Committee

for Standardization

 Thùng đựng thuốc trừ côn trùng và thiết bị dùng phải

được dán nhãn hợp lý để biết được nội dung bên trong Thuốc trừ sâu hay thuốc diệt cỏ đều phải dùng các thiết bị riêng biệt Tất cả các thiết bị được dùng

để đựng thuốc trừ côn trùng phải được bảo trì hợp lý trong điều kiện có thể sử dụng tốt.

 Thuốc trừ côn trùng được giữ trong nhà máy phải

được để trong khu vực được khoá lại, tốt nhất là để bên ngoài toà nhà tránh xa khu vực sản xuất.

 Nhãn cảnh báo phải có nội dung dễ hiểu và các lối đi

hạn chế phải được dán ở bên ngoài lối vào khu vực này.

 Khu vực lưu trữ phải có diện tích thích hợp và được

thông gió tốt, có các phương tiện cần thiết để kiểm tra việc đổ tràn hay rò rỉ nhằm loại trừ nguy hiểm cho các nhân viên.

 Việc huỷ bỏ thuốc trừ côn trùng, bao bì hay thuốc còn

thừa phải được thực hiện phù hợp theo các quy định 11

AN TOÀN CHO CHƯƠNG TRÌNH KIỂM SOÁT ĐỘNG VẬT GÂY HẠI

European Committee

for Standardization

1 Các nguyên tắc trong chương trình kiểm soát côn trùng là:

1 Kiểm soát sinh học thông qua thiên địch của các loại côn

trùng

2 Kiểm soát… thông qua sự thay đổi về môi trường làm cho nó

không còn thích hợp với động vật gây hại Các chương trình

đảm bảo vệ sinh và quản lý nước là những ví dụ Cultural

control through alteration of the environment to make it

unfavourable to pests

3 Kiểm soát cơ học và vật lý, ví dụ như đốt cháy hay sử

dụng các chất keo làm dính

của động vật gây hại (tạo ra côn trùng giống đực không sinh sản được hoặc côn trùng đã biến đổi di truyền)

5 Kiểm soát về hành vi, liên quan đến việc nhận biết, sản

xuất và áp dụng các chất hấp dẫn hoá học thu hút côn trùng

vào bẩy hay ngăn cản hoặc làm rối loạn sự sinh sản

6 Kiểm soát về hoá học, là phương pháp kiểm soát rõ ràng

nhất nhưng cũng là phương pháp có nhiều tranh cãi nhất trong số các phương pháp kiểm soát Phương pháp này bao gồm các chất trừ côn trùng bằng hoá chất nhưng các phương pháp không dùng hoá chất cũng cần được sử dụng khi có thể

a Các phương pháp này cũng có thể dùng để kiểm soát loài gặm

nhấm và chim nhưng từng thế hệ của các động vật này kéo dài 12

NGUYÊN TẮC VỀ VIỆC KIỂM SOÁT CÔN TRÙNG

European Committee

for Standardization

Cách hiệu quả nhất để kiểm soát chuột là cách ly chúng khỏi nguồn cung cấp thực phẩmnhằm buộc chúng phải chuyển đi nơi khác để tìm nguồn thực phẩm do đó làm giảm tỉ lệ sinh sản

Điều này có thể thực hiện thông qua việc quản lý thận trọng các tiêu chuẩn vệ sinh trong nhà máy sản xuất mỹ phẩm

Các nguyên tắc khác để kiểm soát loài gặm nhấm là:

ther principles in rodent control are:

 kiểm soát bằng hoá chất

 kiểm soát bằng biện pháp vật lý

 kiểm soát sinh học

13

NGUYÊN TẮC VỀ KIỂM SOÁT LOÀI GẶM NHẤM

European Committee

for Standardization

a Phương pháp được sử dụng nhiều nhất trong kiểm soát loài gặm

nhấm bằng hoá chất là “tiền đánh bả” Cách này giúp không bị trở ngải do con vật nhát và tránh thoát khi bi đánh bả Ở giai đoạn

tiền đánh bả, loại chất bã không độc được cung cấp cho chuột

trong một thời gian, sau đó loại chất bả này được thay thế bằng

chất bả độc

b Thuốc trừ chuột dùng đánh bả được chia làm hai loại chính:

 loại hoá chất đa liều, và

 Loại thuốc trừ loài gặm nhấm đơn liều (cấp tính)

Mỗi loại trên có thể được sử dụng tuỳ trường hợp

c Loại bẫy đánh bả được sử dụng tuỳ thuộc vào địa điểm Điều này

quan trọng nhằm ngăn ngừa thuốc trừ chuột lan tràn trong khu

vực sản xuất và các bẫy đánh bả phải được thanh tra thường

xuyên

d Kiểm soát bằng hoá chất có thể bao gồm cả việc sử dụng thuốc trừ

loài gặm nhấm như là bột rải theo đường đi của chúng Thuốc này

sẽ giết chuột khi chúng liếm lông sau khi bị dính bột Các thuốc

này (cũng giống như các chất bã khác) không nên dùng trong

khu vực sản xuất

14

Chương trình kiểm soát loài gặm nhấm

KIỂM SOÁT BẰNG HOÁ CHẤT

Kiểm soát sinh học

Loài gặm nhấm (chuột) có thiên địch

là chó và mèo, nhưng các loài động vật này không được cho phép kiểm soát (giết) loài gặm nhấm trong khu vực sản xuất

15

Chương trình kiểm soát loài gặm nhấm

KIỂM SOÁT VẬT LÝ & SINH HỌC

by Asean

European Committee

for Standardization

Bẫy đánh bả đặt bên ngoài để kiểm soát chuột:

• Bả phải là thuốc trừ chuột đã đăng ký và được chứng nhận

hoặc giám sát thiết bị cho thức ăn (không độc tố)

• Các bẩy đánh bả này phải đạt tiêu chuẩn kháng lại sự thay đổi

và được đặt đúng chỗ, gắn chặt, được khoá, và được ghi nhãn phù hợp với các quy định Bẫy đánh bả được đặt quanh chu vi bên ngoài nhà máy với khoảng cách 15 – 30m

• Ở nơi được cho phép bởi các quy định của địa phương, các bẫy

cũng được đặt dọc theo đường rào phù hợp với thực hành công nghiệp tốt nhất

• Tất cả các bẫy được thanh tra và bảo dưởng ít nhất một lần

một tháng Mỗi lần bảo dưỡng và kết quả công việc phải được ghi lại theo từng bẫy và được lưu giữ theo hồ sơ

16

Chương trình kiểm soát loài gặm nhấm

BẪY ĐÁNH BẢ ĐẶT BÊN NGOÀI

by Asean

European Committee

for Standardization

Những biện pháp nội bộ phải tuân thủ theo các quy định của nhà nước Trừ trường hợp bị cấm bởi các quy định của nhà nước, những chương trình kiểm soát nội bộ phải bao gồm việc sử dụng các bẫy cơ học, bẫy mỡ rộng, bảng keo dính, nhưng không bao gồm các loại bẫy ccung cấp thức ăn Ở các nước, nơi mà bẫy và/hoặc các bảng keo dính bị cấm, Bẫy cung cấp thức ăn chứa chất bả không độc tố có thể dùng nhằm mục đich giám sát Các bẫy cung cấp thức ăn này được

sử dụng phù hợp theo hướng dẫn và sao cho giảm thiểu khả năng nhiễm khuẩn cho sản phẩm mỹ phẩm hay nguyên liệu đang tồn trữ

Những bẫy này chứa chỉ chất bả không độc tố, trừ phi có bằng chứng

về loài gặm nhấm lưu lại trong hồ sơ gần đây Nếy tìm thấy hoạt động của chúng, chất bả độc có thể dùng cho đến khi các dầu vết bị loại trừ Chất bả không độc tố lại được dùng trở lại nhằm mục đích giám sát

Những bẫy này nên được làm bằng chất liệu bền ví dụ chất nhựa cứng và cần được giữ ở trang thái khoá kín và được giũ ở tình trạng hoạt động

17

Chương trình kiểm soát loài gặm nhấm

BẪY ĐÁNH BẢ ĐẶT BÊN TRONG

by Asean

European Committee

for Standardization

 Các thiết bị đặt bên trong nhà dùng cho dục đích giám sát

thường xuyên được đặt ở khoảng cách 20-40 foot (6.5-13m)

dọc theo bên ngoài các bức tường trên chu vi nhà máy

 Ở những nơi có thể, thiết bị kiểm soát loài gặm nhấm cần

được đặt ở mỗi bên ở phía trên cao bên ngoài của cửa ra vào

hoặc ở nơi mà loài gặm nhấm có khả năng xâm nhập vào nhà máy

 Ở bất kỳ nơi nào có khả năng có hoạt động của loài gặm

nhấm ví dụ như khu vực tồn trữ nguyên liệu thô bên trong nhà máy, các thiết bị kiểm soát loài gặm nhấm có thể lắp đặt dọc bên trong các bức tường

 Nhà thầu phụ hoặc nhân sự nhà máy phải thanh tra và làm

sạch các thiết bị tối thiểu một lần một tuần

18

Chương trình kiểm soát loài gặm nhấm

ĐỊA ĐIỂM ĐẶT BẪY ĐÁNH BẢ

by Asean

European Committee

for Standardization

 B ản đồ hay giản đồ chỉ rõ vị trí nơi các

thiết bị kiểm soát loài gặm nhấm hiện được duy trì và lắp đặt

 H ồ sơ về dịch vụ và vệ sinh của mỗi thiết

bị kiểm soát loài gặm nhấm được duy trì cho mỗi thiết bị Sự lưu trữ hồ sơ dịch vụ này bao gồm ghi nhận từ các cuộc thanh tra thiết bị

19

Chương trình kiểm soát loài gặm nhấm

SƠ ĐỒ ĐẶT BẪY

European Committee

for Standardization

Những con chim phiền toái là những người hàng xóm xấu vì chúng là nguy cơ tiềm năng cho sức khoẻ Phân chim và tổ chim mang đến nhiều loại bệnh có thể được chuyển tiếp đến người và thú nuôi Tổ chim là nơi trú ngụ của nhiều loài ký sinh như ve, bọ chét, rệp và các loài gây bệnh khác

Sự kiểm soát tốt nhất là ngăn ngừa chim xâm nhập vào các toà nhà Điều quan trọng là cần hiểu mối liên quan giữa chim và môi trường của chúng

Những tác nhân thu hút chim có thể là các nguồn cung cấp thực phẩm, nước hay cây cỏ chung quanh toà nhà… và các tác nhân này phải được loại bỏ hay diều chỉnh

Độc chất, bắn hay đánh bẫy có thể được sử dụng để kiểm soát chim

20

NGUYÊN TẮC VỀ KIỂM SOÁT CHIM

European Committee

for Standardization

Chương trình kiểm soát động vật gây hại có cánh có

thể mô tả như dưới đây:

 Chim được kiểm soát bằng cách loại trừ: lưới,

màn che, bẫy cơ, nếu hợp phap và có thể thực hiện được

 Thiết bị theo dõi côn trùng có cánh dùng điện

nên dùng nếu cần thiết để nhận biết sự xâm nhập của con trùng vào nhà xưởng Thiết bị nên được lắp đặt sao cho không hấp dẫn các côn

trùng từ bên ngoài toà nhà Thiết bị không nên đặt trong phạm vi 10 feet (3m) cách sản phẩm nằm trên dây chuyền sản xuất hay đóng gói

 Tất cả các thiết bị cần được liệt kê trong lịch vệ

sinh chung để làm vệ sinh hàng tuần trong suốt mùa cao điểm của côn trùng Chúng có thể được làm vệ sinh hàng tháng trong mùa không cao điểm

Electronic

insect

control

Electronic insect killer

21

KIỂM SOÁT ĐỘNG VẬT GÂY HẠI CÓ CÁNH

European Committee

for Standardization

Ch ương trình kiểm soát loài gặm nhấm và côn trùng bao gồm:

• S ơ đồ nhà xưởng chỉ rõ sự kiểm soát động vật gây hại và bẫy đánh bả

• B ảng kiểm soát phản ánh các bước và các khu vực được xử lý

• Tần số thanh tra và xử lý.

• Tr ách nhiệm, in-house/outside agency treatment

• Vi ệc lưu trữ tài liệu (ví dụ chứng chỉ xử lý nếy do công dịch vu bên ngoài thực hiện)

• B áo cáo về các xử lý đã thực hiện và các quan sát được ghi

chú bao gồm chữ ký và xác nhận

• Ph ương pháp vệ sinh trước và sau khi xử lý

• Danh m ục các hoá chất xử dụng và nồng độ (ví dụ 75ml

crackdown cho 5L n ước dùng cho kiểm soát kiến và gián)

• B ản Thông Tin An Toàn về Nguyên liệu (MSDS) cho c ác hoá

KIỂM SOÁT LOÀI GẶM NHẤM VÀ CÔN TRÙNG

European Committee

for Standardization

KẾT LUẬN

European Committee

for Standardization

1 ASEAN Guideline for Cosmetic GMP,

2003

2 WHO Basic Principle of GMP :

Sanitation & Hygiene, 2000

3 Bishop, Basic Principle of Sanitation,

N.E.M Business Solutions, 1997

4 Health Services Agency, County of

Santa Cruz, Cross Contamination, 1999

5 www.fao.org

6 www.maintenanceconference.com

THAM KHẢO