mmtk_searching_vie_v15

Internet – một môi trường thông tin • Không có thống kê cụ thể nào về lượng thông tin có trên Internet • Không có hệ thống xử lý thông tin tiêu chuẩn • Các công cụ tìm kiếm chỉ có thể t

Tìm kiếm thông tin

trên Internet

Trung tâm Thông tin Phát triển Việt Nam

Khái quát

Mục tiêu của bài học này nhằm giúp bạn:

 Hiểu rõ hơn về Internet – một môi trường cung cấp thông tin.

 Khám phá những ưu và nhược điểm của những công cụ tìm kiếm khác nhau.

 Học cách sử dụng các công cụ tìm kiếm một cách phù hợp.

 Đánh giá thông tin tìm được: cách lựa chọn những kết quả phù hợp nhất

Internet – một môi

trường thông tin

• Không có thống kê cụ thể nào về

lượng thông tin có trên Internet

• Không có hệ thống xử lý thông tin tiêu chuẩn

• Các công cụ tìm kiếm chỉ có thể tìm trong một số lượng các trang web nhất định – không phải là tất cả các trang

Có thể tìm được mọi thông

tin trên Internet không?

• Có phải mọi thông tin đều miễn phí?

• Chất lượng nội dung?

Một số công cụ tìm kiếm

• Máy tìm kiếm

• Danh mục theo chủ đề / Cổng thông tin

• Cơ sở dữ liệu

Máy tìm kiếm

• Do các chương trình máy tính tập hợp, xây dựng (một cách

cơ học) một cơ sở dữ liệu của các nguồn tin tham khảo

• So sánh các từ tìm kiếm với các từ trong văn bản của các trang web được lưu trong CSDL

• Số lượng trang tìm kiếm có thể dao động từ số lượng nhỏ đến số lượng lớn các trang web

• Kết quả tìm phụ thuộc vào việc hiểu rõ cú pháp của lệnh tìm và phạm vi tìm kiếm của công cụ đó

Điểm mạnh: các nhu cầu tin cụ thể sử dụng các tên

người hoặc tổ chức, tên tài liệu cho trước, tìm kiếm

nhanh và trên phạm vi rộng, các chủ đề khó phân loại Điểm yếu: không cho phép xem lướt các trang web

trong một chủ đề cụ thể

Một số máy tìm kiếm tiếng Việt

• Wada http://wada.vn

• Cốc cốc http://coccoc.com

• Tìm nhanh www.timnhanh.com (có cả tính năng tìm kiếm việc làm)

Cổng thông tin

• Gồm có các thư mục Internet, các danh mục theo chủ đề, các thư viện ảo và cổng thông tin

• Giới thiệu các nguồn tin thuộc một lĩnh vực cụ thể

• Thường được tổ chức theo các danh mục có nhiều lớp

• Do con người tạo ra

• Chú trọng nhiều hơn vào sự phù hợp và chất lượng của thông tin

Điểm mạnh: giúp tìm theo các chủ đề mà người khác đã nghiên cứu và lập danh mục và xem lướt trong từng lĩnh vực

Điểm yếu: không thể tìm kiếm nhanh thông tin từ các chủ đề khác nhau

Cổng thông tin – vài ví dụ

• Cổng thông tin phát triển http://www.eldis.org/ và

http://www.developmentgateway.org/

• Thư viện ảo trên mạng http://www.vlib.org/

• SOSIG (cổng thông tin khoa học xã hội)

http://www.sosig.ac.uk/

• Librarian’s Index ww.lii.org/

• InfoMine http://infomine.ucr.edu/

• Intute http://www.intute.ac.uk/

• Open Directory Project http://www.dmoz.org/

• Yahoo! Directory http://dir.yahoo.com/

www.apc.org APC - UNESCO MMTK Project

Cổng thông tin – Việt Nam

• Cổng thông tin phát triển Việt Nam

http://www.vietnamgateway.org/

• Cổng thông tin kinh tế Việt Nam

http://www.vnep.org.vn/

Cơ sở dữ liệu

• Được ví như “web ẩn” – những trang web mà robot không thể tìm thấy

• Thường là các số liệu thống kê, bản đồ, số liệu

• Các mục lục thư viện trực tuyến

• Nội dung luôn thay đổi

• Có công cụ tìm kiếm riêng

• Có thể tìm trang chủ bằng các máy tìm kiếm.

Điểm mạnh: thu thập thông tin, dữ liệu cụ thể

Điểm yếu: không thể xem lướt theo chủ đề

Phân tích yêu cầu tìm

• Đặt câu hỏi để làm rõ yêu cầu tin

• Phân thành các khái niệm cụ thể

Phân tích yêu cầu tin

hoặc một cổng thông tin chuyên môn

– Tất cả thông tin về một chủ đề => thử tìm kiếm trên một vài công cụ tìm kiếm khác nhau, đồng thời kiểm tra các nguồn thông tin khác ngoài Internet ví dụ như sách, báo, các ấn phẩm in khác.

Phân tích yêu cầu tin

• Có cơ quan, tổ chức, hiệp hội nào có thể cung cấp thông tin về chủ đề này? => Tìm trang web của tổ chức đó

• Chủ đề bạn quan tâm có thuộc một lĩnh vực rộng hơn không? => Tìm tới cổng thông tin có bao quát lĩnh vực đó

Diễn đạt lệnh tìm kiếm

Các nguyên tắc cơ bản về mặt cú pháp của các

là công cụ tìm là giống nhau, tuy nhiên các chi tiết có thể khác nhau – vì vậy luôn luôn xem

phần hướng dẫn của từng công cụ tìm để biết rõ cách thức tạo câu lệnh.

Đưa thuật ngữ mà bạn nghĩ là quan trọng nhất lên đầu lệnh tìm, tiếp đó là các thuật ngữ khác.

Diễn đạt lệnh tìm kiếm

• Tìm những thuật ngữ thay thế cho từng khái niệm

– các từ đồng nghĩa: lợn lợn / heo heo ; nhà đất / bất động sản

– các cách viết khác nhau của một từ:

favou urite / favorite

globalis s ation / globaliz zation

Viet_N _N am / Vietnam

quy y chế / qui i chế

– từ số ít, số nhiều: program / programs s

Diễn đạt lệnh tìm kiếm

• Sự độc đáo của các từ khóa tìm kiếm:

– Tên tài liệu (cụm từ)

– Các từ khóa chính

www.apc.org APC - UNESCO MMTK Project

+coffee + + pickers + + price + + Columbia – kết quả kết quả

phải bao gồm tất cả các từ này

+coffee – – cup – – cotton – chỉ tìm các trang có từ chỉ tìm các trang có từ

coffee mà không có từ mà không có từ cup hoặc hoặc cotton.

.gov.vn, hoặc edu)

– Giới hạn theo địa điểm xuất hiện của từ tìm kiếm (ở tên tài liệu hoặc trong nội dung)

– Tìm tranh ảnh hoặc bản đồ

Công cụ tìm kiếm Google

Chọn công cụ tìm kiếm phù hợp với yêu cầu tin

• Chọn công cụ tìm kiếm phù hợp với yêu cầu tin của bạn

• Xem xét cách mà công cụ tìm sẽ làm để

xử lý lệnh tìm của bạn và diễn đạt lại

lệnh tìm để có thể sử dụng công cụ hiệu quả nhất

• Sử dụng nhiều công cụ tìm khác nhau.

Sách điện tử miễn phí

• OAPEN (Open Access Publishing in

European Networks) www.oapen.org

• Online Books Page

• http://library.nu/

Học liệu mở

• Open Educational Resources – OER

• Open Course Ware - OCW

– http://ocw.mit.edu/ (MIT OCW)

– www.ocwconsortium.org/ (OpenCourseWare Consortium)

Tài liệu miễn phí của

Ngân hàng Thế giới

• Kho tri thức mở: sách, báo cáo, bài tạp chí

https://openknowledge.worldbank.org/

• Dữ liệu thống kê http://data.worldbank.org

• Tài liệu dự án www.worldbank.org/projects

• Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam

www.worldbank.org.vn

• VDIC www.vdic.org.vn

www.apc.org APC - UNESCO MMTK Project

Video bài giảng miễn phí

• Learn almost anything for free!

Video bài giảng miễn phí

• iTunes: phần mềm miễn phí chạy các

file âm thanh và video, chạy cả trên

máy PC, Mac, iPod, iPhone, và Apple TV

Nguồn thông tin của

Phiên bản cũ của các trang web

www.apc.org APC - UNESCO MMTK Project

Một số trang web hữu ích

• Phiên bản cũ của các trang web

– Ví dụ:

–

http://www.agroviet.gov.vn/html/BandoKT-XHVietnam/Contents.asp

Tìm kiếm các cơ sở dữ liệu

(web ẩn)

• Sử dụng các máy tìm kiếm (google,

yahoo!, alltheweb, v.v

• Lệnh tìm:

Từ khóa nội dung/chủ đề +

“database/portal/online resources/web resources/web site/gateway”

• Ví dụ:

economics database

Một số cách mở rộng kết quả tìm kiếm

• Xem mục “Bibliography” hoặc

“References” của các tài liệu và tiếp tục tìm kiếm các tài liệu này

• Mở rộng tìm kiếm từ trang web hiện tại

có thông tin hữu ích (ví dụ vào các phần Publications/Resources)

• Tìm thông tin về những người có thể giúp bạn:

– Địa chỉ email của một cơ quan, tổ chức, hoặc cá nhân có chuyên môn về lĩnh vực mà bạn quan tâm

– Số điện thoại

– Địa chỉ liên hệ

• Gửi yêu cầu tin của bạn tới một diễn đàn phù hợp

Đánh giá kết quả tìm được

Hãy nghĩ trước khi nhấn chuột!

• Mạng Internet thiếu cơ chế kiểm soát chất

lượng như của ấn phẩm in.

• Ai cũng có thể đưa thông tin lên Internet Vì vậy cần đánh giá những thông tin tìm thấy trên

Internet cẩn thận hơn so với thông tin tìm thấy trên các nguồn tin truyền thống như sách, tạp chí chuyên ngành, các cơ sở dữ liệu mang tính học thuật.

Các tiêu chí đánh giá

thông tin

• Sự cập nhật của thông tin: ngày cập nhật cuối

cùng.

• Trình độ của của tác giả.

• Nơi xuất bản: nguồn tin từ cơ quan chính phủ,

viện nghiên cứu, trường đại học thường đáng tin cậy hơn so với các cơ quan kinh doanh.

Từ một trang web của cơ quan nghiên cứu,

trường đại học, ký hiệu ~ trong URL thể hiện đó là một trang web cá nhân của một nhân viên/giảng viên

Ví dụ www.curtin.edu.au/ ~ joebloggs.html

Đánh giá kết quả tìm

được

Một vài ví dụ về domain:

• edu / ac.uk / re.kr – trang web giáo dục

(thường là của một trường đại học, cao đẳng)

internet, các tổ chức

nhuận

từ trang web của Hội những người ăn chay.

• Chiều sâu của nội dung: trang web dành cho nhà nghiên cứu hay cho học sinh tiểu học, dành cho

đông đảo công chúng hay cho các nhà chuyên

môn?

• Mục tiêu của trang web: Nội dung nhằm mục tiêu bán sản phẩm hay cung cấp thông tin?

Phát triển ngân hàng tư

liệu trực tuyến của bản

thân

• Sử dụng tính năng

Favorites/Bookmarks của phần mềm

duyệt Internet

– Thêm chú thích vào các địa chỉ này.

– Dùng tính năng sắp xếp để tổ chức nguồn tin của bạn theo một hệ thống logic.

– Danh mục của bạn sẽ trở thành một cổng thông tin

cá nhân của bạn.

Phát triển ngân hàng tư

liệu trực tuyến của bản

Lưu trữ tài liệu web

• Thông tin trên mạng xuất hiện và biến mất

=>

• Lưu lại các tài liệu mà bạn tìm thấy trên mạng vào thiết bị của mình

Giải đáp thắc mắc?

Chia sẻ kinh nghiệm của bản thân?

Đại học California ở Berkeley soạn một chương trình hướng dẫn tìm kiếm Internet (bằng tiếng Anh)

http://www.lib.berkeley.edu/TeachingLib/Guides/Internet/FindInfo.html