Bạo lực thể chất bao gồm, nhưng không giới hạn, các hình thức sau đây:Tất cả các hình thức tra tấn, đối xử hoặc trừng phạt độc ác, phi nhân tính Tất cả các hình thức trừng phạt thân t
Trang 1PHÒNG CHỐNG BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG
Ở CÁC CƠ SỞ GIÁO DỤC MẦM NON
TS Nguyễn Thị Thu Hà Viện KHGD Việt Nam
TẬP HUẤN CÁN BỘ QUẢN LÝ VÀ GIÁO VIÊN MẦM NON
Trang 2Bạo lực trẻ em: là hành vi hành hạ, ngược đãi,
đánh đập; xâm hại thân thể, sức khỏe; lăng mạ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm; cô lập, xua đuổi và các hành vi cố ý khác gây tổn hại về thể chất, tinh thần của trẻ em
Bạo lực học đường ở cơ sở GDMN là hệ thống xâu
chuỗi lời nói, hành vi mang tính miệt thị, đe dọa hoặc tẩy chay, thờ ơ, bỏ mặc hoặc dùng sức mạnh thể chất để khủng bố người khác để lại thương tích trên cơ thể thậm chí dẫn đến tử vong hoặc gây tổn thương đến tâm lý cho những đối tượng tham gia vào quá trình chăm sóc, giáo dục ở cơ sở GDMN
Trang 3Đối tượng tham gia vào quá trình CS-GD ở cơ sở
GDMN & những nguy cơ BLHĐ
Trang 4làm tổn hại gây ra tử vong
hoặc không gây ra tử vong
là việc không đáp ứng những nhu cầu về thể chất và tâm lý, không đảm bảo các quyền lợi chính đáng mà người khác được hưởng
Trang 5Bạo lực thể chất bao gồm, nhưng không giới hạn, các hình thức sau đây:
Tất cả các hình thức tra tấn, đối xử hoặc trừng phạt độc ác, phi nhân tính
Tất cả các hình thức trừng phạt thân thể, ép buộc người khác vào
những tư thế khó chịu, tấn công bằng tay hoặc một đồ vật, ép ăn uống, cho sử dụng những chất kích thích hoặc chất độc hại cho cơ thể (như thuốc mê, chất gây nghiện, chất độc…)
Ngăn cản không đáp ứng các nhu cầu cơ bản của cơ thể: ăn, uống,
nghỉ ngơi, vệ sinh cá nhân,
Bị một hay nhóm đối tượng trong cơ sở GDMN bắt nạt thân thể và ăn hiếp
Biểu hiện của Bạo lực thể chất ở cơ sở GDMN
Trang 6Sử dụng trẻ em/người khác để lạm dụng và bóc lột tình dục vì mục đích thương mại (như buôn bán người vì mục đích tình dục, văn hóa phẩm khiêu dâm, mại dâm đặc biệt trong ngành du lịch,
nô lệ tình dục, buôn bán trẻ em);
Tội phạm mạng/Lạm dụng và bóc lột tình dục trực tuyến/qua mạng hoặc bằng công nghệ số
Trang 7Các hình thức Bạo lực tinh thần
Bạo lực tinh thần bao gồm, nhưng không giới hạn, các hình thức:
Hạ thấp, xúc phạm, chê bai (nói với họ là người kém cỏi, không có giá trị, không được yêu mến, không được mong muốn, lăng mạ, bêu xấu tên tuổi, làm nhục, làm mất uy tín, nhạo báng và nói xấu);
Tất cả các hình thức vi phạm sự riêng tư và vi phạm sự bảo mật có thể gây ra tác động tâm lý có hại cho người khác;
Gây sợ hãi, hăm dọa, đe dọa; bóc lột và mua chuộc; hắt hủi và chối bỏ; cô lập, phớt lờ và thiên vị;
Từ chối phản ứng tình cảm; xao nhãng nhu cầu chăm sóc sức khỏe tâm thần,
y tế và giáo dục;
Để trẻ em chứng kiến bạo lực gia đình hoặc đối xử thù địch;
Đưa vào giam giữ, cô lập
Bắt nạt và uy hiếp trên mạng thông qua điện thoại, internet;
Trang 8Biểu hiện của Xao nhãng hoặc đối xử thờ ơ
Với trẻ: bao gồm, nhưng không giới hạn, các hình thức sau đây:
Xao nhãng thể chất (không bảo vệ trẻ tránh khỏi bị xâm hại, trong đó có việc không giám sát thường xuyên; không cung cấp cho trẻ những thứ thiết yếu và chăm sóc sức khỏe cơ bản);
Xao nhãng tinh thần hoặc tình cảm, trong đó có việc thiếu sự hỗ trợ tình cảm
và yêu thương, lơ là, người chăm sóc không có khả năng chú ý tới những tín hiệu và dấu hiệu của trẻ, để trẻ chứng kiến hành vi BL hoặc hành vi lạm dụng
Trang 9Với những người lớn khác trong cơ sở GDMN sự thờ ơ thể hiện:
Không quan tâm, bỏ mặc những cảm xúc, sự mong muốn được hỗ trợ, can thiệp khi cần thiết;
Không đảm bảo các quyền lợi của thành viên trong cơ sở giáo dục (không đảm bảo chế độ làm việc, chế độ lương thưởng, không cho tham gia/ cô lập trong các hoạt động đào tạo bồi dưỡng, hoạt động tập thể…) ;
Không bảo vệ các thành viên trong cơ sở giáo dục khi xảy ra mất dân chủ, mất bình đẳng hoặc bị bạo lực, bóc lột.
Trang 10Ảnh hưởng của BLHĐ đối với sự phát triển của trẻ MN
Sự phát triển
thể chất
BLH Đ
Tâm lí, hành vi
và các mối tương tác xã hội
Việc học tập
Trang 12Theo tạp chí Neurology, các nhà khoa học từ Trường Đại học Y Harvard chỉ ra
người có nồng độ cortisol hay còn gọi là hormone stress cao thường gặp khó khăn trong việc ghi nhớ Não bộ của họ cũng nhỏ hơn
Đại học California Gian Berkeley đã thực hiện một loạt thí nghiệm xem xét tác động của căng thẳng lên não Khi căng thẳng, lo sợ, não bộ sản xuất nhiều tế bào myelin - một chất giàu lipid bao quanh sợi trục của tế bào thần kinh, tạo thành một lớp cách điện Dư thừa myelin ở một số khu vực nhất định của não gây cản trở nhận thức của người, việc giao tiếp trở nên khó khăn Đây là tiền đề của chứng rối loạn tâm thần, trầm cảm, rối loạn cảm xúc khác nhau Khi myelin được sản xuất ra nhiều trong thời gian dài
sẽ làm thay đổi cấu trúc não, giết chết các tế bào não
Trang 13Ảnh hưởng đến tâm lí, hành vi và các mối tương tác xã hội
Trầm cảm;
Rối loạn giấc ngủ
Sợ hãi 1 hiện tượng, đối
tượng nào đó…
Rối loạn hành vi; Thực hiện các hành vi xung đột; Thu mình né tránh mọi người; Có những thói quen hay hành vi xấu
Trang 14Theo UNESCO (2016), việc chứng kiến hoặc trải nghiệm bạo lực khi còn là một đứa trẻ có liên quan với sự chấp nhận bạo lực trong tương lai, với tư cách là nạn nhân hoặc là kẻ gây bạo lực trong các mối quan hệ tương lai, bao gồm cả quá trình trở thành cha mẹ
Nghiên cứu từ nhiều quốc gia xác nhận: Nạn nhân của sự trừng phạt thân thể có khả năng trở nên thụ động và quá thận trọng, lo sợ, rụt rè trong việc thể hiện ý tưởng và cảm xúc đồng thời họ có thể trở thành nạn nhân của bạo lực tâm lý
Trẻ em bị trừng phạt ít có khả năng hơn trẻ em khác về việc hình thành các giá trị đạo đức, ít có khả năng chống lại sự cám dỗ, ít thực hiện các hành vi
vị tha, để cảm thông với người khác hoặc để thực hiện sự phán xét đạo đức. Họ
có xu hướng tham gia nhiều hơn vào các hành vi hung hăng.
Trang 15Ảnh hưởng đến việc học tập của trẻ
Mất tập trung Không muốn tới trường
không muốn tham gia các
tác và không dám nhờ sự giúp đỡ
Chậm phát triển (ngôn ngữ, giao tiếp, vận động, nhận thức…)
Trang 16Theo nghiên cứu của Unicef (2017) hình phạt về thể chất và tâm lý, lạm dụng lời nói, bắt nạt và bạo lực tình dục trong trường học nhiều lần được báo cáo là lý do cho sự vắng mặt, bỏ học và thiếu
động lực cho thành tích học tập
Trang 17Nguyên nhân cơ bản của BLHĐ ở cơ sở GDMN
sợ bị coi thường, muốn được quan tâm
-Xung lực phá hủy không được kiểm soát
Trang 18PHÒNG CHỐNG BLHĐ Ở CƠ SỞ GDMN
Trang 19KINH NGHIỆM QUỐC TẾ
Hoa Kỳ : Bộ GD đã phối hợp với Bộ An ninh Hoa Kỳ xuất bản TL hướng
dẫn Xây dựng Nhà trường An toàn hơn nhằm đưa ra một kế hoạch toàn diện trên toàn quốc đảm bảo tốt hơn sự an tòan trong trường học với các mặt: 1/Xây
dựng một bầu không khí tôn trọng và tin tưởng lẫn nhau, 2/Xây dựng các mối quan hệ tin tưởng tôn trọng, 3/ Tăng cường giao tiếp, 4/ Đưa ra các chính sách
và thủ tục rõ ràng trong xử lý các sự việc, 5/ Cung cấp nguồn trợ giúp những
HS đang gặp vấn đề kể cả nạn nhân và người gây ra BL, 6/ Tăng cường chia sẻ thông tin giữa nhà trường và cộng đồng, 7/ Liên kết với cơ quan thực thi pháp luật địa phương, 8/Sự nhất quán giữa các đối tác khi tiếp nhận thông tin về những tình huống có vấn đề (Sự thống nhất này cần phải được bồi dưỡng, trao
đổi ngay từ đầu)
Các trường, học khu phải có Đội Đánh giá Nguy cơ với các buổi họp thường xuyên của các thành viên Có thành viên của nhà trường, chính quyền và
cơ quan pháp luật địa phương Các thành viên phải được đào tạo cơ bản về đánh giá nguy cơ, đồng thời phải trở nên gần gũi với HS, với cộng đồng
Trang 20Thành lập Trung tâm Phát triển Nhà trường An toàn và Lành mạnh, thuộc Hiệp hội GD quốc gia (thành lập và đi vào hoạt động hơn 34 năm) nhằm
cung cấp các thông tin về chính sách, trợ giúp kỹ thuật, đào tạo bồi dưỡng cũng như tổ chức nhiều CT có sự tham gia của các cơ quan GD cấp bang, các nhà hoạch định chính sách nhằm xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh và tăng cường sức khỏe cho HS
Trang 21Ở Bang Florida, Nhà trường lành mạnh phải bao gồm 8 thành tố:
GD sức khỏe: giúp HS có kiến thức và kĩ năng cần thiết về sức khỏe, tạo động lực để
HS giữ gìn và nâng cao sức khỏe, phòng chống bệnh tật, tránh hoặc giảm thiểu những hành vi, thói quen có hại cho sức khỏe.
GD thể chất: quy định HS phải đảm bảo tối thiệu thời lượng vận động rèn luyện thể
lực/ngày
Dịch vụ y tế: HS được hưởng dịch vụ y tế theo tiêu chuẩn của Hiệp hội Quốc gia về
Tâm lí học đường
GD và dịch vụ về dinh dưỡng:Phòng Cung cấp TP & DD thuộc Sở Nông nghiệp và
DV Khách hàng phụ trách: bảo đảm trẻ em của Bang được hưởng bữa ăn đủ dinh dưỡng mỗi ngày; hướng dẫn về dinh dưỡng cho nhà trường và cộng đồng
Dịch vụ Tư vấn về Tâm lý và xã hội: tư vấn và hỗ trợ một cách chuyên nghiệp cho
HS về các vấn đè liên quan đến học tập, tình cảm, xã hội, thể chất.
MT học đường lành mạnh: có tiêu chí đánh giá, trao giải hàng năm trên toàn bang
Tăng cường sức khỏe cho cán bộ GV nhà trường
Sự tham gia của GĐ và CĐ: thành lập UB gia đình và Cộng đồng, cung cấp nguồn
lực và thông tin cho GĐ và CĐ nhằm góp phần nâng cao chất lượng GD
Trang 22BÀI HỌC TỪ PHẦN LAN
"thành công cho tất cả, không có HS bị bỏ lại phía sau"
Lịch sử giáo dục Phần lan cho thấy môi trường giáo dục là tổng hoà của môi trường vật lý, các yếu tố tâm lý và quan hệ xã hội (Nuikkinen, 2009) để tạo thành môi trường sư phạm, xã hội và tâm lý
Trang 23Xu hướng phát triển môi trường giáo dục Phần Lan:
Môi trường giáo dục công bằng
Môi trường giáo dục của sự tin tưởng : Tin tưởng không phải làm một
câu châm ngôn sáo rỗng trong giáo dục Phần Lan mà là nguyên tắc và văn hoá đã ngấm sâu vào nhận thức quốc gia
Môi trường giáo dục dân chủ- hợp tác: tất cả các bên liên quan đều
được đều được đưa ra ý kiến
Môi trường giáo dục nhẹ nhàng với triết lí “ít hơn lại là nhiều hơn với
quan điểm quốc gia: trẻ em cần thời gian và không gian để lớn lên và
phát triển : Chương trình đào tạo bắt buộc ở Phần Lan chỉ kéo dài 9 năm
chỉ duy nhất 1 kỳ thi cuối lớp 9 HS bắt đầu đi học lúc 7 tuổi,
Trang 24Đạo luật HS và phúc lợi HS (2014)
Thành lập nhóm dịch vụ hỗ trợ bao gồm nhiều chuyên gia thuộc các lĩnh vực khác nhau giáo dục- y tế- tâm lí- xã hội ở các trường học; được
thực hiện và quản lý với sự hợp tác đa ngành có tính chất hệ thống giữa GV, nhân viên y tế, tư vấn tâm lý, dịch vụ xã hội, HS và phụ huynh Đây là một
nỗ lực hợp tác theo chức năng và có tính chất hệ thống, tất cả các bên cùng tham gia vào cuộc trong việc hỗ trợ, giúp đỡ và tạo ra môi trường giáo dục tốt nhất cho HS
Tổ chức bữa ăn có chất lượng ở trường: Bữa trưa dành cho HS miễn phí và
được tính là một phần trong CT học, được hướng dẫn bởi CT giảng dạy cốt lõi quốc gia Nó đòi hỏi CTGD của trường phải có kế hoạch ăn trưa với mục tiêu thúc đẩy sức khỏe, dinh dưỡng và cách cư xử cho HS Các bữa ăn ở trường là các công cụ sư phạm để dạy các dinh dưỡng và thói quen ăn uống tốt (Luật giáo dục 2014)
Trong các bữa trưa ở trường HS và GV ngồi ăn cùng nhau trong căng tin vì theo họ nó đem lại lợi ích xã hội rất lớn (HS học ứng xã hội phù hợp và nghi
lễ liên quan đến ăn uống, cách hoà nhập một cách tự do với GV và các cán bộ trong trường, GV có thể quan sát hành vi và quan hệ xã hội của HS để có hỗ trợ phù hợp
Trang 25Mô hình chương trình chống bắt nạt học đường KIVA
Nhấn mạnh đầu tư vào GV và không khí học đường nói chung, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lắng nghe trẻ em và đảm bảo rằng HS có được tiếng nói riêng
Ra mắt vào năm 2009, chương trình hiện đang được thực hiện bởi 90% các trường ở Phần Lan và đang được phổ biến trên toàn cầu tại hơn 15 quốc gia
Có ba yếu tố chính: Ngăn chặn bắt nạt, Đối phó với các tình huống bắt nạt và bị bắt nạt trong trường, Theo dõi thay đổi và phản hồi đối với trường học
Trang 26Phần chung: tập trung chủ yếu vào việc ngăn chặn bắt nạt Nội dung cụ thể là:
Các cách thức an toàn, hiệu quả để tự vệ, hỗ trợ và bảo vệ bạn bè là nạn nhân Không nhất thiết phải hành động anh hùng đối đầu với những kẻ bắt nạt;
Cam kết và phối hợp ở cấp trường Dựa trên các quyết định chung trong nhóm;
Dấu hiệu "Chúng ta là trường KIVA”: áo khoác cho GV giám sát, áp phích;
Khảo sát trực tuyến hàng năm;
GD cho học sinh theo mức độ phù hợp độ tuổi các nội dung: vd tiểu học 1.Tôn trọng tất cả mọi người, 2 Trong một nhóm, 3 Nhận biết bắt nạt, 4 Các hình thức bắt nạt ẩn danh, 5 Hậu quả của việc bắt nạt, 6 Nhóm tham gia bắt nạt, 7 Chống bắt nạt theo nhóm, 8 Phải làm gì nếu bị bắt nạt?, 9 KiVa Koulu - hãy làm cùng nhau, 10 Chúng ta đang làm gì?;
Trò chơi trên máy tính chống bắt nạt/ môi trường học tập ảo (Những trò chơi này kết nối chặt chẽ với những bài học của HS,
Hướng dẫn cho cha mẹ;
Hôp thư trực tuyến: dễ dàng gửi tin nhắn và yêu cầu hỗ trợ đến đội ngũ KIVA.
Trang 27Phần riêng: được sử dụng khi có những trường hợp bắt nạt cụ thể Mỗi
trường hợp cụ thể được xử lý trong một loạt các cuộc thảo luận cá nhân
và nhóm giữa nhóm KIVa của trường và các đối tượng có liên quan: Thảo luận cá nhân với nạn nhân và với những trẻ bắt nạt, có sự giúp đỡ của GV, chia sẻ, trấn an tinh thần nạn nhân, bảo vệ nạn nhân khỏi
những tấn công trong tương lai
Trang 28 Vấn đề phòng chống BL, bảo vệ trẻ em được quan tâm từ tất cả các cấp Phối hợp của nhiều ngành, đảm bảo tính đồng bộ, chuyên nghiệp
Chú trọng công tác phòng ngừa,
Xây dựng MTGD thân thiện từ những sinh hoạt bình dị hàng ngày
Quan tâm đến văn hóa nhà trường
Tăng cường nhận thức của các đối tượng
Giáo dục các kiến thức và kĩ năng phát hiện, phòng tránh BL hiệu quả
Chú trọng hình thành lối sống lành mạnh thông qua dinh dưỡng, rèn luyện thể chất, các hoạt động tư vấn tâm lýkhỏe mạnh cả thế chất và TT
Bài học từ kinh nghiệm quốc tế
Trang 29Căn cứ pháp lý của phòng chống BLHĐ ở Việt Nam
- Công ước bảo vệ trẻ em, Luật trẻ em, Luật Giáo dục , Luật Hình sự
- Nghị quyết 29-NQ/TW Về đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT
- NĐ 80/2017/NĐ-CP, về MTGD an toàn, lành mạnh, thân thiện, phòng chống
BLHĐ
- Quyết định 04/VBHN- BGDĐT, Ban hành Điều lệ trường mầm non
- Thông tư 13 /2010/TT-BGDĐT về xây dựng trường học an toàn, phòng, chống tai nạn, thương tích trong CS GDMN
- Thông tư 21/2014/TT-BGDĐT, Quy định về quản lí và sử dụng xuất bản phẩm tham khảo trong các cơ sở GDMN, GDPT và GDTX
- Thông tư 19/2018/TT-BGDĐT, Quy định về kiểm định chất lượng GD và công
nhận đạt chuẩn quốc gia đối với trường MN
- Chỉ thị 18/CT-TTg năm 2017, về việc tăng cường giải pháp phòng, chống bạo lực, xâm hại trẻ em
- Chỉ thị 993/CT-BGDĐT, tăng cường giải pháp phòng, chống BLHĐ trong CSGD
Trang 30Phòng chống BLHĐ ở cơ sở GDMN: là những biện pháp
nhằm ngăn ngừa và xử lý tình huống bạo lực xảy ra với những đối tượng có liên quan trực tiếp hoặc tham gia vào quá trình CS-GD trẻ em ở cơ sở GDMN.
Phòng chống BLHĐ mang lại những lợi ích to lớn:
- Tạo ra văn hóa bài trừ bạo lực trong cơ sở GD;
- Tạo dựng được MTGD an toàn, lành mạnh, thân thiện để các thành viên của cơ sở GD yên tâm học tập, làm việc hiệu quả
các thành viên tham gia vào hoạt động CS-GD tại cơ sở giáo dục
- Tạo dựng lòng tin tưởng, sự yên tâm cho các bậc PH và cộng đồng xã hội đối với ngành GD
Trang 31Nguyên tắc phòng chống BLHĐ ở cơ sở GDMN
+ Khách quan, trung thực: trong nhìn nhận, đánh giá sự việc, hiện
tượng Dám thừa nhận những hạn chế, sai phạm
+ Đồng bộ, nhất quán: Tính đồng bộ được thể hiện trong các trang bị,
tạo thành hệ thống hoàn chỉnh từ quy định, nhân lực, các trang thiết bị phục vụ cho phòng ngừa, xử lý BLHĐ Các quy định, quy trình thực hiện cần được xây dựng nhất quán tránh gây lúng túng cho người thực hiện
+ Mềm dẻo, tế nhị nhưng kiên quyết: Các tình huống BLHĐ đa phần
không công khai và được che giấu do đó khi tìm hiểu về vấn đề cần mềm dẻo
và tế nhị Tuy nhiên trong giải quyết vấn đề BLHĐ cần có quy trình và thực hiện kiên quyết đến cùng mới có sức răn đe
+ Cộng đồng trách nhiệm: cần tạo ra sức mạnh tổng lực từ nhiều lực
lượng, giúp quá trình phát hiện, xử lý và giám sát được đa chiều và triệt để