Trong học phần thứ nhất, học viên sẽ tìm hiểu về toàn cầu hóa dưới nhiều góc độ khác nhau theo các quan điểm đương đại về tiến trình phát triển lịch sử của toàn cầu hóa.. Trong học phần
Trang 1ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC
1 Tên môn học: TOÀN CẦU HÓA
2 Mã môn học: ECO621
3 Số tín chỉ: 3 tín chỉ
4 MÔ TẢ MÔN HỌC
Thông qua bốn học phần, môn học này sẽ tìm cách đưa những tranh luận và bàn luận về “toàn cầu hóa” vào bối cảnh liên quan trực tiếp đến Việt Nam Trong học phần thứ nhất, học viên sẽ tìm hiểu về toàn cầu hóa dưới nhiều góc độ khác nhau theo các quan điểm đương đại về tiến trình phát triển lịch sử của toàn cầu hóa Trong học phần thứ hai, học viên sẽ xem xét một số
vụ tranh chấp pháp lý nổi tiếng kiến tạo nên khuôn khổ chính thức của toàn cầu hóa Trong học phần thứ ba, học viên sẽ học về tiến trình toàn cầu hóa của các doanh nghiệp, cụ thể là về các chuỗi giá trị toàn cầu Học phần cuối sẽ được thực hiện qua các buổi nói chuyện chuyên
đề trong học kỳ Xuân Học viên sẽ xem xét mối giao thoa giữa toàn cầu hóa, xã hội và chính sách công
Các thảo luận theo chuyên đề sẽ tập trung vào các lĩnh vực liên hệ đến Việt Nam, bao gồm viện trợ phát triển, thương mại tự do, trợ cấp nông nghiệp và y tế Trong mon học kỳ này, các diễn giả đại diện cho những nhóm lợi ích và các bên hữu quan ở Việt Nam sẽ được mời đến diễn thuyết bên cạnh các bài đọc và thảo luận trên lớp
5 MỤC TIÊU MÔN HỌC
Chúng ta sẽ xây dựng hiểu biết của mình về toàn cầu hóa thông qua lăng kính của các bên hữu quan và những nhóm lợi ích đang định hình nên những tranh cãi về toàn cầu hóa ở Việt Nam
Để đạt mục đích đó, môn học này sẽ cung cấp cho học viên những kỹ năng phân tích phê bình cần thiết để có thể:
a) hiểu rõ khái niệm toàn cầu hóa có nguồn gốc lịch sử như thế nào và ý thức được nền tảng chính sách và pháp luật của nó
b) xác định được tác động của toàn cầu hóa lên quá trình lập kế hoạch kinh doanh, cơ cấu
và ra quyết định của các doanh nghiệp;
c) hiểu những lời khuyên của các tổ chức đa phương quốc tế trong bối cảnh có nhiều cân nhắc định hình nên niềm tin và lợi ích của họ về toàn cầu hóa;
d) đồng thời đề ra các chính sách trong mối tương quan với những hệ quả về mặt xã hội, pháp luật và kinh tế của toàn cầu hóa tại Việt Nam
6 PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY
Công cụ giảng dạy chủ yếu sẽ là các bài giảng trên lớp, thảo luận tự do và các bài nghiên cứu tình huống Trong học kỳ Xuân, từng thành viên trong nhóm giảng dạy hoặc các diễn giả sẽ tiến hành các buổi nói chuyện theo chuyên đề thường xuyên (hai tuần một lần) Trong suốt tất
cả các giờ giảng trên lớp, giảng viên có thể gọi anh/chị học viên bất cứ lúc nào để yêu cầu nhận xét về bài đọc đã phát hoặc trả lời câu hỏi của giảng viên
Trang 27 YÊU CẦU CỦA MÔN HỌC
Học trên lớp là điều thiết yếu để đạt được mục tiêu của môn học Hệ thống cho điểm sau đây thể hiện tầm quan trọng của việc chuẩn bị và học trên lớp
Học trên lớp 25%
Bài Kiểm tra giữa kỳ 25%
Đề án cuối kỳ 50%
Ban giảng viên kỳ vọng học viên đọc tất cả bài đọc đã giao (và một số bài đọc thêm tùy chọn) trước khi đến lớp Các bài đọc được liệt kê theo thứ tự quan trọng, đồng thời cũng để phân biệt bài đọc bắt buộc với bài đọc thêm tùy chọn Một số bài đọc đã chọn không dễ đọc, và có thể đòi hỏi học viên phải đọc lại sau để hiểu được thấu đáo hơn
8 NỘI DUNG MÔN HỌC
PHẦN 1:LỊCH SỬ TOÀN CẦU HÓA
Bài 1 Những tranh luận về toàn cầu hóa
Bài đọc bắt buộc:
1 Daniel Yergin và Joseph Stanislaw, Những đỉnh cao chỉ huy: Cuộc chiến vì nền kinh tế thế giới, 19-34, 37-50, 72-83, 85-91, 101-105, 246-262 (2002)
Bài đọc thêm tùy chọn:
1 Thomas Friedman, Chiếc Lexus và cây Ô liu (The Lexus and the Olive Tree) (1999) (Hãy đọc Phần Mở đầu ix – xix; các trang 7-13; và chú ý đặc biệt đến các trang 83-92)
2 David C Korten, Điểm Sách Lexus và Cây Ô liu (Book Review of Lexus and Olive Tree) (1999)
Bài 2 Những quan điểm đối chọi nhau
Bài đọc bắt buộc:
1 Daniel Yergin and Joseph Stanislaw, Những đỉnh cao chỉ huy: Cuộc chiến vì nền kinh tế thế giới, 223-228, 165-168, 172-177, 187-214, 650-660, 669-682 (2002)
Bài 3 Khuôn khổ của hệ thống thế giới
Bài đọc bắt buộc:
1 Robbie Robertson, Ba Làn sóng Toàn Cầu hóa (The Three Waves of Globalization) (2004), các trang 32-77
2 Samuel Huntington, Xung đột giữa các nền văn minh (1993) (một số trang chọn lọc)
3 Tạp chí Der Spiegel, Bài phỏng vấn Lý Quang Diệu (2005)
Bài đọc thêm tùy chọn:
4 Kevin H O’Rourke và Jeffrey G Williamson, Toàn Cầu hóa và Lịch sử (Globalization and History) (2000),
Trang 3Bài 4 Toàn cầu hóa ở Việt Nam
Bài đọc bắt buộc:
1 Vũ Thành Tự Anh, Toàn cầu hóa và vận hội của Việt Nam (Tạp chí Tia Sáng) (2006)
PHẦN 2: LUẬT QUỐC TẾ - KIẾN TRÚC CỦA TOÀN CẦU HÓA
Bài 5 Luật và Toàn cầu hóa I
Bài đọc bắt buộc:
1 Raj Bhala, Luật thương mại quốc tế: Lý thuyết và thực tiễn (2001) (bài đọc chọn lọc)
Bài 6 Luật và Toàn cầu hóa II
1 Raj Bhala, Luật thương mại quốc tế: Lý thuyết và thực tiễn (2001) (bài đọc chọn lọc)
2 Tina Rosenberg, “Khắc phục khiếm khuyết thương mại ” Thời báo New York
(18/082002)
PHẦN 3: TOÀN CẦU HÓA KINH TẾ - MỘT KHUÔN KHỔ VỀ CÁC CHUỖI GIÁ TRỊ TOÀN CẦU
Bài 7 Các chuỗi giá trị toàn cầu
Bài đọc bắt buộc:
1 Garry Gereffi, “Thương mại quốc tế và nâng cấp công nghiệp trong dây chuyền hàng may mặc”, 48 Tạp chí kinh tế quốc tế 37, 70 (1999)
Bài đọc thêm tùy chọn:
2 Mike Morris và Raphael Kaplinsky, Sổ tay nghiên cứu về chuỗi giá trị 1-46 (2000)
3 Miguel Korzeniewicz, Chuỗi Hàng hóa và Chiến lược Tiếp thị: Công ty Nike và Ngành Giày dép Thể thao Toàn cầu (Commodity Chains and Marketing Strategies: Nike and the Global Athletic Footwear Industry), các trang 167-176
Bài 8 Nâng cấp công nghiệp: Nghiên cứu tình huống về các chuỗi giá trị toàn cầu
Bài đọc bắt buộc:
1 Jennifer Blair, và các tác giả khác, “Các ngành công nghiệp phụ trợ trong nước trong chuỗi giá trị toàn cầu: Nguyên nhân và hệ quả của tính năng động trong xuất khẩu trong ngành quần jeans Torreon” Local Clusters in Global Chains: The Causes and Consequences of Export Dynamicism in Torreon’s Blue Jeans Industry,” 29 World Development 11, 1885-1903 (2001) Bài đọc thêm tùy chọn:
2 Mike Morris và Raphael Kaplinsky, Sổ tay nghiên cứu về chuỗi giá trị 46-101
(2000)
Bài 9 Các doanh nghiệp toàn cầu I: Nghiên cứu tình huống về các mối quan hệ lao động
Bài đọc bắt buộc:
1 Debora Spar, Nghiên cứu tình huống, Vấp phải rào cản: Nike và các quy định về lao động quốc tế (2002)
Trang 4Bài 10 Các doanh nghiệp toàn cầu II: Xây dựng một hội chợ toàn cầu - Kinh doanh trên lĩnh vực truyền thông internet
Bài đọc bắt buộc:
1 Tạp chí Der Spiegel, Bài phỏng vấn Chủ tịch Intel (2006)
Bài 11 Các doanh nghiệp toàn cầu III: Thuê ngoài các dịch vụ giá trị gia tăng cao
Bài đọc bắt buộc:
1 Tập đoàn Tư vấn Boston, “ Nắm bắt lợi thế toàn cầu: Các công ty công nghiệp dẫn đầu đang chuyển đổi ngành công nghiệp của họ bằng cách tìm được nguồn cung ứng và bán sản phẩm ở Trung Quốc, Ấn Độ, và các nước có chi phí thấp khác như thế nào (2004) (Tài liệu chọn lọc), 30 trang
Bài 12 Các doanh nghiệp toàn cầu IV: Đầu tư và vốn đầu tư mạo hiểm
Bài đọc bắt buộc:
1 Tạp chí Der Spiegel, Bài phỏng vấn Henry Paulson (2005)
9 TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tạp chí Der Spiegel
Daniel Yergin và Joseph Stanislaw, Những đỉnh cao chỉ huy: Cuộc chiến vì nền kinh tế thế giới, 19-34, 37-50, 72-83, 85-91, 101-105, 246-262 (2002)
Thomas Friedman, Chiếc Lexus và cây Ô liu (The Lexus and the Olive Tree) (1999) (Hãy đọc Phần Mở đầu ix – xix; các trang 7-13; và chú ý đặc biệt đến các trang 83-92)
David C Korten, Điểm Sách Lexus và Cây Ô liu (Book Review of Lexus and Olive Tree) (1999)
Daniel Yergin and Joseph Stanislaw, Những đỉnh cao chỉ huy: Cuộc chiến vì nền kinh tế thế giới, 223-228, 165-168, 172-177, 187-214, 650-660, 669-682 (2002)
Robbie Robertson, Ba Làn sóng Toàn Cầu hóa (The Three Waves of Globalization) (2004), các trang 32-77
Samuel Huntington, Xung đột giữa các nền văn minh (1993) (một số trang chọn lọc)
Kevin H O’Rourke và Jeffrey G Williamson, Toàn Cầu hóa và Lịch sử (Globalization and History) (2000),
Vũ Thành Tự Anh, Toàn cầu hóa và vận hội của Việt Nam (Tạp chí Tia Sáng) (2006)
Raj Bhala, Luật thương mại quốc tế: Lý thuyết và thực tiễn (2001) (bài đọc chọn lọc)
Tina Rosenberg, “Khắc phục khiếm khuyết thương mại ” Thời báo New York (18/082002) Garry Gereffi, “Thương mại quốc tế và nâng cấp công nghiệp trong dây chuyền hàng may mặc”, 48 Tạp chí kinh tế quốc tế 37, 70 (1999)
Mike Morris và Raphael Kaplinsky, Sổ tay nghiên cứu về chuỗi giá trị 1-46 (2000)
Miguel Korzeniewicz, Chuỗi Hàng hóa và Chiến lược Tiếp thị: Công ty Nike và Ngành Giày dép Thể thao Toàn cầu (Commodity Chains and Marketing Strategies: Nike and the Global Athletic Footwear Industry), các trang 167-176
Trang 5Jennifer Blair, và các tác giả khác, “Các ngành công nghiệp phụ trợ trong nước trong chuỗi giá trị toàn cầu: Nguyên nhân và hệ quả của tính năng động trong xuất khẩu trong ngành quần jeans Torreon” Local Clusters in Global Chains: The Causes and Consequences of Export Dynamicism in Torreon’s Blue Jeans Industry,” 29 World Development 11, 1885-1903 (2001)
Mike Morris và Raphael Kaplinsky, Sổ tay nghiên cứu về chuỗi giá trị 46-101(2000)
Debora Spar, Nghiên cứu tình huống, Vấp phải rào cản: Nike và các quy định về lao động quốc tế (2002)
Tập đoàn Tư vấn Boston, “ Nắm bắt lợi thế toàn cầu: Các công ty công nghiệp dẫn đầu đang chuyển đổi ngành công nghiệp của họ bằng cách tìm được nguồn cung ứng và bán sản phẩm ở Trung Quốc, Ấn Độ, và các nước có chi phí thấp khác như thế nào (2004) (Tài liệu chọn lọc), 30 trang