Kiến thức: - Cảm nhận được vẻ đẹp trong sáng, đằm tắm của những kỷ niệm về tuổi thơ và tình bà cháu thể hiện trong bài thơ - Thấy được nghệ thuật biểu hiện tình cảm, cảm xúc qua những c
Trang 1Ngày soạn: 27/10/2018
Tuần : 14 Tiết: 53, 54
Tên bài dạy:
I MỤC TIÊU:
1 Kiến thức:
- Cảm nhận được vẻ đẹp trong sáng, đằm tắm của những kỷ niệm về tuổi thơ và
tình bà cháu thể hiện trong bài thơ
- Thấy được nghệ thuật biểu hiện tình cảm, cảm xúc qua những chi tiết tự nhiên,
bình dị của tác giả
2 Kĩ năng:
- Đọc - hiểu phân tích văn bản thơ trữ tình có dử dụng các yếu tố tự sự
- Phân tích các yếu tố biểu cảm trong văn bản
3 Thái độ: Yêu thiên nhiên, quê hương,đất nước, giáo dục HS biết kính yêu và
quý trọng bà
II CHUẨN BỊ
- GV: tranh ảnh tác giả
- HS: SGK, vở
III CÁC BƯỚC LÊN LỚP
1 Ổn định:
2 Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra phần soạn Tiếng Gà Trưa
3 Dạy học bài mới:
a Giới thiệu bài: Tiếng gà trưa âm thanh mộc mạc, bình dị của làng quê Việt
Nam vang lên, khơi gợi trong lòng người đọc bao điều suy nghĩ Theo âm thanh ấy,
Xuân Quỳnh đã dắt chúng ta trở về những kỷ niệm tuổi thơ với tình bà cháu thắm
thiết Để cảm ngận được trái tim chân thành, tha thiết của Xuân Quỳnh, chúng ta
cùng tìm hiểu bài thơ “Tiếng Gà Trưa”
b Các hoạt động
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung
Hoạt động 1
- Giáo viên đọc bài thơ hướng dẫn học sinh cách đọc
+ Khi đọc chúng ta đọc nhịp 3/2 hoặc 2/3 (tùy từng
câu)
+ Chú ý nhấn mạnh điệp câu, điệp ngữ Tiếng Gà Trưa
ở đầu các đoạn 2,3,4,7
+ Đọc giọng vui, bồi hồi
- Cho học sinh xem chân dung Xuân Quỳnh
? Dựa vào phần chú thích các em hãy cho biết vài nét
về tác giả?
? Nêu một số tác phẩm của bà? (giáo viên giới thiệu
cho học sinh)
I Tìm hiểu chú thích 1.Tác giả:
- Xuân Quỳnh (1942 – 1988)
- Là một trong những nhà thơ nữ nổi tiếng ở nước ta
TIẾNG GÀ TRƯA (Xuân Quỳnh)
(Xuân Quỳnh)
Trang 2Gv: Và ở thơ Xuân Quỳnh như cánh chuồn chuồn
trong dông bão mảnh mai mà trong suốt kiên cường
Xuân Quỳnh thường viết về những tình cảm gần gũi,
bình dị trong đời sống gia đình và cuộc sống thường
ngày, biểu lộ những rung cảm và khát vọng của một
trái tim phụ nữ chân thành, tha thiết và đằm thắm
? Các em cho biết tiếng gà trưa được viết trong thời
gian nào? Và được in ở đâu?
Hoạt động 2
- Giải thích từ khó
- Tiếng gà được tác giả nghe thấy trong thời điểm và
hoàn cảnh nào?
Hs: Buổi trưa nắng, trong xóm nhỏ trên đường hành
quân
? Đường hành quân là đường ra trận với những người
ra trận tiếng gà trưa gợi những cảm giác nào trong tâm
tư, tình cảm của mình?
Nghe xao động nắng trưa Nghe bàn chân đỡ mỏi Nghe gọi về tuổi thơ
? Tác giả đã dùng nghệ thuật gì để biểu đạt tình cảm
của mình (tình cảm đó là những tình cảm gì?
=> ‘nghe” Động từ: không chỉ nghe bằng thính
giác mà còn nghe bằng cảm giác, bằng tâm tưởng,
bằng sự nhớ lại, bằng hồi ức tràn về Điệp từ nghe trở
nên trừu tượng và lan toả trong tâm hồn tác giả
? Vì sao âm thanh tiếng gà trưa lại có thể gợi những
cảm giác đó của tác giả?
=>+Buổi trưa ở làng quê là thời điểm yên tĩnh do đó
tiếng gà có thể khua động cả không gian)
+ Thời điểm gà đẻ quả trứng hồng đem lại niềm vui
cho con người
+ Là âm thanh dự báo điềm tốt lành
Bình: Như vậy tác giả không chỉ nghe tiếng gà bằng
thính giác mà còn nghe bằng cảm xúc tâm hồn Qua
đó thể hiện tình cảm gì?
Tiết 2:
H1; Trong 6 khổ thơ giữa tìm câu thơ được lặp lại?
2.Tác phẩm
Tiếng gà trưa được viết trong thời
kỳ đầu của cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ
II Đọc -Tìm hiểu văn bản: 1.Cấu trúc
- Thể thơ: 5 chữ
- PTBĐ: biểu cảm + Tự sự + Miêu tả
2 Nội dung
a/Tiếng gà trưa trên đường ra trận
- Với điệp từ “nghe”: chuyển đổi cảm giá
- Âm thanh tiếng gà trưa làm thức dậy bao tình cảm làng quê, xua tan nỗi vất vã trên đường hành quân
Trang 3Việc lặp lại đó có tác dụng gì?
=> Câu Tiếng gà trưa được lặp lại 4 lần ở đầu các khổ
thơ.Mỗi lần nhắc lại câu thơ này được gợi ra một hình
ảnh trong kỉ niệm thời tuổi thơ, nó vừa như một sợi dây
liên kết các hình ảnh lại vừa như điểm nhịp cho dòng
cảm xúc của nhân vật trữ tình
H2: Tiếng gà đã gợi lại những hình ảnh và kỉ niệm gì?
=>* Kỉ niệm tuổi thơ;
* Hình ảnh của Bà
H3:Hình ảnh nào sống lại trong lòng nhà thơ?
=>Những đàn gà
H4:Hình ảnh Những đàn gà được miêu tả ntn? CHIẾU
H5:Em có nhận xét gì về cách sử dụng từ và biện pháp
nghệ thuật ở khổ thơ này? Tác dụng của nó?
->Nghệ thuật liệt kê, so sánh, tính từ chỉ màu sắc.Bức
tranh đàn gà sinh động có đường nét, màu sắc rất đẹp,
gần gũi, gợi vẻ đẹp tươi sáng đầm ấm, hiền hoà, yên
bình của làng quê và sự gần gũi của con người đối với
quê hương
CHÚNG TA XEM TIẾP KHỔ THƠ:Tiếng gà trưa,Có
tiếng bà vẫn mắng Là khổ thơ nói về
H6: Vì sao đứa cháu lại bị bà mắng?
=> Tò mò xem trộm gà đẻ
H7:Vì sao nhìn trộm gà đẻ lại bị bà mắng
=> Sợ lang mặt Lời mắng yêu, vì bà muốn cháu mình
sau nay được xinh đẹp, có hạnh phúc
H8:Nghe bà nói như vậy, tâm trạng của cháu ntn?
=>Rất lo lắng.Thể hiện tâm hồn trong sáng hồn nhiên
của đứa cháu
GV NHẤN MẠNH: Và đó chính là niềm
H9: Những kỉ niệm được gợi lại,tác giả đã bộc lộ điều
gì?
CHÚNG TA XEM TIẾP KHỔ THƠ:Tiếng gà trưa.Tay
bà khum soi trứng
H10: Qua tiếng gà trưa lần thứ 3, hình ảnh nào gợi lên
trong tác giả?
b Tiếng gà trưa gợi nhơ hình ảnh, kỉ niệm tuổi thơ:
* Kỉ niệm tuổi thơ;
-Hình ảnh những con gà: Đẹp như tranh
- Một kỉ niệm về tuổi thơ dại: Xem trộm gà đẻ trứng
- Niềm vui và mong ước nhỏ bé
của tuổi thơ: (được bộ quần áo mới từ bán gà, ước mong ấy đi vào cả trong giấc mơ của tuổi thơ)
=>Tâm hồn trong sáng, hồn nhiên
về kỉ niệm tuổi thơ
* Kỉ niệm về Bà:
Trang 4H11: Em hãy tìm câu thơ diễn tả hình ảnh của bà chăm
chút từng quả trứng và nỗi lo của bà về đàn gà?
CHIẾU TAY BÀ KHUM SOI TRỨNG
H12:Em có nhận xét gì về cách diễn đạt ở khổ thơ
này?
=> Kết hợp tự sự, miêu tả, chi tiết chọn lọc, chân thực,
từ láy
H13:Với những việc làm ấy em cảm nhận như thế nào
về tình cảm của bà đối cháu?
=> Bà tần tảo, vất vả, nhẫn nại, chịu thương chịu khó,
nhân hậu, giàu lòng yêu thương, đức hi sinh, hết lòng
chăm lo cho cháu
BÌNH:Rõ ràng ta thấy qua 4 khổ thơ này hình ảnh
người bà hiện lên như 1 bà tiên vậy.Bà đã dành tất cả
sức lực và tình thương yêu cho đứa cháu nhỏ bà đã
tảo tần chắt chiu chăm sóc từng quả trứng từng chú
gà con như chắt chiu nâng đỡ những ước mơ hạnh
phúc đơn sơ nhỏ bé của đưacs cháu ”Để cuối năm
bán gà, cháu được quần áo mới, ôi cái quần chéo go
ống rộng dài quét đất cái áo cánh trúc bâu đi qua
nghe sột soạt.Hình ảnh đứa cháu mặc bộ quần áo mới
do công lao của bà ban tặng mới hồn nhiên ngây thơ
làm sao chỉ là cái quần chéo go cái áo chúc bâu
nhưng đứa cháu đã vô cùng cảm động và sung
sướng.Và tiếng gà trưa đã mang bao nhiêu hạnh phúc
nên đêm cháu về nằm mơ, giấc ngủ hồng sắc trứng.
H14: Em có suy nghĩ gì qua câu“Giấc ngủ hồng sắc
trứng”
=>Giấc mơ hồng : Mơ những điều tốt lành và hạnh
phúc.
H15: Qua đó em có nhận xét gì về tình cảm bà cháu?
TA SẼ CHUYỄN SANG KHỔ CUỐI
H16: Tiếng gà trưa được nói ở khổ thơ cuối có giống
với Tiếng gà trưa ở các khổ thơ trước không?
=> Không
- Tiếng gà trưa ở 7 câu thơ đầu là Âm vang tiếng gà
trưa khơi gợi nỗi niềm người lính trên đường hành
quân
- Tiếng gà trưa ở 6 khổ thơ giữa là gợi nhớ hình ảnh, kỉ
niệm tuổi thơ Thì Tiếng gà trưa ở
là
H17: Người chiến sĩ (tác giả)tự nhủ và nhắn với bà họ
- Tần tảo, chắt chiu trong cảnh nghèo
- Dành trọn vẹn tình yêu thương, chăm lo cho cháu
=>Tình cảm bà – cháu thật sâu nặng, thắm thiết
c Những suy tư gợi lên từ tiếng gà.
Giục giã tinh thần chiến đấu Vì:
Trang 5chiến đấu vì đâu?
H18: Cách dùng từ ở đây có gì đặc biệt?
=> Điệp từ “vì” nhằm nhấn mạnh, khẳng định mục
đích, lí tưởng chiến đấu vừa cao cả vừa bình dịLòng
yêu tổ quốc; Xóm làng;Bà;Tiếng gà.Mục đích chiến
đúa hết sức cao cả Tình yêu nước rộng lớn, sâu sắc và
cao cả, bắt nguồn từ tình cảm gia đình, quê hương làng
xóm
BÌNH: Từ kỉ niệm tuổi thơ thắm đặm tình bà cháu đến
những câu cuối bài thơ cảm hứng thơ mở rộng hướng
tới tình yêu đất nước nhắc nhỡ giục giã người chiến sĩ
trong đó có tác giả Xuân Quỳnh hãy chắc tay súng tiến
lên chống kẻ thùi xâm lược bảo vệ xóm làng, quê
hương để Tiếng gà trưa mãi vọng lên ở niềm quê thân
thuộc Vì vậy đoạn kết vừa khép lại bài thơ vừa mở ra
1 tình cảm mới tình yêu quê hương đất nước hòa trong
tình cảm gia đình đằm thắm thiết tha.Đang ngồi trong
ghế nhà trường là học sinh em cần phải làm gì để thể
hiện tình yêu gia đình, quý trường lớp?
H19 Khái quát những đặc sắc về nghệ thuật của bài
thơ ?
H20:Nêu ý nghĩa của văn bản ?
Hoạt động 3
- Lòng yêu tổ quốc;
- Xóm làng;
- Bà;
- Tiếng gà
=>Khẳng định mục đích, lí tưởng chiến đấu vừa cao cả vừa bình
dị.Tiếng gà trưa trở thành tiếng nói của quê hương, đất nước
*Nghệ thuật:
- Sử dụng hiệu quả điệp ngữ
Tiếng gà trưa, có tác dụng nối
mạch cảm xúc, gợi nhắc kỉ niệm lần lượt hiện về
- Viết theo thể thơ 5 tiếng phù hợp với việc vừa kể chuyện vừa bộc lộ tâm tình
3 Ý nghĩa văn bản:
Những kỉ niệm về người bà tràn ngập yêu thương làm cho người chiến sĩ thêm vững bước trên đường ra trận
* Ghi nhớ (sgk)
4.Củng cố:
- Cho học sinh đọc để cản nhận lại bài thơ
- Khái quát nội dung nghệ thuật bài thơ?
5.Hướng dẫn về nhà
- Học thuộc phần ghi nhớ
- Chuẩn bị: Điệp ngữ