Liệu pháp Đông y tự nhiên trị bệnh: Phần 2

Tiếp tục phần 1, cuốn sách Liệu pháp Đông y tự nhiên trị bệnh phần 2 trình bày nội dung về: phương pháp chữa bệnh bằng mát xa, các kiến thức về mát xa, các mát xa điều trị các bệnh thường gặp. Kính mời quý đọc giả tham khảo nội dung chi tiết.

Trang 1

3 Một số kỹ xảo dùng cho mát xa trong gia đình

4 Một số lưu ý khi mát xa cho người lớn

5 Một số lưu ý khi mát xa cho trẻ sơ sinh

6 Những trường hợp không nên mát xa

7 Xử lý các tình huống khác thường

8 “Vũ khí bí mật” để tăng cường hiệu quả mát xa

II Mát xa điều trị các chúhg bệnh thường gặp

Trang 2

dụng lực phải kết hợp với kỹ xảo hoàn mỹ

của thủ pháp, làm cho thủ pháp vừa có lực,

vừa nhẹ nhàng, tức như người ta thường

nói: “trong nhu có cương, trong cương có

nhu, nhu cương tương tế”

Thủ pháp và kỹ xảo của mát xa trực

tiếp liên quan đến hiệu quả tốt xấu của

liệu pháp Vì thế, khi học về liệu pháp

mát xa phải hiểu biết về các thủ pháp và I

kỹ xảo mát xa thường dùng

Căn cứ vào phương thức và tác dụng :

của việc dùng lực trong mát xa, thông thường chia thành 6 thủ pháp mát xa lớn sau đây: loại lắc lu, loại ma sát, loại chấn động, loại bóp, loại gõ và loại vận động khóp

1 Các Uiủ pháp mál xa thường dùng

❖ Thủ pháp đẩy

Thủ pháp đẩy được ứng dụng rộng rãi trong việc chữa trị bệnh tật, thủ pháp là dùng ngón cái hoặc ngón trỏ, ngón giữa vận động theo một phương hướng Trong ứng dụng cụ thể, căn cứ vào các nhu cầu khác nhau để lựa chọn thủ pháp đẩy thẳng, thủ pháp đẩy xoay tròn, thủ pháp đẩy tách

Thủ pháp đẩy thẳng

Dùng mặt ngón tay của ngón cái hoặc mặt ngón tay của ngón trỏ, ngón giữa đẩy theo đường thẳng lên trên huyệt vị Thủ pháp đẩy thẳng được ứng dụng phổ biến, phàm là các huyệt vị trên một mật đều có thể vận dụng thủ pháp đẩy thẳng, có tác dụng giãn gân, thông máu, chữa bệnh

Trang 3

Thủ pháp đẩy tách

Dùng bề mặt mặt ngón cái hoặc

phần bề mặt nghiêng ngón cái của

hai tay, hoặc mặt ngón tay của ngón

trỏ, từ huyệt vị đẩy sang hai bên,

hướng đẩy hiên lên o hoặc

Dùng mặt ngón tay của ngón cái

đặt lên huyệt vị, xoay tròn theo hướng

kim đồng hồ quay hoặc ngược hướng

kim đồng hồ quay Thủ pháp đẩy xoay

tròn là thủ pháp đặc biệt của mát xa,

thuộc vào thủ pháp quan trọng của bổ

khí bổ máu, đa phần dùng cho các

chứng bệnh chán ăn, trướng bụng

Dùng đầu ngón tay hoặc mặt ngón tay của ngón cái và ngón giữa hoặc

lòng bàn tay, đặt lên huyệt vị hoặc các vị trí đã xác định, dùng lực ấn xuống

dưới gọi là thủ pháp ấn Phạm vị ứng dụng của thủ pháp ấn khá rộng rãi, có

thể dùng để ngừa đau, hoạt huyết, thông lạc Phàm là những vị trí có thể

châm vào đều có thể dùng thủ pháp ấn để thay thế

191

lJ

Trang 4

*l* Thủ pháp xoa

Dùng mặt ngón tay hoặc lòng bàn tay của

ngón trỏ, ngón giữa, ngón đeo nhẫn, ngón áp út

chặt lên trên huyệt vị, dùng khớp cổ tay kết hợp

với vai trừớc chuyển động mát xa vòng tròn theo

hướng kim đồng hồ hoặc ngược hướng kim đồng

hồ, gọi là thủ pháp xoa

Lấy mặt ngón tay tập trung lực gọi là thủ

pháp xoa bằng ngón tay, lấy lòng bàn tay tập

trung lực gọi là thủ pháp xoa bằng lòng bàn tay,

Trang 5

Thích hợp dùng cho các vị trí ở sườn ngực bụng, khi xoa tốc độ chậm rãi,

có tác dụng chữa trị đặc biệt đối với bệnh lá lách, dạ dày

Thủ pháp xoa bằng lòng bàn tay

Áp chặt vào da, đi theo đường vòng cung từ trên xuống dưới, từ trái sang phải, đẩy đi đẩy lại, gọi là thủ pháp vuốt Chia thành thủ pháp vuốt bằng ngón tay và thủ pháp vuốt bằng lòng bàn tay

Thủ pháp vuốt bằng ngón tay

Dùng mặt vân tay của ngón cái của một tay hoặc hai tay, tập trung lực lên bề mặt da, bốn ngón còn lại cùng trợ sức, đẩy lặp đi lặp lại một cách chậm rãi theo đường thẳng, đường vòng cung từ trên xuống dưới, từ trái sang phải Thường thích hợp dùng cho những vị trí có diện tích hẹp

Thủ pháp vuốt hằng lòng hàn tay

Dùng lòng bàn tay của một tay hoặc hai tay, tập trung lực lên bề mặt da, khớp cổ tay thả lỏng, vai trước và vai trên cùng dùng lực, kéo lòng bàn tay di chuyển lặp đi lặp lại trên bề mặt da

Vê tay lên phần cục bộ và kéo lên, đồng thời di chuyển dần dần gọi là thủ pháp cầm Dùng ngón cái đặt đối diện với ngón trón trỏ và ngón giữa

1 9 3

Trang 6

hoặc ngón cái đặt đối diện với bốn ngón còn lại vê một vị trí hoặc một huyệt

vị nào đó, dần dần dùng lực thu lại, đồng thời tiếp tục vê rồi bóp, tức là thủ pháp cầm

Thủ pháp cầm có thể thực hiện bằng một tay, cũng có thể đồng thời thực hiện bằng hai tay

Khi thao tác, cánh tay của người thực hiện phải thả lỏng, lòng cổ tay phải tích trữ lực một cách tự nhiên, dùng lực của mặt ngón tay ở hai bên đối xứng nhau

Động tác nhấc cầm vê bóp phải nhẹ nhàng và ăn khớp với nhau, dùng lực phải từ nhẹ đến mạnh, sau đó lại từ mạnh giảm xuống nhẹ

^Đăe hièl lu'u ụ

Tác dụng kích thích của thủ pháp cầm khá mạnh, đa phần dùng cho các bệnh cấp cứu và cấp tính, có tác dụng giải biểu phát hãn, khơi thông tinh thần, giãn gân thông lạc, trấn tĩnh ngán đau, nên dùng cho các huyệt

vị ở gáy, vai và ở tứ chi, chữa trị đau đầu cảm ngoại, đau gáy, đau khớp tứ chi và đau cơ thit

Thủ pháp kích thích mạnh bằng cách dùng ngón tay

nhọn, đặt lên vị trí theo tư thế một trên một dưới, ấn vào

huyệt vị, hoặc đồng thòi dùng lực của hai ngón tay ấn

xuống, lực phải mạnh nhưng không được làm tổn thương

đến da gọi là thủ pháp bấm Tay của người thực hiện nắm

hờ, ngón cái duỗi thẳng, dùng bụng ngón tay ấn chặt lên

phần khóp giữa của ngón trỏ, dùng lực của móng tay của

ngón tay cái dần dần bấm thẳng lên huyệt vị, đạt đến mức

độ lún sâu là được Nên dùng lực từ từ, tuyệt đối không

dùng lực một cách thô bạo, sau khi bấm xong phải xoa nhẹ

nhàng lên vị trí vừa bị bấm để làm giảm cảm giác khó chịu

194

Trang 7

Thực hiện thủ pháp bấm thích hợp dùng cho các điểm kích thích khá mạnh của huyệt vị, cũng thích hợp cho những vị trí bị sái, bị đau, có thể làm dịu chỗ đau Để tăng hiệu quả, làm giảm đau, sau khi bấm xong, có thể tiến hành xoa một cách nhẹ nhàng.

'"Đậe hiêt h iu lị

Thủ pháp bấm thuộc một trong những thủ pháp có tính kích thích mạnh, khi cấp cứu lâm sàng, thường dùng ngón tay để bấm thay cho dùng kim châm để tránh làm tổn thương đến da, người thực hiện phải nắm rõ cách dùng lực Cũng có thể đặt lên huyệt vị cần bấm một tấm vải mỏng.Công dụng của thủ pháp bấm là ổn định tinh thần, thông não

Đặt ngón cái và các ngón còn lại đối xứng nhau để dùng lực, dồn áp lực lên vị trí cần mát xa, gọi là thủ pháp vê Dùng thủ pháp vê tại vị trí cột sống gọi là vê cột sống

Thũ pháp vê bằng nhiều ngón tay

Thủ pháp vê bằng

» hai ngón tay

1 9 5

Trang 8

Thao tác của thủ pháp vê, dùng hai tay vê rồi nhấc da lên, thay nhau đẩy lên phía trước, từ trên xuống dưới, vê cột sống thông thường vê từ cánh tay lên đến cổ, thao tác 3 - 5 lần, đến khi da ửng đỏ là được Khi vê lần cuối cùng, cứ mỗi lần vê 3 lần lên xuống, lại nhấc 1 lần lên tức là “3 vê 1 nhấc”

để tăng kích thích

^Đặe biệt lưu ặ

Thủ pháp vê có thể điều tiết chức năng của phủ tạng, điều dưỡng chức nãng của dạ dày và ruột, thúc đẩy hấp thu tiêu hóa, nâng cao sức đề kháng của cơ thể, ngoài ra còn có tác dụng chữa bệnh mất ngủ Thủ pháp

vê, người xưa gọi là “lật da”, tính kích thích khá mạnh, thường không dùng chất bôi trofn nhưng trong quá trình thực hiện thủ pháp, phải chú ý bảo vệ da

Dùng ngón tay, lòng bàn tay, cánh tay trước hoặc khuỷu tay, chuyển động nhẹ nhàng theo hướng xoay tròn Thủ pháp nhào thường kết hợp sử dụng với thủ pháp ấn, trên cơ sở ấn, chuyển động theo hướng vòng tròn, tăng mức độ xâm nhập và lực tác dụng của thủ pháp Căn cứ vào việc tập trung lực vào các vị trí khác nhau, chia thành thủ pháp nhào bằng ngón tay, thủ pháp nhào bằng ngư tế (phần thịt giống như hình dạng con cá tron§ bàn tay), thủ pháp nhào bằng lòng bàn tay, thủ pháp nhào bằng gốc bàn tay

Trang 9

Thường dùng lực khá mạnh, dùng cho các vị trí nhiều thịt như lưng vai, xưong cùng của lưng.

Thủ pháp nhào bằng gốc bàn tay

Dùng ngón cái và ngón trỏ đặt đối diện nhau,

kẹp lấy vị trí cần mát xa, làm động tác day đối xứng,

gọi là thủ pháp day

Thủ pháp day thích hợp dùng cho các khớp nhỏ

ở tứ chi và ở tai Khi thao tác, cổ tay phải thả lỏng,

động tác linh hoạt nối liền nhau, lực phải nhẹ nhàng,

không được ứ đọng Khi day, động tác của ngón cái

và ngón trỏ phải nhanh mà linh hoạt, nhưng khi di

chuyển từ trên xuống dưới, từ trước ra sau phải chậm

rãi, tức là “day chặt đi chậm”

Thủ pháp chà là dùng lòng bàn tay, phần đại ngư tế và tiểu ngư tế, phân

bố lực lên một vị trí nhất định, tiến hành chà đi chà lại theo đường thẳng Phân thành thủ pháp chà bằng lòng bàn tay, chà bằng đại ngư tế và chà bằng tiểu ngư tế Dùng mặt ngón tay của ngón trỏ, ngón giữa hoặc ngón đeo nhẫn

để chà thì gọi là thủ pháp chà bằng ngón tay

1 9 7

Trang 10

Thủ pháp chà bằng tiểu ngư tếKhi thao tác thủ pháp chà, khớp cổ tay phải duỗi thẳng, để vai trước và tay thẳng hàng với nhau, tay mở tự nhiên, tập trung lực áp chặt lên da, không nên dùng lực quá mạnh, tránh làm tổn thương đến da.

Thực hiện thủ pháp chà phải lặp đi lặp lại theo đường thẳng, dùng lực phải ổn định, động tác liên tục, tốc độ thông thường là 1 phút khoảng 100 lần, đa phần dùng ở ngực, sườn, lưng và trên bề mặt tứ chi

*l* Thủ pháp lăn

Bàn tay lăn theo hình nón, để lực thông qua bàn tay, ngư tế, mu bàn tay, tác động lực mạnh nhẹ luân phiên nhau, liên tục không dừng lên các vị trí cần mát xa, căn cứ vào dùng lực ở các vị trí khác nhau, chia thành thủ pháp lăn bằng một bên bàn tay, thủ pháp lăn bằng khớp ngón tay, thủ pháp lăn bàn tay

Khi thực hiện, lực phải đều, chính xác, động tác vừa nhẹ nhàng vừa có tiết tấu

Mặt tiếp xúc của thủ pháp lăn lớn, áp lực khá mạnh, thích hợp cho các vị trí nhiều thịt như cổ, vai, lưng, mông, tứ chi Trọng điểm của việc dùng lực nằm ở chỗ “nhẹ nhàng, cấp bách, đưa ra thế nào thu về thế ấy”, tỷ lệ mạnh nhẹ của việc dùng lực lăn về trước, rồi lăn quay về là 3:1, tức là “lãn về trước

3, thu về lại 1”, tần suất thích hợp là 1 phút/ 30 - 50 lần

Thủ pháp lăn bằng ngón tay Thủ pháp

bằng ngư

Trang 11

Thủ pháp lãn bằng ngư tế và thủ pháp lăn khófp ngón tay đều thích hợp dùng để mát xa cho các của bề mặt cơ thể, có thể phối hợp sử dụng vófi thủ pháp nhào, lực mạnh nhẹ phù hợp, thích hợp cho mọi vị trí trên cơ thể.

Dùng đầu ngón tay hoặc mặt sau của khớp ngón tay ở chỗ cong để tập trung lực, tiếp tục hướng thẳng xuống bề mặt da để tập trung lực, chấm lên một huyệt vị nào đó trên cơ thể Căn cứ vào dùng lực ở các vị trí khác nhau, chia thành thủ pháp chấm bằng ngón cái, thủ pháp chấm bằng ngón giữa, thủ pháp chấm bằng bấm đốt ngón tay và thủ pháp chấm bằng khuỷu tay

Thủ pháp nhấn bằng năm ngón

Diện tích tập trung lực của thủ pháp chấm nhỏ, lượng kích thích lớn, mức độ chấm sâu, vị trí được mát xa có thể có cảm giác xót, tê, trướng, nặng Thủ pháp chấm thưòng kết hợp với thủ pháp nhào, để giảm bớt sự không thích ứng ở phần cục bộ

Thủ pháp chấm có thể thích hợp dùng cho mọi vị trí trên cơ thể, đa phần dùng cho các vị trí khá nhỏ như các huyệt vị, chỗ đau, được mở rộng từ thủ pháp ấn Phần quan trọng của thao tác cơ bản giống nhau, nhưng có diện tích tiếp xúc nhỏ hơn, và tính kích thích mạnh hơn so với thủ pháp ấn

Thủ pháp xát là dùng bàn tay của hai tay kẹp lấy vị trí cần chữa trị như sườn ngực, thân thể và tứ chi, dùng thủ pháp xát chuyển, xát day hoặc xát xoa theo hướng đối xứng, đồng thời di chuyển lặp đi lặp lại từ trên xuống dưới Khi thực hiện, hai bàn tay dùng lực đối xứng, chuyển động thay đổi tay trước tay sau, động tác phải nhịp nhàng, nhẹ nhàng, đều đặn, tần suất xát nhanh, tốc độ di chuyển từ trên xuống dưới phải chậm rãi nhưng không được

1 9 9

Trang 12

ngắt quãng Cũng có thể dùng phần tiểu ngư tế của hai tay kẹp lấy vị trí nào

đó để tiến hành xát

Thủ pháp xát bàn tay dùng cho các vị trí ở tứ chi, sườn ngực, lấy chi trên

là chính Khi xát, lực đối xứng phải đều đặn, xát nhanh, di chuyển chậm Thông thường là thủ pháp kết thúc liệu trình chữa bệnh bằng mát xa

2 ứng dụng của thủ pháp mát xa

Khi thực hiện mát xa, các yêu cầu cơ bản đối với thủ pháp bao gồm kéo dài, có lực, đều đặn, nhẹ nhàng và thấu triệt

Kéo dài: Là chỉ thủ pháp mát xa phải thao tác liên tục trong một khoảng

thời gian

Có lực: Là yêu cầu thủ pháp phải duy trì một lực nhất định, đạt được 1

tầng nhất định Khi lựa chọn các thủ pháp dùng lực phải căn cứ vào thể chất, bệnh tình của người được mát xa để lựa chọn lực phù hợp, lực có thể mạnh

có thể nhẹ, có thể đâm vào thịt, xương cốt, cũng có thể chỉ kích thích vào da

và dưới da Tuỳ vào từng người mà có sự lựa chọn khác nhau, không được lấy lực mạnh làm chuẩn

Đều đặn: Là lực, tốc độ và biên độ thao tác khi thực hiện thủ pháp phải

đều đặn, không được lúc nhẹ lúc mạnh, tốc độ cũng không được lúc nhanh lúc chậm, biên độ cũng không được lúc lớn lúc nhỏ Các thủ pháp khi phải thay đổi lực, tốc độ, biên độ, phương hướng thì cũng phải thay đổi dần dần, thay đổi một cách đều đặn

Nhẹ nhàng: Là lựa chọn bất kỳ thủ pháp nào cũng phải nhẹ nhàng êm

dịu, không được dùng lực một cách quá mạnh, phải đạt được sự nhẹ nhàng

mà không trôi nổi, mạnh mà không ứ trệ

Trang 13

Thấu triệt: Là thao tác mát xa phải nắm vững mục tiêu, sau khi ứng

dụng thủ pháp, có thể làm cho các tổ chức tận sâu bên trong và các tổ chức bên ngoài tại vị trí được mát xa đều được thả lỏng

Ý nghĩa của phép bổ, phép tả trong thủ pháp mát xa được ghi lại rất

nhiều trong văn hiến của các triều đại, đặc biệt là ứng dụng lâm sàng của thủ pháp mát xa cho trẻ em là rộng rãi nhất

Thông thường cho rằng, tác dụng của phép bổ phép tả đối với thủ pháp mát xa chủ yếu có liên quan đến tính chất của thủ pháp đã sử dụng, độ mạnh nhẹ của kích thích và độ dài ngắn của thời gian Như bảng dưới đây:

Bảng tác dụng của phép bổ và phép tả đối với thủ pháp

Phép bổ Kích thích khá nhẹ,

khá nông

Thời gian tác dụng khá dài

Tác dụng hưng phấn

Phép tả Kích thích khá mạnh,

khá sâu

Thời gian tác dụng khá ngắn

âm dương, đây mới chính là hàm nghĩa của phép bổ phép tả đối với thủ pháp

Bắt buộc phải phàn tích các ứng dụng lâm sàng của thủ pháp để tiến hành chữa bệnh, phải căn cứ vào sự khác nhau của người, của bệnh và của vị trí để vận dụng một cách linh hoạt Thông thường mà nói, thủ pháp dùng cho người lớn phải mạnh hơn thủ pháp dành cho trẻ em; thủ pháp dành cho người có thân hình cường tráng phải mạnh hơn thủ pháp dành cho người gầy yếu; thủ pháp dành cho chứng hư phải nhẹ nhàng một chút, thủ pháp dành cho chứng thực phải mạnh hơn một chút

2 0 1

Trang 14

Nắm vững thời gian của thao tác có mối quan hệ nhất định đối với hiệu quả chữa bệnh, quá lâu hoặc chưa đủ đều có thể ảnh hưcmg đến hiệu quả chữa bệnh Căn cứ vào tình hình chữa trị trên lâm sàng, chủ yếu xét đến 2 mặt sau:

Một là bệnh được chữa trị thuộc vào bệnh khớp kinh mạch hay là bệnh

về khí huyết phủ tạng Thời gian thao tác của nhóm bệnh trước khá ngắn, thông thường trong khoảng 1 0 - 2 0 phút; thời gian thao tác của nhóm bệnh sau khá dài, thông thường trong khoảng 20 - 40 phút

Hai là có liên quan đến thủ pháp được chọn dùng Thông thưòtìg mà nói, thủ pháp kiểu lắc lư hoặc thủ pháp kiểu nhẹ nhàng êm dịu như các thủ pháp đẩy, lăn, nhào, xoa, thời gian thao tác khá dài; mà thủ pháp kiểu ấn, gõ dùng lực lớn và kích thích mạnh, như các thủ pháp chấm, bấm, cầm, vỗ, thời gian thao tác đều rất ngắn Muốn nắm vững cách sử dụng cụ thể mời bạn đọc theo dõi phần giới thiệu trong ứng dụng lâm sàng của các loại thủ pháp

Lựa chọn thủ pháp

Mặt tiếp xúc của thủ pháp có lớn có nhỏ, kích thích có mạnh có nhẹ, nếu phạm vi chữa bệnh khá rộng, thông thường có thể nghĩ đến các thủ pháp có mặt tiếp xúc lớn một chút như thủ pháp lăn, thủ pháp nhào bằng bàn tay Do

áp lực của thủ pháp lăn mạnh hơn thủ pháp nhào bằng bàn tay, vì thế thủ pháp lăn thích hợp dùng chữa cho những căn bệnh có phạm vi khá rộng mà

có vị trí khá sâu; thủ pháp nhào bằng bàn tay thích hợp dùng chữa cho những căn bệnh có phạm vi khá rộng mà có vị trí khá nông Nếu phạm vi chữa bệnh khá nhỏ, hoặc chỉ hạn chế trên một điểm, có thể nghĩ đến các thủ pháp có mặt tiếp xúc khá nhỏ, như thủ pháp ấn, thủ pháp chấm hoặc thủ pháp nhào bằng ngón tay Do tính kích thích của thủ pháp ấn và thủ pháp chấm khá mạnh, thông thường sử dụng để chữa các căn bệnh có phạm vi nhỏ mà có vị trí sâu; tính kích thích của thủ pháp nhào bằng ngón tay khá êm ái, thông thường sử dụng để chữa các căn bệnh có phạm vi nhỏ mà có vị trí nông.Chữa bệnh ở vị trí gân có thể lựa chọn thủ pháp cầm, thủ pháp giác đàn hồi hoặc thủ pháp ấn nhào bằng ngón tay cái Tại huyệt vị hoặc tại điểm đau

có thể dùng thủ pháp ấn, thủ pháp chấm, thủ pháp bấm hoặc thủ pháp thiền bằng một ngón tay Đối với bệnh có trở ngại về chức năng khớp hoặc mổ bị khâu sai thì phải dùng các thủ pháp có tính chất vận động một cách bị động như thủ pháp lắc, thủ pháp vặn, thủ pháp nhổ

Thời íỊÌan thao tác thủ pháp

Trang 15

Áp lực của tliiì pháp

Mỗi loại thủ pháp đều có một vấn đề về độ lớn nhỏ của áp lực, nhưng

“lớn” và “nhỏ” của áp lực chỉ là một khái niệm tương đối, rất khó dùng con

số tuyệt đối để phân biệt Ví dụ, dùng áp lực của thủ pháp chữa trị cho người lớn sử dụng lên người trẻ nhỏ là không thích hợp Ngoài ra, độ lớn nhỏ của

áp lực thủ pháp không nhất thiết phải có mối quan hệ tỷ lệ thuận với độ mạnh yếu của kích thích Ví dụ, áp lực của thủ pháp lăn và thủ pháp ấn bằng bàn tay thường khá lớn, nhưng kích thích cũng không mạnh, mà áp lực cùa thủ pháp chấm hoặc thủ pháp bấm không quá lớn nhưng kích thích lại rất mạnh Vì diện tích tập trung lực của thủ pháp lăn và thủ pháp ấn bằng bàn tay khá lớn, nên diện tích chịu lực tương đối nhỏ, mà diện tích tập trung lực của thủ pháp chấm và thủ pháp bấm bằng bàn tay khá nhỏ, nên diện tích chịu lực tương đối lớn Đương nhiên, độ mạnh yếu của kích thích còn có một vấn đề về phương thức chịu lực, lực đập vào mạnh và nhanh có tính kích thích mạnh hơn so với lực đẩy êm ái và từ từ

Tư thê'của Iỉí>ười được mút xa

- Tư thế ngồi nghiêm trang:

+ Nội dung chính: Ngồi ngay ngắn, cong đầu gối, xương hông cong 90", hai chân mở ra và rộng bằng với vai, hai tay đặt lên trên đầu gối

+ Thích hợp sử dụng: Dùng để mát xa chữa các bệnh ở phần đầu mặt, gáy, vai, ngực, sưòìi, lưng, eo lưng

- Tư thế nằm ngửa:

+ Nội dung chính: Bỏ gối hoặc gối thấp, mặt ngửa lên trên, chi trên đặt

tự nhiên theo chiều nằm của cơ thể chi dưới duỗi thẳng Cãn cứ vào nhu cầu của mát xa có thể tuỳ ý điều chỉnh vị trí của chi trên và chi dưới

+ Thích hợp sử dụng: Dùng dể mát xa chữa các bệnh ở phần đầu mặt, gáy, ngực, bụng, chi dưới

- Tư thế nằm nghiêng;

+ Nội dung chính: Một nửa người hướng xuống phía dưới, hai chân cong

tự nhiên, hoặc chân ở phía dưới duỗi thẳng, chân ở phía trên cong lên, chi trên ở phía dưới cong ngang vai, khuỷu tay cong 90", chi trên ở phía trên duỗi thẳng tự nhiên, đặt một bên người hoặc úp vào người

+ TTiích hợp sử dụng: Dùng để mát xa chữa các bệnh ở phần đầu, gáy, vai, chi trên, ngực, sườn, lưng, eo lưng, chi dưới, xương hông

2 0 3

Trang 16

- Tư thế nằm sấp:

+ Nội dung chính; Phần bụng hướng xuống dưới, bỏ gối, mặt hướng xuống dưới hoặc đầu nghiêng sang một bên, chi dưới duỗi thẳng tự nhiên, chi trên đặt bên người hoặc khuỷu tay cong đặt phía dưới mặt, căn cứ vào nhu cầu của mát xa có thể tuỳ ý điều chỉnh vị trí của chi trên và chi dưới.+ Thích hợp sử dụng: Dùng để mát xa chữa các bệnh ở phần đầu, gáy, lưng, eo lưng, mông, chi dưới

Tư th ế của người mát xa

- Tư thế ngồi nghiêm trang:

+ Nội dung chính: Ngồi ngay ngắn, cong đầu gối, xương hông cong 90“, hai chân mở ra và rộng bằng với vai

+ Thích hợp sử dụng: Mát xa ở phần đầu mặt, gáy, vai, chi trên, ngực, bụng, eo lưng, chi dưới đều được

3 Một sỏ' kỹ xảo dùng cho mát xa trong gỉa đình

Các thành viên trong gia đình có thể mát xa cho nhau, tiện hơn rất nhiều

so với việc đi đến các trung tâm mát xa hoặc bệnh viện, nhưng cũng cần phải chú ý đến cách thức và phương pháp mát xa để tránh gây ra các tổn thương không đáng có cho các thành viên trong gia đình Dưới đây xin giới thiệu với bạn đọc một số kỹ xảo và bí quyết để mát xa cho nhau và tự mát xa cho mình, mọi người có thể tham khảo và cùng học tập

Khi hai người mát xa cho nhau, nhất định phải lựa chọn tư thế để hai người đều cảm thấy thoải mái Bất luận người được mát xa nằm, đứng hay ngồi thì toàn thân nhất định phải thả lỏng Người mát xa đứng bên cạnh người được mát xa, chọn tư thế thuận tiện để tiến hành mát xa

> M ột sô lưu ý

o Khi mát xa, người mát xa nhất định không được dùng lực bằng ngón tay sắc

Trang 17

có thể mượn cơ thể để tạo lực

® Người mát xa không được dùng lực mạnh, lực phải từ nhẹ đến mạnh, khi kết thúc thì chuyển từ mạnh xuống nhẹ

*l* Tự mát xa cho mình

Khi bạn cảm thấy không khoẻ, nếu người nhà không ở bên cạnh thì một

số thủ pháp mát xa dưới đây thích hợp để tự bạn tiến hành mát xa, giúp làm thuyên giảm sự mệt mỏi của cơ thể, phương pháp dùng lực giống với phương pháp mát xa cho nhau ở phía trên

Nắm chặt tay, để khớp trên bàn tay lộ ra, bạn có thể dùng phần khớp lộ ra này bắt đầu mát xa lên chỗ đau ở eo lưng, cũng có thể dùng ngón cái Nếu bạn cảm thấy như vậy vẫn chưa tiện lợi, cũng có thể chọn thêm một vật thích hợp (chú ý không được dùng vật quá sắc nhọn) để tiến hành mát xa ở chỗ đau

Nếu đau bụng do tiêu hóa không tốt, có thể dùng thủ pháp xát và thủ pháp xoa, nhưng nhất định phải di chuyển theo một phương hướng, hoặc là cùng thuận theo hướng kim đồng hồ, hoặc là cùng ngược theo hướng kim đồng hồ

Nếu đau bụng do các nguyên nhân khác, có thể lựa chọn mát xa, bạn có thể dùng phần bụng ngón của ngón cái ấn vào chỗ đau là được Tốc độ đều đặn, lực có thể khá lớn, vì mỡ ở bụng nhiều, lực quá yếu có thể không mang lại hiệu quả

Lựa chọn phương thức thoải mái, để phần gót chân lộ ra ngoài, bạn có thể dùng thủ pháp ấn, thủ pháp nhào để tác dụng lực lên huyệt Dũng tuyền ở lòng

Trang 18

bàn chân Quan trọng là dùng phần bụng ngón của ngón cái, ngón trỏ ấn vào Lực có thể mạnh hơn mức bản thân có thể chịu đựng được một chút là được.

Khi thao tác, 5 ngón mở ra, hình móng vuốt, dùng thủ pháp nhào, thủ pháp ấn di chuyển theo cùng một phương hướng, hoặc dùng thủ pháp xát di chuyển một vòng Có thể thao tác bằng hai tay cùng một lúc, cũng có thể thao tác bằng một tay, tốc độ phải đều đặn

Dùng ngón tay vỗ lên mặt, để máu ở phần cục bộ tăng cường tuần hoàn, hoặc ngón tay chuyển động lần lượt lên từng vị trí, chuyển động nhanh nhưng phải có nhịp điệu, thủ pháp này có thể tăng tính đàn hồi cho phần cơ thịt ở mặt

Dùng khớp thứ hai của ngón cái và ngón trỏ làm thành hình cái kẹp, nhấc nhẹ thịt theo hướng cùng với hướng của bắp thịt, có thể tăng cường sự tuần hoàn của máu, hồi phục sự đàn hồi của da Đa phần dùng thủ pháp vỗ

và thủ pháp vê để tiến hành mát xa ở mặt

Điều cần lưu ý là, khi mát xa không được dùng lực quá mạnh, dùng ngón giữa và ngón áp út đê mát xa là hợp lý nhất, vì bình thường hai ngón này không sử dụng nhiều, khá mềm mại, tinh tế mà lại đàn hồi, kích thích lên da khá nhẹ Động tác mát xa phải có cảm giác nhịp nhàng, tốc độ không nên quá nhanh cũng không nên quá chậm, tốt nhất là tốc độ mát xa nên nhịp nhàng với nhịp đập của tim

Mát xa ờ vai chủ yếu là dùng tay trái với hướng của chõ đau để tiến

hành mát xa Người mát xa dùng ngón cái hoặc ngón trỏ, ngón giữa, ngón áp

út và ngón út tiến hành thao tác, đa phần dùng thủ pháp ấn và thủ pháp nhào

2 0 6

Trang 19

Khi thao tác, có thể dùng một tay nắm lấy tay thao tác, mục đích là để tiện mát xa và bảo vệ bản thân không vì dùng lực mà tự làm tổn thương đến mình.Khi mát xa, có thể căn cứ và vị trí mát xa để xoay mình hoặc xoay cổ cho thích hợp, để vị trí được mát xa có thể nhận được lực tốt nhất.

Khi dùng lực phải chú ý, lực khá mạnh, tốc độ khá chậm

• Trước khi mát xa phải rửa tay bằng nước nóng để bảo đảm vệ sinh sạch sẽ cho tay Đồng thời phải tháo những vật gây trở ngại khi thao tác như đồng hồ, nhẫn

• Trước khi mát xa phải cắt gọn móng tay, đầu móng tay phải ngang bằng với phần bụng ngón Vì nếu móng tay quá dài rất dễ làm tổn thương đến da; nếu quá ngắn, khi ấn vào huyệt sẽ không có lực, không mang lại hiệu quả

• Khi mát xa hỗ trợ cho người khác, thái độ của người mát xa phải hài hoà, nghiêm túc, cẩn thận

• Vị trí của người được mát xa và người mát xa phải được sắp xếp hợp

lý, đặc biệt là tư thế nằm, ngồi của người được mát xa phải thích hợp để tiện thao tác, đồng thời tinh thần và bắp thịt của người được mát xa nhất định phải thả lỏng

• Khi mát xa, nhất định phải căn cứ vào thời tiết của hôm đó để lựa chọn không gian cho phù hợp Khi mát xa vào mùa hè, không gian phải có không khí lưu thông, nhiệt độ thích hợp; khi mát xa vào mùa đông, không gian trong phòng nên ấm áp, hơn nữa hai tay của người mát xa nhất định phải nóng để tránh làm người được mát xa bị lạnh

• Thủ pháp mát xa phải mạnh nhẹ phù hợp, đồng thời luôn quan sát biểu cảm của người được mát xa để người được mát xa luôn có cảm giác thoải mái Khi bắt đầu mát xa, thủ pháp nhất định phải nhẹ nhàng, sau đó dần dần tăng lực lên, tăng đến khi người được mát xa có thể chịu đựng được

Trang 20

• Khu vực thận ở lưng không được dùng thủ pháp vỗ để tránh làm tổn thượng đến thận.

• Thời gian mát xa, mỗi lần từ 20 - 30 phút là được, số lần mát xa cho một liệu trình là 12 lần

• Khi người được mát xa đang ở trong tình trạng cảm xúc bị kích động như quá tức giận, quá vui, quá sợ hãi, quá buồn thì không nên tiến hành mát

xa ngay

• Sau khi mát xa không nên tắm ngay

• Sau khi ăn no, không nên vội vàng mát xa, thông thường tiến hành mát xa sau khi ăn khoảng 2 tiếng là được Khi mát xa, có một số người dễ ngủ thì nên dùng chăn đắp để tránh bị lạnh, chú ý nhiệt độ ở trong phòng Khi ở bên ngoài gió, không được mát xa

s Một stf liỉu ỷ khi mát xa cho trè so sính

• Trẻ mới sinh ra do cuống rốn vẫn chưa rụng, vì thế hết sức tránh mát

xa ở bụng

• Khi mát xa, trước tiên phải chuẩn bị dầu dùng cho trẻ sơ sinh hoặc sữa dùng cho trẻ sơ sinh để giảm bớt lực ma sát khi mát xa, nếu da của trẻ sơ sinh khá khô thì nên chọn sữa có tác dụng giữ ẩm tốt Phương pháp là, trước khi mát xa, cho dầu hoặc sữa dùng cho trẻ sơ sinh lên tay, sau khi hai tay xát vào nhau cho nóng lên thi tiến hành mát xa

• Khi mát xa có thể bắt đầu từ mặt, sau đó tiến hành các bước xuống phía dưới, như thế trẻ sẽ có cảm giác an toàn

• Lực mát xa phải phù họp, không được quá nhẹ như gãi ngứa, cũng không được quá mạnh, làm cho trẻ đau

• Thời gian mát xa tốt nhất là giữa hai bữa ăn, nhất định không được tiến hành ngay sau khi vừa ăn xong để tránh làm trẻ bị trớ

Trang 21

• Lựa chọn một mặt phẳng ấm áp thích

hợp để tiến hành mát xa cho trẻ, nhiệt độ trong

phòng tốt nhất ở khoảng 25"c, giữ cho căn

phòng luôn yên tĩnh, sạch sẽ, dùng một số bản

nhạc êm ái để làm bối cảnh, có thể tạo ra một

bầu không khí nhẹ nhàng

• Trong quá trình mát xa, thử nhìn vào

mắt của trẻ, hát một bài hát hoặc chuyện trò gì

đó với trẻ

• Điều đáng chú ý là, trước khi mát xa

cần nhận được sự đồng ý của trẻ, khi mát xa

phải luôn quan sát phản ứng của trẻ, nếu thấy

trẻ không được thoải mái, thử giảm lực của

mát xa hoặc dứt khoát dừng lại Như vậy có

thể làm cho trẻ có ý thức đúng về cơ thể mình

ngay từ lúc nhỏ, có tầm quan trọng đối với

việc bồi dưỡng cá tính tự tôn, tự trọng của trẻ, không nên vì trẻ còn quá nhỏ

mà cho rằng việc gì trẻ cũng không hiểu, từ đó không tôn trọng trẻ, kết quả

là ảnh hưởng đến tính cách và sự trưỏng thành của trẻ

6 Những trường hạp khống nên mát xa •

• Phụ nữ trong thời kỳ kinh nguyệt hoặc phụ nữ có thai không nên mát

xa ở bụng

• Người già yếu và những người vì mắc bệnh lâu dài dẫn đến cơ thể yếu

• Da bị tổn thương hoặc người mắc bệnh về da không được tiến hành mát xa, như bị mẩn ngứa, bỏng và một số vết thương hở miệng

• Tổn thương phần mềm cấp tính dẫn đến tổ chức ở cục bộ bị sưng phù, không được mát xa

• Người bệnh có các chức năng như tim, gan, lá lách, phổi, thận không đầy đủ

• Người bệnh được chẩn đoán tổn thương cột sống cấp tính nhưng không rõ nguyên do, kèm theo chứng bệnh tuỷ sống

• Người bệnh mắc phải bệnh truyền nhiễm nào đó, như viêm gan, bệnh lao

• Người bệnh mắc bệnh về da bị loét lở, như bệnh ghẻ lở, sưng tấy lên mủ

Trang 22

• Các bệnh dễ gây chảy máu, như bệnh máu chậm đông, bệnh máu trắng.

• Người bệnh mắc các bệnh nặng, như viêm ruột thừa cấp tính, thủng dạ dày, lở loét dạ dày và 12 chỉ tràng

• Người bệnh bị gãy xương và trật khófp

7 Xử lý Gác tình huống khác thường

Dùng thủ pháp mát xa đê chữa bệnh, mặc dù tác dụng phụ rất ít, khá an toàn, nhưng nếu thao tác không đúng, qua loa đại khái, trên lâm sànẹ cũng

có th ể xuất hiện một s ố tình huống khác thường không đáng có.

❖ Gãy xương

Thủ pháp khi mát xa không đúng cách hoặc quá thô bạo có thể làm cho người bệnh bị gãy xương

- Triệu chứng: Vị trí mát xa đau dữ dội, không thể hoạt động được

- Nguyên nhân: Thủ pháp mát xa không đúng hoặc vượt quá phạm vi sinh lý và chịu đựng của người bệnh

- Xử lý: Khi xuất hiện gãy xương phải kịp thời tiến hành nắn chỉnh và cố định lại

- Phòng tránh: Đối với người bệnh nghi ngờ bị gãy xương, phải chú ý thủ pháp không nên quá mạnh, phạm vi hoạt động nên từ nhỏ đến lớn (nhưng không được vượt quá biên độ sinh lý thông thường), đồng thời phải hết sức chú ý đến khả năng chịu đựng của người bệnh để tránh làm gãy xương

- Nguyên nhân: Người bệnh quá cãng thẳng, cơ thể gầy yếu, mệt mỏi, quá đói hoặc quá no, hoặc do thủ pháp mát xa quá nặng hoặc thời gian mát

xa quá lâu gây nên

- Xử lý: Trong quá trình mát xa nếu phát hiện người bệnh bị hôn mê, nên lập tức dừng mát xa lại để người bệnh nằm thẳng ở vị trí lưu thông không khí, để người bệnh uống một ít nước trà hoặc nước lọc, thông thường

2 1 0

Trang 23

sau một lúc nghỉ ngơi có thể có chuyển biến tốt và khoẻ lại Nếu hôn mê nghiêm trọng, có thể dùng phương pháp bấm huyệt Nhân trung, cầm huyệt Kiên tỉnh, cầm huyệt Hợp cốc, bấm huyệt Thập tuyên, ấn huyệt Túc tam lý, làm đến khi tỉnh lại, cũng có thể phối hợp với phương pháp châm kim, hoặc lựa chọn các phương pháp cấp cứu khác.

- Phòng tránh: Khi người bệnh căng thẳng, cần làm tốt công tác tư tưởng cho họ, giải toả tâm lý sợ hãi của người bệnh đối với mát xa Đối với người bệnh có cơ thể gầy yếu, đói bụng và mới mát xa lần đầu, thủ pháp không nên quá mạnh, thời gian cũng không nên quá dài; chú ý trong phòng phải luôn giữ không khí lưu thông và yên tĩnh, ngăn ngừa xảy ra hiện tượng hôn mê

Khi mát xa, ngoài thủ pháp cạo (véo, bóp) ra, thông thường không xảy ra hiện tượng chảy máu dưới da Nếu xuất hiện hiện tượng da ở phần cục bộ sưng đỏ hoặc da bị xanh tím, vết bầm, có nghĩa là đã bị chảy máu dưới da

- Triệu chứng: Phần cục bộ mát xa sưng, đau, da ở chỗ đó có màu xanh tím

- Nguyên nhân: Thủ pháp khi mát xa quá mạnh

- Xử lý: Khi dưới da bị chảy máu hoặc phần cục bộ có vết xanh tím nhỏ, thông thường không cần xử lý, tự nó có thể tự tan; nếu khi phần cục bộ bị sưng, đau dữ dội, vết màu xanh tím lớn, gây ảnh hưởng đến các chức năng hoạt động, trước tiên có thể đắp lạnh để cầm máu, sau đó đắp nóng hoặc mát

xa nhẹ nhàng lên phần cục bộ nhằm làm cho ứ huyết ở phần cục bộ nhanh chóng tiêu tan

- Phòng tránh: Khi mát xa thủ pháp không được quá mạnh, đặc biệt là đối với những người mắc bệnh máu chậm đông thủ pháp càng phải nhẹ nhàng, đối với người bệnh bị tổn thương phần mềm cấp tính, không được vội vàng sử dụng đắp nóng lạnh (thông thường sau 1 - 2 ngày, hiện tượng chảy máu dưới da ngừng lại mới phối hợp sử dụng)

Khi dùng thủ pháp xát hoặc thủ pháp nhào bằng ngón tay có thể xảy ra hiện tượng làm tổn thương đến da

- Triệu chứng: Trên bề mặt da có vết xước, chảy máu, rách

- Nguyên nhân: sử dụng thủ pháp không đúng cách

Trang 24

- Xử lý: Sau khi da bị tổn thương nên bôi thuốc đỏ lên phần cục bộ, tránh thao tác lên chỗ bị tổn thương để tránh truyền nhiễm.

- Phòng tránh: Khi sử dụng thủ pháp xát, không được xát mạnh, khi sử dụng thủ pháp nhào bằng ngón tay phải nhẹ nhàng và di chuyển theo vòng tròn, có thể xem xét tình hình để dùng chất bôi trơn

Sử dụng đắp nóng lạnh không đúng cách sẽ xảy ra hiện tượng bỏng

- Triệu chứng: Tại nơi đắp nóng xuất hiện bong bóng nước

- Nguyên nhân: Dụng cụ đắp nóng quá nóng

- Xử lý: Sau khi xuất hiện bỏng, thông thường bôi dầu lên phần cục bộ là

có thể tự khỏi; nếu khi xuất hiện bong bóng nước, có thể dùng nước muối sinh lý rửa sạch chỗ đau, dùng kim tiêm đã sát trùng hút dịch ở trong bong bóng nước ra, không cần cắt biểu bì da, để tránh truyền nhiễm Nếu biểu bì

da đã bị rách, có thể cắt các vùng ven ra, bôi thuốc khổ sâm tím, hoặc bôi thuốc mỡ, sau đó băng bó lại

- Phòng tránh: Khăn dùng để đắp nóng lạnh phải dày mềm, khi đắp nóng phải bằng phẳng, không được quá nóng, hơn nữa phải chú ý quan sát, kịp thời điều chỉnh

I i q i.uiạ LJJI J J , I I » MI I I luii.ii.i Iin i ■■ J JJI]I I

8 Vũ khỉ bí mật” để tăng cường hiệu quả mát xa

*x* Đồ dùng chuyên nghiệp dùng đế kích thích huyệt vị

Khi tiến hành mát xa, ngoài các đồ dùng hàng ngày được kể ở trên, còn

có thể đến các cửa hàng chuyên dụng mua một số dụng cụ mát xa, tiến hành thao tác Dưới đây xin giới thiệu một vài dụng cụ phổ biến, dễ mua giúp bạn đọc tham khảo

Trang 25

> Miếuíị hông tắm

Hiệu quả giống như dùng lược, có thể tăng cường tuần hoàn máu, thay thế cho thủ pháp xoa, thủ pháp xát Nhưng chú ý là phải duy trì lực, không được cào rách da

> H ạt gạo

Lấy băng dính cố định hạt gạo lên chỗ đau, có thể tạo thành thủ pháp mát xa trong thời gian dài Nếu có điều kiện có thể tìm hạt vương bất lưu hành thay cho hạt gạo, hiệu quả càng tốt hơn

2 1 4

Trang 26

eMÁT XA ĐIỂU TRỊ CÁC CHÚNG BỆNH THƯỜNG GẬP

Sauna mát xa có thể khơi thông kinh lạc, điều

chỉnh sức khỏe, lưu thông khí huyết, cân bằng âm

dương, điều tiết chỉnh thể, từ đó đạt được tác

dụng chữa bệnh bảo vệ sức khỏe, đồng thời còn

có thể thông qua điểm huyệt vào các huyệt vị đạt

được tác dụng phục chính trừ tà, tiêu viêm ngăn

đau, giải toả sự ngưng trệ, loại bỏ máu ứ cho việc

sản sinh máu mới, thúc đẩy sự hồi phúc của các

cơ quan, điều tiết nội tiết tố Vì thế, Sauna mát xa

được sử dụng rộng rãi để chữa các loại bệnh trong

khoa nội, khoa xương, phụ khoa, nhi khoa, đồng

thời nó còn thích hợp dùng để bảo vệ sức khỏe,

làm đẹp, giảm béo và kéo dài tuổi thọ, phòng Ị

tránh bệnh tật

Sauna mát xa dưòfng như thích hợp cho mọi đối tượng ngành nghề học tập

và sử dụng, lại không chịu sự hạn chế về thời gian và địa điểm, tự mình hoặc người trong nhà mát xa cho nhau đều được, rất tiện để phổ biến và học tập Vì thế, Sauna mát xa bảo vệ sức khỏe có sức sống mạnh mẽ và ý nghĩa thực tế phổ cập rộng rãi Nhưng, Sauna mát xa bảo vệ sức khỏe trong gia đình tuyệt đối không phải là phép màu vạn năng, mặc dù phạm vi sử dụng của nó rộng rãi, hơn nữa lại không có bất kỳ tác dụng phụ nào nhưng với các bệnh cấp, nguy hiểm, bệnh nặng, Sauna mát xa cũng có những nhược điểm rất lớn, đồng thời cũng có những điều cấm kỵ riêng

Trang 27

đau đầu mang tính

căng thẳng, đau đầu

tố gây ra bệnh thường gặp Một số thực phẩm đặc biệt như sôcôla, phô mai, cá hun khói cũng là một vài nhân tố gây ra bệnh, những trường hợp này đéu phải tránh.

© Tàng cường rèn luyện sức khỏe, đé phòng bị cảm Đối với chứng bệnh đau đầu do cảm gây ra, phương pháp phòng ngừa tốt nhất là tăng cường tập thể dục, thông qua tập thể dục, nâng cao sức đé kháng của cơ thể có thể giảm xác suất gây ra cảm, từ đó làm giảm xác suất gây ra bệnh đau đầu do cảm.

Lấy huyệt Bách hội

Phong trì Thiên trụ Kiên tỉnh

Ấn đường

Thái dương

2 1 6

Trang 28

Phong trì

o Lấy huyệt Phong trì (như hình 1); Dùng ngón

cái và ngón trỏ, ngón giữa vê vào sau cổ gần với bắp

thịt ở Phát tế, thủ pháp chọn kiểu vê một trên một

dưới, một chặt một lỏng, để phần cổ cảm thấy

trướng lên là được, số lần tự xác định, không câu nệ

theo quy luật, tay trái tay phải có thể thay nhau tiến

hành Thủ pháp này có thể cải thiện tuần hoàn máu

ở ngực, tăng cường cung cấp máu lên não

® Lấy huyệt Thiên trụ: Dùng ngón cái, ngón

trỏ vê lên huyệt Thiên trụ ở sau cổ theo hướng

nghiêng của cơ trên, vê đi vê lại 5 - 10 lần Mỗi ngày sớm 1 lần tối 1 lần Thủ pháp này có tác dụng làm thuyên giảm khá tốt bệnh cao huyết áp và đau đầu do đau đốt sống cổ gây nên

® Dùng lực của phần bụng ngón cái của hai tay ấn vào huyệt Kiên tỉnh, day ngược theo chiều kim đồng hồ khoảng 2 phút, day thuận theo chiều kim đồng hồ khoảng 2 phút

Hình 1

Thái dương

o Day huyệt Thái dương (như

hình 2): Dùng đốt của hai ngón tay đặt

lên huyệt Thái dương, hai mắt nhắm tự

nhiên, day nhẹ nhàng ôn hoà

® Gội các huyệt trên đầu: Trên

đầu có huyệt Đầu duy, huyệt Bách hội,

thường xuyên mát xa các huyệt trên

đầu có tác dụng làm não khoẻ mạnh

Khi thao tác, 5 ngón tay của hai tay

mở ra, tách ra mát xa từ phần tóc mai

trước trán đến phần tóc sau gáy như kiểu chải đầu bằng 10 ngón tay, thủ pháp mạnh nhẹ do tự bản thân điều chỉnh, thông thường để phần cục bộ cảm thấy nóng ấm thoải mái, không làm đau da đầu là được, số lần căn cứ vào bệnh tình để quyết định Cũng có thể dùng lược gội đầu thay ngón tay Thủ pháp này có tác dụng giải quyết chứng co giật đường máu ở ngực, có tác dụng giảm đau, giúp tư duy nhanh nhạy

Hình 2

Trang 29

Hợp cốc

Hình 3: Ấn đường

® Vuốt huyệt Ân đưòfng (như hình 3): Dùng đoạn cong của ngón trỏ của hai tay, ngón cái ấn vào huyệt Thái dương, để mặt cong của ngón trỏ hưóng vào trong, vuốt từ chính giữa huyệt Ân đường men theo hai bên hưổng lông mày, hai mắt nhắm tự nhiên Thủ pháp lấy kiểu trong nhẹ có mạnh là chính,

số lần là 30 lần hoặc tãng lên cho phù hợp, mỗi ngày 2 lần Thủ pháp này, người xưa gọi là thủ pháp “phân âm

dương” Sau khi vuốt cảm thấy nhẹ đầu

sáng mặt, có tác dụng làm tiêu tan chóng

mặt choáng váng, giảm đau đầu

- Cầm huyệt Hợp cốc (như hình 4);

Huyệt Hợp cốc nằm ở chỗ thịt nhiều giữa

ngón cái và ngón trỏ của mu bàn tay Dùng

Chứng béo phì còn gọi là bệnh béo phì Hiện

nay béo phì đã trở thành vẵh đề chung của toàn thế

giới, nhóm công tác đặc biệt về béo phì quốc tế

đã chỉ ra rằng, béo phì sẽ trở thành sát thủ lón nhất

của thế kỷ mới đe dọa sức khỏe và sự hài lòng về

cuộc sống của nhân loại Không thể phủ nhận được

rằng, béo phì đã trở thành một số căn bệnh, hơn nữa

luôn uy hiếp nghiêm trọng đến sức khỏe của chúng

Chủ ý

Lượng hấp thu protein không nên quá nhiều, vì thế bất kể nguồn gốc của protein là từ thực vật nào cũng không nên lấy protein làm thức ăn chính

2 1 8

Trang 30

ta Vậy thì rốt cuộc như thế nào là chứng béo phì?

Chứng béo phì là một số căn bệnh mãn tính mang

tính xã hội, năng lượng hấp thu vào cơ thể nhiều

hơn năng lượng tiêu hao, làm cho mỡ trong cơ thể

tích tụ lại quá nhiều, dẫn đến trọng lượng cơ thể

vượt quá tiéu chuẩn, thân hình béo phì Người có

trọng lượng cơ thể đo thực tế vượt quá trọng lượng

cơ thể tiêu chuẩn trên 20%, hơn nữa tỷ lệ phần trăm

mỡ (F%) vượt quá 30% thì gọi là béo phì

mà nên xem là thức ăn phụ Các nghiên cứu cho rằng mức tiêu chuẩn mỗi ngày là lượng hấp thu protein không nên vượt quá 20%, mỗi người mỗi ngày cần khoảng 80g lượng protein, tương đương với 1 miếng ức gà

và 1 miếng đùi gà.

Thiên

Trung uyển

Khí hải Quan nguyên

Trang 31

Hình 2: Tam âm giao Hình 1: Túc tam lý

Hình 3: Trung uyển Hình 4: Thiên khu

Hình 5: Khí hải Hình 6: Quan nguyên

© Nằm ngửa hoặc ngồi, dùng phần nhọn của ngón cái phân biệt ấn lên các huyệt vị như huyệt Trung uyển (vị trí trên rốn 4 tấc - như hình 3), huyệt Thiên khu (3 ngón tay ngang bên cạnh rốn, trái 1 huyệt, phải 1 huyệt - như hình 4), huyệt Khí hải (vị trí 2 ngón tay ngang dưới rốn - như hình 5), huyệt Quan nguyên (vị trí 4 ngón tay ngang dưới rốn - như hình 6) Sau khi cảm thấy đau, phần nhọn của ngón cái day 10 vòng lên các huyệt trên

o Lòng bàn tay phải bắt đầu xoa từ lồng ngực, dưới sự trợ giúp của tay trái, xoa xuống bụng dưới, sau đó lại hướng lên trên, dưới sự trợ giúp của tay phải xoa trở về vị trí ban đầu Cứ như vậy xoa tuần hoàn 36 vòng, sau đó lấy lòng

2 2 0

Trang 32

bàn tay trái dùng thủ pháp tương tự xoa từ lồng ngực 36 vòng theo hướng ngược lại Xoa và day phần bụng có thể kích thích đoạn cuối của dây thần kinh, làm cho da và huyết quản mao mạch của mỡ dưới da mở ra, đẩy nhanh sự trao đổi chất, thúc đẩy các chất bẩn dưới tổ chức da thoát ra ngoài, giúp giảm bớt mỡ.

và lưng, liên tục vẽ 5 lần

© Bắt đầu từ dưới ngực, thẳng xuống bụng, dùng hai tay mát xa kiểu lượn sóng trùng điệp 3 lần, sau đó cùng phương hướng đó mát xa bằng thủ pháp day và vê 5 lần, có thể thúc đẩy chức năng làm tan mỡ và thải nước

Tiêu chảy là một chứng

bệnh thường gặp, là chỉ số

lần đại tiện rõ ràng vượt quá

tần suất của thói quen hàng

ngày, phân lỏng, nước

nhiều, lượng nước thải ra

hàng ngày vượt quá 200g,

hoặc cùng vói thức ăn chưa

tiêu hóa, hoặc máu, chất

nhầy Tiêu chảy thưòng

kèm theo các triệu chứng

như cảm giác đại tiện cấp

bách, hậu môn không thoải

mái, không cầm được Tiêu

chảy phân thành hai loại cấp

© Vào thời kỳ bệnh tình thuyên giảm, sau khi số lần đại tiện giảm bớt có thể ăn các thức ăn lỏng như canh thịt ít dầu mỡ, uống sữa, uống đậu nành, uống canh trứng, nước rau Sau đó dần dẫn ăn các đồ ăn nửa chất lỏng như đồ ăn dễ tiêu, ít dầu mỡ, ít bậ.

o Vào thời kỳ hồi phục, khi tiêu chảy đã hoàn toàn hết, thức ăn nên nhỏ, mểm, nhừ, ít bâ, dễ tiêu hóa là được Nếu thèm ăn có thể chia làm nhiéu bữa, mỗi bữa ăn một ít, hạn chế ăn đồ ngọt, vỉ đường dễ lên men và đầy khí Khi đường ruột lên men mạnh có thể ăn một ít thức ăn tinh bột Mỗi ngày nên ăn một ít thức ăn có hàm lượng vitamin c phong phú.

Trang 33

Lương môn

Thiên khu

Giáp bối Trung uyển Tỳ du Đại trương du

p u a n nguyên

« i ' 1 VỊ du

Âm lăng tuyền

Túc tam lý Thượng cự hư

o Lấy ngón cái dùng thủ pháp đẩy đẩy từ huyệt Trung uyến (như hình 1) đến huyệt Quan nguyên (như hình 2), lặp đi lặp lại 5 - 6 lần Đồng thời đẩy và day vào huyệt Lương môn, huyệt Thiên khu (như hình 3), mỗi huyệt 100 lần

Hình 1: Trung uyển

Trang 34

Hình 2; Quan nguyên

Hình 3: Thiên khu Hình 4: Tỳ du

© Chứng thực, dùng thủ pháp xoa bụng theo hướng chiều kim đồng hồ, lấy rốn làm trung tâm, xoa 3 - 5 phút; chứng hư, dùng thủ pháp xoa bụng ngược hướng chiều kim đồng hồ, lấy rốn làm trung tâm, xoa 3 - 5 phút

Hình 5; Đại trường du

® Người bệnh nằm sấp, người mát xa đứng một bên, dùng thủ pháp lăn lăn từ trên xuống dưới, men theo kinh bàng quang ở lưng, thao tác lặp đi lặp lại 3 - 5 lần, ấn ngón tay vào huyệt Giáp tích ở hai bên 2 - 3 lần

Trang 35

o Dùng ngón cái ấn day vào huyệt Tỳ du ở hai bên (như hình 4), huyệt

Vị du, huyệt Đại tràng du (như hình 5) 10 lần

o Tư thế nằm ngửa, dùng lòng bàn tay xoa lên bụng theo 2 hướng thuận chiều kim đồng hồ và ngược chiều kim đồng hồ, mỗi bên 3 - 5 phút, đồng thời dùng ngón trỏ ấn day vào huyệt Tmng uyển, huyệt Thiên khu, mỗi huyệt 10 lần

® Tay nắm hờ, dùng eo bàn tay đập nhẹ vào huyệt Bát liêu 2 - 3 phút

Hình 6: Túc tam lý Hình 7: Thượng cự hư

4 TÁO BÚN

Táo bón là một chứng bệnh chỉ

đại tiện khô, đại tiện khó khăn, hoặc

thời gian đại tiện cách nhau khá dài,

thậm chí là phải dùng thuốc xổ hoặc

rửa ruột mới thải ra được Táo bón

trong thời gian dài có thể mang lại

hậu quả không tốt như rách hậu

môn, bệnh tiĩ, lòi dom; có lúc còn vì

phàn cứng lưu lại trong cơ thể một

thời gian quá dài, làm cho các độc tố

không thể thoát ra ngoài, dẫn đến

sắc mặt u ám, béo phì, bệnh trĩ

Đồng thời táo bón còn có thể ảnh

hưcmg đến cảm xúc của người bệnh,

xuất phiền các triệu chứng ưu phiền,

huyết áp tăng cao

Cliúý

Liệu pháp ăn uống phù hợp

Nước cam thảo mật ong: Mật ong, nước cam thảo mỗi thứ 1 cốc, trộn đều với nhau, mỗi ngày uống 2 lần vào buổi sáng

và buổi tối, uống lúc đói bụng Thích hợp dùng cho táo bón nhiệt.

Canh bách hợp: Bách hợp 50g, đun với nước sôi đến khi chín, thêm vào một lượng mật ong vừa phải cho dễ uống Thích hợp dùng cho người có phân cục như phân dê, tay chân nhiệt,

cổ họng khô.

Sữa chua; Hàng ngày sau khi ăn 2 tiếng hoặc trước khi ăn 2 tiếng, uống 1 cốc sữa chua có thể chữa được táo bón.

Trang 36

hồ trong vòng 5 phút

Trang 37

Hình 1: Thần môn Hình 2: Thần khuyết

o Dùng đầu ngón của ngón tay ấn vào phần cứng ở dưới bụng 50 lần,

có thể tăng cường chức năng vận động của ruột già, thúc đẩy đại tiện

bộ cảm thấy trướng lên

@ Dùng ngón tay ấn day vào huyệt Tỳ du, huyệt Vị du, huyệt Can du, huyệt Thận du, huyệt Đại tràng du, mỗi huyệt thao tác 50 lần, đến khi người bệnh cảm thấy phần cục bộ ấm nóng lên

o Ngón tay day vào huyệt Trung uyển (như hình 3) Ba ngón ngón trỏ, ngón giữa, ngón đeo nhẫn của tay phải đồng thời ấn vào huyệt Trung uyển, sau đó day theo hướng chiều kim đồng hồ 30 lần

® Day rốn xoa bụng Tay phải để dưới, tay trái chồng lên trên, ấn vào rốn, dùng lực day theo chiều kim đồng hồ 30 lần Sau đó dần dần mở rộng phạm vi, xoa toàn bụng 50 lần Đẩy từ trên xuống dưới sang bên trái bụng

30 lần

o Chấm vào huyệt Thừa sơn (như hình 4) Dùng bụng ngón của ngón cái ấn vào huyệt Thừa sơn 1 phút, sau đó vê vào bắp chân xung quanh huyệt Thừa sơn 30 lần Người bị hôi miệng day vào huyệt Túc tam lý 1 phút; người

bị lạnh bụng day vào huyệt Tam âm giao 1 phút

m

Hình 3: Trung uyển

2 2 6

Trang 38

Hình 4: Thừa sơn

lưu lại ruột già,

hoặc ăn nhiều đồ ăn

cay, kích thích, hoặc

ngồi lâu nơi đất ẩm,

hoặc táo bón trong

thời gian dài, dẫn đến

ẩm nhiệt nội kết, lạc

mạch bị hạn chế, máu

trĩ chảy xuống hậu

môn gây ra

Chú ý

Cấm uống rượu: Uống rượu có thể làm cho tĩnh mạch trĩ bị chảy máu, phồng lên, búi trĩ dãn ra.

Cấm ăn đồ cay: Người mắc bệnh trĩ nếu ăn các

đồ ăn cay có tính kích thích mạnh có thể làm cho trĩ bị chảy máu, từ đó càng thêm đau nặng.

Cấm ăn no: Tham ăn khát uống, ăn quá no sẽ làm tăng thêm mức độ phát bệnh trĩ.

Cấm ngồi lâu: Ngồi lâu không vận động có thể làm bệnh trĩ càng thêm nặng.

Cấm bó chặt eo lưng: Quá bó chặt phần eo lưng có thể ngăn cản trao đổi máu giữa bụng và hậu môn, ảnh hưởng đến sự nhúc nhích thông thường của ruột.

Vệ sinh điéu độ và hợp lý: Thời gian phân và nước tiểu lưu lại trong đường ruột quá lâu, nước bị hấp thụ quá nhiéu làm phân bị cứng, làm cho người bệnh đại tiện khó khăn, gia tăng áp lực ở bụng, rách hậu môn gây chảy máu.

Trang 39

Bách hội

Trường cường

Thiên khu Đại hoành

Túc tam lý

o Người bệnh nằm ngửa, dùng ngón cái mát xa, day ấn vào huyệt Trung uyển (như hình 1), huyệt Thiên khu (như hình 2), huyệt Khí hải (như hình 3), huyệt Quan nguyên, huyệt Đại hoành, mỗi huyệt 2 phút, đến khi có cảm giác trướng lên là được

® Người bệnh cong đầu gối, thả lỏng bụng, dùng mu bàn tay xoa xát xung quanh rốn và bụng dưới theo hướng chiều kim đồng hồ trong vòng 3 phút, đến khi người bệnh cảm thấy nóng ấm là được

2 2 8

Trang 40

Hình 1; Trung uyển Hình 2: Thiên khu

Hình 3; Khí hải Hình 4: Thừa phù

Hình 6: Thừa sơn

Định dạng
Số trang	168
Dung lượng	23,71 MB