Mẫu 9 cv 5512

Đọc- hiểu - Cảm nhận được niềm xúc cảm chân thành, tha thiết của người con miền Nam đối với Bác Hồ kính yêu.. Năng lực đặc thù: - Đọc hiểu một văn bản thơ trữ tình - Có khả năng trình bà

Ngày soạn:

Ngày dạy:

VĂN BẢN: VIẾNG LĂNG BÁC

Viễn Phương

-I Mục tiêu:

1 Về kiến thức:

a Đọc- hiểu

- Cảm nhận được niềm xúc cảm chân thành, tha thiết của người con miền Nam đối với Bác Hồ kính yêu

- Thấy được sáng tạo nghệ thuật độc đáo của tác giả thể hiện trong bài thơ

b Viết.

- Viết được đoạnvăn phân tích hình ảnh thơ tiêu biểu trong tác phẩm

- Viết bài văn bày tỏ suy nghĩ của mình về tác phẩm

c Nói và nghe.

- Nêu nhận xét về nội dung và nghệ thuật của bài thơ

- Cảm nhận được phần trình bày của GV và bạn bè

- Biết tham gia thảo luận trong nhóm nhỏ về một vấn đề cần có giải pháp thống nhất, biết đặt câu hỏi và trả lời, biết nêu một vài đề xuất dựa trên các ý tưởng được trình bày trong quá trình thảo luận

2 Về năng lực:

a.Năng lực chung:

- Năng lực tự chủ và tự học

- Năng lực giao tiếp và hợp tác

- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo

b Năng lực đặc thù:

- Đọc hiểu một văn bản thơ trữ tình

- Có khả năng trình bày những suy nghĩ, cảm nhận về một hình ảnh thơ, một khổ thơ, một tác phẩm thơ

3.Về phẩm chất:

- Yêu nước: yêu kính Bác , yeu quê hương đất nước

- Nhân ái: Lòng biết ơn Bác Hồ, lòng kính trọng Bác kính yêu.

- Chăm chỉ: Học tập và làm theo lời Bác

- trách nhiệm: xây dựng quê hương đất nước ngày càng giàu đẹp như mong muốn của Bác.

II Thiết bị dạy học và học liệu.

- Học liệu: Ngữ liệu/Sách giáo khoa, phiếu học tập

- Thiết bị: Máy tính, máy chiếu

III Tiến trình dạy học.

1 Hoạt động 1: Mở đầu.

a) Mục tiêu: Tạo tâm thế và định hướng chú ý cho học sinh; tạo vấn đề vào chủ đề

b) Nội dung hoạt động:

- HS nghe bài hát và trả lời câu hỏi

c) Sản phẩm học tập:

- Câu trả lời/chia sẻ của HS bằng ngôn ngữ

d) Tổ chứchoạt động:

* Chuyển giao nhiệm vụ:

- GV cho hs nghe bài hát “ Viếng lăng Bác” và trả lời câu hỏi

? Cảm xúc của em khi nghe lời bài hát?

- HS trả lời

- HS nhận xét về phần trả lời

Dự kiến câu trả lời : Bài hát đã thể hiện được tình cảm yêu mến tự hào, lòng

biết ơn sâu sắc của nhà thơ đối với Bác

- GV nhận xét, từ đó gv dẫn dắt vào bài: Có lẽ nhắc đến tên Hồ Chí Minh,

mỗi chúng ta đều có những suy nghĩ, tình cảm riêng đối với Người Đặc biệt đối với các nhà nghệ sĩ, thì được viết về Bác là một niềm vinh dự và là một nguồn cảm hứng không bao giờ vơi cạn, bởi “Hồ Chí Minh- tên Người là cả một niềm thơ” Nhà thơ Viễn Phương trong một lần được thăm lăng Bác, với cảm xúc dồn nén dâng trào ông đã làm bài thơ “Viếng lăng Bác” Bài thơ đã thể hiện niềm xúc động thành kính, thiêng liêng của Viễn Phương trong một lần được thăm lăng Bác Bài học ngày hôm nay cô trò ta sẽ đi tìm hiểu bài thơ này để thấy rõ hơn cảm xúc của nhà thơ

2 Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới

a) Mục tiêu:

- Cảm nhận được niềm xúc cảm chân thành, tha thiết của người con miền Nam đối với Bác Hồ kính yêu

- Thấy được sáng tạo nghệ thuật độc đáo của tác giả thể hiện trong bài thơ

b) Nội dung hoạt động:

- Tìm hiểu chung về tác giả và văn bản

- Đọc và tìm hiểu khái quát về văn bản

- Đọc và phân tích giá trị nghệ thuật và nội dung của bài thơ

- Tổng kết về văn bản

c) Sản phẩm học tập:

- Những nét khái quát về tác giả và văn bản

- Những giá trị nghệ thuật và nội dung của bài thơ

d) Tổ chức thực hiện:

* Chuyển giao nhiệm vụ học tập:

- GV phát phiếu học tập, hướng dẫn HS tìm hiểu thông tin

* Thực hiện nhiệm vụ:

- Học sinh đọc ngữ liệu văn bản

- HS hoạt động cá nhân, cặp đôi, nhóm, thảo luận, thống nhất kết quả ghi vào phiếu bài tập

- GV quan sát, hỗ trợ HS

* Báo cáo kết quả:

- HS trình bày kết quả (cá nhân/đại diện nhóm)

* Đánh giá nhận xét:

- HS khác khác theo dõi, đánh giá, nhận xét, bổ sung

- GV quan sát, hỗ trợ, tư vấn; nhận xét, đánh giá kết quả làm việc của

HS, chốt kiến thức, chuyển giao nhiệm vụ mới

(Dự kiến sản phẩm)

Gọi HS đọc chú thích (Sgk)

GV chiếu chân dung nhà thơ

- HS quan sát chân dung tác giả, hình ảnh sách…

- HS đọc thông tin về tác giả, văn bản

- GV phát phiếu bài tập số 1, yêu cầu HS làm việc

nhóm để điền thông tin vào phiếu bài tập

- Sau khi HS thực hiện xong từng nhiệm vụ, GV

nhận xét và chốt lại.

Phiếu bài tập số 1:

Văn bản : Viếng lăng Bác

Tác giả

Hoàn cảnh ra đời:

Thể thơ

Phương thức biểu đạt chính

Những thông tin về á

giả và văn bản giúp cho em như thế nào về việc đọc văn bản?

- HĐ chung: Đọc văn bản:

Cần đọc bài thơ với giọng điệu như thế nào?

+ Giáo viên đọc mẫu

+ HS nghe và đọc văn bản

Tìm hiểu chú thích:

+ Giáo viên hướng dẫn HS tìm hiểu các chú thích SGK

+ HS trao đổi với bạn bên cạnh về những từ ngữ mình

không hiểu hoặc hiểu chưa rõ ràng bằng cách dự đoán

nghĩa của từ trong ngữ cảnh

- Dựa vào các ý hãy chia bố cục cho bài thơ?

I Tìm hiểu chung

1.Tác giả: Phan Thanh Viễn, sinh 1928- mất 2005

- Quê : An Giang

- Là một trong những cây bút xuất hiện sớm nhất của lực lượng VNGP ở MN

2 Văn bản:

- Ra đời tháng 4/1976, sau ngày đất nước thống nhất, lăng Chủ tịch HCM cũng vừa khánh thành, VP ra thăm MB rồi vào lăng viếng Bác, in trong tập: “Như mây mùa xuân”

+ Thể thơ: tự do + Phương thức biểu đạt chính: biểu cảm

-Mạch cảm xúc bao trùm: niềm xúc động

thiêng liêng, thành kính, lòng biết ơn và tự hào pha lẫn nỗi xót đau khi t/g từ miền Nam ra viếng lăng Bác

- Bố cục: 4 phần

Phần 1: Cảm xúc ban đầu của nhà thơ khi đứng trước lăng Bác( khổ 1):

Phần 2: Cảm xúc trước hình ảnh dòng người vào lăng viếng

Bác( khổ 2):

Phần 3: Cảm xúc khi vào trong lăng, đứng trước thi hài Bác( khổ 3):

Phần 4: Cảm xúc của nhà thơ khi tạm biệt lăng Bác( khổ 4):

II Đọc – hiểu văn bản

1 Đọc và tìm hiểu chú thích

- HS đọc diễn cảm được văn bản

- Học sinh đọc hiểu được các chú thích

2 Bố cục văn bản

- Bố cục: 4 phần

Phần 1: Cảm xúc ban đầu của nhà thơ khi đứng trước lăng Bác( khổ 1):

Phần 2: Cảm xúc trước hình ảnh dòng người vào lăng viếng

Bác( khổ 2):

Phần 3: Cảm xúc khi vào trong lăng, đứng trước thi hài Bác( khổ 3):

Phần 4: Cảm xúc của nhà thơ khi tạm biệt lăng Bác( khổ 4):

Chia lớp thành 4 nhóm, hoàn thành phiếu bài tập:

Sau thời gian thảo luận lần 1 (5’), các nhóm đổi chéo

thảo luận lần 2 (3’), nếu có bổ sung thì bổ sung bằng

3.Tìm hiểu chi tiết văn bản.

màu mực khác.

Phiếu học tập số 2

Nhóm 1: Cảm xúc ban đầu của nhà thơ khi đứng trước lăng Bác( khổ 1)

Giọng

điệu

Từ ngữ Hình

ảnh

Biện pháp nghệ thuật

………

………

………

………

………

………

………

………

=>Cảm xúc?

Nhóm 2: Cảm xúc trước hình ảnh dòng người vào lăng

viếng Bác( khổ 2):

Giọng

điệu

Từ ngữ Hình

ảnh

Biện pháp nghệ thuật

………

………

………

………

………

………

=>Cảm xúc?

Nhóm 3: Cảm xúc khi vào trong lăng, đứng trước thi

hài Bác( khổ 3):

Giọng

điệu

Từ ngữ Hình

ảnh

Biện pháp nghệ thuật

………

………

………

………

………

………

………

………

=>Cảm xúc?

Nhóm 4: Cảm xúc của nhà thơ khi tạm biệt lăng

Bác( khổ 4):

Giọng

điệu

Từ ngữ Hình

ảnh

Biện pháp nghệ thuật

………

………

……… ……

………

………

………

………

=>Cảm xúc?

Dự kiến sản phẩm :

Nhóm 1:

1 Giọng điệu thiết tha trìu mến, lời lẽ giản dị, câu

thơ như một lời thông báo ngắn gọn.

2 Cách xưng hô “con- Bác”: thể hiện niềm tôn kính

và tình cảm yêu thương; từ cảm thán “ ôi”, từ láy “

xanh xanh, bát ngát”: gợi ấn tượng về hàng tre

3 Hình ảnh “ hàng tre”: vừa là hình ảnh tả thực, vừa

mang ý nghĩa biểu tượng

BPNT: Nói giảm, nói tránh, ẩn dụ “ hàng tre” mang

ý nghĩa tượng trưng

=> Cảm xúc: xúc động, thành

kính

Cảm xúc trước lăng Bác là niềm xúc động chân

thành, niềm tự hào tôn kính và biết ơn sâu lắng, lòng

kính yêu chân thành đối với Bác Vậy khi vào lăng

tác giả có cảm xúc như thế nào? Mời đại diện nhóm

2 báo cáo sản phẩm

Nhóm 2:

1 Giọng điệu thành kính

2 Từ gợi tả “rất đỏ”: gợi trái tim đầy nhiệt huyết

của Bác

3 Hình ảnh “ mặt trời”, “ dòng người” , “tràng

hoa”

4 BPNT:

+ Điệp ngữ “ngày ngày”: gợi dòng thời gian vô

tận, gợi quang cảnh dòng người vào lăng

+ Ẩn dụ “ tràng hoa”: gợi liên tưởng dòng người

vào lăng

+ Hoán dụ “ 79 mùa xuân”: chỉ 79 năm trong

cuộc đời của Bác

=> Cảm xúc: Thành kính, biết ơn

*GVnhấn mạnh: Với nghệ thuật ẩn dụ, tác giả đã

đưa Bác lên ngang tầm vĩ đại của vũ trụ và nhân

loại Nhà thơ Tố Hữu cũng đã từng viết "Người rực

rỡ một mặt trời cách mạng, chân Người'' Song

nhận ra lúc Người nằm trong lăng vẫn là vầng ''mặt

trời rất đỏ'' để sóng đôi và trường tồn với mặt trời

của thiên nhiên thì đó là sáng tạo của riêng Viễn

a) Cảm xúc ban đầu của nhà thơ khi đứng trước lăng Bác( khổ 1):

- Lòng xúc động,

thành kính

b Cảm xúc trước hình ảnh dòng người vào lăng viếng Bác:

- Lòng thành kính, biết ơn

Phương Hình ảnh dòng người vào lăng viếng Bác

tạo sự liên tưởng, tưởng tượng như vòng hoa lớn

dâng lên Bác hàng ngày Cách so sánh vừa thích hợp

vừa mới lạ diễn tả sự tôn kính của nhân dân đối với

Bác.

Chuyển ý: Cảm xúc trước công lao trời biển của Bác,

nhà thơ VP có ước nguyện gì? Chúng ta cùng lắng

nghe bạn đại diện

Nhóm 3:nhóm 3 báo cáo kết quả thảo luận

1 Giọng điệu thiết tha, đau xót

2 Từ “nhói”: gợi biểu hiện nỗi đau đột ngột, cặp

quan hệ từ “ vẫn mà”: diễn tả sự mau thuẫn

3 Hình ảnh “ vầng trăng”, “ trời xanh”

4 BPNT:

+ Ẩn dụ “vầng trăng”: gợi tâm hồn thanh cao của

Bác, “ trời xanh” Bác còn mãi với non sông

+ Nói giảm nói tránh “ giấc ngủ”: phủ nhận sự thật

đau lòng

=> Cảm xúc: Nhớ thương, đau

xót

*GV nói thêm về hình ảnh ''vầng trăng'' và mối liên

hệ giữa Bác và trăng: Cũng giống như tre, trăng là

hình ảnh quen thuộc bởi trăng với Bác đã trở thành

đôi bạn tri kỉ Trăng đã từng vào thơ Bác trong nhà

lao, giữa núi rừng Việt Bắc và giờ đây trăng lại đến

bên Người trong giấc ngủ ngàn thu.

- Em hiểu như thế nào về hình ảnh ''trời xanh'' trong

hai câu thơ cuối của khổ này?

-"Trời xanh'': H/ảnh ẩn dụ Bác được ví như trời

xanh Bác vẫn còn mãi với non sông đất nước như

bầu trời xanh vĩnh hằng Người đã hoá thân thành

thiên nhiên, đất nước, dân tộc Việt Nam

-Tại sao tác giả bỗng nhiên lại ''nghe nhói trong

tim''?( thảo luận cặp đôi)

Dự kiến sản phẩm:

- Nhói trong tim: vô cùng đau xót bởi một sự thật:

Bác đã ra đi, đó là một tiếng nấc nghẹn ngào, xót xa

c Cảm xúc khi vào trong lăng, đứng trước thi hài Bác:

- Nhà thơ nhớ thương, đau xót

GV nhấn mạnh và bình: Hình ảnh vầng trăng, trời

xanh, mặt trời là biểu tượng của thiên nhiên vĩnh

hằng được ví với Bác Bác như hóa thân vào non

sông xứ sở Bác lớn lao, vĩ đại, trường tồn ngang tầm

cùng trời đất Bác mất đi là một tổn thất lớn lao, đau

thương cả nước đều khóc Bác:

Suốt mấy hôm dày đau tiễn đưa

Đời tuôn nước mắt, trời tuôn mưa

Chuyển ý: cảm xúc trước công lao trời biển của Bác,

nhà thơ VP có ước nguyện gì? Mời đại diện nhóm 4

báo cáo kết quả

Nhóm 4:

1 Nhịp điệu: dồn dập, giọng điệu thiết tha

2 Từ chỉ thời gian “mai”: thể hiện sự chia xa, gợi

tấm lòng của nhà thơ, lối nói “ thương trào nước

mắt”: cụ thể hóa nỗi nhớ da diết

3 Hình ảnh “ con chim”, “ đóa hoa”, “ cây tre”: vừa

mang nghĩa tả thực, vừa mang nghĩa ẩn dụ: khát

vọng làm đẹp, tô điểm cho lăng Bác, can giữ bên

lăng

4 BPNT:

+ Điệp ngữ “ muốn làm”: tô đậm mức độ mãnh liệt

của niềm mong ước

+ Ẩn dụ “ hàng tre”

+ Kết cấu “đầu cuối tương ứng”

=> Cảm xúc: Bịn rịn, mong ước thiết tha được làm

đẹp cho lăng và thể hiện sự trung hiếu với Bác

* GVnhấn mạnh và bình : Tình cảm của nhà thơ

Viến Phương, cũng chính là tình cảm của biết bao

người dân Nam Bộ khi ra Hà Nội vào lăng viếng

Bác, cũng như của toàn thể dân tộc Việt Nam Bởi “

Người là Cha, là Bác, là Anh; Quả tim lớn lớn lọc

trăm dòng máu nhỏ”

H Vậy là một người học sinh, em cần làm gì để đền

đáp công ơn của Bác

+ Luôn kính yêu Bác

+ Phấn đấu học tập để góp phần công sức vào việc

xây dựng đất nước giàu mạnh

d Cảm xúc của nhà thơ khi tạm biệt lăng Bác

- Tình cảm lưu luyến không muốn rời xa, khát khao được mãi mãi bên Bác

HĐ cá nhân - KT trình bày 1 phút:

* GV yêu cầu HS làm việc cá nhân thực hiện yêu

cầu sau: Em hãy khái quát nghệ thuật và nội dung

4 Tổng kết

1 Nghệ thuật:

Bài thơ có giọng điệu

chính của bài thơ? sâu lắng, thiết tha,

nhiều hình ảnh ẩn dụ đẹp, ngôn ngữ bình dị

2 Nội dung:

Bài thơ thể hiện tâm trạng xúc động, tấm lòng thành kính, biết

ơn sâu sắc của tác giả khi vào lăng viếng Bác

* Ghi nhớ/SGK

3 Hoạt động 3: Luyện tập

a) Mục tiêu: Học sinh vận dụng kiến thức đã học vào giải bài tập

b) Nội dung hoạt động:

- HS luyện đọc kĩ một đoạn trích trong văn bản và thực hiện các nhiệm vụ/trả lời các câu hỏi, bài tập để rèn kĩ năng đọc hiểu văn bản

- HS tập làm viết đoạn văn nghị luận và cảm thụ văn học

c) Sản phẩm học tập:

- Câu trả lời của các câu hỏi, bài tập

- Các đoạn văn đã viết

d) Tổ chức thực hiện:

* Chuyển giao nhiệm vụ:

- GV phát phiếu bài tập

* Thực hiện nhiệm vụ:

- HS suy nghĩ, hình thành và triển khai ý tưởng, tư duy độc lập…

* Báo cáo kết quả:

- GV gọi bất kì cá nhân nào trình bày kết quả

* Kết luận, đánh giá:

- HS, GV đánh giá, nhận xét

Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt

(Dự kiến sản phẩm)

GV yêu cầu HS làm phiếu học

tập sau:

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 5

Cho đoạn thơ sau

Con ở miền

Nam ra thăm lăng Bác

Đã thấy

trong sương hàng tre bát ngát

Ôi! Hàng tre

xanh xanh Việt Nam

Bão táp mưa

Gợi ý Câu 1: Từ “Ôi” trong câu thơ “Ôi!

Hàng tre xanh xanh Việt Nam” là câu cảm thán vì nó bao gồm một từ cảm thán và kết thúc bằng dấu chấm than

Câu 2: Sự khác nhau về ý nghĩa giữa hình

ảnh “ hàng tre bát ngát” và “ cây tre trung

hiếu” ở chỗ:

- “ Hàng tre bát ngát” ở câu thơ thứ hai :

“Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát”: hai bên lăng Bác trồng tre kết hợp với làn sương tạo nên không gian thiêng liêng

sa, đứng thẳng hàng.

Câu 1: Từ “ôi” trong đoạn

thơ trên là thành phần biệt lập

hay là câu cảm thán? Vì sao?

Câu 2: Chỉ ra sự khác nhau

về ý nghĩa giữa hình ảnh “

hàng tre bát ngát” ở câu thứ

hai “ Đã thấy trong sương

hàng tre bát ngát” và “ cây tre

trung hiếu” ở câu cuối “ Muốn

làm cây tre trung hiếu chốn

này” của bài thơ?

Câu 3: Việc lặp lại một hình

ảnh chi tiết ở đầu và cuối văn

bản tương tự như trên còn thấy

trong nhiều bài thơ mà em đã

học, em hãy kể tên

Câu 4: Chỉ ra và nêu tác dụng

của biện pháp tu từ được sử

dụng trong khổ thơ?

Câu 5: Nhận xét về cách xưng

hô “con”- “bác”?

Câu 6: Kể tên một văn viết về

tre mà em đã học trong

chương trình Ngữ văn THCS

Cho biết tên tac giả

Đây là những hàng tre được trồng xung quanh lăng Bác tạo nên những nét đẹp của hồn quê dân tộc Việt Nam

- Hình ảnh “cây tre trung hiếu” ở câu cuối

“ Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này”

là hình ảnh ẩn dụ Dù đi bất cứ đâu đâu mà vẫn trung với nước, hiếu với dân như lời Bác dạy thì xứng đáng đứng trong hàng tre dân tộc, coi như vẫn gần bên Bác Nhà thơ luôn có tư tưởng trung thành, trung hiếu với Bác

Câu 3: Bài “Đoàn thuyền đánh cá” ( Huy

Cận)

Câu 4:

- Tác giả sử dụng biện pháp nói giảm, nói tránh “thăm lăng Bác” thay từ “viếng” để tránh gây cảm giác mất mát, đau thương khiến cuộc viếng lăng chỉ như chuyến thăm của đứa con xa trở về bên người Cha già đã lâu không gặp Cách nói ấy cũng ngầm khẳng định sự bất tử của Bác Hồ trong lòng những người con nước Việt

- Biện pháp tu từ ẩn dụ: “ hàng tre xanh xanh Việt Nam”, “ Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng”

Tác dụng: Nhà thơ sử dụng biện pháp tu từ

ẩn dụ trong hai câu thơ trên nhằm làm nổi bật phẩm chất của quân và dân Việt Nam: Đoàn kết, quyết tâm, vượt qua mọi khó khăn gian khổ

Câu 6: Văn bản “ Cây tre Việt Nam”-

Thép Mới

4 Hoạt động 4: Vận dụng

a) Mục tiêu:

- Mục tiêu: Giúp HS hiểu thêm cảm xúc của bài thơ Giúp HS biết vận dụng kiến thức có trong bài học để giải quyết những vấn đề trong thực tế cuộc sống

b) Nội dung:

- HS vận dụng kĩ năng đọc hiểu văn bản thơ trữ tình để đọc một số đoạn trích/văn bản khác có cùng phương thức và chủ đề với văn bản

- HS vận dụng kĩ năng làm văn nghị luận văn học

c) Sản phẩm học tập:

- Câu trả lời cho các câu hỏi đọc hiểu văn bản