Báo động lạm dụng glucocorticoid Prednisolon, Methylprednisolon, Dexamethason… là những tên thuốc ám ảnh cả bác sĩ lẫn bệnh nhân trong hồ sơ điều trị biến chứng do lạm dụng thuốc kháng v
Trang 1Báo động lạm dụng glucocorticoid
Prednisolon, Methylprednisolon, Dexamethason… là những tên thuốc ám ảnh cả bác sĩ lẫn bệnh nhân trong hồ sơ điều trị biến chứng do lạm dụng thuốc kháng viêm glucocorticoid
bị hen phế quản từ nhỏ, được bác sĩ kê đơn, dặn tái khám để theo dõi Nhưng dùng thuốc vài ngày các triệu chứng thuyên giảm, phụ huynh chắc mẩm đây là thuốc đặc trị, đặc hiệu nên tiếp tục mua về cho Kh uống Kết quả, sau tám năm dùng Prednisolon, bệnh nhân phải nhập viện trong tình trạng béo phì trầm trọng, riêng
bộ phận sinh dục nam không phát triển, toàn thân xuất hiện nhiều đám sắc tố màu đen kỳ lạ
bệnh nhân nội trú tại khoa đang phải vật lộn với 24 loại biến chứng do dùng thuốc, gây ra 15 loại bệnh nguy hiểm như tăng huyết áp, loét dạ dày – tá tràng, hội chứng mặt phình giả Cushing, rối loạn tâm thần, chậm phát triển ở trẻ… Riêng các
trường hợp ápxe cơ đều do tiêm bắp K-cort và nấm họng là do dùng thuốc xịt như Becotide kéo dài
Tình trạng loãng xương diễn tiến thầm lặng trong một thời gian dài mà không gây
ra triệu chứng nào khiến người bệnh rất khó phát hiện Chỉ khi xương giòn và gãy, kiểm tra ngược mới truy cứu ra thủ phạm Ở bệnh nhân khớp có sử dụng
glucocorticoid thì tỉ lệ bị lún xẹp đốt sống lên đến gần 30%!
mua thuốc không cần đơn đã dẫn đến hiện trạng đáng báo động: hầu hết bệnh nhân mắc bất kỳ bệnh khớp nào cũng đều sử dụng glucocorticoid như một liệu pháp chống viêm số 1
Trang 2Đặc biệt với bệnh gout, corticoid được chỉ định một cách rất thận trọng nhưng thực tế, tình trạng sử dụng loại thuốc này trong cộng đồng lại khá phổ biến Tại Bệnh viện Bạch Mai, gần 2/3 bệnh nhân gout có tiền sử dùng corticoid và 1/4 trong số đó sẽ phải tiếp tục phụ thuộc lâu dài vào thuốc này Tại các nước tiên tiến, glucocorticoid được chỉ định chặt chẽ trong một số trường hợp điều trị cơn gout cấp Bệnh nhân luôn được theo dõi, điều trị dự phòng, không để cơn gout cấp tái phát nên không cần dùng thuốc nhắc lại
Song ở VN, bệnh nhân thường không tuân thủ chỉ định của bác sĩ, chế độ dinh dưỡng trong khi mang bệnh quá “vô tư” nên bệnh hay tái phát, thuốc thì thường xuyên… tự dùng lại PGS.TS Ngọc Lan chia sẻ thậm chí nhiều bác sĩ tuyến dưới cũng chỉ định cho bệnh nhân gout dùng glucocorticoid, chủ yếu do chưa chẩn trúng bệnh, tưởng nhầm là viêm khớp dạng thấp
Phụ thuộc thuốc cả đời
Glucocorticoid có tác dụng điều trị triệu chứng, cho thấy ngay hiệu quả, nên bệnh nhân hay chủ động kéo dài thời gian sử dụng đơn thuốc, điều trị đến vài ba năm,
tự dùng thuốc mỗi khi sưng đau khớp, tự điều chỉnh liều lượng theo tình trạng viêm, rồi ngừng đột ngột ngay khi hết đau
Điều này rất nguy hiểm, vì sau một đợt dùng kéo dài (từ một tháng trở lên), bệnh nhân ngừng thuốc bất ngờ rất dễ bị suy thượng thận cấp và đối mặt với nguy cơ tử vong cao 7,7% bệnh nhân gout và 18% bệnh nhân cơ xương khớp có dùng
glucocorticoid đang phải hứng chịu biến chứng nặng nề này
Theo ThS.BS Nguyễn Thị Nga, dùng glucocorticoid đều đặn sẽ khiến tuyến
thượng thận lười hoạt động Đến khi ngừng thuốc, tuyến thượng thận sẽ tiếp tục ỷ lại, không sản xuất đủ cortisol – loại hormon cân bằng điện giải, khiến cơ thể luôn trong tình trạng mệt mỏi, nôn nao, không muốn ăn uống, thể trạng sụt giảm nhanh chóng Những bệnh nhân này sau khi vào viện đều buộc phải tiếp tục dùng
Trang 3corticoid nhằm tránh tai biến suy thượng thận Không ít người trong số này đã buộc phải dùng corticoid suốt đời như liệu pháp hormon thay thế