Nói với con là bài thơ hay đặc sắc của Y Phương bài thơ đã thể hiện tình cảm gia đình hạnh phúc biểu lộ niềm tự hào về những phẩm chất tốt đẹp của dân tộc của quê hương mình đồng thời nê
Trang 1Phân tích bài thơ: Nói với con
Nhà thơ Y Phương (1948) tên thật là Hứa Vĩnh Sước người dân tộc Tày quê ở huyện Trùng Khánh tỉnh Cao Bằng Thơ của Y Phương phản ánh tâm hồn trân thật mạnh mẽ trong sáng cùng cách tư duy giàu hình ảnh của con người miền núi Nói với con là bài thơ hay đặc sắc của Y Phương bài thơ đã thể hiện tình cảm gia đình hạnh phúc biểu lộ niềm tự hào về những phẩm chất tốt đẹp của dân tộc của quê hương mình đồng thời nêu cao đạo lí làm người phải biết gắn bó với truyền thống với quê hương và ý chí vươn lên trong cuộc sống
Mở đầu bài thơ với hình thức những lời tâm tình với con Y Phương đã gợi về cội nguồn sinh dưỡng mỗi con người Gia đình và quê hương là cái nôi êm đềm để từ đó con lớn lên trưởng thành với những nét đẹp trong tình cảm và tâm hồn:
“Chân phải bước tới cha Chân trái bước tới mẹ Một bước chạm tiếng nói Hai bước tới tiếng cười”
Bằng các hình ảnh thơ cụ thể 4 câu thơ đã diễn tả được hình ảnh con đang chập chững tập
đi đang bi bô tập nói cha mẹ vây quanh mừng vui hân hoan theo mỗi bước chân con Tuy nhiên sau lối nói cụ thể đó ở đây tác giả con khái quát thành điều lớn hơn có tính chất chiêm nghiệm con lớn lên bằng tình yêu thương trong sự nâng đón vỗ về mong đợi của cha mẹ Những hình ảnh ấm êm với cha mẹ những âm thanh sống động vui tươi vói tiếng nói, tiếng cười là những biểu hiện của không khí gia đình đầm ấm hạnh phúc quấn quýt chàn đầy đây
là một hành trang quí báu là yêu tố đầu tiên hình thành nên những phẩm chất tâm hồn mỗi con người
Bên cạnh tình cảm gia đìng thắm thiết hạnh phúc thì quê hương và cuộc sống lao động trên quê hương cũng giúp con trưởng thành:
“Người đồng mình yêu lắm con ơi
Đan lờ cài nan hoa Vách nhà ken câu hát”
Câu thơ bật thốt ra từ trái tim chứa chan nghĩa nặng tình sâu “người đồng mình yêu lắm con ơi” nhà thơ tự hào về những người cùng sống trên mảnh đất quê hương Khi tâm tình với convề cuộc sống lao động của người đồng mình tác giả đã lựa chọn những hình ảnh đẹp đẽ
“đan lờ cài nan hoa” và tươi vui “vách nhà ken câu hát”đan lờ đánh cá dưới bàn tay của người Tày những nan nứa nan trúc nan tre trở thành nan hoa vách nhà không chỉ ken bằng gỗ
mà ken bằng câu hát Những động từ “đan, ken, cài” bên cạnh việc giúp cho người đọc hình dung được những công việc cụ thể con gợi tả tính chất gắn bó hoà quện sự khéo léo cần cù tài hoa của người đồng mình sự quấn quýt của con người và quê hương
Nói đến quê hương cũng là nói đến cảnh quan đặc trưng , quê hương của người đồng mình hiện ra với hình ảnh rừng núi đâu chỉ cho nhiều lâm sản quý mà còn rất thơ mộng đẹp
đẽ “rừng cho hoa” và con đường không chỉ để đi ngược về xuôi mà còn “cho những tấm lòng” nhân hậu bao dung con đường tình nghĩa ấy đã che chở nuôi dưỡng bồi đắp tâm hồn lối sống của con Sung sướng ôm con thơ vào lòng nhìn con khôn lớn suy ngẫm về tình nghĩa làng bản nhà thơ nghĩ về cội nguồn hạnh phúc
“ Cha mẹ mãi nhớ về ngày cưới Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời”
Tiếp theo người cha đã nói với con về lòng tự hào với những phẩm chất tốt đẹp của người
đồng mình và mong ước con sẽ kế tục sứng đáng truyền thống ấy:
Trang 2“Người đồng mình thương lắm con ơi Cao đo nỗi buồn
Xa nuôi chí lớn Dẫu làm sao thì cha vẫn muốn Sống trên đá không chê đá gập ghềnh Sống trong thung không chê thông nghèo đói Sống như sống như suối
Lên thác xuống ghềnh Không lo cực nhọc”
Người đồng mình thật đáng thương bởi vì người đồng mình sống vất vả cực nhọc mà khoáng đạt người đồng mình luôn bền gan vững chí biết lấy chiều cao của ngọn núi để đo nỗi buồn chiều dài của con đường để nuôi chí lớn Người đồng mình sống nghĩa tình chung thuỷ với quê hương mạc dù quê hương còn đói nghèo Người đồng mình sống hồn nhiên mạnh mẽ phóng khoáng như sông như suối:
“Người đồng mình thô sơ da thịt Chẳng mấy ai nhỏ bé đâu con Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương Còn quê hương thì làm phong tục”
Người đồng mình sống mộc mạc giản gị nhưng không hề nhỏ bé về tâm hồn về ý chí và mong ước xây dựng quê hương Chính những con người như thế bằng sự lao động sáng tạo cần cù nhẫn nại hàng ngày đã làm lên quê hương với truyền thống phong tục tập quán tốt
đẹp: “tự đục đá kê cao quê hương” hình ảnh thơ giàu ý nghĩa vừa chỉ hoạt động có thực thường thấy ở vùng miền núi vừa có ý nghĩa tượng trưng muốn khái quát về tinh thần tự tôn ý thức bảo tồn nguồn cội từ đó người cha mong con biết tự hào với truyền thống của quê hương dặn dò con hãy tự tin vững bước trên đường đời
Lời cuối nói với con càng trở nên tha thiết:
“Con ơi tuy thô sơ da thịt Lên đường
Không bao giờ nhỏ bé được Nghe con”
Lần thứ nhất người cha nói đến “người đồng mình thô sơ da thịt” để nói với con về sức sống mạnh mẽ giản dị chất phác truyền thống của quê hương nhưng đến lần thứ hai này người cha nhắc con khắc cốt ghi xương rằng quê hương mình thô sơ da thịt nhưng luôn sống cao đẹp nên trên đường đời con phải làm những điều lớn lao và phái sống cao thượng tự trọng xứng đáng là người đồng mình người cha đã truyền cho con vẻ đẹp sức mạnh truyền thống quê hương và dặn con phải tiếp nối phát huy những truyền thống tốt đẹp ấy
Với bố cục chặt chẽ giọng điệu thiết tha trìu mến từ ngữ hình ảnh cụ thể vừa có tính khái quát mộc mạc và giàu chất thơ mang đậm sắc thái hồn nhiên chân thực và gợi cảm của thơ ca miền núi Bài thơ đã thể hiện điều tam huyết người cha muốn nói với con đó chính là lòng tự hào với cuộc sông mạnh mẽ bền bỉ với truyền thông tốt đẹp của quê hương và niềm tin vững chắc khi bước vào đời Qua bài thơ ta còn cảm nhận được tình cảm thắm thiết của cha mẹ với con cái nói chung và tình yêu quê hương sâu nặng của nhà thơ Y Phương nói riêng