NGUYÊN LÝ THỐNG KÊ

15/04/2020 3 - Mô tả được khái niệm, ý nghĩa của phân tổ TK - Phân tích được nội dung tiêu thức phân tổ - Xác định được số tổ cần thiết trong phân tổ thống kê - Xác định được chỉ tiêu

- - - o0o - - -

15/04/2020 2

CHƯƠNG 3:

PHÂN TỔ TỔNG HỢP

& TRÌNH BÀY TÀI

LIỆU ĐIỀU TRA

THỐNG KÊ

15/04/2020 3

- Mô tả được khái niệm, ý nghĩa của phân tổ TK

- Phân tích được nội dung tiêu thức phân tổ

- Xác định được số tổ cần thiết trong phân tổ thống kê

- Xác định được chỉ tiêu giải thích trong phân tổ thống kê

- Trình bày được nội dung phân tổ liên hệ

- Tính toán được số tổ cần thiết trong phân tổ thống kê

- Ứng dụng đúng chỉ tiêu giải thích trong phân tổ thống kê

phân tích và dự đoán các hiện tượng kinh tế xã hội

- Xác định được phương pháp, mục tiêu học tập

- Có ý thức học tập nghiêm túc, tính cẩn thận, chính xác

MỤC TIÊU

• 6 Thực hành Phân tổ thống kê Trình bày kết

quả phân tổ bằng bảng thống kê

• 7 Kiểm tra

NỘI DUNG

3.1 KHÁI NIỆM, Ý NGHĨA CỦA PHÂN TỔ THỐNG KÊ:

3.1.1 KHÁI NIỆM:

Phân tổ thống kê là căn cứ vào 1 hay một số tiêu thức để tiến hành phân chia các đơn vị của hiện tượng nghiên cứu thành các tổ và tiểu tổ sao cho các đơn vị trong cùng một tổ thì giống nhau về tính chất, ở khác tổ thì khác nhau về tính chất

3.1.2 Ý NGHĨA CỦA PHÂN TỔ THỐNG KÊ:

• Phân tổ thống kê là phương pháp cơ bản của

tổng hợp thống kê, phương pháp quan trọng trong nghiên cứu và quản lý KT – XH;

• Phân tổ thống kê là cơ sở và là một phương

pháp phân tích thống kê;

• Dùng phân tổ để chọn ra các đơn vị điều tra (nhất là trong điều tra chọn mẫu)

15/04/2020 7

3.1.3 TÁC DỤNG CỦA PHÂN TỔ THỐNG KÊ

01- Phân tổ thống kê nghiên cứu các loại hình kinh tế

xã hội (phân tổ phân loại):

Ví dụ: Nền kinh tế Việt Nam hiện tại bao gồm nhiều

loại hình kinh tế khác nhau như: kinh tế Nhà nước; kinh tế tập thể; kinh tế tư nhân; kinh tế cá thể; kinh

tế hỗn hợp

15/04/2020 8

02- Phân tổ thống kê nghiên cứu kết cấu nội bộ tổng

thể (phân tổ kết cấu):

Mỗi hiện tượng kinh tế xã hội hay quá trình kinh tế

xã hội đều do cấu thành từ nhiều bộ phận, nhiều nhóm đơn vị có tính chất khác nhau hợp thành

Ví dụ: theo khu vực, dân số của Việt Nam gồm 2 nhóm khác nhau là thành thị và nông thôn Giữa 2 nhóm có sự khác nhau về tính chất ngành nghề, công việc và cá tính của người dân; tỷ lệ mỗi bộ phận này

và quan hệ tỷ lệ giữa 2 nhóm nói lên kết cấu dân số Việt Nam theo khu vực

15/04/2020 9

03- Phân tổ thống kê nghiên cứu mối liên hệ ảnh

hưởng lẫn nhau giữa các tiêu thức của hiện tượng

(phân tổ phân tích hay liên hệ):

Sự biến động của hiện tượng này sẽ dẫn đến sự biến động của hiện tượng khác và ngược lại mỗi hiện tượng biến động đều do sự tác động của các hiện tượng xung quanh

Ví dụ:

Lúa thiếu dinh dưỡng, mà tăng lượng phân bón dẫn

đến năng suất tăng, giá thành hạ;

 Hàng hoá nhiều thì giá bán hạ

NGUYÊN TẮC PHÂN TỔ THỐNG KÊ:

Phải được phân chia một cách trọn vẹn, tức là một đơn vị của tổng thể chỉ thuộc một

tổ duy nhất và một đơn vị thuộc một tổ nào

đó phải thuộc tổng thể

Quy trình phân tổ:

- Xác định tiêu thức phân tổ

- Xác định số tổ và độ lớn của mỗi tổ trong 1 tổng thể

phức tạp: Trường hợp phân tổ đơn, phân tổ kết hợp…

3.2 LỰA CHỌN TIÊU THỨC PHÂN TỔ THỐNG KÊ

3.2 LỰA CHỌN TIÊU THỨC PHÂN TỔ THỐNG KÊ

3.2.1 Khái niệm

Tiêu thức phân tổ thống kê là những tiêu thức nêu lên đặc tính, đặc trưng cơ bản của hiện tượng nghiên cứu được chọn làm căn cứ để tiến hành phân tổ hiện tượng nghiên cứu

Thí dụ: Tổng thể dân số, có thể:

 - Phân tổ theo giới tính Giới tính là tiêu thức phân tổ

 - Phân tổ theo độ tuổi Độ tuổi là tiêu thức phân tổ

 - Phân tổ theo nghề nghiệp Nghề nghiệp là tiêu thức phân tổ

3.2.2 PHÂN TỔ THEO TIÊU THỨC THUỘC TÍNH

Các tổ được hình thành là do sự khác nhau về thuộc

tính, tính chất hay loại hình

TH1: Biến định tính có một vài biểu hiện (loại hình)

 mỗi biểu hiện của biến định tính có thể chia thành một tổ

Ví dụ:

- Phân tổ nhân khẩu theo giới tính

- Phân tổ theo xếp loại học lực của SV trường CĐ KTKT

15/04/2020 15

TH2: Biến định tính có nhiều biểu hiện  ghép nhiều nhóm nhỏ lại với nhau theo nguyên tắc các nhóm ghép lại với nhau phải giống nhau hoặc gần giống nhau

Ví dụ:

Phân tổ nhân khẩu theo nghề nghiệp

3.2.2 PHÂN TỔ THEO TIÊU THỨC THUỘC TÍNH

15/04/2020 16

Ví dụ ghép nhóm

Bán thịt cá

Bán rau và các loại củ

Bán thức ăn

đã chế biến

Bán quần áo

và các sản phẩm may

mặc

Bán mỹ phẩm, tạp

hóa

BUÔN BÁN NHỎ

3.2.2 PHÂN TỔ THEO TIÊU THỨC THUỘC TÍNH

15/04/2020 17

TH1: Biến định lượng có ít trị số  mỗi trị số ứng với 1 tổ

Ví dụ:

Phân tổ các hộ gia đình theo số nhân khẩu

Phân tổ công nhân trong xí nghiệp theo bậc thợ

3.2.3 PHÂN TỔ THEO TIÊU THỨC ĐỊNH LƯỢNG

-Phân tổ theo một tiêu thức:

Phạm vi áp dụng: Đối với dãy số lượng biến rời rạc

và sự biến thiên giữa các lượng biến ít đòi hỏi phải quản lý chặt chẽ trên từng lượng biến

Nguyên tắc phân tổ: Mỗi lượng biến sắp xếp vào

tổ Sau khi xác định được số tổ cần chia thì phải sắp xếp số đơn vị tổng thể vào các tổ tương ứng , tức là xác định số lần xuất hiện của từng lượng biến hoặc của từng tổ trong từng tiêu thức phân tổ

Ví dụ 1:

Trong một Công ty Dệt có số liệu thống kê về bậc thợ

năm 2013 như sau:(B=bậc, n=người)

B1=30n, B2=45n, B3=60n, B4=80n, B5=70n, B6=40n, B7=25n

Hãy tiến hành phân tổ theo tiêu thức bậc thợ?

 Thực hiện:

 Mỗi lượng biến là một tổ, có 7 tổ

 Lập bảng phân tổ

Trong một Công ty Dệt có số liệu thống kê về bậc thợ

năm 2013 như sau:(B=bậc, n=người)

VD1: Phân tổ theo tiêu thức bậc thợ và giới tính thành 7 tổ

15/04/2020 23

TH2: Biến định lượng có nhiều trị số  thực hiện ghép tổ

Ví dụ:

Phân tổ dân số theo độ tuổi

Phân tổ năng suất lúa (tạ/ha) của các hộ dân ở ĐBSCL

Nếu ứng với mỗi trị số hình thành một tổ thì số tổ sẽ quá nhiều nên người ta ghép nhiều trị số lại với nhau, tức là phân tổ có khoảng cách tổ và mỗi tổ có 2 giới

3.2.3 PHÂN TỔ THEO TIÊU THỨC ĐỊNH LƯỢNG

-Phạm vi áp dụng: đối với dãy số lượng biến rời rạc hoặc đối với dãy số lượng biến liên tục và sự biến thiên về mặt lượng giữa các lượng biến khá lớn và khó quản lý

-Nguyên tắc phân tổ: ghép một số lượng biến có mặt chất giống nhau vào một tổ theo nguyên tắc lượng tích lũy đến một mức độ nào đó thì chất thay đổi, khi chất thay đổi thì lượng biến đổi theo

để hình thành tổ mới

Vì vậy, được gọi là phân tổ có khoảng cách tổ

Phân tổ có khoảng cách tổ và mỗi tổ có giới hạn dưới

Trường hợp Phân tổ có khoảng cách tổ đều

nhau, trị số khoảng cách tổ được tính như sau:

Đối với lượng biến liên tục:

sự biến thiên về mặt lượng giữa các biến tương đối điều đặn

liền nhau ghi giống nhau để sắp xếp tất cả các lượng biến có giá trị liên tục…

Ví dụ 1: Phân tổ các hợp tác xã nông nghiệp của tỉnh A theo năng suất thu hoạch (phân tổ có khoảng cách tổ đều nhau)

Năng suất thu hoạch (tạ/ha)

(xmin – xmax)

Số hợp tác xã

(fi)

30,0 – 40,0 40,0 – 50,0 50,0 – 60,0 60,0 – 70,0

50 80 100 30

Bậc thợ NSLĐ

8 7 6 4

4 11 16 4

2 3 8 7

2 3 5

-20 25 35 20

Ví dụ 2: Phân tổ kết hợp theo hai tiêu thức là năng suất lao động và bậc thợ.

Năng suất lao

động (kg/người)

(xmin – xmax)

Số công nhân (người)

Trường hợp Phân tổ có khoảng cách tổ đều nhau, trị số khoảng cách tổ được tính như sau:

Đối với lượng biến rời rạc:

n

n x

x

dưới của 2 tổ liền nhau ghi cách nhau 1 đơn vị

- Số tổ: được ấn định sẵn hoặc tính dựa trên tổng thể

- Khoảng cách tổ: xác định theo công thức

Doanh nghiệp

Số lao động

Doanh nghiệp

Số lao động

Doanh nghiệp

Số lao động

h  ( max  min)( 1)

15/04/2020 35

Ví dụ 02 : Doanh số bán (triệu đồng) tháng

1/2011 của 50 đại lý bán loại sữa bột K:

613; 1470; 1210; 1056; 932; 400; 1092; 1275; 1204; 546; 459; 1173; 908; 1163; 804; 627; 1331; 678; 1258; 720; 1100; 988; 780; 1296; 968; 612; 1110; 1395; 890; 732; 589; 810; 997; 615; 1200; 745; 891; 1012; 936; 774; 420; 530; 650; 725; 840; 950; 1010; 990; 1250 & 1190

Yêu cầu thực hiện phân thành 5 tổ

Phân tổ có khoảng cách tổ không đều nhau

Ví dụ 1: Phân tổ các doanh nghiệp công nghiệp của tỉnh B theo

* Các trường hợp phân tổ có khoảng cách tổ mở

+Trường hợp tổ đầu tiên không có giới hạn dưới

Ví dụ: Đánh giá chất lượng học tập qua khảo sát điểm trung bình các

môn của 300 sinh viên khoa tài chính-ngân hàng trường Cao đẳng

KT-KT TPHCM

Chất lượng học tập

Điểm TB các môn

+Trường hợp tổ cuối cùng không có giới hạn trên

+Trường hợp tổ đầu tiên không có giới hạn dưới, tổ

cuối cùng không có giới hạn trên