Một số các tác nhân chủ yếu gây hại cho hệ bài tiết nước tiểu: - Hoạt động lọc máu tạo nước tiểu đầu có thể làm việc kém hiệu quả hay bị ngừng trệ, ách tắc là do: - Hoạt động hấp thụ lại
Trang 1ĐỀ CƯƠNG SINH VẬT HKII
1 Một số các tác nhân chủ yếu gây hại cho hệ bài tiết nước tiểu:
- Hoạt động lọc máu tạo nước tiểu đầu có thể làm việc kém hiệu quả hay bị ngừng trệ, ách tắc là do:
- Hoạt động hấp thụ lại và bài tiết tiếp của ống thận cũng có thể kém hiệu quả hoặc ách tắc do:
+ Các tế bào ống thận bị tổn thương do đói oxi lâu dài, do bị đầu độc bởi các chất độc Từng mảng tế bào ống thận có thể bị sưng phồng làm tắc ống thận hoặc thậm chí bị chết và rụng làm cho nước tiểu trong ống hòa thẳng vào máu
- Hoạt động bài tiết nước tiểu có thể bị ách tắc do sỏi hay viêm:
+ Các chất vô cơ và hữu cơ trong nước tiểu như axit uric, canxi, photphat, oxalat, xistein….có thể bị kết
tiểu đi lên gây ra
2.Những tổn thương của hệ bài tiết nước tiểu gây những hậu quả nghiêm trọng như thế nào tới sức khỏe?
nhất là cơ thể bị phù, tiếp theo là suy thận toàn bộ dẫn đến hôn mê và chết
các cặn bã độc hại bị giảm Môi trường trong thay đồi Trao đổi chất bị rối loạn gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe
đầu độc cơ thể với những biểu hiện tương tự trường hợp suy thận
- Khi đường dẫn nước tiểu bị nghẽn bởi sỏi, gây tình trạng bí tiểu hay không đi tiểu được người bệnh
đau dữ dội có thể kèm theo sốt Nếu không được cấp cứu kịp thời có thể nguy hiểm đến tính mạng
3 Các thói quen khoa học bảo vệ hệ bài tiết nước tiểu:
2
Khẩu phần ăn uống hợp lí:
sỏi
độc hại
- Uống đủ nước
chế khả năng tạo sỏi
- Tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình lọc
nên nhịn lâu
nước tiểu được liên tục
3.Vị trí và các thành phần của não bộ:
Trang 22
Trụ não tiếp liền với tủy sống ở phía dưới Nằm giữa trụ não và đại não là não trung gian Trụ não gồm hành tủy, cầu não và não giữa Não giữa gồm cuống não ở mặt trước và củ não sinh tư ở mặt sau Phía sau trụ não
4.So sánh cấu tạo và chức năng trụ não, não trung gian và tiểu não:
Cấu tạo -Gồm:
dọc, nối tủy sống với các phần
xám
- Chất xám ở trụ não tập trung thành các nhân xám
- Gồm: đồi thị và vùng
dưới đồi
cả các đường dẫn truyền cảm giác từ dưới đi lên não
Gồm hai thành phần:
-Vỏ chất xám nằm ngoài
vỏ tiểu não và các nhân với
kinh
Chức năng
- Điều khiển, điều hòa hoạt động của các nội quan, đặc biệt là hoạt động tuần hoàn, tiêu hóa, hô hấp… (nhân xám đảm nhiệm)
truyền lên( cảm giác) và các đường dẫn truyền xuống(vận động)
Điều khiển quá trình trao đổi chất và điều hòa thân nhiệt(Do các nhân xám nằm dưới vùng đồi đảm nhiệm)
Điều hòa , phối hợp các cử động phức tạp và giữ thăng bằng cơ thể
5.Nếu cấu tạo và chức năng của trụ não:
não
Chức năng:
Trang 36 Các tật mắt, nguyên nhân và cách khắc phục:
phồng.Do không giữ khoảng cách đúng khi đọc sách ( đọc quá gần)
Đeo kính cận kính phân kì
Do thủy tinh thể bị lão hóa (xẹp) mất khả năng điều tiết
Đeo kính viễn kính hội tụ (Kính mặt lồi)
7.Bệnh đau mắt hột:
Hiện tượng Nguyên nhân Cách lây lan Cách phòng chống
Mặt trong mi mắt có nhiều hột
nổi cộm lên, khi hột vỡ ra làm
mắt làm cho lông mi quặp vào
dẫn đến mù lòa
Do virus gây nên
-Dùng chung khăn, chậu với người bệnh -Tắm rửa trong ao hồ
tù hãm
Không được dụi tay bằng tay bẩn, phải rửa bằng nước ấm
mắt
Hậu quả: Khi hột vỡ thành sẹo, co kéo lớp mí mắt làm lông mi quặp vào trong (lông quặm) cọ xát làm đục
màng giác gây mù loà
8 Vệ sinh về mắt
- Không đọc khi đi xe tàu
-Vệ sinh mắt thường xuyên bằng nước muối loãng
9.Thế nào là PXKĐK và PXCĐK?
10.So sánh tính chất của PXCĐK và PXKĐK:
Tính chất của PXKĐK Tính chất của phản xạ CĐK
Trả lời các kích thích tương ứng hay kích thích
một số lần)
luyện
phản xạ
Giống nhau: Có ý nghĩa quan trọng đối với đời sống
Mối quan hệ:
Trang 44
11.Trình bày sự hình thành PXCĐK
thời Phản xạ sẽ mất đi
12.Nêu rõ ý nghĩa của sự hình thành và ức chế phản xạ có điều kiện đối với đời sống các động vật và con người
tập quán tốt đối với con người
13.Nêu sự thành lập và ức chế các phản xạ có điều kiện ở người
14.Nêu đặc điểm của hệ nội tiết:
trọng Tuyến sinh dục cũng là tuyến pha
15.So sánh cấu tạo, chức năng của tuyến nội tiết và tuyến ngoại tiết
Giống nhau về cấu tạo - Đều cấu tạo bởi tế bào tuyến
Khác nhau về chức năng - Tiết ra chất tiết tập trung vào ống
dẫn để đổ ra ngoài (các tuyến tiêu hóa, tuyến lệ…….)
không cao
Tiết ra hormone ngấm thẳng vào máu
Lượng chất ít nhưng hoạt tính cao
16.Tính chất của hormone:
đường máu đi khắp cơ thể
17.Vai trò của hormone:
Cấu tạo:
Tuyến yên là một tuyến nhỏ bằng
hạt đậu trắng nằm ở nền sọ, có
Cấu tạo:
Tuyến giáp là tuyến nội tiết lớn nhất, có màu vàng, nặng 20-25g nằm trước sụn giáp của thanh
Cấu tạo:
Gồm ống tụy và đảo tụy
Chức năng ngoại tiết của tuyến
Trang 5(thuộc não trung gian).
Tuyến yên gồm thùy trước và thùy
sau
Giữa 2 thùy là thùy giữa, chỉ phát
triển ở trẻ nhỏ, có tác dụng đối với
sự phân bố sắc tố của da
dẫn đổ vào tá tràng, giúp cho sự biến đổi thức ăn ở ruột non
Chức năng nội tiết: Các tế bào ở
trong máu
Chức năng:
Đây là một tuyến quan trọng nắm
vai trò chỉ đạo hoạt động của hầu
hết các tuyến nội tiết khác Đồng
thời tiết ra hormone ảnh hưởng
đến sự tăng trưởng, trao đổi
glucôzơ, các chất khoáng, nước và
- Thùy trước tiết ra hormone ảnh
hưởng đến sự tăng trưởng, sự tăng
đường huyết, kích thích sự hoạt
động của các tuyến nội tiết khác
như (tuyến giáp, tuyến trên thận,
tuyến sinh dục… )
yếu: Sẽ thiếu hormone tăng
trưởng, ngừng lớn, lùn
nhiều, trẻ sẽ phát triển nhanh
hưởng đến sự trao đổi nước trong
cơ thể, co thắt cơ trơn thành dạ
tăng huyết áp
hưởng lên sự phân bố sắc tố da ở
trẻ nhỏ
Chức năng:
(TH), trong thành phần có iốt, có
chất và quá trình chuyển hóa các chất trong tế bào
tuyến cận giáp tham gia điều hòa canxi và photpho trong máu
trao đổi chất, nhịp tim tăng, thần
gầy đi…Bệnh nặng sẽ bị bướu cổ(
Bazơđô )
- Khi tuyến hoạt động yếu: Khi
thiếu chất iốt, chất tirôxin không được tiết ra Tuyến yên sẽ tiết nhiều hormone thúc đẩy tuyến
lớn, trí não kém phát triển Người lớn, hoạt động thần kinh giảm sút,
Chức năng:
Tỉ lệ đường huyết trung bình chiếm 0.12%, nếu tỉ lệ này tăng
tiết insulin Hormone này có tác dụng chuyển glucôzơ thành
huyết giảm so với bình thường sẽ
với insulin, biến glicogen thành glucôzơ để nâng tỉ lệ đường huyết trở lại bình thường
Nhờ có tác dụng đối lập của 2 loại
tụy mà tỉ lệ đường huyết luôn ổn định
Sự rối loạn trong hoạt động nội tiết của tuyến tụy sẽ dẫn đến tình trạng bệnh lí: bệnh tiểu đường hay chứng hạ huyết áp
18.Các hormone tuyến yên và tác dụng của chúng:
Thùy trước tiết:
Nam: sinh tinh
Nữ: rụng trứng, tạo và duy trì thể
ơstrôgen
Nam: tiết testôstêrôn
Kích tố vỏ tuyến trên thận
(ACTH)
hoạt động sinh dục, trao đổi chất đường, chất khoáng
Trang 66
Thùy sau tiết:
(ADH)
19 Sơ đồ về quá trình điều hòa lượng đường huyết:
Kích thích Kích thích
Đảo tuỵ Kìm hãm Kìm hãm
Tế bào Tế bào
Insulin Glucagôn
20 Khái quát cấu tạo và chức năng của tuyến trên thận:
Gồm vỏ tuyến và phần tủy tuyến
- Vỏ tuyến chia làm 3 lớp tiết các nhóm hormone khác nhau:
+ Lớp trong ( lớp lưới): tiết hormone điều hòa sinh dục nam, gây những biến đổi đặc tính sinh dục
nam
- Tủy tuyến tiết adrênalin và noradrênalin có tác dụng điều hòa hoạt động tim mạch và hô hấp Các
chỉnh lượng đường huyết khi bị hạ đường huyết