Tài liệu Thuốc trừ hàn pptx

Lμm ấm bên trong ôn lý để: trừ hμn, hồi dương, trợ dương, kiện tỳ, ôn thận, hμnh, tán, tuyên thông khí cơ.. Hμn gây ra dương hư, tỳ vị dương hư, tâm thận dương hư, khí trệ huyết ứ... CT:

Thuốc trừ hμn 1- Đại cương

1.1-Định nghĩa:

Vị thuốc có vị cay, tính ôn nhiệt

Lμm ấm bên trong (ôn lý) để: trừ hμn, hồi dương, trợ dương, kiện tỳ, ôn thận, hμnh, tán, tuyên

thông khí cơ

Hμn ở lí dai dẳng lâu ngμy ( trầm hμn cố lạnh)

Hμn gây ra dương hư, tỳ vị dương hư, tâm thận dương hư, khí trệ huyết ứ

1.2- Phân loại

+ Ôn lý trừ hμn

- Chøng trôy tim m¹ch ngo¹i biªn (chøng ch©n

nhiÖt gi¶ hμn)

- Chøng ©m h− néi nhiÖt

- Ng−êi thiÕu m¸u, èm l©u ngμy, t©n dÞch gi¶m sót

- Phô n÷ cã thai ( Håi d−¬ng cøu nghÞch)

- Kh«ng dïng kÐo dμi (g©y th−¬ng tæn t©n dÞch,

t¸o nhiÖt)

2- c¸c vÞ thuèc

2.1- Thuèc «n lý trõ hμn:

- «n lý, th«ng kinh ho¹t l¹c, trõ thÊp, chØ thèng, kÝch thÝch tiªu hãa

- Ch÷a tú vÞ d−¬ng h−: ®Çy bông chËm tiªu, ®au

bông, Øa ch¶y, n«n möa, s«i bông, ph©n sèng

2.1.1- §¹i håi Fructus Anisi stellati

illicium verum Hook.f Hä håi illiaceae.

TVQK: T©n, cam, nhiÖt, can, thËn, tú, vÞ

CN: T¸n hμn can, thËn chØ thèng, tiªu thùc khai vÞ CT:

TrÞ c¸c chøng ®au l¹nh ë h¹ tiªu : PH tiÓu håi, « d−îc, ng« thï du, quÕ nhôc

§au th¾t l−ng, ®au x−¬ng khíp do thËn d−¬ng h− hμn PH tÕ t©n, ng« thï du, h¾c phô, quÕ

nhôc, vμ c¸c vÞ thuèc bæ thËn d−¬ng

§au ë vïng th−îng vÞ (tú vÞ) n«n, ®Çy tr−íng do hμn PH méc h−¬ng, sa nh©n, can kh−¬ng

Chán ăn, chậm tiêu, nhạt mồm miệng, đầy bụng

PH mạch nha, sơn tra, tiểu hồi, thân khúc

Ngộ độc thức ăn cua, cá, dị ứng

Kiêng kỵ: người âm hư hỏa vượng, tạng nhiệt

2.1.2 Can khương Rhizoma Zingiberis

Znigiber officinale Rosc Họ gừng Znigiberaceae.

TVQK: tân, ôn, tâm, phế, tỳ, vị, thận, đại trμng

CN: ôn trung hồi dương, ấm tỳ chỉ tả, ôn vị chỉ ẩu, ôn

kinh chỉ huyết, ôn phế chỉ khái

CT:

Chữa tỳ vị hư hμn.PH bạch truật, đảng sâm, đại

hồi, hắc phụ (Tứ nghịch tán)

Chữa bệnh tiết tả do hμn: phối hợp với cao lương khương, đại hồi ( nhị khương)

Chữa nôn dotỳ vị lạnh: PH bán hạ, nếu hư hμn thì PH thêm nhân sâm, bạch truật

Chữa hư hμn mμ thổ huyết, tiểu ra huyết, băng huyết, dùng can khương sao tồn tính PH tông lư,

ô mai

Chữa ho do phế hμn: PH tế tân, ngũ vị, hoμng

cầm, phục linh

Chữa thận dương hư: PH hắc phụ, quế nhục

(Chữa thượng tiêu hμn ẩm ho suyễn, trung tiêu tiết tả đau bụng, hạ tiêu chân tay lạnh, mạch vi, chân hμn giả nhiệt.)

Liều dùng: 2-6g

Kiêng kị: âm hư có nhiệt, phụ nữ có thai dùng thận trọng, can khương ôn tỳ, hắc phụ ôn thận

2.1.3- Ngô thù du

Fructus Evodiae

Evodia rutaecarpa (Juss) Họ cam Rutaceae.

TVQK: Tân, khổ, ôn, can, thận, tỳ, vị

CN: Hạ khí chỉ nôn, tán hμn chỉ thống, trợ dương.

CT:

Chữa hμn trệ ở kinh can vμ mạch nhâm đốc can khí nghịch gây đau PH xuyên khung, bạch chỉ,

nhân sâm, quế chi (ôn kinh thang)

Ch÷a n«n do khÝ nghÞch: PH can khư¬ng, b¸n h¹, nÕu khÝ trÖ ë gan hãa háa g©y î h¬i, î chua PH hoμng liªn (t¶ kim hoμn)

Ch÷a t¶ do hμn: PH b¹ch truËt, ph¸ chØ, h¾c phô B×u ch¶y nưíc ngøa (thÊp nhiÖt): ®un nưíc röa

Nhøc r¨ng: ng©m rưîu ngËm

Chμm (thÊp chÈn): ng« thï, mai mùc, lưu hoμng t¸n bét b«i

Kiªng kþ: ©m hư háa vưîng, phô n÷ cã thai

DÔ g©y h¸o mÊt t©n dÞch, sinh môn nhät, mê m¾t, nÕu dïng l©u liÒu cao

LiÒu dïng: 4-12g

2.2- Thuèc håi dư¬ng cøu nghÞch:

- Chøng tho¸t dư¬ng hay vong dư¬ng (cho¸ng, trôy

Sắc mặt xanh nhợt nhạt, tay chân lạnh, mạch nhỏ, yếu

- Đau nội tạng, nôn mửa do lạnh

- KK: âm hư, tân dịch hao tổn, chân nhiệt giả hμn

2.2.1- Phụ tử chế Radix Aconiti Praeparatus

Aconitum Fortunei Hemsl paxt Họ mao lương

Ranunculaceae

(hắc phụ, bạch phụ, diêm phụ, phụ tử chế.)

TVQK: tân, cam, đại nhiệt có độc, tâm, thận, tỳ

CN: hồi dương cứu nghịch, ấm thận hμnh thủy, ôn tỳ, tán hμn chỉ thống

CT:

-Thóat dương(vong dương), PH can khương, cam

thảo (tứ nghịch thang) hoặc thêm nhân sâm (Tứ

Thận dương hư hμn thủy thấp ứ trệ (lão suy) PH nhục quế, can khương (Bát vị hoμn, chân vũ

thang)

Phong hμn thấp tý: PH quế chi, sinh khương, cam thảo (quế chi phụ tử thang) bạch linh, bạch truật, bạch thược (Phụ tử thang) rối loạn kinh nguyệt,

mất kinh, đau bụng kinh

Khí huyết không thông gây đau do hμn ứ trệ ở

huyết vμ kinh mạch PH xuyên khung, đương qui, quế nhục để tán hμn ôn kinh mạch

Kiêng kỵ: âm hư dương thịnh, chân nhiệt giả hμn, phụ nữ có thai, trẻ em dưới 15 tuổi

Liều dùng: 4-12g, khi dùng sắc kỹ 60 phút

Phản: bán hạ, qua lâu, bối mẫu, bạch cập, bạch

liễm

2.2.2- Quế nhục Cortex cinnamomi

Cinnamomum obtusifolium Ness hoặc các loμi quế khác C.cassia Blume, cozylamicum Blume Họ

long não Lauraceae

TVQK: Tân, cam, tính đại nhiệt, có ít độc, tâm, can,

tỳ, thận

CN: Bổ mệnh môn hỏa, dẫn hỏa qui nguyên, tán hμn chỉ thống, ấm thận hμnh thủy

CT:

Thận dương hư mệnh môn hỏa suy: phối hợp phụ

tử, thục địa, sơn thù, hoμi sơn (Bát vị hoμn)

Tỳ thận dương hư: phối hợp với hắc phụ, can

Hμn ứ trệ ở kinh mạch: Chứng tý, PH can khương,

địa liền, khương hoạt, quế chi, hậu phác Hμn trệ

ở huyết mạch, PH xuyên khung, đương qui, ngô

thù để ôn thông kinh mạch điều kinh Mụn nhọt

lâu không phát ra được hư hμn, PH đương qui,

bạch truật, đảng sâm, trần bì (thái lý bμi nùng)

ấm thận hμnh thủy: PH can khương, hắc phụ

(chân vũ thang)

Ngoμi ra vẩy nến, mề đay

Liều dùng: 2-6g

Kiêng kỵ: phụ nữ có thai, người âm hư, dương

thịnh, chảy máu, huyết áp cao

Tªn Vi TÝnh Q.Kinh C«ng n¨ng

Can

kh−¬ng

Cay ¤n T©m, tú,

vÞ, phÕ

1- ¤n trung håi d−¬ng

2- Êm tú chØ t¶, 3-Êm vÞ chØ n«n 4- ¤n phÕ chØ kh¸i 5- ¤n kinh chØ huyÕt Ng« thï

du

Khæ, t©n

¤n Can,

thËn, tú, vÞ

1-GÝang nghÞch chØ n«n

2- Trõ hμn chØ

B¶ng tãm t¾t tÝnh n¨ng thuèc trõ hμn

Tên Vi Tính Q.Kinh Công năng

Tiểu

hồi

Tân Ôn Can,

thận, tỳ, vị

1- Trừ hμn chỉ thông 2- Lí khí tiêu trướng 3- Ôn kinh chỉ đới Thảo

quả

Tân Ôn Tỳ, vị 1- Ôn tỳ chỉ thống

2- Kiện vị tiêu thực 3- Ôn tỳ tri ngược tật Ngải

diệp

Khổ Ôn Can, tỳ,

thận

1- ôn kinh chỉ huyết 2-Tán hμn chỉ thống

Tên Vi Tính Q.Kinh Công năng

Cao

lương

khương

Tân Ôn Tỳ, vị 1-ấm bụng chỉ thống

2- Ôn vị chỉ nôn

Hắc phụ Tân,

cam

đại nhiệt

Tâm, thận, tỳ

1- Ôn thận hồi dương 2- Âm thận hμnh thủy 3- Trừ hμn giảm đau Quế

nhục

Tân, cam

đại nhiệt

Can, thận, tỳ

1- Bổ mệnh môn hỏa 2- Âm thận hμnh thủy 3- Trừ hμn giảm đau