Thơng thường, các nhà thơ chỉ cảm nhận về mùa thu ở một số hình ảnh tiêu biểu như sắc trời xanh ngắt, giĩ thu se lạnh và màu vàng tượng trưng cho mùa thu.. Nhưng, nét đặc biệt của Hữu T
Trang 1Mùa thu khơng chỉ làm rung động lịng thi nhân mà cịn đem đến
cho ta những xúc cảm nhẹ nhàng, êm ái gợi nhiều thương nhớ bâng
khuâng… Thơng thường, các nhà thơ chỉ cảm nhận về mùa thu ở một số
hình ảnh tiêu biểu như sắc trời xanh ngắt, giĩ thu se lạnh và màu vàng
tượng trưng cho mùa thu Nhưng, nét đặc biệt của Hữu Thỉnh trong bài
thơ “Sang thu” là ơng đã cảm nhận cái thời khắc sang thu bằng cả một hệ
thống hình ảnh thiên nhiên qua nhiều yếu tố và bằng nhiều giác quan với
sự rung động thật tinh tế
Mười hai câu thơ ngắn mà cĩ đến mười hình ảnh thiên nhiên được
nĩi đến lúc đất trời chuyển sang thu: hương ổi, giĩ se, sương, sơng, chim,
mây, nắng, mưa, sấm và cuối cùng là hàng cây đứng tuổi Tất cả đều là
những hình ảnh gần gũi, quen thuộc đối với mỗi người chúng ta và điều
này làm cho bài thơ dễ đến với người đọc Nhưng điều quan trọng nhất
chính là sự cảm nhận tinh tế của ơng đối với từng hiện tượng thiên nhiên
lúc giao mùa và những rung động ấy đã lan truyền sang ta như một tiếng
nĩi đồng điệu
Bài thơ mở đầu bằng một phát hiện bất ngờ:
Bỗng nhận ra hương ổi
…Hình như thu đã về
Từ “bỗng” thể hiện sự đột ngột, bất ngờ nhưng cái bất ngờ ấy mới
nên thơ làm sao! Bất ngờ nhận ra những dấu hiệu của thiên nhiên khj mùa
thu lại về Đĩ là hương ổi thoang thoảng thơm trg giĩ thu se se lạnh Từ
“phả” cĩ nghĩa là toả vào, trộn lẫn Người ta cĩ thể dùng các từ: toả, bay,
lan, tan… thay cho từ “Phả” nhưng cả bấy nhiêu từ đều khơng cĩ cái
nghĩa đột ngột bất ngờ Từ “phả” cho thấy mùi hương ổi ở độ đậm nhất,
thơm nồng quyến rũ, hồ vào trong giĩ heo may của mùa thu, lan toả khắp
khơng gian tạo ra một mùi thơm ngọt mát, của những trái ổi chín vàng –
hương thơm nồng nàn hấp dẫn của những vườn cây sum suê trái ngọt ở
nơng thơn Việt Nam “Chùng chình” là một từ láy gợi hình, “sương chùng
chình” - những hạt sương nhỏ li ti giăng mắc như một làm sương mỏng
nhẹ nhàng trơi, đang “cố ý” chậm lại thong thả, nhẹ nhàng, chuyển động
chầm chậm sang thu Hạt sương sớm mai cũng như cĩ tâm hồn, cĩ cảm
nhận riêng cũng nhẹ nhàng, thong thả qua ngưỡng cửa của mùa thu Cĩ
cái gì đĩ thật duyên dáng, thật yểu điệu của một làn sương, hình bĩng một
thiếu nữ,… và tất cả chưa thật rõ ràng, hay là vì qá đột ngột mà tg chưa
nhận ra Từ hình như thể hiện cái ngỡ ngàng, ngạc nhiên ấy.
HÌnh ảnh thiên nhiên sang thu được nhà thơ phát hiện bằng những
hình ảnh quen thuộc làm nên một bức tranh mùa thu đẹp đẽ và trong sáng:
Sơng được lúc dềnh dàng …Vắt nửa mình sang thu
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
PHÂN TÍCH BÀI THƠ “SANG THU” CỦA HỮU THỈNH
Trang 2Không gian từ hạ sang thu, cái “hình như” ở câu trên được cụ thể
hóa ở khổ thơ tiếp theo bằng những hình ảnh quen thuộc Chim vội vã vì
sợ lạnh, phải đi tránh rét ở những miền ấm áp hơn Dòng sông nước bắt
đầu cạn dần, chảy chậm lại, ko cuồn cuộn, ào ạt như thời gian mùa hè Từ
dềnh dàng, cũng như chùng chình ở trên đã làm cho câu thơ trở nên duyên
dáng, gần người hơn Đặc biệt hình ảnh đám mây mùa hạ vắt nửa mình
sag thu là một liên tưởng sáng tạo thú vị Sự thật, ko hề có đám mây nào
như thế Vì làm sao có sự phân chia rạch ròi, mắt nhìn thấy được trên bầu
trời Đó là đám mây trg liên tưởng, tưởng tượng của tg Nhưng chính cái
hình ảnh mùa hạ nối mình vs m.thu bởi nửa đám mây lửng lờ, cũng dềnh
dàng, chùng chình, bảng lảng trên từng không làm cho ng` đọc cảm nhận
cả về ko gian và th.gian chuyển mùa thật đẹp, thật là khêu gợi hồn thơ Sự
liên tưởng đầy thú vị ấy không chỉ cảm nhận bằng thị giác mà là sự cảm
nhận bằng chính tâm hồn tinh tế, nhạy cảm, yêu thiên nhiên, tha thiết của
nhà thơ
Khổ thơ cuối cùng của b.thơ là suy ngẫm của nhà thơ về con ng` và
c.đời Điều đó cũng thật tự nhiên bởi trái tim ng` nghệ sĩ vốn vô cùng
nhạy cảm:
Vẫn còn …đứng tuổi
Nắng – hình ảnh cụ thể của mùa hạ Nắng cuối hạ vẫn còn nồng,
còn sáng nhưng đã nhạt dần, yếu dần bởi gió se đã đến chứ không chói
chang, dữ dội, gây gắt Mưa cũng đã ít đi Cơn mưa mùa hạ thường bất
ngờ chợt đến rồi lại chợt đi Tác giả dùng từ “vơi” có giá trị gợi tả như sự
đong đếm những sự vật có khối lượng cụ thể để diễn tả cái số lượng vô
định - diễn tả cái thưa dần, ít dần, hết dần những cơn mưa rào ào ạt, bất
ngờ của mùa hạ Tất cả đều chầm chậm, từ từ, không vội vã, không hối
hả “Sấm” là 1 hiện tượng của thiên nhiên, có những tiếng nổ lớn đi kèm
cùng với những cơn mưa rào mùa hạ “Hàng cây đứng tuổi” có thể là
những hàng cây lâu năm, nhiều tuổi như đa, cổ thụ,… Nhưng “sấm” ở đây
là một hình ảnh ẩn dụ cho những biến động thử thách, gian lao của cuộc
đời; “hàng cây đứng tuổi” ý muốn nói những con người trừng trải, có
nhiều kinh nghiệm sống Do đó, những gian lao, thử thách, dông tố của
c.đời đ/với họ ko còn qá bất ngờ, đáng sợ nữa Đoạn thơ này, nhất là 2
câu kết, ẩn chứa nhìu hàm ý Đối với bạn có thể là n~ bài hôc tôi luyện trg
c/sống; đối vs tôi đó là câu chuyện của sự phấn đấu trưởng thành… Và đó
là một nét đẹp của người Việt Nam được h.thành và p.triển qa những
chuỗi ngày đấu tranh gian khổ vì tương lai của dân tộc
Với thể thơ năm chữ ngân nga bình dị, hình ảnh thơ đẹp, gợi cảm
đặc sắc về thời điểm giao mùa hạ - thu ở nông thôn vùng đồng bằng Bắc
Bộ; sáng tạo trong việc sử dụng từ ngữ, phép nhân hóa, đối lập, ẩn dụ…
đã tạo nên những miên man cảm xúc, tg đã phát họa nên b.trah thu đẹp,
bình dị, trog sáng Bức tranh thu vừa lạ, vừa wen Lạ vì tứ thơ, h/ả thơ;
wen vì đó là m.thu của c.đời, mùa thu của q.hương xứ sở Điểm đặc sắc
của Sang thu là sự nhẹ nhàng mà sâu lắng Những cảm nhận độc đáo của
tâm hồn thj sĩ về thiên nhiên đan cài với những triết lý sâu sắc về c.đời đã
mag đến cho b.thơ một sức lôi cuốn mãnh mẽ và sức sống bền lâu trg lòng
độc giả
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………