Theo khoản 1 Điều 29 Luật cạnh tranh năm 2018 thì tập trung kinh tế là hành vi của doanh nghiệp bao gồm: Sáp nhập doanh nghiệp; Hợp nhất doanh nghiệp; Mua lại doanh nghiệp; Liên doanh gi
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
KHOA LUẬT
BÀI TIỂU LUẬN KIỂM TRA CUỐI KỲ
MÔN: LUẬT CẠNH TRANH
CHỦ ĐỀ SỐ: 02
NGÀNH LUẬT - KHÓA 2019
LỚP: TH13
Họ tên sinh viên: Nguyễn Thị Hoa
Mã số SV: 341820099TH
Trang 2Họ tên SV: Nguyễn Thị Hoa
Mã số SV: 341820099TH Lớp:TH133
Chủ đề 2: Hành vi tập trung kinh tế trong luật cạnh tranh 2018
Bài làm
Mở đầu
Tập trung kinh tế là một hiện tượng bình thường trong đời sống kinh tế, là hành vi của doanh nghiệp Hiện tượng tập trung kinh tế nói riêng và cạnh tranh nói chung đều được các quốc gia trên thế giới quan tâm và kiểm soát bằng nhiều cách khác nhau như: chính sách thuế, kiểm soát giá cả, quốc hữu hoá, ban hành pháp luật trong đó việc các quốc gia ban hành pháp luật được xem là công cụ hữu hiệu nhất Ở Việt Nam, Luật cạnh tranh được Quốc hội thông qua và có hiệu lực là mở ra hành lang pháp lý cơ bản và đầy đủ để điều chỉnh hiện tượng tập trung kinh tế
A KHÁI QUÁT VỀ TẬP TRUNG KINH TẾ
I Khái niệm, đặc điểm của tập trung kinh tế
1 Khái niệm
Tập trung kinh tế là một hiện tượng kinh tế bình thường xuất hiện trong môi trường tự do cạnh tranh, là hành vi của doanh nghiệp Sự ra đời của hiện tượng tập trung kinh tế có tác động nhất định tới cơ cấu nền kinh tế nói chung và cạnh tranh nói riêng Tuy nhiên tác động của tập trung kinh tế tới cạnh tranh cũng được đánh giá theo hai mặt tích cực và tiêu cực của nó
Khái niệm tập trung kinh tế được tiếp cận dưới nhiều giác độ khác nhau trong khoa học kinh tế và khoa học pháp lí
Trong khoa học kinh tế, tập trung kinh tế tạo ra quy mô kinh doanh lớn Trong quá trình kinh doanh, các chủ thể kinh doanh có quy mô lớn luôn tìm cách nâng cao áp lực cạnh tranh buộc các doanh nghiệp nhỏ yếu hơn phải phụ thuộc vào mình Mặt khác, các doanh nghiệp nhỏ yếu hơn phải sáp nhập vào doanh nghiệp lớn hoặc hợp nhất với nhau nếu muốn tồn tại Tập trung kinh tế là quá trình gắn liền với việc hình thành và thay đổi cấu trúc thị trường Theo đó, tập trung kinh tế dẫn đến việc giảm số lượng các doanh nghiệp độc lập cạnh tranh trên thị trường thông qua các hành vi sáp nhập hoặc thông qua tăng trưởng nội sinh của doanh nghiệp trên cơ sở mở rộng năng lực sản xuất Khái niệm trên
đã coi tập trung kinh tế là kết quả của quá trình tích tụ tư bản
Trong nền kinh tế thị trường, tập trung kinh tế là hoạt động phổ biến của các doanh nghiệp nhằm tăng cường tiềm lực kinh tế, tạo ra các doanh nghiệp mới có quy mô lớn hơn trước Vì vậy, tập trung kinh tế có thể hình thành doanh nghiệp có vị trí thống lĩnh hoặc vị trí độc quyền
Trang 3Dưới góc độ pháp luật, tập trung kinh tế được pháp luật của nhiều nước hướng vào việc xác định các dấu hiệu cũng như hình thức thực hiện tập trung kinh tế mà không đưa ra quy định giải thích tập trung kinh tế là gì?
Tại Việt Nam, pháp luật cạnh tranh Việt Nam cũng không đưa ra khái niệm mang tính khái quát để định nghĩa hành vi tập trung kinh tế mà chỉ liệt kê các hình thức tập trung kinh tế Theo khoản 1 Điều 29 Luật cạnh tranh năm 2018 thì tập trung kinh tế là hành vi của doanh nghiệp bao gồm: Sáp nhập doanh nghiệp; Hợp nhất doanh nghiệp; Mua lại doanh nghiệp; Liên doanh giữa các doanh nghiệp; Các hình thức tập trung kinh tế khác theo quy định của pháp luật
Theo đó, các hình thức tập trung kinh tế ở Việt Nam nhìn chung giống với các hình thức tập trung kinh tế theo pháp luật các nước trên thế giới và cũng coi là con đường dẫn tới củng cố và gia tăng sức mạnh thị trường
2 Đặc điểm của tập trung kinh tế
Theo quy định của Luật cạnh tranh Việt Nam, tập trung kinh tế có một số đặc điểm pháp
lí cơ bản sau:
Thứ nhất, chủ thể thực hiện hành vi tập trung kinh tế là các doanh nghiệp.
Theo quy định của Luật cạnh tranh, chủ thể tham gia tập trung kinh tế có thể là tổ chức hoặc cá nhân kinh doanh.Với tính chất là quá trình gắn liền với hình thành và thay đổi của cấu trúc thị trường, tập trung kinh tế được hiểu là quá trình mà số lượng các doanh nghiệp độc lập cạnh tranh trên thị trường bị giảm đi thông qua các hành vi sáp nhập (theo nghĩa rộng) hoặc thông qua tăng trưởng nội sinh của doanh nghiệp trên cơ sở mở rộng năng lực sản xuất Tuy nhiên, theo pháp luật hiện hành, tuỳ thuộc vào từng hình thức tập trung kinh tế mà chủ thể thực hiện phải đáp ứng điều kiện nhất định Như vậy, không phải mọi chủ thể là đối tượng áp dụng của Luật cạnh tranh đều có thể tham gia vào các hành vi tập trung kinh tế mà với mỗi hình thức tập trung kinh tế khác nhau sẽ có giới hạn khác nhau về chủ thể tham gia
Thứ hai, hành vi tập trung kinh tế được thực hiện dưới những hình thức nhất định theo
quy định của pháp luật,
Theo Luật cạnh tranh, tập trung kinh tế diễn ra dưới các hình thức: sáp nhập doanh nghiệp, hợp nhất doanh nghiệp, mua lại doanh nghiệp, liên doanh giữa các doanh nghiệp
Ở một số nước khác, ngoài các hình thức sáp nhập, mua lại, liên doanh, tập trung kinh tế còn bao gồm cả hình thức một người kiêm nhiệm chức vụ ở nhiều doanh nghiệp khác nhau Theo quy định của pháp luật cạnh tranh cũng như căn cứ theo điều 13 nghị định 35/2020/NĐ-CP quy định về ngưỡng thông báo tập trung kinh tế ở Việt Nam phải đủ điều kiện,chẳng hạn như một số hoạt động mua lại và nắm giữ tạm thời cổ phần do các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực tín dụng, ngân hàng, bảo hiểm thực hiện không được coi
là hành vi tập trung kinh tế vì đây là một trong những hoạt động thường xuyên của các doanh nghiệp đó Những doanh nghiệp này mua lại và nắm giữ tạm thời cổ phần không
Trang 4thực hiện quyền bỏ phiếu phát sinh từ cổ phần mà họ nắm giữ để gây hạn chế cạnh tranh trên thị trường
Thứ ba, thông qua việc thực hiện các hình thức tập trung kinh tế sẽ dẫn đến hậu quả là
hình thành các doanh nghiệp, tập đoàn kinh tế lớn mạnh, thay đổi cấu trúc thị trường và tương quan cạnh tranh trên thị trường
Các doanh nghiệp thông qua việc thực hiện các hình thức tập trung kinh tế khác nhau đã tích tụ các nguồn lực về tài chính, kĩ thuật, lao động, năng lực tổ chức quản lí kinh doanh của các doanh nghiệp riêng lẻ để hình thành các doanh nghiệp, tập đoàn kinh tế lớn mạnh hơn Đặc điểm này sẽ phân biệt tập trung kinh tế dưới góc độ pháp lý khác với việc tích
tụ tư bản trong kinh tế học tập trung kinh tế cũng là kết quả của quá trình tích tụ tư bản hình thành những doanh nghiệp lớn mạnh hơn về tài chính nhưng không phải từ kết quả kinh doanh của từng doanh nghiệp mà bắt nguồn từ việc các doanh nghiệp cùng nhau thực hiện “hành vi” sáp nhập, hợp nhất, liên doanh, mua lại doanh nghiệp Qua đó, có thể nhận thấy cho dù tập trung kinh tế được hình thành theo hình thức nào cũng đều làm cho vị trí và lợi thế cạnh tranh của các doanh nghiệp trên thị trường bị thay đổi do việc xuất hiện “đột ngột” các doanh nghiệp có tiềm lực tài chính lớn mạnh hơn và làm thay đổi tương quan canh tranh trên thị trường
Thứ tư, dựa trên những tiêu chí nhất định theo các quy định của pháp luật cạnh tranh,
Nhà nước sẽ kiểm soát các doanh nghiệp tham gia tập trung kinh tế
Một mặt, tập trung kinh tế được hiểu là quyền tự do kinh doanh của các chủ sở hữu doanh nghiệp khi họ quyết định thay đổi cơ cấu tổ chức doanh nghiệp của mình.Mặt khác, tập trung kinh tế như đã phân tích tại đặc điểm thứ ba sẽ dẫn đến việc hình thành các tập đoàn kinh tế lớn mạnh và có thể gây hạn chế cạnh tranh Vì vậy, các nước sẽ phải kiểm soát tập trung kinh tế Tuy nhiên, để đảm bảo không xâm phạm vào quyền tự do kinh doanh của doanh nghiệp và bảo vệ được cạnh tranh trên thương trường thì các nhà lập pháp phải đưa ra những tiêu chí (ngưỡng), nhất định để kiểm soát tập trung kinh tế Tiêu chí chủ yếu được sử dụng để xem xét các vụ tập trung kinh tế là thị phần kết hợp, tổng doanh thu hàng năm giữa các doanh nghiệp tham gia tập trung kinh tế Tóm lại, chỉ khi nào các doanh nghiệp tham gia các vụ tập trung kinh tế đạt tới ngưỡng mà pháp luật cạnh tranh đã quy định mới bị nhà nước kiểm soát
II Phân loại tập trung kinh tế
Căn cứ vào vị trí của các chủ thể tham gia tập trung kinh tế theo cấp độ kinh doanh, tập trung kinh tế được chia thành: tập trung theo chiều ngang, tập trung theo chiều dọc hoặc tập trung hỗn hợp
1 Tập trung kinh tế theo chiều ngang
Trang 5Tập trung kinh tế theo chiều ngang: là sự sáp nhập, hợp nhất, mua lại hoặc liên doanh của các doanh nghiệp trong một thị trường liên quan (sản phẩm và không gian) Tập trung kinh tế theo chiều ngang thường góp phần cho việc tập trung quyền lực kinh tế và dễ dẫn tới vị trí thống lĩnh thị trường, từ đó làm giảm hay thủ tiêu cạnh tranh Vì vậy, pháp luật các nước thường kiểm soát ngặt nghèo các hoạt động tập trung kinh tế của các doanh nghiệp theo chiều ngang khi các doanh nghiệp tham gia tập trung kinh tế có thị phần kết hợp đạt tới một ngưỡng nhất định
2 Tập trung kinh tế theo chiều dọc
Tập trung kinh tế theo chiều dọc: là sự hợp nhất, sáp nhập, mua lại hoặc liên doanh giữa các doanh nghiệp có quan hệ người mua - người bán với nhau
Tập trung kinh lẻ theo chiều dọc không trực tiếp làm giảm số lượng đối thủ cạnh tranh nhưng có thể ảnh hưởng đến cạnh tranh trên thị trường Tập trung kinh tế theo chiều dọc dẫn đến việc doanh nghiệp sản xuất dễ dàng thu nhận doanh nghiệp bán lẻ ở đầu ra và đáng lo ngại cho cạnh tranh
3 Tập trung kinh tế dạng hỗn hợp
Tập trung kinh tế dạng hỗn hợp là sự hợp nhất, sáp nhập, mua lại, liên doanh của các doanh nghiệp không cùng hoạt động trên một thị trường sản phẩm đồng thời cũng không
có mối quan hệ khách hàng với nhau Lợi thế quy mô của sáp nhập hỗn hợp thường xuất hiện ở những lĩnh vực như nghiên cứu và triển khai, tổ chức và quản lí Mục tiêu của tập trung kinh tế dạng hỗn hợp thường là phần bổ rủi ro vào những thị trường khác nhau hoặc
từ những lí do chiến lược thị trường của những doanh nghiệp này Thông thường các nước đều chú trọng đến việc kiểm soát các hoạt động tập trung kinh tế theo chiều ngang Kiểm soát hoạt động tập trung kinh tế theo chiều dọc hoặc hỗn hợp lại ít được quan tâm hơn
III Ảnh hưởng của tập trung kinh tế đối với môi trường cạnh tranh
Tập trung kinh tế là một hiện tượng kinh tế xuất hiện trong môi trường tự do cạnh tranh
Sự ra đời của hiện tượng tập trung kinh tế có tác động nhất định tới cơ cấu nền kinh tế nói
chung và cạnh tranh nói riêng.Tập trung kinh tế là hiện tượng tồn tại khách quan trong quá trình cạnh tranh của các doanh nghiệp và có những ảnh hưởng tiêu cực đồng thời có những ảnh hưởng tích cực đến đời sống kinh tế, đến môi trường kinh doanh
1 Ảnh hưởng tiêu cực: Tập trung kinh tế gây hạn chế cạnh tranh
Tự do cạnh tranh sinh ra tập trung sản xuất và sự tập trung sản xuất này, khi phát triển tới một mức độ nhất định, lại dẫn tới độc quyền Như vậy tập trung kinh tế là "cửa ngõ" tạo
ra những doanh nghiệp có sức mạnh thị trường đáng kể hoặc làm tăng quyền lực của thị trường mà doanh nghiệp duy nhất đã vốn có hoặc tán ra sự độc quyền
Trang 6Tập trung kinh tế còn làm giảm đối thủ cạnh tranh độc lập trên thị trường và tạo điều kiện
"thúc đẩy" những doanh nghiệp còn lại tham gia vào việc liên kết mang tính phản cạnh tranh theo các hình thức thỏa thuận hạn chế cạnh tranh để chống lại sức mạnh của những doanh nghiệp được hình thành sau vụ tập trung kinh tế
2 Ảnh hưởng tích cực của tập trung kinh tế đến nền kinh tế
Bên cạnh những tác động tiêu cực đến nền kinh tế-xã hội tập trung kinh tế cũng có những ảnh hưởng tích cực
Tập trung kinh tế tạo ra quy mô kinh doanh lớn, đặc biệt hữu ích đối với những doanh nghiệp có quy mô vừa và nhỏ tham gia tập trung kinh tế
Tập trung kinh tế giúp thúc đẩy tiến Bộ khoa học kỹ thuật: Với sự phát triển mạnh và nhanh của các cuộc cách mạng khoa học- công nghệ đã rút ngắn chu kỳ sống của các thế
hệ công nghệ, vì vậy để đứng vững và giành được ưu thế trên thương trường bắt buộc các doanh nghiệp luôn phải đầu tư đổi mới công nghệ
IV Một số quan điểm và mô hình về kiểm soát tập trung kinh tế
Tập trung kinh tế để các doanh nghiệp phát triển kinh doanh
Tập trung kinh tế để thống lĩnh thị trường, hạn chế cạnh tranh
1 Quan điểm về kiểm soát tập trung kinh tế
Thông thường, pháp luật về doanh nghiệp hoặc pháp luật về công tỉ của các nước đều quy định các hình thức sáp nhập, hợp nhất doanh nghiệp là các biện pháp nhằm tổ chức lại doanh nghiệp Đồng thời, các nước có nhiều biện pháp để kiểm soát tập trung kinh tế nhằm hạn chế những tác động tiêu cực của tập trung kinh tế theo các quan điểm sau:
- Quan điểm áp dụng chủ nghĩa tự do: Tin vào sự tự điều chỉnh của thị trường, tin vào sự hợp lí của quá trình tập trung kinh tế hướng tới độc quyền nên nhà nước không thiết lập việc kiểm soát tập trung kinh tế
- Quan điểm can thiệp để duy trì cạnh tranh: Nhà nước can thiệp để bảo vệ cạnh tranh bằng cách ngăn chặn độc quyền, chia nhỏ doanh nghiệp độc quyền, cấm các thoả thuận để hình
- Quan điểm giám sát để điều tiết: Nhà nước chấp nhận vị trí thống lĩnh hoặc độc quyền của một số doanh nghiệp nhưng sẽ ngăn ngừa, giám sát sự lạm dụng vị trí thống lĩnh, vị trí độc quyền của các doanh nghiệp đó
- Quan điểm công (quốc) hữu hoá để điều tiết: Nhà nước sẽ công (quốc) hữu hoá các doanh nghiệp có vị trí độc quyền và đặt các doanh nghiệp đó dưới sự quản lí của nhà nước, định hướng các doanh nghiệp đó hoạt động vì lợi ích chung
Trang 7Trên thực tế, các nước đều tìm cách phối hợp các quan điểm trên Trong đó, giải pháp chính vẫn là phối hợp giữa biện pháp can thiệp để duy trì cạnh tranh và khi độc quyền diễn ra thì tìm cách giám sát để điều tiết, hạn chế việc lạm dụng vị thế độc quyền
Việt Nam là nước có nền kinh tế đang phát triển, quy luật tất yếu và đòi hỏi nội tại của nền kinh tế là quá trình tích tụ kinh tế như là nền tảng cho sự tăng trưởng và quan điểm
về tập trung kinh tế được thể hiện trong các văn kiện của Đại hội Đảng: và sau đó được thể chế hóa trong một số văn bản pháp luật hiện hành sau:
- Luật cạnh tranh 2018; Bộ luật dân sự 2015; Luật doanh nghiệp 2020; Luật đầu tư 2020 Nghị định số 35 của Chính phủ ngày ngày 24 tháng 3 năm 2020 (Số: 35/2020/NĐ-CP)
quy định chi tiết một số điều của Luật Cạnh tranh
Nghị định số 71 của Chính phủ ngày ngày 21 tháng 7 năm 2014 (Số: 71/2014/NĐ-CP)
quy định chi tiết Luật Cạnh tranh về xử lý vi phạm pháp luật trong lĩnh vực cạnh tranh
Nghị định số 75 của Chính phủ ngày ngày 26 tháng 9 năm 2019 (Số: 75/2019/NĐ-CP)
quy định về xử phạt hành chính trong lĩnh vực Cạnh tranh
Chính vì vậy, xuất phát từ sự cần thiết phải kiểm soát các hoạt động tập trung kinh tế để tránh tình trạng hình thành các doanh nghiệp lớn có sức mạnh khống chế thị trường, khung pháp lí cho phép các cơ quan quản lý nhà nước kiểm soát hoạt động tập trung kinh
tế là đòi hỏi cấp thiết từ cả thực tiễn khách quan và chủ quan
2 Mô hình kiểm soát tập trung kinh tế
Nhìn chung, trên thế giới tồn tại hai mô hình chính của cơ chế kiểm soát tập trung kinh tế
là mô hình Hoa Kỳ và mô hình châu Âu
Mô hình châu Âu được xây dựng dựa trên nguyên tắc kiểm soát tập trung kinh tế và hạn chế những tác động tiêu cực của nó Mô hình châu Âu kiểm soát tập trung kinh tế cho phép đăng ký những dự án tập trung kinh tế không hạn chế cạnh tranh đáng kể Nhìn chung các điều khoản về sáp nhập, mua lại trong Luật cạnh tranh ở các nước theo mô hình châu Âu không có tính bắt buộc
Mô hình kiểm soát tập trung kinh tế Mỹ được áp dụng ở Mỹ, Canada, Arghentina và nhiều nước khác Mô hình châu Âu được áp dụng ở các nước Tây Âu, ở Úc, ở New Zeland, Nam Phi.Cơ chế kiểm soát tập trung kinh tế và chống độc quyền của Vương quốc Anh là điển hình cho mô hình châu Âu
Trong hệ thống luật Anh có 3 cơ quan có thẩm quyền trong lĩnh vực cạnh tranh gồm: Ban Thương mại công bằng, Uỷ ban tư vấn bảo vệ người tiêu dùng, Uỷ ban cạnh tranh
Trang 8B QUY ĐỊNH VỀ TẬP TRUNG KINH TẾ THEO LUẬT CẠNH TRANH VIỆT NAM
I Các hình thức tập trung kinh tế
Theo pháp luật cạnh tranh của Việt Nam, các hình thức tập trung kinh tế bao gồm:
1 Sáp nhập doanh nghiệp
Căn cứ khoản 2 Điều 29 Luật cạnh tranh 2018 quy định: “Sáp nhập doanh nghiệp là việc một hoặc một số doanh nghiệp chuyển toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp của mình sang một doanh nghiệp khác, đồng thời chấm dứt hoạt động kinh doanh hoặc sự tồn tại của doanh nghiệp bị sáp nhập”
Như vậy, sau khi sáp nhập, doanh nghiệp bị sáp nhập không còn tồn tại và bị xoá tên trong số đăng kí kinh doanh Công ty nhận sáp nhập được hưởng các quyền, lợi ích hợp pháp và chịu trách nhiệm về các nghĩa vụ của công ty bị sáp nhập Theo luật cạnh tranh , sáp nhập doanh nghiệp là một hình thức tập trung kinh tế nên bị kiểm soát nhằm ngăn ngừa khả năng hình thành doanh nghiệp có sức mạnh trên thị trường có thể dẫn đến thực hiện hành vi gây cản trở cạnh tranh
2 Hợp nhất doanh nghiệp
Căn cứ khoản 3 Điều 29 Luật cạnh tranh 2018 quy định: “ Hợp nhất doanh nghiệp là việc hai hoặc nhiều doanh nghiệp chuyển toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp của mình để hình thành một doanh nghiệp mới, đồng thời chấm dứt hoạt động kinh doanh hoặc sự tồn tại của các doanh nghiệp bị hợp nhất”
Sau khi hợp nhất doanh nghiệp, các doanh nghiệp bị hợp nhất chấm dứt sự tồn tại Công
tổ hợp nhất được hưởng các quyền và lợi ích hợp pháp, chịu trách nhiệm về các khoản chưa thanh toán và các nghĩa vụ tài sản khác của các công ty bị hợp nhất
3 Mua lại doanh nghiệp
Căn cứ khoản 4 Điều 29 Luật cạnh tranh 2018 quy định:Mua lại doanh nghiệp là việc một doanh nghiệp trực tiếp hoặc gián tiếp mua toàn bộ hoặc một phần vốn góp, tài sản của doanh nghiệp khác đủ để kiểm soát, chi phối doanh nghiệp hoặc một ngành, nghề của doanh nghiệp bị mua lại
4 Liên doanh giữa các doanh nghiệp
Căn cứ khoản 5 Điều 29 Luật cạnh tranh 2018 quy định: Liên doanh giữa các doanh nghiệp là việc hai hoặc nhiều doanh nghiệp cùng nhau góp một phần tài sản, quyền, nghĩa
vụ và lợi ích hợp pháp của mình để hình thành một doanh nghiệp mới
5 Các hành vi tập trung kinh tế khác
Trang 9Đây là cách xây dựng pháp luật phổ biến của Việt Nam khi sử dụng phương pháp liệt kê nhưng vẫn dự phòng một điều khoản mở Quy định dự phòng nhằm để cho phép bổ sung khi cần thiết những hành vi tập trung kinh tế khác đã được ghi nhận ở pháp luật chuyên ngành hoặc có thể sẽ xuất hiện trong thực tiễn kinh doanh
II Hậu quả pháp lí của tập trung kinh tế
1 Các trường hợp tập trung kinh tế phải thông báo, với cơ quan quản lí cạnh tranh trước khi thực hiện
a Ngưỡng thông báo tập trung kinh tế
Ở Việt Nam Ngưỡng thông báo tập trung kinh tế được căn cứ theo quy định tại khoản 2 Điều 33 Luật cạnh tranh năm 2018 vào một trong các tiêu chí sau đây:
a) Tổng tài sản trên thị trường Việt Nam của doanh nghiệp tham gia tập trung kinh tế; b) Tổng doanh thu trên thị trường Việt Nam của doanh nghiệp tham gia tập trung kinh tế; c) Giá trị giao dịch của tập trung kinh tế;
d) Thị phần kết hợp trên thị trường liên quan của doanh nghiệp tham gia tập trung kinh tế
Có thể nhận thấy, vấn đề quan trọng trong quy định của pháp luật về kiểm soát tập trung kinh tế là việc xác định tiêu chí kiểm soát tập trung kinh tế Một số nước như Pháp và
Mỹ dựa vào tiêu chí doanh thu và một số tiêu chí khác để kiểm soát tập trung kinh tế Chính vì những bất cập của Luật cạnh tranh năm 2004,Luật cạnh tranh năm 2018 đã đưa
ra ngưỡng thông báo tập trung kinh tế theo hướng mở rộng thêm các tiêu chí có tính
“định lượng” cụ thể Theo giải trình của Uỷ ban thường và Quốc hội: Trong nền kinh tế thị trường, việc tập trung kinh tế là hoạt động bình thường của các doanh nghiệp Tuy nhiên,việc một doanh nghiệp có tiềm lực tài chính và sức mạnh thị trường có thể mua lại hoặc kết hợp với bất kì doanh nghiệp nào khác để trở thành thống lĩnh hoặc độc quyền trên thị trường, dẫn đến nguy cơ gây hạn chế cạnh tranh trên thị trường
Do vậy, tiêu chí kiểm soát tập trung kinh tế hướng đến những doanh nghiệp có sức mạnh tài chính
Trong hầu hết các trường hợp tập trung kinh tế hỗn hợp, giao dịch sẽ bao gồm toàn bộ các lĩnh vực, ngành nghề của các doanh nghiệp tham gia tập trung kinh tế Hình thức này ngày càng phổ biến cần phải kiểm soát do các doanh nghiệp tham gia đều là các doanh nghiệp lớn và có sức mạnh thị trường
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy các nước đều sử dụng một hoặc đồng thời nhiều tiêu chí thông báo tập trung kinh tế, bao gồm doanh thu, tổng tài sản của một bên hoặc các bên tham gia tập trung kinh tế
Như vậy, Luật cạnh tranh năm 2018 đã mở rộng phạm vi kiểm soát bao gồm cả những giao dịch tập trung kinh tế theo chiều dọc và hỗn hợp thay vì chỉ kiểm soát các giao dịch
Trang 10theo chiều ngang như trước đây Quy định về ngưỡng kiểm soát tập trung kinh tế của Luật cạnh tranh năm 2018 có thể dự liệu kiểm soát được tập trung kinh tế hiệu quả hơn, trước những biến động của tình hình kinh tế - xã hội trong từng giai đoạn phù hợp với sự phát triển của nền kinh tế Mặt khác, với ngưòng tập trung kinh tế đa dạng như vậy, cơ quan cạnh tranh và doanh nghiệp sẽ rõ ràng hơn trong việc áp dụng, thi hành pháp luật kiểm soát tập trung kinh tế
b Thủ tục thông báo tập trung kinh tế
- Bước 1: Nộp hồ sơ thông báo tập trung kinh tế căn cứ khoản 1 điều 33, và điều 34 Luật cạnh tranh năm 2018
- Bước 2: Thẩm định sơ bộ việc tập trung kinh tế căn cứ điều 35, và điều 34 Luật cạnh tranh năm 2018
- Bước 3: Thẩm định chính thức việc tập trung kinh tế căn cứ điều 37, 38,39,40 và điều
41 Luật cạnh tranh năm 2018
- Bước 4: Ra quyết định về việc tập trung kinh tế căn cứ điều 41 Luật cạnh tranh năm 2018
2 Các trường hợp tập trung kinh tế bị cấm
Mục đích của việc cấm tập trung kinh tế trong các trường hợp này là nhằm ngăn cản việc hình thành một doanh nghiệp có vị trí thống lĩnh và sẽ lạm dụng vị trí thống lĩnh này gây hậu quả lớn đối với nền kinh tế
Ở Việt Nam, theo quy định tại Điều 30 Luật cạnh tranh năm 2018 thì tập trung kinh tế bị cấm là các vụ tập trung kinh tế gây tác động hoặc có khả năng gây tác động hạn chế cạnh tranh một cách đáng kể trên thị trường Việt Nam Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đánh giá tác động hoặc khả năng gây tác động hạn chế cạnh tranh một cách đáng kể của việc tập trung kinh tế dựa trên một trong các yếu tố hoặc kết hợp giữa các yếu tố sau đây:
- Thị phần kết hợp của các doanh nghiệp tham gia tập trung kinh tế trên thị trường liên quan;
- Mức độ tập trung trên thị trường liên quan trước và sau khi tập trung kinh tế; Mối quan
hệ của các doanh nghiệp tham gia tập trung kinh tế trong chuỗi sản xuất, phân phối, cung ứng đối với một loại hàng hóa, dịch vụ nhất định hoặc ngành, nghề kinh doanh của các doanh nghiệp tham gia tập trung kinh tế là đầu vào của nhau hoặc bổ trợ cho nhau;
- Lợi thế cạnh tranh do tập trung kinh tế mang lại trên thị trường liên quan;
-Khả năng doanh nghiệp sau tập trung kinh tế tăng giá hoặc tăng tỉ suất lợi nhuận trên doanh thu một cách đáng kể;
- Khả năng doanh nghiệp sau tập trung kinh tế loại bỏ hoặc ngăn cản doanh nghiệp khác gia nhập hoặc mở rộng thị trường;