truyền thuyết lịch sử: biến thể tiêu chuẩn nhất của truyền thuyết Việt Nam - là truyện kể có mục đích tái hiện chính bản thân sự thật lịch sử => truyền thuyết lịch sử đích thực - đối tư
Trang 1Truyền thuyết:
1 truyền thuyết lịch sử: ( biến thể tiêu chuẩn nhất của truyền thuyết Việt Nam)
- là truyện kể có mục đích tái hiện chính bản thân sự thật lịch sử => truyền thuyết lịch sử đích thực
- đối tượng: những sự kiện quan trọng có tác động ảnh hưởng đời sống toàn dân, những nhân vật lịch sử có tầm cỡ quốc gia
là thể loại duy nhất trong các thể loại Văn học dân gian có thể phân loại theo lịch sử mà hầu như không gây nên 1 sự hồ nghi nào
- có 2 nhóm: truyền thuyết thời cổ và những truyền thuyết đời sau:
truyền thuyết thời cổ: (“Những truyền thuyết về thời các vua Hùng”)
+) gồm nhân vật thần thoại về anh hùng thời cổ đại đã được lịch sử hóa và quy về thời vua Hùng
+) rơi vào tình trạng tàn lạc, xẻ lẻ và xô bồ về các mặt thể loại
suy tôn, ca ngợi công lao dựng nước và giữ nước của các vua Hùng
truyền thuyết đời sau:
+) hướng vào những sự kiện và nhân vật lịch sử cụ thể
+) bao gồm phạm vi rộng lớn: cuộc khởi nghĩa và kháng chiến chông ngoại xâm, cuộc nổi dậy chống vua quan tham tàn, danh nhân văn hóa
- chỉ ghi những sự kiện nhân vật lịch sử có ý nghĩa tích cực đối với đời sống nhân dân
- âm điệu: ngợi ca
- chức năng sinh hoạt: gắn với truyền thống, tập tục, nghi lễ và sự thời cúng
- không phải tài liệu lịch sử mà là những sáng tác nghệ thuật về đề tài lịch sử
- lịch sử dc tái tạo chứ k hẳn tái hiện
bày tỏ lòng biết ơn và niềm tự hào của nhân dân đối vs tổ tiên vs các anh hùng dân tộc
2 nhân vật chính của truyền thuyết lịch sử:
- kiểu nhân vật: những anh hùng dân tộc chống ngoại xâm, những anh hùng nông dân chống phong kiến, những danh nhân văn hóa và những vị quan có công đức vs dân
- là nhân vật lịch sử có thật trong lịch sử,do lịch sử tạo ra, nhân dân dựng lại diện mạo và tầm vóc, lí hóa những sự việc ngợi ca, khôi phục những sự kiện bị che lấp xuyên tạc bị bỏ quên
dc nhân dân tái tạo để kể chuyện lịch sử nhằm thể hiện thái độ và cách đánh giá riêng
3 Xung đột trg truyền thuyết lịch sử:
- Truyền thuyết thời cổ: xung đột con ng vs thiên nhiên
- Truyền thuyết đời sau: xung đột giữa dân tộc và xâm lược, xung đột xã hội
Trang 24 Kết cấu trong truyền thuyết lịch sử:
- 3 phần: +) hoàn cảnh xuất hiện nhân vật chính => Theo quan niệm của người sáng tác +) sự nghiệp nhân vật chính và lưu truyền truyền thuyết
+) chung cục thân thế nhân vật
- Hành động của nhân vật dc quy định bởi sự kiện lịch sử
- Sự kiện lịch sử có tọa độ k gian và thời gian chính xác
- K gì có thể đảo ngược dc sự thật lịch sử
- Mỗi truyền thuyết lịch sử đền có nhân vật chính và tương đối độc lập
- Chuỗi truyền thuyết lịch sử có kết cấu lỏng lẻo, chỉ liên kết nội dung, có nhân vật trung tâm trg sự kiện lịch sử lớn
5 Lịch sử và hư cấu trg truyền thuyết:
- Sự thật lịch sử đã dc lý tưởng hóa theo trí tưởng tượng dân gian
- Là những sự kiện nhân vật có tên tuổi hẳn hoi
- Là kho tàng vô giá đối vs sử học
6 Lời kể của truyền thuyết:
- Khá nhiều truyền thuyết dc khai thác từ thần tích
- Sử dụng 1 số thủ pháp nhằm tô đậm tính chất xác thực của câu chuyện kể => đặc điểm tiêu biểu
- “cổ tích” trong truyền thuyết => bằng chứng về tính chất xác thực của câu chuyện kể