Chủ đề 5 TT HCM vỀ ĐCSVN

Là một học trò xuất sắc của Mác - Ăngghen và Lênin, trong quá trình ra đitìm đường cứu nước, Hồ Chí Minh đã quán triệt sâu sắc và vận dụng sáng tạo lýluận chủ nghĩa Mác - Lênin và điều k

Nghiên cứu quán triệt và vận dụng sáng tạo tư tưởng của Người vào việc đổimới và chỉnh đốn Đảng, làm cho Đảng thực sự trong sạch vững mạnh, xứng đáng làlực lượng chính trị lãnh đạo toàn xã hội, là một nhiệm vụ chủ yếu nhất của toànĐảng, toàn dân ta Đây thực sự là vấn đề then chốt đảm bảo thắng lợi của côngcuộc đổi mới ở nước ta hiện nay

MỤC ĐÍCH YÊU CẦU:

- Giới thiệu để người học nắm vững những luận điểm cơ bản trong tư tưởng

Hồ Chí Minh về Đảng cộng sản Việt Nam

- Thấy được sự cần thiết phải vận dụng tư tưởng của Người về Đảng cộngsản Việt Nam trong công cuộc đổi mới, chỉnh đốn Đảng hiện nay, đồng thời vậndụng vào thực tiễn xây dựng chi bộ theo chức trách, nhiệm vụ của chính trị viên, bíthư chi bộ đại đội

KẾT CẤU: Gồm 2 phần, trong đó trọng tâm là phần I.

I NỘI DUNG CƠ BẢN TRONG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẢNGCỘNG SẢN VIỆT NAM

1

II VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆTNAM VÀO TỰ ĐỔI MỚI, CHỈNH ĐỐN ĐẢNG HIỆN NAY.

THỜI GIAN: 3 Tiết

PHƯƠNG PHÁP: Chủ yếu sử dụng phượng pháp thuyết trình, kết hợp với

sử dụng phượng tiện trình chiếu

TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU THAM KHẢO:

* Tài liệu chính:

Tập bài giảng tư tưởng Hồ Chí Minh phần Chính trị - Xã hội (Dùng cho đào tạo

cán bộ chính trị cấp phân đội - bậc đại học) Bắc ninh 2013 (tr.68 đến tr.90)

* Tài liệu tham khảo:

- Giáo trình TT Hồ Chí Minh, Nxb QĐND, H 2008, Tr 80-109

- Giáo trình TT Hồ Chí Minh, Nxb CTQG, H 2010, tr 132-175

- Hồ Chí Minh, Toàn tập, Nxb CTQG, H 2011

- ĐCSVN, Văn kiện Đại hội IX, Nxb CTQG, H 2001, tr 137- 146

- ĐCSVN, Văn kiện Đại hội X, Nxb CTQG, H 2006, tr 282-306

- ĐCSVN, Văn kiện Đại hội XI, Nxb CTQG, H 2011, tr 57, 58, 60

2

I NỘI DUNG CƠ BẢN TRONG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

Tư tưởng Hồ Chí Minh về ĐCSVN là một hệ thống nguyên tắc lý luận, vớinhững nội dung hết sức phong phú Từ việc xác định vai trò lãnh đạo của Đảng đếnquy luật ra đời; từ tư cách đảng viên đến những yêu cầu xây dựng Đảng ở một nước

thuộc địa nửa phong kiến kinh tế chậm phát triển

Đó là tập hợp những nội dung rất cơ bản giúp cho quá trình xây dựng Đảng

ta vừa đúng với học thuyết Mác - Lênin về Đảng kiểu mới của giai cấp công nhân

và đáp ứng với yêu cầu nhiệm vụ cách mạng Việt Nam

1 Đảng Cộng sản Việt Nam là nhân tố quyết định hàng đầu để đưa cách mạng nước ta đến thắng lợi

* Sự cần thiết phải có Đảng lãnh đạo

Là một học trò xuất sắc của Mác - Ăngghen và Lênin, trong quá trình ra đitìm đường cứu nước, Hồ Chí Minh đã quán triệt sâu sắc và vận dụng sáng tạo lýluận chủ nghĩa Mác - Lênin và điều kiện thực tiễn Việt Nam để cho ra đời mộtĐảng Cộng sản, Đảng kiểu mới của giai cấp công nhân Việt Nam

- Nhận thức được sự cần thiết phải có Đảng để lãnh đạo cách mạng, Người đặtvấn đề: “Cách mệnh trước hết phải có cái gì?„ và Người đã khẳng định: “ trước hếtphải có đảng cách mệnh, để trong thì vận động và tổ chức dân chúng, ngoài thì liênlạc với các dân tộc bị áp bức và vô sản giai cấp mọi nơi Đảng có vững cách mệnhmới thành công, cũng như người cầm lái có vững thuyền mới chạy”1

- Người nhận rõ, nhân dân có tiềm năng và khả năng cách mạng to lớn,nhưng sức mạnh ấy chỉ được phát huy khi đã được giáo dục, giác ngộ, tổ chức lạithành một đội quân thống nhất

Từ đó, Hồ Chí Minh đã chỉ rõ nhiệm vụ của Đảng đó là người giáo dục giácngộ và tổ chức quần chúng đứng lên đấu tranh làm cách mạng

1 HCM: Toàn tập, Nxb CTQG, H 2011, tập 2, tr 289.

3

Sự nghiệp cách mạng là của quần chúng nhưng nó chỉ được phát huy khi đượcgiác ngộ, được giáo dục, được tổ chức chặt chẽ Đồng thời Đảng cách mạng phải liên

hệ chặt chẽ giữa cách mạng Việt Nam với cách mạng ở các nước thuộc địa và cáchmạng vô sản thế giới thì mới tạo ra sức mạnh tổng hợp để giành thắng lợi

* Đảng là nhân tố quyết định thắng lợi của cách mạng là vì:

- Đảng được trang bị học thuyết Mác - Lênin, một học thuyết cách mạng vàkhoa học

Trong tác phẩm Đường Cách mệnh, Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Bây giờ học

thuyết nhiều, chủ nghĩa nhiều, nhưng chủ nghĩa chân chính nhất, chắc chắn nhất,cách mệnh nhất là chủ nghĩa Lênin „1

- Đảng viên của Đảng là những nguời ưu tú nhất của giai cấp công nhân vàcủa toàn dân tộc

Trong Điều lệ vắn tắt của Đảng Cộng sản Việt Nam (2/1930), Hồ Chí Minh

đã xác định: “Ai tin theo chủ nghĩa cộng sản, chương trình Đảng và Quốc tế Cộngsản, hăng hái đấu tranh và dám hy sinh phục tùng mệnh lệnh Đảng và đóng kinhphí, chịu phấn đấu trong một bộ phận Đảng thời được vào Đảng „2

- Đảng được nhân dân tin cậy, thừa nhận là lực lượng dẫn dắt họ đi tới ấm

no, hạnh phúc

Cũng trong Sách lược vắn tắt của Đảng (2/1930), Hồ Chí Minh đã chỉ rõ:

“Đảng phải thu phục cho được đại bộ phận dân cày và phải dựa vào hạng dân càynghèo làm thổ địa cách mạng đánh trúc bọn địa chủ và phong kiến

Đảng phải làm cho các đoàn thể thợ thuyền và dân cày (công hội, hợp tác xã)khỏi ở dưới quyền lực và ảnh hưởng của bọn tư bản quốc gia„3

Nhận thức được vai trò quyết định của Đảng cộng sản đối với thắng lợi củacách mạng Việt Nam, Người đã trực tiếp bắt tay vào việc truyền bá chủ nghĩa Mác -

1 HCM: Toàn tập, Nxb CTQG, H 2011, tập 2, tr 289.

2 HCM: Toàn tập, Nxb CTQG, H 2011, tập 3, tr 5.

3 HCM: Toàn tập, Nxb CTQG, H 2011, tập 3, tr 3

4

Lênin vào phong trào công nhân và phong trào yêu nước Việt Nam, chuẩn bị nhữngđiều kiện cần thiết cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam

Trong thời kỳ chuẩn bị để tiến tới thành lập Đảng Cộng sản Việt nam,Nguyễn Ái Quốc đã tập hợp những người yêu nước tiêu biểu nhất vào trong một tổchức, mà như Người đã nói, giống như “quả trứng, mà từ đó, nở ra con chim noncộng sản„1 Một tổ chức lúc đầu còn nhỏ bé nhưng sẽ là “cơ sở cho một đảng lớnhơn„2, trong tổ chức đó, Người đã giác ngộ họ về chủ nghĩa Mác - Lênin và đườnglối cách mạng mới, để từ đó truyền bá vào phong trào công nhân và phong trào yêunước Việt Nam

2 Đảng Cộng sản Việt Nam là sản phẩm của sự kết hợp chủ nghĩa Mác Lênin với phong trào công nhân và phong trào yêu nước Việt Nam

-Đây là quy luật ra đời đặc thù của ĐCSVN

* Các nhà sáng lập ra chủ nghĩa xã hội khoa học đều quan niệm Đảng cộngsản là sản phẩm của sự kết hợp giữa chủ nghĩa Mác - Lênin với phong trào côngnhân Đó là quy luật ra đời của Đảng Cộng sản nói chung

* Tiếp thu lý luận Mác - Lênin và từ thực tiễn Việt Nam, trong bài Ba mươi năm hoạt động của Đảng, Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Chủ nghĩa Mác - Lênin kết hợp

với phong trào công nhân và phong trào yêu nước đã dẫn tới việc thành lập Đảngcộng sản Đông Dương vào đầu năm 1930”3

Xuất phát từ tình hình Việt Nam đang là một nước thuộc địa nửa phong kiến,kinh tế nông nghiệp lạc hậu Hồ Chí Minh thấy rằng việc ra đời của Đảng Cộng sản

ở đây, nếu chỉ kết hợp chủ nghĩa Mác - Lênin với phong trào công nhân thì chưa

đủ, vì giai cấp công nhân còn nhỏ bé, phong trào công nhân còn non yếu Do đóphải kết hợp cả với phong trào yêu nước rộng lớn của các tầng lớp nhân dân,

1 HCM: Toàn tập, Nxb CTQG, H 2011, tập 3, tr 14

2 HCM: Toàn tập, Nxb CTQG, H 2011, tập 3, tr 35

3 HCM: Toàn tập, Nxb CTQG, H 2011, tập 12, tr 406

5

Đây là một đóng góp quan trọng vào sự phát triển lý luận và thực tiễn xâydựng Đảng của phong trào cộng sản quốc tế, của lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin

về Đảng kiểu mới của giai cấp công nhân

* Vậy thì vì sao Hồ Chí Minh lại bổ xung thêm một yếu tố thứ 3 cho sự rađời của ĐCSVN đó là phong trào yêu nước Bởi vì:

- Phong trào yêu nước có truớc phong trào công nhân

+ Ở nước ta phong trào yêu nước có trước phong trào công nhân, phong tràonày đã diễn ra liên tiếp từ rất lâu trước khi có giai cấp công nhân và phong trào côngnhân Đó là phong trào rộng lớn lôi cuốn được mọi tầng lớp tham gia, còn phong tràocông nhân chỉ là một bộ phận của phong trào yêu nước Trong khi đó điều quantrọng hơn là chủ nghĩa Mác - Lênin phải thâm nhập được vào phong trào yêu nước

và các tầng lớp nhân dân thì mới cắm rễ vững chắc và mới bền vững được

+ Yêu nước là một trong những truyền thống quý báu của dân tộc ta, đã có từlâu đời Mỗi khi đất nước bị giặc ngoại xâm, phong trào yêu nước đều dâng cao, lôicuốn được mọi tầng lớp nhân dân, toàn thể dân tộc đứng lên chống kẻ thù chung đểgiành độc lập dân tộc

Trong Báo cáo chính trị tại Đại hội II của Đảng, Bác đã viết: “Dân ta có một

lòng nồng nàn yêu nước Đó là một truyền thống quý báu của ta Từ xưa đến nay,mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng thì tinh thần ấy lại sôi nổi nó kết thành một làn sóng

vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìmtất cả lũ bán nước và lũ cướp nước„1

Giai cấp công nhân Việt Nam ra đời sau khi thực dân Pháp thiết lập nềnthống trị của chúng trên đất nước ta, nhất là qua 2 lần khai thác thuộc địa (lần 1: từ

Trong một nước thuộc địa, kinh tê lạc hậu như Việt Nam, phong trào yêunước vẫn là phong trào rộng lớn nhất, lôi cuốn giai cấp nông dân chiếm trên 90%dân số Ngoài ra tham gia phong trào yêu nước còn có các giai cấp và các tầng lớpkhác như: giai cấp tiểu tư sản; tầng lớp trí thức; tư sản dân tộc; những nhân sĩ yêunước; một bộ phận quan lại phong kiến có tinh thần dân tộc.

- Giữa hai phong trào có cùng mục tiêu, cùng lợi ích

Phong trào công nhân và phong trào yêu nước kết hợp chặt chẽ với nhau vàphong trào công nhân trở thành nòng cốt của phong trào yêu nước là bởi vì 2 phongtrào này đều có chung mục tiêu là giải phóng dân tộc, độc lập dân tộc gắn liền vớichủ nghĩa xã hội Quyền lợi dân tộc và giai cấp hoà quyện thống nhất với nhau

Đó là những lý do cần thiết để chủ nghĩa Mác - Lê nin kết hợp được vớiphong trào yêu nước và cho ra đời một Đảng cộng sản Việt Nam

* Tuy nhiên, từ quy luật ra đời đặc thù đó nên phần đông đảng viên của Đảngxuất thân từ nông dân, trưởng thành từ phong trào yêu nước Để tăng cường bảnchất giai cấp công nhân, tính tiền phong của người cộng sản cho đội ngũ đảng viêncủa Đảng, theo Hồ Chí Minh cần phải:

- Chú trọng phát triển đảng viên từ thành phần giai cấp công nhân

- Mặt khác, điều có ý nghĩa quyết định là Đảng phải giáo dục, bồi dưỡng, rènluyện tăng cường bản chất giai cấp công nhân cho đội ngũ đó

Từ đặc điểm xã hội Việt Nam, đó là một nước thuộc địa nửa phong kiến chonên dẫn đến đảng viên của Đảng chủ yếu là xuất phát từ nông dân, tiểu tư sản Do

đó Người đã chỉ rõ vấn đề quyết định là phải giáo dục giác ngộ họ để tăng cườngbản chất giai cấp công nhân và tính tiền phong gương mẫu cho đội ngũ đảng viêncủa Đảng

Trong bài Hoa Sen (30/3/1956), Hồ Chí Minh đã viết: "Thành phần giai cấp

nhất định có ảnh hưởng đến tư tưởng của con người Nhưng nó không phải là mộtảnh hưởng quyết định không khắc phục được Khi đã đứng vào hàng ngũ cách

7

mạng đã được Đảng và nhân dân rèn luyện, người ta có thể đấu tranh và thoát lyảnh hưởng của giai cấp xấu, thoát ly với quan hệ xấu"1

Và để chứng minh cho sự không bị ảnh hưởng của giai cấp xấu, Hồ Chí

Minh đã đưa ra một ví dụ đó là hoa sen: "Gốc rễ cây sen ở dưới bùn hôi hám.

Nhưng vươn mình lên mặt nước trong trẻo, hấp thụ ánh sáng mặt trời thì hoa sen sẽtrở nên tươi đẹp thơm tho"2

Từ việc lấy hình ảnh hoa sen để ví với người đảng viên trong Đảng Hồ ChíMinh đã đi đến kết luận: "Người ta cũng vậy Thành phần giai cấp và quan hệ giađình không thể ảnh hưởng xấu đối với những người thật thà"3

3 Đảng Cộng sản Việt Nam là Đảng của giai cấp công nhân, của nhân dân lao động và của cả dân tộc Việt Nam

Đảng cộng sản Việt Nam ngay từ khi mới ra đời đã được Hồ Chí Minh khẳngđịnh đó là Đảng kiểu mới, Đảng cách mạng chân chính của giai cấp công nhân vànhân dân lao động cho nên cũng là Đảng của dân tộc Việt Nam

Sự khẳng định đó là bởi vì Hồ Chí Minh đã quán triệt rất sâu sắc quan điểmcủa chủ nghĩa Mác - Lênin về giai cấp, về quy luật hình thành Đảng, về sứ mệnhlịch sử của giai cấp công nhân

* Các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin khẳng định Đảng cộng sản làĐảng của giai cấp vô sản, đấu tranh cho lợi ích của giai cấp vô sản nước mình vàgiai cấp vô sản thế giới Đảng bao giờ cũng là đảng của một giai cấp, mang bảnchất của một giai cấp nhất định

* Quán triệt quan điểm đó vào xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam ngay từ

khi Đảng ta ra đời, Người chỉ rõ: Đảng là của giai cấp vô sản

Tại Đại hội II của Đảng (tháng 2.1951), Hồ Chí Minh khẳng định: “Tronggiai đoạn này, quyền lợi của giai cấp công nhân và nhân dân lao động và của dân

1 HCM: Toàn tập, Nxb CTQG, H 2011, tập 10, tr 298.

2 HCM: Toàn tập, Nxb CTQG, H 2011, tập 10, tr 299.

3 HCM: Toàn tập, Nxb CTQG, H 2011, tập 10 tr 299

8

tộc là một Chính vì Đảng Lao động Việt Nam là Đảng của giai cấp công nhân vànhân dân lao động, cho nên nó phải là Đảng của dân tộc Việt Nam”1

Khi miền Bắc bước vào thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội, Người nhắc lạiluận điểm trên: “Đảng ta là Đảng của giai cấp, đồng thời cũng là của dân tộc,không thiên tư, thiên vị”2

Luận điểm đó đã định hướng cho việc xây dựng Đảng Cộng sản Việt Namthành một Đảng có sự gắn bó máu thịt với giai cấp công nhân, nhân dân lao động

và toàn thể dân tộc Việt Nam Tuyệt đại đa số những người nông dân Việt Nam, dù

là đảng viên hay không là đảng viên, dù ở bất cứ giai tầng nào cũng đều cảm thấyĐảng Cộng sản Việt Nam là Đảng của Bác Hồ, là Đảng của chính mình Từ đó tựhào với Đảng và cảm thấy có trách nhiệm trong xây dựng Đảng

Bất cứ môt sự vật hiện tượng gì cũng đều mang một bản chất nhất định, bất

cứ một đảng phái nào cũng đều mang một bản chất của một giai cấp đã tổ chức ra

1 HCM: Toàn tập, Nxb CTQG, H 2011tập 7 tr 41

2 HCM: Toàn tập, Nxb CTQG, H 2011tập 13 tr 275

9

Và vì vậy khi xem xét để xác định bản chất giai cấp của Đảng, ta phải xemxét trên những vấn đề như sau:

+ Thứ nhất là về thành phần: Đảng kết nạp những công nhân, nhân dân laođộng khác thực sự hăng hái, thực sự giác ngộ

Trong Điều lệ vắn tắt của Đảng (2/1930), Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Thợ vào

Đảng thời phải có một Đảng viên giới thiệu và phải dự bị 3 tháng, thủ công nghiệpnghèo dân cày và lính phải có 2 đảng viên giới thiệu và dự bị 6 tháng, học sinh, cácgiai cấp khác và người đảng phái khác phải có 2 đảng viên giới thiệu và phải dự bị

9 tháng

Người dưới 21 tuổi phải vào thanh niên cộng sản đoàn"1

+ Thứ 2 là về lý luận: Đảng theo chủ nghĩa Mác - Lênin

Trong bài Con đường dẫn tôi đến với chủ nghĩa Lênin, Bác viết: "Chủ nghĩa

Lênin đối với chúng ta, những người cách mạng và nhân dân Việt Nam, khôngnhững là cái "cẩm nang" thần kỳ, không những là cái kim chỉ nam, mà còn là mặttrời soi sáng con đường chúng ta đi tới thắng lợi cuối cùng đi tới chủ nghĩa xã hội

và chủ nghĩa cộng sản"2

+ Thứ 3 là về tổ chức: Đảng được tổ chức theo nguyên tắc tập trung dân chủ,

có kỷ luật sắt, kỷ luật tự giác

+ Thứ 4 là về quy luật phát triển: Đảng dùng lối tự phê bình, phê bình đểgiáo dục đội ngũ đảng viên

+ Thứ 5 là về mục đích: Đảng lãnh đạo toàn dân kháng chiến để giành thắnglợi hoàn toàn, để xây dựng chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản

Như vậy để khẳng định ĐCSVN mang bản chất giai cấp công nhân Việt Namchúng ta hãy xét trên 5 phương diện như trên

Trong Báo cáo chính trị tại Đại hội II của Đảng (2/1951), Hồ Chí Minh đã

khẳng định:

1 HCM: Toàn tập, Nxb CTQG, H 2011tập 3, tr 5.

2 HCM: Toàn tập, Nxb CTQG, H 2011tập 12 tr 563

10

“Để thực hiện những điểm ấy, chúng ta phải có một Đảng công khai, tổ chứchợp với tình hình thế giới và tình hình trong nước, để lãnh đạo toàn dân đấu tranhcho đến thắng lợi, Đảng đó lấy tên Đảng Lao động Việt Nam

Về thành phần, Đảng Lao động Việt Nam sẽ kết nạp những công nhân, nông

dân, lao động trí óc, thật hăng hái, thật giác ngộ cách mạng

Về lý luận, Đảng Lao động Việt Nam theo chủ nghĩa Mác - Lênin

Về tổ chức, Đảng Lao động Việt Nam theo chế độ dân chủ tập trung

Về kỷ luật, Đảng Lao động Việt Nam phải có kỷ luật sắt, đồng thời là kỷ luật

tự giác

Về luật phát triển, Đảng Lao động Việt Nam dùng lối phê bình và tự phê

bình để giáo dục đảng viên, giáo dục quần chúng

Về mục đích trước mắt, Đảng Lao động Việt Nam đoàn kết và lãnh đạo toàn

dân kháng chiến cho đến thắng lợi hoàn toàn, tranh lại thống nhất và độc lập hoàntoàn; lãnh đạo toàn dân thực hiện dân chủ mới, xây dựng điều kiện để tiến đến chủnghĩa xã hội Đảng Lao động Việt Nam phải là một đảng to lớn, mạnh mẽ, chắcchắn, trong sạch, cách mạng triệt để„1

Vấn đề thứ 2, Đảng Cộng sản Việt Nam là Đảng của cả dân tộc Việt Nam (Vấn đề này là xét về mặt đại biểu lợi ích của dân tộc)

Theo Hồ Chí Minh: vấn đề giai cấp và vấn đề dân tộc luôn gắn bó mật thiếtvới nhau, và không tách rời nhau

- Đảng Cộng sản Việt Nam vừa mang bản chất giai cấp công nhân, vừa cótính nhân dân, tính dân tộc sâu sắc Đảng đó không chỉ đại biểu, đại diện, chiến đấu

vì lợi ích của giai cấp công nhân mà còn của nhân dân lao động và của cả dân tộc

+ Trước hết ĐCSVN là đại biểu cho lợi ích của giai cấp công nhân

+ Thứ 2 ĐCSVN còn là đại biểu cho lợi ích của nhân dân lao động và của cảdân tộc

1 HCM: Toàn tập, Nxb CTQG, H 2011tập 7 tr 40-41

11

+ Thứ 3 lợi ích của giai cấp công nhân, của nhân dân lao động và lợi ích củadân tộc là thồng nhất Đảng công sản Việt Nam suốt đời phấn đấu vì lợi ích chung

đó, ngoài ra Đảng không có lợi ích nào khác

Khi xét về tính chất của Đảng, trong tác phẩm Thường thức chính trị, Hồ Chí

Minh đã chỉ rõ: “Đảng Lao động là tổ chức cao nhất của giai cấp cần lao, và đạibiểu cho lợi ích của cả dân tộc Vì những điều sau này mà quyết định tính chất ấy

1- Đảng kết hợp phong trào cách mạng Việt Nam với chủ nghĩa Mác -Lênin.Đảng giác ngộ giai cấp công nhân rành mạch, lập trường giai cấp dứt khoát, tácphong giai cấp đúng dắn Tư tưởng của Đảng là tư tưởng của giai cấp công nhân,

nó đấu tranh cho lợi ích của toàn dân Vì vậy, trong Đảng không thể có những tưtưởng, lập trường và tác phong trái với tư tưởng, lập trường và tác phong của giaicấp công nhân

2- Đảng có Chính cương rõ rệt: hiện nay thì giai cấp công nhân lãnh đạo toàndân chống đế quốc và phong kiến, để giải phóng dân tộc và thực hiện dân chủ mới.Ngày sau thì tiến lên chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản

3- Đảng có kỷ luật rất nghiêm khắc, tất cả đảng viên đều phải tuân theo Tưtưởng, chính trị và tổ chức của Đảng đều phải thống nhất Trong Đảng không thể cónhững phần tử lạc hậu và đầu cơ

4- Tất cả đảng viên phải kiên quyết phục tùng sự lãnh đạo tập trung củaĐảng Trong Đảng không thể có những phần tử hèn nhát lung lay

5- Đảng phải luôn luôn giáo dục đảng viên về lý lịch cách mạng Đối với nhữngđảng viên xuất thân là trí thức, tiểu tư sản, nông dân thì Đảng phải ra sức cải tạo tưtưởng khiến cho những đồng chí ấy thành những chiến sĩ của giai cấp công nhân„1

4 Đảng Cộng sản Việt Nam lấy chủ nghĩa Mác - Lênin "làm cốt"

Để làm tròn vai trò là đội tiền phong chính trị, bộ tham mưu chiến đấu củagiai cấp công nhân, của nhân dân lao động và của cả dân tộc thì Đảng phải mạnh,

Đảng muốn mạnh thì phải có chủ nghĩa làm nòng cốt

1 HCM: Toàn tập, Nxb CTQG, H 2011tập 8 tr 275-276.

12

Cái cốt chủ nghĩa đó chính là lý luận cách mạng khoa học, là lý luận Mác Lênin Vì vậy, lý luận cách mạng có vai trò hết sức quan trọng đối với Đảng cách mạng.

-Trong tác phẩm Đường Cách mệnh, Nguyễn Ái Quốc đã mở đầu bằng một

câu theo ý của Lênin: “Không có lý luận cách mệnh, thì không có cách mệnh vậnđộng Chỉ có theo lý luận cách mệnh tiền phong, Đảng cách mệnh mới làm nổitrách nhiệm cách mệnh tiền phong„1

ĐCSVN là sản phẩm của sự kết hợp giữa chủ nghĩa Mác - Lênin với phongtrào công nhân và phong trào yêu nước cho nên tất yếu phải lấy chủ nghĩa Mác -Lênin làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động cuả mình Và những nộidung tư tưởng cơ bản đó đã đươc Hồ Chí Minh chỉ rõ trên những vấn đề cơ bảnnhư sau:

* Vai trò của lý luận cách mạng với Đảng cách mạng

Nhận thức đúng vai trò to lớn của lý luận cách mạng đối với đảng cáchmạng, Người cũng chỉ rõ: “Đảng muốn vững thì phải có chủ nghĩa làm cốt, trongđảng ai cũng phải hiểu, ai cũng phải theo chủ nghĩa ấy”2

Lấy chủ nghĩa “làm cốt”, theo Hồ Chí Minh đó là:

- Cơ sở nền tảng tư tưởng, nền tảng lý luận của Đảng

- Cơ sở để Đảng định ra Cương lĩnh, Đường lối, chiến lược, sách lược vàmục tiêu cần đạt tới của cách mạng

- Cơ sở của sự đoàn kết thống nhất về tư tưởng và hành động trong Đảng

* Theo Hồ Chí Minh, chủ nghĩa của Đảng là chủ nghĩa Mác – Lênin: “Bâygiờ học thuyết nhiều, chủ nghĩa nhiều, nhưng chủ nghĩa chân chính nhất, chắc chắnnhất, cách mạng nhất là chủ nghĩa Lênin”3

* Để ĐCSVN lấy chủ nghĩa Mác - Lênin làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ namcho hành động của mình, Hồ Chí Minh đã chỉ ra những yêu cầu cụ thể như sau:

1 HCM: Toàn tập, Nxb CTQG, H 2011tập 2, tr 279

2 HCM: Toàn tập, Nxb CTQG, H 2011tập 2, tr 289

3 HCM: Toàn tập, Nxb CTQG, H 2011 tap 2, tr 289

13

- Phải nắm vững bản chất cách mạng và khoa học của chủ nghĩa Mác - Lênin

để vận dụng vào thực tiễn để đi đúng đường lối chiến lược sách lược

Người luôn dạy: “Đảng áp dụng lập trường, quan điểm và phương pháp Mác

- Lênin mà giải quyết các vấn đề thực tế của cách mạng Việt Nam Không phải chỉhọc thuộc lòng vài bộ sách của Mác - Lênin mà làm được như vậy„1

Trong tác phẩm Thường thức chính trị, Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Đối với

công việc kháng chiến và kiến quốc, lý luận là rất quan trọng Không hiểu lý luậnthì như người mù đi trong đêm Lý luận làm cho quần chúng giác ngộ, bày choquần chúng tổ chức, động viên quần chúng để đấu tranh cho đúng„2

- Việc học tập nâng cao trình độ phải phù hợp với đối tượng, phù hợp hoàncảnh từng lúc từng nơi

- Phải chú trọng tổng kết kinh nghiệm, tổng kết thực tiễn lý luận phải gắn vớithực tiễn, phải tránh giáo điều lập khuôn máy móc và phải kiên quyết đấu tranhchống chủ nghĩa cơ hội

Người luôn phê phán những biểu hiện ngại học lý luận, hoặc học suông để đilòe người khác Đó là bệnh giáo điều, dập khuôn

Trong bài viết Thực hành sinh ra hiểu biết, hiểu biết tiến lên lý luận, lý luận lãnh đạo thực hành, Hồ Chí Minh chỉ rõ: "Có một số đồng chí không chịu nghiên

cứu kinh nghiệm thực tế của cách mạng Việt Nam Họ không hiểu rằng: Chủ nghĩaMác - Lênin là kim chỉ nam cho hành động, chứ không phải là kinh thánh Vì vậy,

họ chỉ học thuộc ít câu của Mác - Lênin để lòe người ta

Lại có một số đồng chí khác chỉ bo bo giữ lấy những kinh nghiệm lẻ tẻ Họkhông hiểu rằng lý luận rất quan trọng cho sự thực hành cách mạng Vì vậy, họ cứcắm đầu nhắm mắt mà làm, không hiểu rõ toàn cuộc của cách mạng"3

5 Đảng Cộng sản Việt Nam phải được xây dựng theo những nguyên tắc của Đảng kiểu mới của giai cấp công nhân

1 HCM: Toàn tập, Nxb CTQG, H 2011tập 8 tr 277

2 HCM: Toàn tập, Nxb CTQG, H 2011tập 8 tr 276

3 HCM: Toàn tập, Nxb CTQG, H 2011tập 7 tr 120

14

Theo Hồ Chí Minh, để Đảng Cộng sản Việt Nam thực sự là một tổ chức chặtchẽ, thống nhất và mạnh mẽ của những người cộng sản, một Đảng Mác - Lênin thìĐảng đó phải được xây dựng theo những nguyên tắc của Đảng kiểu mới của giaicấp công nhân

Trong tác phẩm Thường thức chính trị, Hồ Chí Minh đã xác định: “Để làm tròn

nhiệm vụ lãnh đạo nhân dân kháng chiến và kiến quốc, Đảng phải thật mạnh mẽ, trongsạch, sáng suốt, thống nhất Nền tảng tổ chức của Đảng tóm tắt gồm 6 điều:

1) Đảng là bộ đội tiền tiến của nhân dân lao động (công nhân, nông dân vàlao động trí óc)

2) Mỗi đảng viên nhất định phải phụ trách một công tác của Đảng Toàn thểđảng viên phải giữ vững kỷ luật của Đảng, phải phục tùng sự lãnh đạo và chấphành những nghị quyết của Đảng

3) Đảng phải lãnh đạo tất cả những tổ chức khác của nhân dân lao động.4) Đảng phải liên lạc thật chặt chẽ với quần chúng

5) Đảng tổ chức theo nguyên tắc dân chủ tập trung Nghĩa là: có đảngchương thống nhất, kỷ luật thống nhất, cơ quan lãnh đạo thống nhất Cá nhân phảiphục tùng đoàn thể, số ít phải phục tùng số nhiều, cấp dưới phải phục tùng cấp trên,địa phương phải phục tùng Trung ương

6) Trong Đảng, bất kỳ cấp trên hoặc cấp dưới, đảng viên cũ hoặc đảng viênmới, đều nhất định phải giữ kỷ luật của giai cấp vô sản„1

Nguyên tắc đó được biểu hiện cụ thể như sau:

* Một là, nguyên tắc tập trung dân chủ

- Vấn đề tập trung trong Đảng theo Hồ Chí Minh là phải có đảng chương thống nhất, kỷ luật thống nhất, cơ quan lãnh đạo thống nhất Cá nhân phải phục tùng đoàn thể, số ít phải phục tùng số nhiều, cấp dưới phải phục tùng cấp trên, địa phương phải phục tùng Trung ương, tất cả mọi đảng viên phải chấp hành vô điều kiện nghị quyết của Đảng

1 HCM: Toàn tập, Nxb CTQG, H 2011, tập 8, tr 275

15

- Coi trọng tập trung, Hồ Chí Minh luôn luôn chú trọng việc mở rộng dânchủ thực sự trong xây dựng Đảng cộng sản Việt Nam

Trong bài Nói chuyện tại lớp nghiên cứu chính trị khóa I, Trường Đại học nhân dân Việt Nam (21/7/1956), Người nói: “Chế độ ta là chế độ dân chủ, tư tưởng

phải được tự do Tự do là thế nào? Đối với mọi vấn đề, mọi người tự do bày tỏ ýkiến của mình, góp phần tìm ra chân lý Đó là một quyền lợi và cũng là một nghĩa

vụ của mọi người„1

+ “Dân chủ là của quý báu nhất của nhân dân„2 Do đó cũng là cái quý nhấtcủa mỗi đảng viên

=> Vì vậy phải mở rộng dân chủ trong Đảng

Trong bài viết Một cách thảo luận dự thảo Điều lệ Đảng (3/4/1960), Người

viết: "Phải thực sự mở rộng dân chủ để tất cả các Đảng viên được bày tỏ hết ý kiếncủa mình; phải gom góp ý kiến của đảng viên để giúp đỡ Trung ương chuẩn bị Đạihội Đảng cho thật tốt"3

- Tập trung và dân chủ là hai vế của một nguyên tắc có quan hệ biện chứng,

không tách rời, không đối lập Người chỉ rõ: Tập trung trên nền tảng dân chủ Dân chủ dưới sự chỉ đạo tập trung.

+ Tập trung trên nền tảng dân chủ là cơ quan lãnh đạo của đảng đều do đảngviên dân chủ bầu lên

Chủ trương, nghị quyết của đảng do tập trung kinh nghiệm, ý kiến của đảngviên mà thành

Quyền lực của cơ quan lãnh đạo do đảng viên giao phó chứ không phải tậptrung quan liêu, chuyên quyền, độc đoán

+ Dân chủ dưới sự chỉ đạo tập trung là từ việc bầu cơ quan lãnh đạo, đén ranghị quyết đều có sự lãnh đạo, chỉ đạo chặt chẽ thống nhất chứ không phải dân chủ

theo kiểu phân tán, tuỳ tiện, vô tổ chức, hoặc dân chủ tự do quá trớn

1 HCM: Toàn tập, Nxb CTQG, H 2011, tập 10, tr 378.

2 HCM: Toàn tập, Nxb CTQG, H 2011, tập 10, tr 457.

3 HCM: Toàn tập, Nxb CTQG, H 2011, tập 12, tr 544.

16

* Hai là, tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách:

Để thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ Bác yêu cầu Đảng và các tổ chứccủa Đảng phải thực hiện triệt để nguyên tắc tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách Vàngười còn chỉ rõ đó là nguyên tắc lãnh đạo của Đảng

- Tập thể lãnh đạo mới phát huy được trí tuệ của mọi người, không dựa dẫm

vào nhau, tránh được độc đoán, chuyên quyền, áp đặt, trí tuệ tập thể là điều kiệnquan trọng bảo đảm cho nguyên tắc được giữ vững và Người rất coi trọng trí tuệtập thể

Trong bài Cách làm tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách (23/9/1948), Hồ Chí

Minh đã đặt vấn đề là: "Vì sao cần phải có tập thể lãnh đạo?" và người giải thíchmột cách rất cặn kẽ là:

"Vì một người dù khôn ngoan tài giỏi mấy, dù nhiều kinh nghiệm đến đâucũng chỉ trông thấy, chỉ xem xét được một hoặc nhiều mặt của một vấn đề, khôngthể trông thấy và xem xét tất cả mọi mặt của một vấn đề

Vì vậy, cần phải có nhiều người Nhiều người thì nhiều kinh nghiệm Ngườithì thấy rõ mặt này, người thì thấy rõ mặt khác của vấn đề đó

Góp kinh nghiệm và sự xem xét của nhiều người, thì vấn đề đó được thấy rõkhắp mọi mặt Mà có thấy rõ khắp mọi mặt, thì vấn đề ấy mới được giải quyết chuđáo, khỏi sai lầm"1

Từ đó Người đi đến kết luận: "Ý nghĩa của tập thể lãnh đạo rất giản đơn,chân lý của nó rất rõ rệt Tục ngữ có câu: "Khôn bầy hơn khôn độc" nghĩa là thế"2

- Cá nhân phụ trách, mới phát huy được tinh thần trách nhiệm của mỗi người,nhóm người, thì công việc mới chạy, mới tránh được thói ỷ lại, dựa dẫm vào tậpthể, thiếu trách nhiệm

Cũng trong bài Cách làm tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách, Người cũng đặt vấn đề: "Vì sao cần phải cá nhân phụ trách?" Và cũng giải thích là: "Việc gì đã

1 HCM: Toàn tập, Nxb CTQG, H 2011, tập 5, tr 619.

2 HCM: Toàn tập, Nxb CTQG, H 2011, tập 5, tr 619.

17

được đông người bàn bạc kỹ lưỡng rồi, kế hoạch định rõ ràng rồi, thì cần phải giaocho một người hoặc một nhóm ít người phụ trách theo kế hoạch đó mà thi hành.Như thế mới có chuyên trách, công việc mới chạy"1 Từ đó Người đi đến kết luận:

"Nếu không có cá nhân phụ trách, thì sẽ sinh ra cái tệ người này ủy cho người kia,người kia ủy cho người nọ, kết quả là không ai thi hành Như thế thì việc gì cũng

không xong Tục ngữ có câu: "Nhiều sãi không ai đóng cửa chùa" là như thế

Vì lẽ đó, cho nên lãnh đạo cần phải tập thể mà phụ trách cần phải cá nhân"2

- Tập thể lãnh đạo và cá nhân phụ trách cần phải luôn luôn đi đôi với nhau

* Ba là, tự phê bình và phê bình:

Theo Hồ Chí Minh đây là nguyên tắc sinh hoạt, là quy luật phát triển của Đảng

Trong Sửa đổi lối làm việc, Người chỉ rõ:

- “Phê bình là nêu ưu điểm và vạch khuyết điểm của đồng chí mình

Tự phê bình là nêu ưu điểm và vạch khuyết điểm của mình„3

Trong bài Phê bình, Người nói: “Khuyết điểm cũng như một chứng bệnh.

Phê bình là thuốc để chữa các bệnh khuyết điểm Thí dụ: tôi có vết nhọ ở trán, tựtôi không trông thấy Đồng chí bảo cho tôi biết Thế là đồng chí phê bình tôi Mụcđích của đồng chí là muốn cho mặt tôi sạch sẽ, chứ không phải để mỉa mai tôi Vìvậy đồng chí phải nói cho rõ ràng, thiết thực: vết nhọ to hay nhỏ? Nó ở phía nào? vv Và khi nói nên có thái độ đúng mực

Nếu đồng chí đã bảo, mà tôi không vui lòng rửa sạch (thậm chí còn oán tráchđồng chí), tức là tôi cố ý mang vết sẹo suốt đời„4

Bài Tự phê bình, Người cũng nói:

“Dao có mài mới sắc

Vàng có thui mới trong

Người có tự phê bình mới tiến bộ Đảng cũng thế.

Tự phê bình là gì? Là thật thà nhận, công khai nhận trước mặt mọi ngườinhững khuyết điểm của mình để tìm cách sửa chữa„

- Mục đích của tự phê và phê bình: "cốt để giúp nhau sửa chữa, giúp nhautiến bộ Cốt để sửa đổi cách làm việc cho tốt hơn, đúng hơn, cốt đoàn kết và thốngnhất nội bộ"1

- Đối tượng của tự phê và phê bình là việc chứ không phải là người

Phê bình việc nghĩa là trên cơ sở nhiệm vụ được phân công, phải gắn tráchnhiệm của đảng viên với kết quả hoàn thành nhiệm vụ

- Thái độ và phương pháp là: Thành khẩn, trung thực, kiên quyết, nhưng cóvăn hoá

Tự phê bình, phê bình phải ráo riết triệt để, thật thà không nể nang, khôngthêm bớt, cách phê bình phải thành khẩn, thấm đượm lòng nhân ái, không phải phêbình là để soi mói, phải công khai tránh thái độ dấu bệnh, dấu thuốc Lấy tự phê làchính, trên làm gương cho dưới

Trong bài Tự phê bình Bác viết: "Những người cách mạng càng phải kiên

quyết thực hành tự phê bình không thực hành tự phê bình thì không xứng đáng làngười cách mạng"2 Hoặc “Tự phê bình rồi để sửa chữa, để tiến bộ, cho nên phảithật thà, phải triệt để mới có kết quả Nếu chỉ làm cho qua chuyện, chỉ hình thức thì

vô ích„3

Trong bài Phê bình, Bác cũng nói rõ: "Phê bình là cốt để giúp nhau sửa chữa

khuyết điểm cho nên thái độ của người phê bình phải thành khẩn, nghiêm trang,đúng mực Phải vạch rõ vì sao có khuyết điểm ấy, nó sẽ có kết quả xấu thế nào,dùng phương pháp gì để sửa chữa Thuốc phải nhằm đúng bệnh Tuyệt đối không

1 HCM: Toàn tập, Nxb CTQG, H 2011, tập 5, tr 272

2 HCM: Toàn tập, Nxb CTQG, H 2011, tập 7, tr 80.

3 HCM: Toàn tập, Nxb CTQG, H 2011, tập 7, tr 80.

19