CHƯƠNG 3. BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI SẢN VĂN HÓA NHẰM PHÁT TRIỂN DU LỊCH HÀ NỘI
3.2. Một số giải pháp bảo tồn giá trị các di sản văn hóa
Di sản văn hóa là bằng chứng sống động về lịch sử đấu tranh kiên cường dũng cảm và sự hy sinh to lớn của dân tộc trong cuộc đấu tranh dựng nước và giữ nước. Di sản văn hóa phản ánh một đời sống tinh thần phong phú đa dạng của nhân dân Hà Nội. Thông qua hệ thống các di sản văn hóa, các thế hệ mai sau sẽ tự hào về truyền thống lịch sử văn hóa và tiếp nối xây dựng Hà Nội trở thành thủ đô anh hùng và thành phố hòa bình. Nhận thức được như vậy, công tác bảo tồn và phát huy giá trị các di sản văn hóa có tầm quan trọng hơn bao giờ hết.
Nhóm giải pháp chung cho việc bảo tồn di sản văn hoá:
- Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước, đầu tư trí tuệ và công sức cùng với việc phát huy sức mạnh tổng hợp của hệ thống chính trị đối với công tác bảo tồn, tu bổ và phát huy giá trị, công tác giáo dục truyền thống.
- Nâng cao trách nhiệm, phối kết hợp đồng bộ các lực lượng, đầu tư cần thiết và có phương pháp trong công tác bảo tồn. Công việc này đòi hỏi sự tham gia của nhiều ngành trong đó nhiệm vụ hàng đầu thuộc về ngành Văn hóa thông tin, giáo dục đào tạo, du lịch, tài chính, các đoàn thể chính trị…
Công tác bảo tồn còn nhiều khó khăn trước mắt đòi hỏi công việc phải được
tiến hành một cách lâu dài cẩn trọng, tuân thủ đúng luật di sản văn hóa trong khi hệ thống di sản tại Hà Nội vô cùng phong phú và đa dạng. Vì vậy phải xác định và lựa chọn các di tích tiêu biểu trên từng địa phương hay từng loại hình tiêu biểu, qua đó phân loại để tập trung đầu tư tu bổ và bảo tồn có hiệu quả.
Quán triệt tinh thần bảo tồn phát huy giá trị di sản văn hóa trong nền kinh tế thị trường phải theo định hướng XHCN. Bảo tồn các giá trị văn hóa không phải chỉ có ý nghĩa văn hóa mà còn có những lý do kinh tế nhưng không được chạy theo những giá trị lợi nhuận.
Bảo tồn và phát huy giá trị các di sản văn hóa của Hà Nội phải đặt trong hệ thống di sản văn hóa cả vùng đồng bằng Bắc Bộ và cả nước. Di sản văn hóa của Hà Nội trên thực tế không tách rời vùng văn hóa châu thổ sông Hồng, một số loại hình di sản lại có phạm vi ảnh hưởng rộng lớn như các loại hình nghệ thuật múa rối nước, hát ca trù, hát chèo… Một số loại hình di sản của Hà Nội lại có ý nghĩa biểu tượng đối với cả nước như Văn miếu Quốc tử giám là biểu tượng của truyền thống giáo dục Việt Nam…
Nhóm giải pháp chuyên sâu cho các hoạt động bảo tồn bao gồm: tiếp tục tiến hành tổng kiểm kê, phân loại các loại hình di sản đang có và tiếp tục sưu tầm các di sản văn hóa còn chưa được biết đến, lập hồ sơ khoa học đầy đủ về các di sản đó theo tiêu chí đã quy định của Luật di sản văn hóa và bộ Văn hóa thể thao và du lịch. Hà Nội đang trong quá trình hiện đại hóa, đô thị hóa nhanh chóng làm mất dần đi các dấu tích vật chất hiện hữu và các nhân chứng sống, vì vậy công việc này phải được tiến hành sớm.
Đối với các loại hình di sản văn hóa phi vật thể cần phải được vật thể hóa. Đây là cách để tiến hành điều tra, sưu tầm, ghi chép về những kỹ năng, kỹ thuật, nghệ thuật, những tri thức do các nghệ nhân sử dụng trong quá trình diễn xướng các loại hình nghệ thuật dân gian hay chế tác các loại hình thủ công truyền thống. Công việc vật thể hóa này được sử dụng các loại máy móc
thiết bị phương tiên ghi âm ghi hình hiện đại nhằm giúp chúng ta lưu giữ và tái hiện tốt hơn.
Xây dựng, quy hoạch bảo tồn và phát huy giá trị các di sản văn hóa căn cứ vào kết quả của việc kiểm kê phân loại. Công việc bảo tồn còn phải đảm bảo tính nguyên gốc, giá trị lịch sử, cách thể hiện sinh động và tạo cảnh quan môi trường hấp dẫn. Thực hiện tốt việc này phải kết hợp nghiên cứu, sưu tầm về nội dung các sự kiện hiện vật có liên quan đến không gian thời gian của di tích và tiến hành trưng bày các hiện vật đó. Kết hợp nghiên cứu cảnh quan môi trường để tạo cho di tích một không gian phù hợp tăng cường sự hấp dẫn nhằm lôi cuốn sự chú ý của khách tham quan.
Trong hệ thống di sản văn hóa Hà Nội có rất nhiều di sản đang dưới sự sở hữu hay quản lý trực tiếp của các cá nhân hay các tổ chức cơ quan ngoài ngành văn hóa. Do vậy cần phải có một cơ chế quản lý hợp lý, phương thức bảo tồn phù hợp và phải được xã hội hóa công tác bảo tồn.
Tăng cường đầu tư ngân sách cho việc bảo tồn phát huy giá trị di sản văn hóa. Việc đầu tư cũng phải được xây dựng trên một cơ chế chính sách về ngân sách, tài chính và đưa ra những chế định chặt chẽ, phân minh kể cả đối tượng đầu và tỉ lệ phân phối đầu tư. Đối tượng được đầu tư phải được tiến hành trên ba khâu công tác sau: hoạt động nghiên cứu điền dã khảo sát, xây dựng hồ sơ - hoạt động bảo tồn tu bổ - hoạt động phát huy giá trị di sản.
Đẩy mạnh công tác tuyên truyền trong nhân dân về ý nghĩa và giá trị của các di sản văn hóa. Tổ chức khai thác phát huy giá trị di sản trước hết phải nhằm vào thế hệ trẻ. Ngành giáo dục đào tạo cũng như Đoàn TNCS Hồ Chí Minh cần có kế hoạch trong từng năm tổ chức cho học sinh thăm quan, sinh hoạt ngoại khóa, tổ chức gắn việc dậy học với việc giới thiệu các giá trị di sản văn hóa của Hà Nội.
Đổi mới tổ chức và hoạt động của ngành văn hóa trong việc bảo tồn và phát huy giá trị các di sản văn hóa. Lựa chọn các biện pháp và hình thức phù
hợp cho các loại hình di sản khác nhau nhưng cũng gắn việc bảo tồn di sản văn hóa vật thể với di sản văn hóa phi vật thể. Xử lý tốt quan hệ giữa quy hoạch, phát triển đô thị với bảo tồn phát huy giá trị di sản văn hóa