CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ VIỆC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG KHÁM PHÁ KHOA HỌC CÓ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ 3D CHO TRẺ 5-6 TUỔI Ở MỘT SỐ TRƯỜNG MẦM NON TRÊN ĐỊA BÀN TP ĐN
1.2. Quá trình tổ chức hoạt động KPKH cho trẻ tại trường MN
1.2.5. Hình thức tổ chức hoạt động KPKH cho trẻ ở trường MN
Theo tác giả Hoàng Thị Phương: “Dựa trên những cơ sở khác nhau, có nhiều cách phân loại các hình thức tổ chức hoạt động cho trẻ Mầm non. Thứ nhất, theo lý luận dạy học truyền thống, hình thức giáo dục trẻ Mầm non chia hai loại: Tiết học và ngoài tiết học. Thứ hai, căn cứ vào quy mô tổ chức, hình thức tổ chức giáo dục trẻ Mầm non bao gồm: Hình thức tập thể, hình thức nhóm, cá nhân. Thứ ba, dựa theo dạng hoạt động của trẻ ở trường Mầm non, hình thức thức giáo dục của trẻ bao gồm: hoạt động học tập, hoạt động vui chơi, hoạt động tham quan, hoạt động ngoài trời, hoạt động lao động.”. Hình thức tổ chức hoạt động ở trường mầm non rất đa dạng. Hình thức tổ chức hoạt động khám phá khoa học cho trẻ ở trường Mầm non cần lựa chọn tổ chức dựa theo yều cầu và mục đích nhằm phát triển toàn diện cho trẻ. [4]
Về hình thức tổ chức hoạt động cơ bản: Tiết học và ngoài tiết học
+Trên tiết học là một hình thức cơ bản, được lập kế hoạch một cách chi tiết dựa trên nội dung chương trình chăm sóc và giáo dục trẻ và thực hiện, tiến
hành trong thời gian nhất định. Hiện nay có nhiều chương trình lấy trẻ làm trung tâm, việc có thể chênh lệch thời gian dự kiến dựa theo cầu nhận thức của trẻ.
+Hình thức giáo dục ngoài tiết học mang tính chất độc lập, tự do hơn. Giáo viên tổ chức hoặc có thể do trẻ tự lựa chọn hoạt động. Nó diễn ra ở những thời điểm khác nhau trong ngày.
Về hình thức tổ chức hoạt giáo dục trẻ Mầm non: Tập thể, nhóm, cá nhân
Hình thức hoạt động tập thể, dưới sự hướng dẫn của giáo viên với toàn bộ lớp học mang tính chất như một giờ học, nó diễn ra ở mọi nơi trong lớp, có thể ngoài sân hay là lúc đi tham quan…Mang tính chất bắt buộc đòi hỏi trẻ trong cùng một thời điểm nhất định đều phải hướng đên cùng một đối tượng nhận thức.
Hình thức hoạt động nhóm trẻ có thể dễ dàng tiếp cận đối tượng nhận thức thông qua các nhóm nhỏ. Tùy vào lứa tuổi các nhóm có thể hoạt động dưới dạng “cùng nhau” hoặc “cạnh nhau”.
Hình thức cá nhân tạo điều kiện cho phép trẻ có cơ hội lựa chọn đối tượng nhận thức theo hứng thú và năng lực của mình; thể hiện được tính chủ động độc lập, sáng tạo của trẻ trong quá trình nhận thức
Về hình thức tổ chức hoạt động giáo dục: Hoạt động học tập (giờ học);
hoạt động vui chơi; hoạt động tham quan; hoạt động ngoài trời; hoạt động lao động.
Giờ học
Các giờ học được tổ chức theo những thời gian nhất định và được lập kế hoạch trước dựa trên chương trình chăm sóc và giáo dục trẻ ở trường mầm non. Về môi trường tự nhiên, có các loại giờ học làm quen với thực vật, động vật, tự nhiên vô sinh, hiện tượng tự nhiên.Trong các loại giờ học này, có các loại giờ học cung cấp tri thức mới có loại củng cố tổng kết
+ Cách tổ chức giờ học: Hiệu quả của giờ học phụ thuộc rất nhiều vào cách tổ chức của giáo viên. Quá trình này diễn ra theo trình tự sau đây: Xác định đề tài (tên giờ học); xác định mục đích.
-Chuẩn bị giờ học: Giúp trẻ tích lũy tri thức, lựa chọn đối tượng nhận thức và đồ dùng trực quan, bố trí môi trường học.
-Cách tiến hành: Cấu trúc giờ học gồm 3 phần:
+ Phần mở đầu: định hướng hoạt động nhận thức cho trẻ. Có thể sử dụng các phương pháp, biện pháp khác nhau để chuẩn bị tâm thế cho trẻ bước vào giờ học và hướng sự chú ý của trẻ đến đối tượng nhận thức: tạo tình huống thực hoặc giả định; sử dụng trò chơi, câu đố; cho trẻ đàm thoại...
+ Phần trọng tâm: Giải quyết nhiệm vụ cơ bản của giờ học là: cung cấp, bổ sung và mở rộng tri thức cho trẻ; hình thành kĩ năng và thái độ tích cực của trẻ với đối tượng nhân thức.
+ Phần kết thúc: giải toả căng thẳng, tạo cho trẻ có trạng thái thoải mái về thể chất và tâm lí, đồng thời thực hiện việc chuyển tiếp hoạt động. Vì vậy, cần đánh giá kĩ năng, thói quen, thái độ học tập và hứng thú của trẻ..
Hoạt động vui chơi
-Nội dung : Hướng dẫn trẻ làm quen với môi trường xung quanh thông qua hoạt động vui chơi được xác định dựa vào chủ điểm giáo dục và đặc trưng của các khu vực diễn ra hoạt động vui chơi của trẻ
*Cách tổ chức - Xác định mục đích
- Chuẩn bị: Để giúp trẻ phát huy tính chủ động, tự giác, tích cực, sáng tạo trong quá trình chơi, cần chuẩn bị các điều kiện sau: Chuẩn bị môi trường cho trẻ hoạt động. Bố trí, sắp xếp và trang trí các khu vực hoạt động. Tạo tâm thế cho trẻ trước khi bước vào hoạt động(sức khỏe, chú ý đến trạng thái xúc cảm, tình cảm và suy nghĩ của trẻ).
-Cách tiến hành
Triển khai hoạt động vui chơi cho trẻ theo 3 bước:Trước khi chơi,trong khi chơi, kết thúc chơi.
Hoạt động ngoài trời
-Nội dung: Trong hoạt động ngoài trời có thể hướng dẫn trẻ làm quen với các đối tượng sau đây: Làm quen với thực vật; làm quen với động vật; làm quen với
các yếu tố tự nhiên vô sinh (nước, không khí, đất, cát, sỏi đá…); làm quen với hiện tượng thiên nhiên (mặt trời, mặt trăng, các vì sao, các tia sáng, bầu trời; các hiện tượng thời tiết như mây, mưa, gió, sấm chớp; Làm quen với môi trường xã hội (phương tiện hoạt động của con người…)
- Cách tổ chức
* Xác định mục đích
+ Củng cố tri thức, kĩ năng nhận thức cho trẻ + Mở rộng tri thức về môi trường xung quanh;
+ Hình thành thái độ tích cực của trẻ đối với môi trường xung quanh.
* Chuẩn bị:
- Khảo sát môi trường hoạt động ngoài trời, chuẩn bị phương tiện cho trẻ hoạt động ngoài trời, chuẩn bị trang phục cho trẻ hoạt động ngoài trời.
- Cách tiến hành:
Tuỳ theo lứa tuổi, thời gian tiến hành hoạt động, chủ điểm hoạt động và mức độ hứng thú của trẻ, giáo viên có thể tiến hành các hoạt động sau:Tổ chức cho trẻ quan sát, tổ chức cho trẻ tham gia vào thí nghiệm và hoạt động trải nghiệm, tổ chức trò chơi (trò chơi vận động; trò chơi học tập; trò chơi tự do..)
Hoạt động tham quan - Nội dung
+ Tham quan môi trường tự nhiên, tham quan môi trường xã hội
*Cách tổ chức tham quan.
- Xác định mục đích: Củng cố và mở rộng tri thức cho trẻ về môi trường tự nhiên, xã hội. Rèn luyện các kĩ năng nhận thức cho trẻ, hình thành thái độ, tạo cơ hội cho trẻ thể hiện tính độc lập, được trải nghiệm xúc cảm, tình cảm.
- Chuẩn bị tham quan: Khi lập kế hoạch tổ chức tham quan, cần xác định chủ đề và mục đích tham quan, xác định vị trí các địa điểm tham quan thuận, cần chú ý đến khả năng thể chất của trẻ cũng như thời tiết, môi trường, đường đi lại.
- Cách tiến hành: Với mục đích nhận thức, cần chú ý đến cách tổ chức tham quan căn cứ vào địa điểm của nó: Tham quan môi trường tự nhiên, tham quan nơi sản xuất (cánh đồng, vườn, trang trại, vườn thực vật, nhà máy, xí nghiệp), tham quan các di tích lịch sử, công trình văn hóa.
Hoạt động lao động
-Nội dung: Trẻ em lứa tuổi mầm non có thể tham gia vào các hình thức lao động đơn giản phù hợp với nhu cầu, hứng thú và năng lực của trẻ bao gồm: Lao động tự phục vụ;lao động chăm sóc động thực vật ở góc thiên nhiên, sân, vườn trường
*Cách tổ chức lao động
Giáo viên có thể giao nhiệm vụ: đây là hình thức được sử dụng cho trẻ ở mọi lứa tuổi khi trẻ có mong muốn được lao động (thường là trẻ từ trên 2 tuổi).
Cho trẻ lao động tập thể theo nhóm lớn và nhóm nhỏ (làm cạnh nhau hoặc theo dây chuyền sản xuất)
Trực nhật: Đây là hình thức lao động được phát triển từ hình thức giao nhiệm vụ. Chuẩn bị cho quá trình lao động: các đối tượng, các dụng cụ lao động, địa diểm, trang phục của trẻ phù hợp với công việc lao động và thời tiết
Tất cả các hình thức tổ chức hoạt động giáo dục đều rất quan trọng và có ý nghĩa rất lớn đối việc tổ chức cho trẻ khám phá khoa học về môi trường xung quanh. Cần dựa trên đặc điểm tâm lý của trẻ và chương trình chăm sóc giáo dục Mầm non đểlựa chọn hình thức tổ chức hoạt động giáo dục phù hợp.