2.4.1. Ở một số nước khác:
* Kinh nghiệm tại Trung Quốc:
Vào cuối những năm 70 đầu những năm 80 của thế kỷ trước, Đảng và Chính phủ Trung Quốc đã có những thay đổi về tăng đầu tư nông nghiệp, đẩy mạnh việc cải cách thể chế về nông nghiệp và nông thôn, kinh tế hộ gia đình từng bước được khôi phục, nông dân tiếp cận và quản lí tư liệu sản xuất, tạo động lực cho sản xuất nông nghiệp và các hoạt động công nghiệp nông thôn phát triển.
Trải qua hơn ba thập kỷ thực hiện cải cách mở cửa, phát triển kinh tế, Trung Quốc đã đạt được rất nhiều thành tựu: tốc độ tăng trưởng kinh tế nhiều năm liền đạt ở mức cao, từ năm 1978 đến năm 2010 GDP bình quân đầu người mỗi năm tăng 9,6%.
Nhất là những năm gần đây 2008 đến 2010 GDP tăng lần lượt là 9,0%, 8,7%, 10,4%.
Cùng với sự phát triển kinh tế, thu nhập dân cư nông thôn cũng không ngừng tăng lên, năm 2000 thu nhập bình quân đầu người ở nông thôn là 2.253 nhân dân tệ (NDT), năm 2005 là 3.255 NDT, năm 2006 là 3.587 NDT và năm 2007 là 4.140 NDT, tăng 9,5%
so với năm 2006.
Đạt được những kết quả trên, là do Trung Quốc coi việc tăng thu nhập cho người dân ở nông thôn là một vấn đề chính trị lớn. Hầu hết các giải pháp tập trung vào
nhằm tạo ra nhiều công ăn việc làm cho nông dân, đẩy mạnh tiến bộ khoa học công nghệ, đi sâu vào cải cách nông thôn, tăng đầu tư cho nông nghiệp, nỗ lực làm cho thu nhập của người nông dân tăng nhanh, nhanh chóng làm thay đổi tình trạng chênh lệch thu nhập giữa người dân thành thị và nông thôn. Các giải pháp đó là:
Một là, thực hiện quy hoạch xây dựng khu vực có ưu thế về nông sản xuất, hỗ trợ sản xuất nông sản xuất có chất lượng tốt, phát triển ngành nông nghiệp đặc sắc, thúc đẩy gia công tinh chế nông sản.
Hai là, thông qua những việc làm phi nông nghiệp để tăng thu nhập như nâng cao trình độ phát triển xí nghiệp gia đình và ngành du lịch làng xã.
Ba là, thông qua những hỗ trợ về chính sách để tăng thu nhập như mở rộng mức độ ưu đãi cho nông dân, điều chỉnh hợp lí giá cả nông sản và tư liệu sản xuất.
Bốn là thông qua phát triển ngành công nghiệp, xây dựng và dịch vụ ngay tại nông thôn để mở rộng thêm nhiều kênh tăng cường để tăng thu nhập cho nông dân.
Năm là, tăng cường xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn, tạo điều kiện cho người dân tăng thu nhập.
Sáu là thực hiện tốt công tác xóa đói giảm nghèo, giải quyết tình trạng khó khăn về sản xuất và đời sống đối với người nghèo và gặp nhiều thiên tai rủi ro.
Bên cạnh đó, Chính phủ Trung Quốc đã tập trung các giải pháp để nâng cao trình độ người nông dân, đẩy mạnh việc triển khai công tác đào tạo kỹ năng nghề cho nông dân. Đồng thời, đẩy nhanh phát triển giáo dục phổ thông cơ sở ở nông thôn, coi trọng việc phổ cập và củng cố giáo dục 9 năm ở nông thôn. Năm 2006, Trung Quốc đã thực hiện miễn toàn bộ học phí, cung cấp sách vở miễn phí, trợ cấp sinh hoạt và ký túc xá cho học sinh thuộc diện gia đình có hoàn cảnh khó khăn. Đến năm 2008, cơ bản hoàn thành phổ cập trung học cơ sở và xóa mù chữ (trích bởi Trương Châu, 2014)
* Kinh nghiệm Nhật Bản:
Nhật Bản bị giới hạn bởi tài nguyên thiên nhiên đất đai ngày càng ít và dân số ngày càng đông (diện tích đất trung bình một hộ nông dân của Nhật Bản năm 1878 là 01 ha và năm 1962 chỉ còn 0,8 ha). Trong hoàn cảnh đó, một chiến lược khôn khéo và có hiệu quả đã được thực hiện thành công đó là: Muốn tăng năng suất thâm canh phải tăng năng suất trên một đơn vị sản xuất và trên một đơn vị lao động. Từ đó, nông nghiệp đi ngay vào phát triển chiều sâu từ giai đoạn tăng trưởng ban đầu.
Từ năm 1970, Nhật Bản đẩy mạnh tiến trình công nghiệp hóa nông thôn. Thu nhập công nhân tăng nhanh do chính sách phi trung hóa công nghiệp, đưa sản xuất công nghiệp về nông thôn, tạo việc làm cho lao động nông thôn. Từ đó, cơ cấu kinh tế nông thôn thay đổi, tỷ lệ đóng góp của các ngành phi nông nghiệp trong thu nhập cư dân nông thôn ngày càng tăng (năm 1950 phi nông nghiệp đóng góp 29% năm 1990 chiếm 85% thu nhập của hộ nông dân). Bên cạnh đó nhờ phát triển kết cấu hạ tầng, giao thông, thông tin, giáo dục,… đã thúc đây nông nghiệp tăng trưởng, tạo nên năng suất đất đai cao và tạo điều kiện phát huy tác dụng máy móc thiết bị, hóa chất cho hóa trình cơ giới hóa, tạo nên năng suất lao động cao cho nông nghiệp.
2.4.2. Kinh nghiệm trong nước:
Theo Trần Thiện Thanh (2011), nhiều năm nay, phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững, đa dạng hóa các đối tượng vật nuôi cây trồng được các ngành chức năng huyện Phước Long, tỉnh Bạc Liêu xác định hướng đi đúng đắn để thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội của địa phương. Để tăng thu nhập thêm cho các Hộ gia đình nông thôn trên địa bàn huyện nhiều Hộ gia đình đã áp dụng thành thạo các mô hình sản xuất tổng hợp như: tôm – cua kết hợp, tôm – trồng rau màu trên liếp vuông tôm, nuôi heo kết hợp thả cá…và đem lại hiệu quả rất khả quan, góp phần cải thiện thu nhập, vươn lên làm giàu chính đáng. Điển hình cho phong trào này là ông Ong Văn Có ở ấp Bình Tốt A, xã Vĩnh Phú Tây, huyện Phước Long, xuất thân từ một gia đình diện tích canh tác chỉ có 3.500 m2, nhưng nhờ sự cần cù, siêng năng, ham học hỏi ông đã tận dụng diện tích trên để nuôi cá bống tượng. Đến nay ông đã có 6.000 m2 với 10 ao nuôi cá, mỗi năm thu hoạch được hơn 850 kg cá, thu nhập trên 150 triệu đồng, trừ chi phí lãi từ 100 – 120 triệu đồng kết hợp với nuôi heo, làm kinh tế vườn mỗi năm ông có thu nhập thêm khoảng 70 triệu đồng.
Trong quá trình tìm hiểu ông thấy rằng cá bống tượng có đầu ra tương đối ổn định hơn các đối tượng khác, giá bán lại khá cao. Từ đó ông quyết định tìm hiểu về kỹ thuật qua báo đài, các lớp tập huấn, hội thảo, học hỏi kinh nghiệm ở nhiều nơi về kỹ thuật nuôi đối tượng này. Vào năm 2004 ông quyết định đào 3.500 m2 đất vườn lên nuôi cá bống tượng, thả nuôi khoảng 800 con, sau 15 tháng nuôi ông thu hoạch được 300 kg cá (giá thương phẩm 320 ngàn đồng/kg) lãi trên 30 triệu đồng. Nhờ thành công năm đầu tiên, ông mạnh dạn ủi thêm 2.500 m2, nâng tổng số ao nuôi cá đến nay là 10
ao (mỗi ao diện tích 500 m2) và vay mượn thêm vốn bà con mua cá giống về thả.
Thành công với mô hình nuôi cá bống tượng, mỗi năm ông thu trên 100 triệu đồng.
Không dừng lại ở đó trên bờ ao ông tận dụng trồng nhiều loại cây ăn trái như: đu đủ, chuối, ổi…vừa để tiêu thụ hằng ngày trong gia đình vừa bán kiếm thêm thu nhập. Gia đình ông Có còn tận dụng vườn rộng ông thả nuôi hơn 100 con gà nòi lai hàng năm thu trên 10 triệu đồng. Được chính quyền địa phương hỗ trợ, ông Ong Văn Có đã đầu tư xây dựng chuồng trại nuôi thêm 2 heo nái và trên 10 heo thịt và lắp đặt hệ thống Bioga để phục vụ nguồn khí đốt trong gia đình, trừ chi phí hằng năm ông thu hơn 20 triệu đồng. Qua mô hình sản xuất của gia đình ông Ong Văn Có ta thấy với việc đa dạng hoá vật nuôi, duy trì và phát triển vật nuôi phù hợp với điều kiện đất đai sẽ giúp cho nhiều bà con nông thôn từng bước nâng cao mức sống góp phần vào phát triển kinh tế – xã hội của địa phương (theo Trần Thiện Thanh, 2011. Chi Cục Nuôi trồng thủy sản Bạc Liêu).