Chương 2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC
2.2. Các nghiên cứu trước có liên quan đến đề tài
2.2.1. Các nghiên cứu về đánh giá tác động chính sách
Mendola và Simtowe (2014) đã nghiên cứu tác động của phân bổ đất đai đến phúc lợi của hộ gia đình ở miền Nam Malawi. Nghiên cứu đã sử dụng phương pháp khác biệt trong khác biệt (DID) và hồi quy điểm xu hướng (PSM) để đánh giá tác
động của chính sách phân bổ đất đai đến thu nhập, chi tiêu của hộ gia đình. Kết quả nghiên cứu cho thấy, chương trình phân bổ đất đai có tác động đến sản lượng nông nghiệp, thu nhập, an ninh lương thực và quyền sở hữu tài sản của các hộ gia đình thuộc nhóm hưởng lợi, trong đó những hộ được tiếp cận đất đai có điều kiện để tăng phúc lợi. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng của chương trình phân bổ đất đai không đồng nhất, những hộ có chủ hộ là nam giới thì phúc lợi cao hơn hộ có chủ hộ là nữ giới.
Phan Thị Nữ (2010), đánh giá tác động của tín dụng đối với giảm nghèo ở nông thôn Việt Nam đã sử dụng phương khác biệt trong khác biệt (DID) kết hợp với hồi quy OLS. Kết quả nghiên cứu cho thấy tín dụng có tác động tích cực đến mức sống, làm tăng chi tiêu. Tuy nhiên, tín dụng không giúp cải thiện thu nhập cho người nghèo vì vậy không giúp người nghèo thoát nghèo bền vững.
Phùng Đức Tùng và cộng sự (2012), nghiên cứu tác động của Chương trình 135 đối với phúc lợi của hộ nghèo. Phương pháp khác biệt kép kết hợp với hồi quy OLS được sử dụng để đánh giá tác động của chương trình 135. Kết quả cho thấy, Chương trình 135 đã giúp cải thiện việc tiếp cận cơ sở hạ tầng cơ bản, tiếp cận thị trường, làm tăng năng suất. Do đó làm cho thu nhập đầu người của các hộ tăng trung bình khoảng 20% trong giai đoạn 2007 - 2012.
Ngô Minh Cam (2016), sử dụng phương pháp khác biệt kép (DID) kết hợp với hồi quy OLS để đánh giá ảnh hưởng của tín dụng Ngân hàng Chính sách xã hội đối với thu nhập của hộ nghèo tại huyện Phú Tân, tỉnh Cà Mau. Kết quả nghiên cứu cho thấy, tín dụng Ngân hàng Chính sách xã hội đã giúp tăng thu nhập của hộ nghèo thêm 0,498 triệu đồng/người trong giai đoạn 2012 - 2015. Các yếu tố khác cũng có ảnh hưởng đến thu nhập hộ nghèo gồm có: tỷ trọng thu nhập phi nông nghiệp; điều kiện giao thông; khu vực sinh sống; diện tích đất nông nghiệp bình quân đầu người.
2.2.2. Các nghiên cứu về đổi mới công nghệ
Nguyễn Thị Thu An và Võ Thành Danh (2015), nghiên cứu những nhân tố ảnh hưởng đến đổi mới công nghệ của doanh nghiệp tại thành phố Cần Thơ. Mô hình hồi quy OLS gồm các biến độc lập là doanh thu, lợi nhuận sau thuế, vốn chủ sở
hữu, tỷ lệ nợ, số lượng lao động, số năm sản xuất kinh doanh, loại hình doanh nghiệp, quy mô doanh nghiệp. Biến phục thuộc là giá trị trang thiết bị. Kết quả nghiên cứu cho thấy, doanh thu thuần và số năm hoạt động của doanh nghiệp ảnh hưởng cùng chiều đến giá trị trang thiết bị. Các yếu tố có tác động ngược chiều với giá trị trang thiết bị là lợi nhuận sau thuế năm trước, tỷ lệ nợ năm trước và số lượng lao động của doanh nghiệp.
Quan Minh Nhựt và Huỳnh Văn Tùng (2015), khi nghiên cứu những nhân tố ảnh hưởng đến đầu tư cho công nghệ của doanh nghiệp tại thành phố Cần Thơ đã sử dụng mô hồi hồi quy đa biến OLS. Kết quả cho thấy 4 yếu tố ảnh hưởng có ý nghĩa thống kê đến đầu tư khoa học công nghệ gồm: Vốn chủ sở hữu; Hiệu suất sử dụng trang thiết bị; Số lượng lao động; Số năm hoạt động của doanh nghiệp.
Quan Minh Nhựt và Nguyễn Quốc Nghi (2014), sử dụng mô hình hồi quy nhị phân logistic để nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định đổi mới công nghệ của các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME). Kết quả cho thấy các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định đổi mới công nghệ của SME gồm: mức độ tiếp cận thông tin về công nghệ, mức độ khó khăn về tài chính, tỷ lệ lao động đã qua đào tạo, triển vọng của doanh nghiệp và bảo lãnh tín dụng doanh nghiệp. Trong đó, nhân tố triển vọng của doanh nghiệp có ảnh hưởng lớn nhất đến quyết định đổi mới công nghệ.
Qua lược khảo các nghiên cứu trước, tác giả nhận thấy:
Thứ nhất, các nghiên cứu đánh giá tác động chính sách thường sử dụng phương pháp khác biệt kép (DID) kết hợp với hồi quy OLS. Theo Nguyễn Xuân Thành (2006) thì phương pháp khác biệt kép (DID) có nhiều ưu điểm và được sử dụng khá rộng rãi trong nghiên cứu đánh giá tác động của chính sách kinh tế.
Thứ hai, có nhiều các yếu tố ảnh hưởng đến đổi mới công nghệ như: Doanh thu thuần; Vốn chủ sở hữu, lợi nhuận sau thuế, Tỷ lệ nợ/tổng nguồn vốn; Số lượng lao động, số năm hoạt động của doanh nghiệp.
Tóm tắt Chương 2
Chương 2 trình bày những khái niệm về công nghệ và đổi mới công nghệ, phương pháp đánh giá tác động chính sách. Chương này cũng tổng hợp các nhân tố
ảnh hưởng đến đổi mới công nghệ và lược khảo một số nghiên cứu trước có liên quan đến đề tài để làm cơ sở xây dựng mô hình nghiên cứu và dữ liệu nghiên cứu ở chương 3.