CHƯƠNG IV: NHỮNG HƯ HỎNG THƯỜNG GẶP, CHẨN ĐOÁN VÀ SỬA CHỮA LY HỢP
3. Tháo lắp, kiểm tra sửa chữa ly hợp
3.5. Lắp bộ ly hợp và điều chỉnh độ đồng đều của các đòn mở
và các chi tiết của cụm đĩa ép, tiến
hành lắp cụm vỏ ly hợp, đĩa ép, lò xo và đòn mở. Cần chú ý đảm bảo các bề mặt
ma sát của đĩa ma sát, của đĩa ép và của bánh đà sạch, không dính dầu mỡ trước khi lắp bộ ly hợp lên bánh đà (dùng xăng để rửa sạch nếu bẩn). Kiểm tra vòng bi gối trục sơ
cấp hốp số ở đuôi trục khuỷu, nếu không bị rơ, lỏng thì bôi mỡ và chuẩn bị lắp bộ ly hợp. Dùng trục sơ cấp hộp số hoặc trục then hoa chuyên dùng lắp vào moay ơ của
SVTH: Trần Huy Tùng 79 đĩa ma sát và gối lên ổ bi trong ổ ở đuôi trục khuỷu để định tâm ly hợp, rồi lắp cụm vỏ ly hợp và đĩa ép lên bánh đà sao cho các dấu lắp đánh trên vỏ ly hợp và trên bánh đà thẳng nhau, xiết chặt bu lông. Chú ý, xiết đều các bu lông theo thứ tự đối xứng đến khi chặt. Giữ thẳng tâm trục định tâm với trục khuỷu cho đến khi xiết chặt toàn bộ các bu lông bắt giữ bộ ly hợp.
Sau khi lắp bộ ly hợp lên bánh đà, kiểm tra và điều chỉnh độ cao đồng đều của các đầu đòn mở bằng bu lông hoặc vít điều chỉnh trên đầu đòn mở hoặc trên vỏ bộ ly hợp để đảm bảo mặt tỳ của các đầu đòn mở phải nằm trên cùng một mặt phẳng song song với mặt ma sát của bánh đà. Bu lông hoặc vít điều chỉnh nếu nằm trên đầu đòn mở sẽ đóng vai trò mặt tỳ của đòn mở, nếu ở trên vỏ ly hợp là bu lông điều chỉnh độ cao giá đỡ đòn mở.
3.6. Kiểm tra khớp trượt và vòng bi nhả ly hợp
Khớp trƣợt và vòng bi nhả ly hợp đƣợc làm thành một cụm chi tiết kín có sẵn mỡ bôi trơn bên trong. Vòng bi thuộc loại vòng bi chặn, mặt đầu ca ngoài tỳ lên các đòn mở và quay theo đĩa ép khi đạp bàn đạp ngắt ly hợp, ca trong đƣợc lắp liền với ống trƣợt. Khớp trƣợt đƣợc điều khiển chạy dọc trên ống giá đỡ đồng tâm với trục sơ cấp của hộp số. Quan sát bên ngoài và xoay vòng bi để kiểm tra độ trơn tru. Nếu rãnh lắp càng mở bị mòn, vỡ hoặc xoay nhẹ vòng bi thấy có hiện tương rơ, lỏng, kêu hoặc kẹt thì phải thay mới. Không nên ngâm vòng bi hoặc khớp trƣợt trong dầu hoặc xăng để rửa vì sẽ làm chảy mỡ bôi trơn chứa bên trong.
3.7. Lắp cơ cấu điều khiển và điều chỉnh hành trình tự do của bàn đạp ly hợp Cần kiểm tra thanh nối đảm bảo không bị biến dạng so với trạng thái nguyên thuỷ, tra mỡ vào các khớp nối rồi lắp hoàn chỉnh cơ cấu dẫn động để các thanh nối chuyển động trơn tru, nhẹ nhàng, không bị chạm hoặc kẹt bởi các chi tiết xung quanh.
Hành trình tự do của bàn đạp ly hợp là khoảng di chuyển của bàn đạp từ vị trí thả tự do đến vị trí mà khớp trƣợt bắt đầu chạm vào đầu các đòn mở ngắt ly hợp.
Đối với cơ cấu dẫn động ly hợp kiểu cơ khí, hành trình tự do bắt buộc phải có để
SVTH: Trần Huy Tùng 80 đĩa ép hoàn toàn ép lên đĩa ma sát mà không bị cản trở bởi đòn mở. Do vậy nếu hành trình này không có hoặc quá nhỏ, ly hợp sẽ không nối đƣợc hoàn toàn do đĩa ép bị mắc bởi đòn mở và không ép sát đƣợc hoàn toàn lên đĩa ma sát, gây trƣợt ly hợp trong quá trình làm việc, do đó đĩa ma sát bị mòn nhanh. Ngƣợc lại, nếu hành trình tự do của bàn đạp quá lớn thì khi đạp bàn đạp đến kịch sàn xe, khớp trƣợt có thể vẫn chƣa đi đến vị trí đẩy mở hoàn toàn đĩa
ép khỏi đĩa ma sát, làm cho ly hợp không ngắt đƣợc hoàn toàn, gây khó khăn cho việc sang số.
Hành trình tự do của bàn đạp được kiểm tra bằng cách đặt thước chống lên sàn xe, đánh dấu trên thước ở vị trí bàn đạp ở trạng thái tự do, dùng tay ấn bàn đạp ly hợp xuống cho tới khi cảm thấy nặng tay thì dừng lại, đánh dấu tiếp trên thước.
Khoảng cách giữa hai dấu chính là hành trình tự do của bàn đạp. Trị số yêu cầu tuỳ thuộc vào từng loại xe, thông thường khoảng 25 mm.
Việc điều chỉnh hành trình tự do bàn đạp ly hợp đối với cơ cấu điều khiển dùng các thanh nối đƣợc thực hiện bằng cách thay đổi chiều dài thanh kéo nối bàn đạp với càng mở khớp ly hợp. Đối với cơ cấu điều khiển bằng cáp thì điều chỉnh hành trình tự do bàn đạp bằng cách thay đổi độ chênh lệch về chiều dài giữa cáp và vỏ bọc, có thể điều chỉnh đai ốc điều chỉnh để thay đổi độ dài vỏ trong khi độ dài cáp không đổi hoặc ngƣợc lại.
Đối với hệ thống điều khiển ly hợp cắt ly hợp bằng thủy lực,trước khi điều chỉnh hành trình bàn đạp cần điều chỉnh độ cao ở trạng thái tự do cho phù hợp và xả khí trong hệ thống.Trong quá trình sử dụng bất kì khi nào tháo để sửa chữa các đường dẫn dầu,thay dầu hoặc bổ sung dầu sau khi cạn quá mức cực tiểu đều phải xả khí trong hệ thống.
Trước tiên,điền đầy dầu ly hợp vào bình chứa trên bơm cái đến mức quy định.Tiếp theo nối một ống mềm vào đầu vít xả khí trên xilanh con,đầu kia của ống mềm đƣợc nhúng chìm vào một bình thủy tinh chứa dầu ly hợp đến ngang bình.Một người ngồi trên xe đạp bàn đạp ly hợp vài lần đến khi thấy nặng thì ấn giữ bàn đạp ở vị trí đó với một lực nhất định.Một người ở dưới nới vít xả khí cho dầu thoát theo ống mềm xuống bình thủy tinh chứa dầu bên dưới,khi đó có thể quan sát được bọt khí theo dầu thoát ra ở bình.Khi người trên xe đạp bàn đạp hết hành trình tới sát sàn xe thì giữ nguyên đó để người dưới vặn chặt vít xả khí lại. Tiếp tục lặp lại quy trình thao tác xả khí nói trên cho tới khi nào không còn thấy bọt khí thoát ra ở đầu ống mềm ngâm trong bình nữa thì vặn chặt vít xả khí,điền đầy dầu vào bình chứa
SVTH: Trần Huy Tùng 81 trên bơm chính đến mức quy định và vặn chặt lắp bình lại.Không dùng lại dầu xả khí trong quá trình xả khí.
Để kiểm tra hành trình tự do của bàn đạp ly hợp ở hệ thống điều khiển bằng thuỷ lực, trước hết kiểm tra hành trình tự do của thanh đẩy càng gạt của piston xi lanh con. Thực hiện kiểm tra bằng cách cầm đầu thanh đẩy đẩy hết về phía xilanh,đánh dấu vị trí tiếp theo sẽ xác định đƣợc hành trình tự do.Hành trình tự do cho phép của thanh đẩy là 3 mm, nếu không đúng thì nới ốc hãm và điều chỉnh lại độ dài thanh đẩy để đảm bảo đúng trị số cho phép.
Tiếp theo điều chỉnh độ dài cần đẩy piston của bơm chính bằng đai ốc điều chỉnh để đảm bảo hành trình tự do của bàn đạp ly hợp trong khoảng 6 – 12 mm rồi vặn chặt ốc hãm lại.
Một số cơ cấu điều khiển ngắt ly hợp kiểu cáp và thuỷ lực có cơ cấu điều chỉnh hành trình tự do bàn đạp về vị trí thích hợp sau khi nhả bàn đạp.Trong các cơ cấu này, vòng bi khớp trượt thường hơi chạm đầu vào cần bẩy và quay liên tục cùng đĩa ép ly hợp khi nó ở trạng thái đóng, tuy nhiên vòng bi không có áp lực lên cần bẩy nên không ảnh hưởng đến trạng thái đóng của ly hợp.Các cơ cấu này thường không phải điều chỉnh hành trình tự do bàn đạp ly hợp theo định kỳ.
3.8. Bôi mỡ cho các chi tiết
Chú ý: Bôi một lƣợng mỡ tối thiểu lên các chi tiết quay để ngăn mỡ bám vào lớp ma sát do lực ly tâm khi ly hợp quay