4 Chucrng 1 : LY THUYET VE KHUNG HOANG VA CHONG KHUNG HOANG 8
Bang 2.3 Co cau gdi kich can cua Trung Quoc
STT 1 2 3 4 5 6 6
Cac linh vuc
Khiic phue hau qua thien tai d Tir Xuyen
Nha d cho khu vuc ndng thdn
Nang eao nang lire khu \uc ndng thdn
Phiie Igi xii hdi
Xay dung ca sa ha tang
Phat trien ben vung va ho trg khac Conu nuhe mai va conu nehiep Tong cpng
Don Ke hoach
lOOOty 400 ty 370 ty 150ty
I500ty 1 210 ty
370 tv
586 ty J
vi : Nhan dan te
Ty trong trong • •
goi kich cau (%) 25
10 9 4 38 5 9
100%
( Nguon : Bao cao cua Zhang Ping tai Hoi thao phat tricn va cai each quoc gia Trung Quoc)
Co the nhan thay, mac dii v5n tuan thu nguyen ik kich c4u cua Kevnes nhung sd ti^n thue hien dung nguyen tSe lai khdng nhi^u. Chinh phu Trung Qudc da danh ph4n Idn tien de cuu trg thien tai ( 25%), d^u tu ha t^ng ( 38%) (chu y6u la phat trien he thdng dudng cao tdc - khdng phai la khoan d4u tu dat tieu ehi nhanh). d4u tu cho linh xue ndng thdn dg cai thien chenh lech phat tri^n ( 9%) . Va dudng nhu chinh phu Trung Qudc da Idng ghep nhi^u vhn dk khae ( ma khdng don thuAn la giai ciru khan ckp n^n kinh te ) thdng qua gdi kich thich 4000 ty Nhiin dan te.
2.4 Chinh sdch ciia chinh phu Viet Nam
a. Thuc trang khiing hoang tai Viet Nam vd nhung tdc dong cua khiing hoang Viet Nam mac dii khdng nhan nhfrng tac dgng tir ben trong he thong ngan hiing nhu d nhieu nude tren the gidi do ehua hdi nhap dSy du. chua tham gia vao he thong trai phieu MBS vii hgp ddng bao lanh CDS nhu My va cac nude Chiiu Au. tu\ nhien cung nhu Ciic qudc gia da hdi nhap khac. imh hirong cua thj tririrng quoc te. dfic biet Ki tir thi trudng My da tiic dgng nhal dinh den thi trucrng tiii chinh tien te Viet Nam.
Tac dgng niiy dai liim cho tdc do tang trudng kinh te cua nude ta chiim lai. Diiu nam 2008, ti)e dd tang trudng GDP du kicMi lii 8.5 - 9% tuy nhien nam 2008. (il)P Viet Nam chi tang 6,23 % va nam 2009 ehi timg 5.32% . thtip nhiit trong \dng 10 nam giin day.
r ằ *
Khiing hoang tac dong den xuat khau ciia Viet Nam vao My, mot trong nhiing thj truang Ian nhat eiia rat nhieu hang hoa Vict Nam nhu det ma\, da gia\, thu\' san...
Hien tai thi truang My chiem khoang 21-22% kim ngach xuat khau cua Viet Nam ( so Heu nam 2008). Ngoai ra, cac thi truang dung tiep theo ve xuat khau ciia Viet Nam la EU va Nhat Ban cunu bi tac done manh nen kim naach xuat khau den cac nuac nay cung sut giiini tuang irng.
Khimg hoang tac dgng dcMi thi tririTiig \dn cua Viet Nam. thi trudng chimg khoan sut giam manh. ciic nhii dau tir nirac ngoiii miic dii chi chiem khoang 20% lugng \dn nhirng cung sfm simg rut vdn. hu\ dgng \ dn cua cac ngan hiing lir nude ngoai tra nen khd khiin dan dC-n ngudn vdn cho cac doanh nghiep trong nude cung bj co hep, lai suat tang cao.
Cac nguon von ODA va FDI bi giam siit do cac doanh nghiep nude ngoai hoac cac chinh plui dang gap nhicu khd khiin tai nga\ dat nude ciia hg.
Trude nhirng tac dgng cua khiing hoang tiii chinh toim cJu. nga> tu quy I nam 2008.
chinh phu Viet Nam ciing da nhanh chdng dua ra nhiCni giai phap dc ngan chan Na phdng ngira.
b. Chinh sdch cua chinh phu Viet Nam
Ngay 11/12/08, Chinh phu ra Nghi quy^t s6 30/2008/NQ.CP v6 12 giai phap chinh nham ngan chan suy giam, duy tri tang truang kinh xk va bao dam an sinh xa hoi, trong do CO 8 giai phap day nhanh t6c do chi tieu cua Chinh phii.
Ngay 13/01/09, Bo Tai chinh ban hanh Thong tu s6 03/2009/TT-BTC ^l viec giam 30% thue TNDN quy 4/2008 va nam 2009 d6i vai doanh nghiep co v6n dilu le khong qua 10 ty dong hoac doanh nghiep c6 s6 lao dong hap d6ng tren ba thang binh quan quy 4/2008 khong qua 300 nguai. Ngoai ra, Chinh phu ccm thuc hien cac bien phdp khac nhu nai long chinh saeh tign te (giam lai sudt; tang cung tiCm thong qua giam ti 1?
du tru bat buoc v.v.); didu chinh tang ty gia VND/USD kich thich xuat khau.
Co the tong hgp eac chinh saeh eiia ehinh phii Viet Nam thong qua bang nhu sau :
Bang 2.4 : Tong hop cac chinh saeh cua goi kich cau so 1 ciia Vict Nam Chinh saeh tai chinh Ap dung giam 30% thue thu nhap doanh nghiep.
Gia han thcMii 9 thang cho cac khoan thue phai nop nam 2009.
Tam thai hoan lai OO*'^) thue gia trj gia tang cho cac san pham xuat khau.
Chinh saeh tien te
Chinh saeh xa hoi
'\\x thang 1.2008 den thang 1.2009. Ngan hang nha nuac Viet Nam cat giam lai suat ca ban 6 lan. tu 14°o xuong 7%.
Du trij bat buoc giam 1 diem % doi \ ai dong Viet Nam va 2 diem
% doi vai dong ngoai te.
Nai rong giao dong ty gia VND U S D Ien 2% trong thang 11.2008, lang Icn 3% vao thang 3.2009 va sau do la 5%.
H6 trg 4% lai sudt doi \ ai cac khoan tin dung cap irong thai gian t6i da 8 ihana bai ddu lu 1.2.2009 dCm 31.12.2009
Bao hiem that nghiep lir ngay 1.1.2009.
Ho irg cac khoan \ay khong imh lai cho doanh nghiep di: Ira luang, dong bao hiem \ a trg cdp thdt nghi^T cho nguai lao dong.
Nhu vay , ddi vdi Viet Nam, chung ta cd nhixng kat luan sa bg sau • Viet Nam da su dung ca 3 nhdm bien phap kich c4u :
a. Kich thich tieu dung nhdm vdo nguai ddn •
Trong bien phap nay, Ch/nh phu Vie, Nan, da phan chia ro ran, hai „h,„n bien phap ap dung cho ha, „h6,„ doi luong khac nhau : nguW nghco va loan dan n6i chung,
- Ve chinh saeh eho nguai ngheo:
Day la ddi tuang d6 bj tdn .huang khi khung hoang kinh t6 xay ra. Cac nii ro gap phai cua nhom doi tuang nay la ng luang, gidm Imrng vi, \hk nghiep.
Chinh saeh cho nhdm ddi tugmg nay ndi bat la chinh sdch bdo hi^m t/idt ngluX'p-
Do den 1.1.2009 bao hiCm that nghiep mdi dugc chinh (hue triCm khai va phai tan I nam sau dd , khi ngudi lao ddng va chinh phu mdi ben ddng gdp du 1% tiC-n luong dugc it nhat 12 thang thi cac khoan ehi tir bao hiC-m thAt nghiep nay mdi phat huy tac dung nen hieu qua cua chinh saeh nay, xet trC-n phuang dien kip thdi la ehua dat.
Theo mot nghien cuu va hieu ipui cua eac chinh saeh kieh eAu thi trg edp that nghiep chinh la chinh saeh tao ra dugc lugng eau toi da tren I dd la dirge kich cau.
Mat khae, ehinh saeh nay cung da giiip ehinh phu Viet Nam tao dugc yeu to cdng bang, bao dam an sinh xa hdi, tir dd ed dugc tam ly on dinh trong nhan dan.
Ddi vdi cac nude phat trien, he thong bao hiem that nghiep dugc coi la mot edng cu hap thu sdc tu ddng cho nen kinh te. Nghia hi khi kinh le phat trien manh va tv Ic that ngliiep giam, ddng tien chay vao quy cao han ddng tian chi tra ra, cho nan se him giam bdt tdng cau.
Nguge lai khi kinh te suy thoai, ngudi that nghiep dugc nhan tian tir quy vira giam bdt khd khan eho hg, vua ngan khdng de tdng cau giam qua nhanh ''.
i 13
Biiiig 2.5 : Hicn qua kich (hich cua Ciic chinh sacli kich cuu
C hmh siich kich thich ( Fiscal Stinnilus) J Liroiig cau tao ra tren 1 do la kich cau Trg cap that nghiep
Mien giam thu ngan saeh cho cac Bang Iloim thua mgt hm
$1.73 !
$1.24 j
$1.09
i : . , Bao hiem that nghivp \d ca h9i thay d6i", S^i Gon Tiep l l i j . 12 thang 1 2009.
13 Trung lani nghien cini chinh saeh va phal tri jn.2000. "Chinh saeh kieh eau trong hoin canh Vipi Nam".
Tang tin dung thue doi vai gia dinh co tre em
Dieu chinh muc mien thue toi thidu Giam muc thue suat
Tang gian thue eho eac doanh nghiep nho Cat giam thue doi vai co tire va lai tren von
r r . . .. .
Giam thua bat ddng san
$1.04
$0.67
$0.59
$0.24
$0.09
$0.00 - Ve chinh saeh cho toan the ngudi dan :
Chinh phu Viet Nam da thue hien chinh .sdch gian nop time tim nlidp cd nhan ( den het thang 5.2009). Day la chinh saeh dan Ic dugc Bd 1 ai Chinh thuc hien va mac dii he thong thua thu nhap ea nhan cua Vict Nam chua hoan lliicn \ a \ iec gian nop thue khong phai la hinh thuc kich thich tiau dimg true tiep ( do ngudi dan cd xu hudng tiet kiem tian gian nop thue nay) nhung ehinh saeh nay da ed hieu mig tam ly tich cue va ngudi dan cd tha tang chi tiau.
Chinh phu Viet Nam cung ap dung cfiinh .sdch tam fiodn llmS thu nhdp tir clnrng kfiodn.
Day la chinh saeh tac ddng dC-n nhung ngirdi dau tu chung khoan nlurng cung ddng thdi la giai phap cho vice kich thich thi trirdng vdn .
Ngoai ra chinh sdch cdt gidm tin J VAT cho 19 nhdm hang tir 1/2/2009 dC-n 31/12/2009 cung la mot bien plwp ciia chinh phd da khuyCM, khieh tiau dung.
b Kich thich chi dau tu clio doanh nghiep
Chinh phu V.at Nam da gianh phan lan goi kich thich cho chi dau tu cua doanh nghicp,theo nhu thdng ka qua bang thi hd trg lai suiit vay ^dn tin dung ch.am 17.000 ty, thuc hicMi chinh saeh giam thuC- : 28.000 ly va tang tham du ngp bao lanh tm dung cho doanh ngliiap chiem 17.000 ty. • .. , ^ , , Cac chinh saeh nav dugc thuc hicn thdng qua cac bien phap giam thua duo. n .cu hmh thuc cho doanh nghiep. ddng tlun khu> an khieh cac doanh ngh.cp th.c h.,n du an dau tu mdi. tang time mudn .dun cdng thd.ig qua hd trg lai suat N ay.
Ve chinh sdch tien t^
Bang 2.6 : Chinh saeh edt giam lai su^t ca han va thirc t^ lai su^t ti^t ki^m- cho vay 2008
13* I
10% I a 3 ằ ô
- U G e o b i n LS U cJ*. vAo LS i * eN4ô hhiu
Lfli sunt ca bdn dtrgrc tig ffinp ktii kintj fe iuy giam
3 %
10%
5%
0 \
rf='
--W"*^ .^* •
— a%^Môằằ — i j c a
Ldi sunt tiet ki(*m \d clio vay tdn tir0 einnt
( Nguon : Bao cao nghien ciru thj truang cua chung khoan Habubank 2009)
Khi cac chinh saeh ti6n te dugc thuc hicn, kenh dilu lu gui ticl kicm trong nam 2008 da khong con hap dan va nguai dan, doanh nghiep da thuc hicn cac kenh dau lu thay Ihc khac.
Khi lai suat ea ban giam ( 6 lan dieu chinh giam). hii sual cho \ay lieu dung ( doi \ai nguai dan) va vay dau tu ( doi vcVi doanh nghiep) a Viet Nam da giam luang ung. Dieu nay ho trgr cho nguai dan ehi tieu nhicu han, cac doanh nghiep dugc khuyen khieh ma rong san xual, tuycn dung nhieu nhan cong han.
Noi them ve chinh sdch ho tra 4% Idi suat :
Day la ehinh saeh it dugc cac nuac ap dung do lo ngai lam phap va do lo ngai can liiiep true tiep vao ty gia.
Giai phap nay da thuc hien diing hai nguycM) tie nhanh va ngan han tuy vice \an tiep tuc h6 trg 2% lai suat trong goi kich thich so 2 da khien giai phap nay hi keo dai ihem 1 nam. Nhung nguyen iflc dung doi tugng trong giai phap nay chua dugc the hicn dung tinh than ciia Lawrence Summers - chi lieu ngay va chi tieu het lugng kich cau. Ncu khoan vay den dugc eae doanh nghiep dang llurc su cAn von va su dung nhieu lao dgng lhi hieu qua dat dugc, '^nhung ncu cac doanh nghiep. dac biel la cac doanh nghiep Ion dang tham hul v6n su dung dao ng cu % ay vai Iai suAl cao dO dugc huang lai suat thap
h(rn lhi tac dung cua giai phap nay lai la lac dung giai cuu chu kh6ne phai la kich cAu"
14
Vi chinh sdch tdi chitih : Giam ihuC x a gia han nop ihui} cho cac doanh nghiep. Day la mi bien phap eo Igi, co th(3 giiip doanh nghiep du> tri hoac ma rgng san xual. IUN
'* V(5 Thj Thuy Anh.^TAc vdn dd vC goi kich cau lli Vi^l Nam".
u nhal - bai h(.K kinh nghiem cho cac chinh saeh kich cau (ai
nhien , chinh saeh nay da lam giam ngu6n thu dang kl cho ngan saeh nha nude, va trong tinh trang bdi chi ngan saeh thi viec nay lai anh hudng din cac chi tieu khac cua chinh phu. Mat khae, viec hd trg khdng chon lgc cho tat ca cac doanh nghiep cung khien hieu qua ciia chinh saeh nay bi suy giam.
Vi chinh sdch khuyen khieh hd tra xuat klidu :
Xuat khau Viv't Nam ed ca cau rat Idn trong GDP ( chiC-m 77% (iDl' trong iiii nam
2007) da cd nh&ng sut giam manh trong nam 2008 va 2009, Chinh phu da thirc hien giai phap them cho cac doanh nghiep xuat khau la tam thdi hoan lai thue 90% cho cac san pham xuat khau.
Theo Keynes, Cac bien phap khuyen khieh xuat khau nan tap trung vao cac nganh cd ty le npi dja hda cao nhat ( nhu thiiy san...) de cd dugc so nlmn tdng cau cao nhat "{ theo cdng thuc linh sd nhan tdng cau ciia Keynes k - 1/[(1 - c) + (e - m)\ ) . 1 uy chinh phii Viet Nam khdng thd hien diau nay ro rang nhung cac co quan eiia chinh phii cung da thuc hien cac bien phap kluiyan khieh hd trg xuat khau nlur ho trg tim kicm thi irudng xuat khau mdi.... dac biel uu tian cho xuat kluui thiiy san va ndng san.
Ngoai ra, mot sd bien phap khac hudng tdi vice giiip doanh nghiep han che sa ihai lao dong nhu : giam ddng gdp eua doanh nghiep vao quy bao hiam xa hdi, quy bao hiam thai nghiep....nham giam chi phi chi cho lao ddng ciia doanh nghiep khdng dugc thuc hien.
c. Nhom hicn phdp kich thich bang clii ddn lu cua chinh pint.
Gdi kich thich kinh te ciia Vict Nam rat chu trgng dC'n bieMi phap kich thich hang chi dau tu ciia chinh phii nhu khoan irng trude ngan saeh nha nude cho du an cap bach : 37.100 ty.
Chinh saeh ehi dau tu nay dugc chinh phii Vict Nam thuc hicMi chii yau cho :
- Chi diiu tu cho CO sd ha tang ndng thdn : Chinh sadi nay dat dugc ca 3 tieu chi : nhanh ( Chinh phii uu tian dau tu cho cac du an nhd, dac biet la giao thdng ndng thdn va he thong kenh tudi ndng nghiep nham tricn khai va hoan thanh nhanh).
diing doi tugng ( ho trg cai IhicMi nang lire canh tranh cua hang hda ndng nghiep) \i\
ngiin han ( cac du an da phan hoan thanh sau I nam thi cdng ).
Cimg vdi chinh saeh nay, Chinh plui bd sung tham giai phap mua chr tru ndng nghiep d l dvx trir qudc gia, dong thdi dat dugc ludn ca muc tiau chi tiau chinh phu va Ihiic day tin trudng lao ddng ndng thdn.
'• Nguyen Hoang Hao.ct al. "1,> lhu)c-t Kc>ncs. Cac tranh cai va ngin chin Mi> ihoai kinh Ic .T \ i c t Nam"
Ch. giao due : Cac bien phap ap dung nhu tang eudng eo sd vat chat cho cac trudng, dac biet la vung khd khan, nang luong cho giao vien, tang quy hoc bdng..
Chinh saeh nay giup ehinh phu vira dam bao dugc thdi gian kich thich kinh tl vira dam bao dugc tam nhin nhan luc dai han