TiÕt 11 Học hát : Bài Khúc hát chim sơn ca
4. Nhà điêu khắc - hoạ sĩ Diệp Minh Châu (1919 - 2002)
Chân dung nhà điêu khắc - hoạ sĩ Diệp Minh Châu
Nhà điêu khắc - hoạ sĩ Diệp Minh Châu sinh năm 1919 tại Nhơn Thạnh, Bến Tre. Ông tốt nghiệp Trđêng Cao ệỬng Mỵ thuẺt ậềng Dđểng nẽm 1945 vộ lộ ngđêi tiếu biểu cho thế hệ các hoạ sĩ miền Nam
đi theo kháng chiến. Bác Hồ với thiếu nhi ba miền Trung, Nam, Bắc là bức tranh nổi tiếng mà ông vẽ bằng máu của chính mình trên lụa.
Tại chiến khu Việt Bắc, ông đ vẽ nhiều bức tranh về nơi ở và làm việc của Hồ Chủ tịch. Ngoài ra, ông còn lộ tịc giờ cựa cịc pho tđĩng :Vâ Thỡ Sịu, Hđểng sen, Bịc Hă vắi thiÕu nhi, ...
Nẽm 1996, Nhộ nđắc trao tẳng ềng Giời thđẻng Hă ChÝ Minh vÒ Vẽn học - Nghệ thuật.
Bác Hồ với thiếu nhi ba miền Trung, Nam, Bắc.Tranh lụa của Diệp Minh Châu
I - Quan sát, nhận xét
- Trong thùc tạ, cã nhiÒu loỰi ệỵa ệđĩc trang trÝ bỪng cịc hoỰ tiạt ệển giờn hay phức tạp, với màu sắc khác nhau.
- Hoạ tiết đa dạng phong phú : hoa, lá, phong cảnh, ...
- ậỵa ệđĩc sỏ dông vắi nhiÒu môc ệÝch : ệÓ ệùng hoẳc chử ệÓ bộy trang trÝ.
trang trí đĩa tròn Bài22
Vẽ trang trí
II - Cách trang trí
- Chản hoỰ tiạt vỳ trến ệỵa : hoa, lị, tềm, cua, cị, sãng nđắc, phong cờnh, ...
- Nếu chọn cách trang trí đối xứng, nhắc lại, xen kẽ thì nên phác các trục để dễ đặt hoỰ tiạt cho cẹn xụng. Cã thÓ ệẳt nhọng ệđêng diÒm vưng quanh thộnh, trong lòng đĩa hoặc đặt hình vẽ trang trí tự do nhðng phải biết điều chỉnh sao cho cân đối.
- Vận dụng tổng hợp các nguyên tắc trang trí cơ bản một cách linh hoạt, khĐo lĐo ; phẹn chia mờng to, nhá khịc nhau ; tỰo ệđĩc trảng tẹm cựa hừnh trang trí (có mảng chính, mảng phụ).
- Vẽ màu theo ý thích sao cho phù hợp với hoạ tiết trang trí.
câu hỏi và Bài tập
Trang trÝ mét ệỵa trưn ệđêng kÝnh 16 cm. (Tù chản hoỰ tiạt vộ mộu sớc)
Hình 2.Gợi ý cách chia mảng, vẽ hoạ tiết và vẽ màu
I - quan sát, nhận xét
- Quan sát, nhận xét cấu tạo của cái ấm tích và cái bát (H.1) : quai, nắp, thân, vòi ấm tích ; miệng, đáy bát, ...
- So sánh tỉ lệ của bát với ấm tích và tỉ lệ các bộ phận của ấm tích, bát.
II - Cách vẽ
Cách vẽ tiến hành nhð các bài đ học (Bài 2, 6, 7, 11, 12), nhðng ở bài này cÇn lðu ý :
- Khung hừnh chung cã thÓ khịc nhau vÒ tử lỷ, phô thuéc vộo vỡ trÝ cựa ngđêi vỳ.
Vì vậy, hình dáng của mẫu cũng sẽ không giống nhau (H.2).
- Mẫu có nhiều chi tiết, cần so sánh, đối chiếu ngang, dọc để tìm tỉ lệ của các cái ấm TíCH và cái bát
(Vẽ hình) Bài23
Vẽ THEO MẫU
Hình 1.Gợi ý cách bày mẫu vẽ
câu hỏi và Bài tập
Vỳ cịi Êm tÝch vộ cịi bịt hoẳc hai ệă vẺt khịc cã hừnh dỰng tđểng ệđểng (vỳ hừnh).
Hình 2.Gợi ý cách bố cục, vẽ hình cái ấm tích và cái bát ở các vị trí khác nhau
I - quan sát, nhận xét
- Nguồn sáng chiếu tới mẫu (từ một phía hay hai phía, mạnh hay yếu).
- Các độ đậm, nhạt, sáng, tối của mẫu.
- Chất liệu của mẫu (thô hay nhẵn bóng).
a b
cái ấm tích và cái bát (Vẽ đậm nhạt)
Bài24
Vẽ THEO MẫU
H×nh 2
Gợi ý cách vẽ đậm nhạt
câu hỏi và bài tập Vẽ cái ấm tích và cái bát hoặc mẫu có hình dạng tđểng ệđểng (vỳ ệẺm nhỰt).
II - cách vẽ đậm nhạt Bài vẽ này cũng tiến hành
nhð các bài đ học, song cÇn lðu ý :
- Phác mảng đậm, nhạt theo hình khối của mẫu ; - ChiÒu hđắng nĐt vỳ thay
đổi theo cấu trúc của mẫu (mặt cong, mặt đứng, mặt nghiêng, ...) ;
- Vẽ đậm nhạt để thể hiện
ánh sáng, không gian, chất liệu khác nhau của mẫu (sứ, gỗ, ...).
a) Phác mảng đậm, nhạt
b) Vẽ đậm nhạt
I - tìm và chọn nội dung đề tài
- Trò chơi dân gian bắt nguồn từ cuộc sống sinh hoạt hằng ngày của nhân dân lao ệéng. Nã ra ệêi ệÓ ệịp ụng nhu cẵu vui chểi, giời trÝ cựa con ngđêi.
- Cịc trư chểi dẹn gian thđêng ệđĩc tữ chục theo nhiÒu hừnh thục vộ néi dung khác nhau với những trò chơi nhð chơi chuyền, chơi khăng, đánh đáo, chơi bi, chơi ô ăn quan, chơi cờ, đua thuyền, ném còn, chơi đu, thả diều, bịt mắt bắt dê, ... Ngoài ra, ở nhiều miền quê còn có các trò chơi dân gian độc đáo, thú vị khác.
- ậÒ tộiTrư chểi dẹn gianệ ệđĩc thÓ hiỷn trong tranh dẹn gian :ậÊu vẺt(tranh
Đông Hồ),Múa rồng, Trẻ em chơi rồng rắn(tranh Hàng Trống). Nó là nguồn cảm hứng cho các hoạ sĩ sáng tác thành tranh nhðChơi ô ăn quan -tranh lụa của Nguyễn Phan Chánh,Chơi bi- tranh khắc gỗ của Lê Phàn, ...
đề tàitrò chơi dân gian Bài 25
Vẽ tranh
Bịt mắt bắt dê.Tranh sáp màu của học sinh
II - cách vẽ
- Chọn một trò chơi dân gian mà em thích và đ từng tham gia để vẽ cho sinh động.
- Chó ý cịch sớp ệẳt vỡ trÝ, sè ngđêi tham gia vộ cịch tữ chục ẻ mẫi trư chểi khác nhau.
- Cờnh quan cẵn thÝch hĩp vắi mẫi trư chểi. Sẹn ệừnh, sẹn nhộ, sẹn trđêng, ngoội cổng làng, bên gốc cây đa, trên đê, bi cỏ, ... là những địa điểm có phong cảnh
đẹp nhðng phải lựa chọn các hình ảnh để vẽ cho phù hợp với trò chơi.
Chơi chuyền.Tranh màu bột của học sinh
câu hỏi và Bài tập
Vẽ một bức tranh đề tàiTrò chơi dân gian.
Hội thả diều.Tranh màu bột của học sinh
Nđắc ý lộ cịi nềi, lộ ệửnh cao sáng chói của nghệ thuật Phục hðng mà hào quang còn mi tới ngày nay.
ở thời kì Phục hðng, bên cạnh kiến trúc và điêu khắc, hội hoạ ý phát triển rất mạnh mẽ. Trong thời kì này đ xuất hiện những hoạ sĩ thiên tài cùng với các tác phẩm bất hủ. Các tác phẩm này đ trở thành những di sản văn hoá quý báu của nhân loại.
- Giai đoạn đầu tiên (thế kỉ XIV)
ệịnh dÊu nhọng bđắc ệi chẺp chọng từm ệđêng cho xu thạ hiỷn thực mới với tên tuổi hoạ sĩ Xi-ma- buy vộ ngđêi hảc trư tội nẽng cựa
ông là Giốt-tô. Hoạ sĩ Giốt-tô là ngđêi ệẵu tiến cựaýsịng tịc theo xu hđắng nghỷ thuẺt hiỷn thùc vắi các bức bích hoạ vẽ theo các sự tích trong Kinh thánh.
I - Các giai đoạn phát triển của mĩ thuật ý thời kì phục hðng
vài nét về mĩ thuật ý (i-ta-li-a) thêi k× phôc hðng
Bài 26
THđêng thục Mỵ THUẺT
Đức Mẹ
và Chúa Hài đồng Tranh sơn dầu
của Lê-ô-na đơ Vanh-xi
Trến trẵn ậiỷn XÝch-xtin.Tranh tđêng cựa Mi-ken-lẽng-giể
Mùa xuân.Tranh sơn dầu của Bốt-ti-xen-li
II - Một vài đặc điểm của mĩ thuật ý thời kì phục hðng - Trong sịng tịc, cịc hoỰ sỵ, nhộ ệiếu khớc thđêng khai thịc chự ệÒ tền giịo,
các nhân vật trong kinh thánh hoặc thần thoại để tạo nên khung cảnh hiện thực vộ con ngđêi ệđểng thêi.
- Hừnh ờnh con ngđêi ệđĩc thÓ hiỷn cã tử lỷ cẹn ệèi, biÓu hiỷn néi tẹm sẹu sớc, sống động và chân thực.
- Các hoạ sĩ tìm cách diễn tả ánh sáng, chiều sâu theo luật xa gần của không gian trong tác phẩm.
- Xu hđắng nghỷ thuẺt hiỷn thùc ra ệêi vộ ngộy cộng ệỰt tắi ệửnh cao cựa sù mÉu mùc.
Câu hỏi và bài tập
1. Hy kể lại các giai đoạn phát triển của mĩ thuậtýthời kì Phục hðng.
2. Nêu một vài đặc điểm của mĩ thuậtýthời kì Phục hðng.
Môi-dơ
Tđĩng ệị cÈm thỰch cựa Mi-ken-lẽng-giể
-Giai đoạn thứ hai(thế kỉ XV,còn gọi là giai đoạn tiền Phục hðng) với trung tâm nghệ thuật lớn là Phơ-lô-răng-xơ.
Trung tẹm nộy ệđĩc coi nhđ lộ mét trđêng hảc lắn vừ ệ ệộo tỰo ra nhiÒu danh hoạ, trong đó có các hoạ sĩ nổi tiếng nhð Ma-dắc-xi-ô, Bốt-ti-xen-li, ...
Một trong những đặc điểm của giai đoạn này là dùng chủ đề tôn giáo và các nhân vật trong Kinh thánh, các nhân vật thần thoại để tái tạo nên khung cảnh hiện thực vộ con ngđêi thêi bÊy giê.
- Giai đoạn thứ ba (thế kỉ XVI, còn gọi là giai đoạn Phục hðng cực thịnh), nghệ thuật
đ phát triển đến đỉnh cao sáng tạo về sự cân bằng, trong sáng và hài hoà. Trung tâm lớn nhất của giai đoạn này là Rô-ma (thủ
đô củaý), nơi đ đóng góp cho lịch sử mĩ thuật thế giới những hoạ sĩ tài năng, những con ngđêi uyến bịc, ệa tội nhđ Lế-ề-na
đơ Vanh-xi, Mi-ken-lăng-giơ, Ra-pha-en, Gióc-giôn, Ti-xiêng, Tanh-tô-rê...
I - tìm và chọn nội dung đề tài
Trến ệÊt nđắc ta, nểi nộo còng cã nhọng di tÝch, danh thớng vắi nhiÒu vĨ ệứp khịc nhau. ậã lộ nhọng ệỡa danh hÊp dÉn ệÓ mải ngđêi từm ệạn hảc tẺp, vui chểi, thđẻng ngoỰn. VÝ dô : Hộ Néi cã hă Hoộn Kiạm (vắi Thịp Rỉa, ệÒn Ngảc Sển), Văn Miếu, chùa Một Cột, lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, các bảo tàng nhð Bảo tàng Lịch sử, Bảo tàng Cách mạng, Bảo tàng Quân đội, Bảo tàng Mĩ thuật, ... và những cềng trừnh kiạn tróc, ệiếu khớc, cềng viến, vđên hoa, nhộ hịt, cịc khu trđng bộy triển lm hội chợ, ...
ởmiền Bắc, chúng ta đ làm quen với những địa danh lịch sử nhð Pác Bó, Đền Hùng và các thắng cảnh nhð Tam Đảo, Sa Pa, Hạ Long, ... ; nhiều đình chùa, miếu mạo ở Bắc Ninh, Hà Nam, Nam Định, Ninh Bình, Thái Bình, Hà Tây, Hoà Bình, ...ởmiền Trung có kinh thành Huế và những khu lăng tẩm của vua quan triều Nguyễn (Huế), Tháp Chàm, khu phố cổ Hội An.ởmiền Nam có bến cảng Nhà Rồng, chợ Bến Thành, công viên Đầm Sen, bi biển Vũng Tàu, núi Bà Đen, cịc miỷt vđên nhiÒu cẹy trịi cựa ệăng bỪng sềng Cỏu Long... ậẹy lộ nguăn ệÒ tội phong phó ệÓ chóng ta cã thÓ vỳ nhọng bục tranh vÒ cờnh ệứp ệÊt nđắc.
ệÒ tội Cờnh ệứp ệÊt nđắc
Bài27
Vẽ tranh
Hình 5.Cố đô Huế Hình 4.Phong cảnh Sa Pa
Hình 6.Tháp Chàm
Hình 7.Bến cảng Nhà Rồng Hình 2.Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh Hình 3.Vịnh Hạ Long
II - Cách vẽ
Em chọn một phong cảnh mà mình đ trực tiếp đến thăm hoặc
đ thấy trên sách báo, truyền hình... Nên chọn và nhớ lại những hình ảnh hấp dẫn, thú vị
để vẽ thành bức tranh.
Sau khi ệ xịc ệỡnh ệđĩc ệÒ tội, nội dung cho bức tranh định vẽ, em tiạn hộnh cịc bđắc nhđ phđểng phịp chung ệ hđắng dÉn ẻ cịc bội hảc trđắc.
Ngôi đền.Tranh sáp màu của học sinh
câu hỏi và Bài tập
Vỳ mét bục tranh ệÒ tộiCờnh ệứp ệÊt nđắc. (Vỳ mộu theo ý thÝch)
ẩắc mể ệi tham quan du lỡch dđắi ệịy biÓn.Tranh sịp mộu cựa hảc sinh
Thăm bảo tàng.Tranh bút dạ của học sinh
I - quan sát, nhận xét
- Bịo tđêng lộ tê bịo treo, dịn trến tđêng cựa cịc ệển vỡ, cịc cể quan, nhộ mịy, trđêng hảc, ... phờn ịnh cịc hoỰt ệéng cựa ệển vỡ hay cể sẻ ệã.
- ậẵu bịo tđêng thđêng cã :
+ Tên tờ báo : do đơn vị tự đặt sao cho phù hợp với nội dung từng số báo. Ví dụ : Mẽng non, Tuữi trĨ, Thi ệua, Hảc tẺp, Tuữi hoa,... Tến bịo ệđĩc viạt vắi kÝch thđắc to, mộu sớc nữi bẺt, kiÓu dịng chọ ệứp ;
+ Tên đơn vị, số báo, ngày, tháng, năm ra báo và dòng chữ thể hiện chủ đề nội dung tờ báo ;
+ Thềng thđêng, trến ệẵu báo có minh hoạ, nội dung phù hợp với chủ đề. Ví dụ : huy hiệu Măng non, huy hiệu Đoàn, hình ảnh học tập, lao động hay hình chim, hoa, ...
trang trÝ ệẵu bịo tđêng Bài28
Vẽ trang trí
Hừnh 1.ậẵu bịo tđêng chộo mõng ngộy 8-3. (Bội tham khờo)
II - cách trang trí
- Vẽ phác các mảng để trình bày tên báo, số báo, tên đơn vị, hình ảnh minh hoạ.
Có thể phác thảo nhiều cách sắp xếp để chọn, chú ý sao cho tỉ lệ giữa các mảng chữ và mảng minh hoạ thuận mắt, cân đối, tên báo nổi bật.
- Phân bố vị trí chữ trong từng dòng rồi vẽ phác các nét chữ.
- Vẽ nét của các hình minh hoạ.
Hừnh 4.Cịch trang trÝ ệẵu bịo tđêng (Bội tham khờo) Hừnh 3.ậẵu bịo tđêng chộo mõng
ngày giải phóng Thủ đô
(Bài tham khảo)
câu hỏi và bài tập
Hy trang trÝ ệẵu bịo tđêng cựa lắp (tù chản tến bịo), khữ 15ừ28 cm.
- Vẽ màu : chọn những màu thích hợp với nội dung để trang trí cho đầu báo rõ rộng, tđểi sịng vộ ệứp.
- Có thể dùng giấy màu cắt dán để trang trí.
c) Vẽ chi tiết d) Vẽ màu
b) Vẽ hình chính a) Phác mảng lớn
I - tìm và chọn nội dung đề tài
- An toàn giao thông là nội dung của một cuộc vận động lớn, là pháp lệnh của Nhộ nđắc ệÓ mải ngđêi dẹn thùc hiỷn, gãp phẵn xẹy dùng kử cđểng ệÊt nđắc và đảm bảo cuộc sống bình yên.
- Vỳ tranh vÒ ệÒ tội an toộn giao thềng lộ phờn ịnh cịc hoỰt ệéng cựa ngđêi, cựa cịc phđểng tiỷn tham gia giao thềng, nhọng ngđêi xẹy dùng, bờo vỷ giao thềng trến cịc tuyạn ệđêng bé, ệđêng sớt, ệđêng sềng, ệđêng hộng khềng vộ nhọng chiạn sỵ cờnh sịt giao thềng bờo vỷ cho mải nĨo ệđêng an toộn vộ thông suốt.
- Vắi hảc sinh, phong trộo Em yếu ệđêng sớt quế em, ậoộn tộu thiạu niến tiÒn phong, ... vộ nhiÒu bội hảc vÒ luẺt giao thềng ẻ nhộ trđêng nhđ :ậi ệóng
ệđêng quy ệỡnh, Khềng chểi nghỡch ngoội ệđêng dộnh cho xe chỰy, Khềng phãng nhanh vđĩt Èu,... lộ nhọng néi dung vÒ ệÒ tội an toộn giao thềng cã thÓ vẽ thành những bức tranh đẹp.
Đề TàIan toàn giao thông Bài29
Vẽ tranh
câu hỏi và Bài tập
Vẽ một bức tranh về đề tàiAn toàn giao thông.(Có thể vẽ bằng màu hoặc cắt, xé dán giấy màu)
II - Cách vẽ
Tranh vềAn toàn giao thông mang tính chất giáo dục luật lệ giao thông. Khi chọn chủ đề nội dung và cách thể hiện, cần chú ý những quy định về Luật Giao thềng ệđêng bé vắi nhọng nguyến tớc khớt khe. Trđắc khi vỳ, cẵn vỳ phịc ệÓ thẵy, cề giịo vộ bỰn bÌ gãp ý, sau ệã vỳ theo cịc bđắc tiạn hộnh cựa mét bội vỳ tranh đề tài.
Giao thông.Tranh sáp màu của học sinh
I - Một số tác giả