Thời gian thực hiện: 1 tiết I. Mục tiêu
1. Về kiến thức.
- Vẽ được đồ thị điện thế hoạt động và điền được tên các giai đoạn của điện thế hoạt động vào đồ thị
- Phân biệt được lan trtuyên xung thần kinh trên sợi thần kinh có bao miêlin và không có bao mielin.
2. Về năng lực.
- Giao tiếp và hợp tác thông qua việc cùng nhau hoàn thiện phiếu bài tập
- Vận dụng kiến thức về phản xạ, xung thần kinh giải thích các hiện tượng liên quan: chạm tay vào lửa rụt tay lại, kim châm vào tay …
3. Phẩm chất
- Tìm hiểu ứng dụng hiểu biết về xung thần kinh trong thực tế
- Có ý thức trách nhiệm trong bảo vệ sức khỏe, môi trường sống , vệ sinh hệ thần kinh
- Rèn luyện tính kiên trì, chăm chỉ thông qua việc thực hiện nhiệm vụ theo yêu cầu của giáo viên.
II. Thiết bị dạy học và học liệu
- Phiếu học tập: Phân biệt lan truyền xung thần kinh trên sợi thần kinh có bao mielin và không có bao mielin ( 1 đặc điểm chung, 2 đặc điểm khác cơ bản ) III. Tiến trình dạy học
1. Hoạt động 1: Xác định vấn đề nghiên cứu “xung thần kinh”
Thời gian: 5 phút a) Mục tiêu
Huy động kiến thức của mình trong sinh học 8 giải thích tại sao: chạm tay vào lửa -> tay ta rụt lại>
HS phát hiện vấn đề rụt tay lại là một phản xạ. huy động kiến thức đã biết đưa ra câu trả lời
b) Nội dung
- Học sinh trình bày ý kiến trên cơ sở vận dụng kiến thức đã biết c) Sản phẩm:
- Học sinh trình bày được con đường cung phản xạ đã học ở sinh 8
Kích thích ( lửa) tác động vào cơ quan thụ cảm ở tay xuất hiện xung thần kinh truyền theo dây hướng tâm đến trung ương thần kinh phát sinh xung thần kinh ly tâm truyền theo dây thần kinh li tâm đến cơ tay rụt tay lại
- Lí gải được kích thích được lan truyền đến trung ương thần kinh là do sự lan truyền xung thần kinh
Quy ước: 1. Giao nhiệm vụ. 2. Thực hiện. 3. báo cáo. 4. Đánh giá kết quả
Tổ chức thực hiện Nội dung dạy hoc
1. Mời các nhóm quan sát và dự đoán hiện tượng sau
+ Một người đang chuẩn bị cho tay vào ngọn nến đang cháy
CH1: Dự đoán hành động tiếp theo CH2: Giải thích hành động đó trên cơ sở hiểu biết cung phản xạ chương trình sinh học 8
2. Học sinh
- Chuẩn bị sản phẩm
- Phân công người báo cáo, người trả lời câu hỏi
3. Học sinh trình sản phẩm
- Liên hệ kiến thức sinh học 8, bài 27 sinh 11 để trả lời
4. GV nhận xét và hệ thống hoá kiến thức
chốt nhận định kích thích được lan truyền là do sự dẫn truyền xung thần kinh
- Khi tế bào thần kinh bị kích thích điện thế nghỉ biến thành điện thế hoạt động.
GV vào bài mới
I. ĐIỆN THẾ HOẠT ĐỘNG
Khi tế bào thần kinh bị kích thích -> điện thế nghỉ biến đổi biến đổi thành điện thế hoạt động
HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC Thời gian: 25 phút
2.1 Đồ thị điện thế hoạt động
Mục tiêu: Nêu được các giai đoạn của điện thế hoạt động, vẽ được đồ thị điện thế hoạt động và điền được tên các giai đoạn của điện thế hoạt động vào đồ thị
Nội dung: Học sinh thực hiện được mục tiêu trên cơ sở các hoạt động gv yêu cầu Sản phẩm: Đồ thị điện thế hoạt động đã điền các giai đoạn
Tổ chức thực hiện Nội dung dạy
hoc 1 GV: yêu cầu học sinh quan sát hình 29.1 sgk đồ thị điện thế
hoạt động của tế bào thần kinh mực ống -> trả lời các câu hỏi sau
CH1: Đồ thị điện thế hoạt động gồm mấy giai đoạn CH2: nhận xét thời gian diễn ra các giai đoạn này 2. Học sinh
- Quan sát hình 29.1
- Tư duy xây dựng đáp án trả lời câu 3. Học sinh trình sản phẩm
Học sinh trả lời
4. GV nhận xét và hệ thống hoá kiến thức GV chốt kiến thức
+ 3 giai đoạn
+ Thời gian diễn ra các giai đoạn cực nhanh: phần nghìn giây
I. ĐIỆN THẾ HOẠT ĐỘNG 1 Đồ thị điện thế hoạt động -Điện thế hoạt động gồm 3giai đoạn + Mất phân cực ( khử cực) + Đảo cực + Tái phân cực
2.2. Cơ chế hình thành điện thế hoạt động ( giảm tải )
2.3 . Tìm hiểu lan truyền xung thần kinh trên sợi thần kinh Mục tiêu:
- Bản chất của xung thần kinh là gì?
- Rèn kĩ năng họạt động nhóm tren cơ sơ hoạt động cá nhân
- Sự phân biệt sự khác nhau lan truyền xung thần kinh có bao mielin và không có bao mielin
Nội dung: Học sinh thực hiện được mục tiêu trên cơ sở các hoạt động gv yêu cầu, theo phiếu học tập
Sản phẩm: Phiếu học tập theo phụ lục bên dưới
Tổ chức thực hiện Nội dung dạy hoc
1. Mời các em nghiên cứ sgk trang 118- 119 II SỰ LAN TRUYỀN XUNG THẦN KINH TRÊN SỢI THẦN KINH
1 Lan truyên xung thần kinh trên sợi thần kinh không có bao miêlin - Xung thần kinh lan truyền liên tục từ vùng này sang vùng khác kế bên
- Do mất phân cực, đảo cực, tái phân cực -> liên tiếp hết vùng này sang vùng khác trên sợi thần kinh
-Tốc độ lan truyền xung thần kinh nhỏ
2 Lan truyền xung thần kinh trên sơi thần kinh có bao miêlin
- Một số sơi thần kinh có bao miêlin bao quanh ->
bao bọc không liên tục mà ngắt quáng tạo thành các eo Ranvie. Màng miêlin có tính cách điện - Xung thần kinh lan truyền theo cách nhảy cóc từ eo Ranvie này sang eo Ranvie khác
-Tốc đọ lan truyền của
CH1: Điền thông tin phù hợp trong PHT cá nhân ( 3 phút)
CH2: Trên cơ sở PHT cá nhân thống nhất nội dung điền thông tin phù hợp trong phiếu học tập nhóm. Cử đại diện nhóm báo cáo
2. Học sinh
- Thực hiện yêu cầu
- Phân công người báo cáo, người trả lời câu hỏi 3. Học sinh trình sản phẩm
- đại diện nhóm báo cáo
4. GV nhận xét và hệ thống hoá kiến thức GV chốt kiến thức theo phiếu học tập
xung thần kinh trên sơi có miêlin nhanh hơn không có sợi miêlin
HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP Thời gian: 5 phút
Mục tiêu: Hoàn thành được các câu hỏi kiểm tra đánh giá Nội dụng:
Câu 1. Sự lan truyền xung thân fkinh trên sợi có bao miêlin “nhảy cóc” vì A. sự thay đổi tính thấm của màng chỉ xảy ra tại các eo Ranvie
B. đảm bảo cho sự tiết kiệm năng lượng
C. giữa các eo Ranvie, sợi trục bị bao bằng bao miêlin cách điện D. tạo cho tốc độ truyền xung quanh
Hướng dẫn giải:
Đáp án: C
Câu 4. Điểm khác biệt của sự lan truyền xung thần kinh trên sợi trục có bao miêlin so với sợi trục không có bao miêlin là dẫn truyền theo lối “nhảy cóc”,
A. chậm và tốn ít năng lượng B. chậm và tốn nhiều năng lượng C. nhanh và tốn ít năng lượng D. nhanh và tốn nhiều năng lượng Hướng dẫn giải:
Đáp án: C
Câu 5. Trên sợi trục không có bao miêlin, xung thần kinh lan truyền liên tục từ vùng này sang vùng khác do
A. mất phân cực đến tái phân cực rồi đảo cực B. đảo cực đến mất phân cực rồi tái phân cực
C. mất phân cực đến đảo cực rồi tái phân cực D. mất phân cực đến tái phân cực rồi đảo cực
Hướng dẫn giải:
Đáp án: C
Câu 10. Xung thần kinh xuất hiện
A. khi xuất hiện điện thế hoạt động
B. tại thời điểm sắp xuất hiện điện thế hoạt động
C. tại thời điểm chuyển giao giữa điện thế nghỉ sang điện thế hoạt động D. sau khi xuất hiện điện thế hoạt động
Hướng dẫn giải:
Đáp án: A
Câu 7. Cho các trường hợp sau:
(1) Diễn truyền theo lối “nhảy cóc” từ eo Ranvie này sang eo Ranvie khác (2) Sự thay đổi tính chất màng chỉ xảy ra tại các eo
(3) Dẫn truyền nhanh và tốn ít năng lượng
(4) Nếu kích thích tại điểm giữa sợi trục thì lan truyền chỉ theo một hướng
Sự lan truyền xung thần kinh trên sợi trục có bao miêlin có những đặc điểm nào?
A. (1) và (4) B. (2), (3) và (4) C. (2) và (4) D. (1), (2) và (3) Hướng dẫn giải:
Đáp án: D
Câu 8. Xung thần kinh xuất hiện và lan truyền trên trục sợi thần kinh có bao miêlin (1) tuân theo quy luật “tất cả hoặc không”
(2) theo lối nhảy cóc nên tốc độ dẫn truyền nhanh (3) tốn ít năng lượng hơn trên sợi không có bao miêlin (4) có biên độ giảm dần khi chuyển qua eo Ranvie
(5) không thay đổi điện thế khí lan truyền suốt dọc sợi trục Tổ hợp nào sau đây là đúng với xung thần kinh có bao miêlin ?
A. (1), (2), (3) và (4) B. (1), (2), (3) và (5) C. (1), (2), (4) và (5) D.
(1), (3), (4) và (5) Hướng dẫn giải:
Đáp án: B
Câu 9. Cường độ kích thích lên sợi trục của một nơron tăng sẽ làm cho
A. biên độ của điện thế hoạt động tăng B. tần số điện thế hoạt động tạo ra tăng
C. thời gian xuất hiện điện thế hoạt động tăng D. tốc độ lan truyền điện thế hoạt động tăng
Hướng dẫn giải: