Nhóm 3: Cho nhóm từ : mập, gầy, cao,
II. Đọc - hiểu văn bản
2. Kết cấu, bố cục
3.1. Tình thế của gia đình chị Dậu
- Vụ thuế đang gay gắt - Chị đã bán chó, bán con để lấy tiền nộp sưu.
- Phải nộp cả suất sưu cho em chồng đã chết.
- Anh Dậu bị đánh tưởng chết mới tỉnh
-> Tình cảnh thê thảm, đáng thương và nguy cấp.
Tai hoạ chồng chất, bản thân chị Dậu ở vào tình thế tuyệt vọng, đơn độc đối phó với lũ bất nhân.
=> Đó là người đàn bà vô cảm, lạnh lùng, độc ác thâm hiểm, hiện thân cho thành kiến cổ hủ lạc hậu, phi nhân đạo của xã hội thực dân nửa phong kiến lúc bấy giờ.
? Dựa vào kiến thức Lịch sử, nêu những hiểu biết của em về tình cảnh người nông dân nước ta trước năm 1945 dưới ách cai trị của Pháp?
Yêu cầu:
Nông dân 1 cổ 2 tròng
Giai cấp địa chủ phong kiến và thực dân Pháp ra sức vơ vét bóc lột nhân dân
Đời sống nhân dân, đặc biệt là người nông dân vô cùng khổ nhục...
? Nhắc lại những kiến thức đã học trong tiết học?
Hướng dẫn về nhà
* Đối với bài cũ:
- Học bài theo nội dung - Hoàn chỉnh các bài tập
* Đối với bài mới: Chuẩn bị “Tức nước vỡ bờ” (T2) - Đọc kĩ văn bản.
- Phân tích diễn biến tâm lí của chị Dậu trong đoạn trích. Theo em, sự thay đổi thái độ của chị Dậu có được miêu tả chân thực, hợp lí không? Qua đoạn trích này, em có nhận xét gì về tính cách của chị?
- Em hiểu như thế nào về nhan đề Tức nước vỡ bờ đặt cho đoạn trích? Theo em, đặt tên như vậy có thỏa đáng không? Vì sao?
TIẾT 2 A. HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU
a) Mục tiêu: GV kiểm tra bài cũ, đặt vấn đề tiếp cận bài học.
b) Nội dung: HS vận dụng vào kiến thức hiểu biết của mình để trả lời.
c) Sản phẩm: Trình bày miệng d) Tổ chức thực hiện:
Chiếu clip Làng Vũ Đại ngày ấy (hình ảnh chị Dậu).
? Chia sẻ cảm nhận của em về nhân vật khi được xem trích đoạn trên?
Chia sẻ.
Chị Dậu là một nhân vật điển hình cho người nông dân Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám. Trước những kẻ hung ác, bất nhân như tên cai lệ và người nhà lí trưởng đại diện cho quyền lực của xã hội thực dân phong kiến đến để áp đảo người dân nghèo thì chị Dậu đã xử sự và đối phó ra sao...
B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC Hoạt động 1: GV phân tích văn bản.
a) Mục tiêu: tìm hiểu nhân vật chị Dậu
b) Nội dung: Vận dụng sgk, kiến thức GV cung cấp để thực hiện nhiệm vụ.
c) Sản phẩm: Học sinh thực hiện nhiệm vụ giáo viên yêu cầu d) Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS SẢN PHẨM DỰ KIẾN NV1: Theo dõi đoạn đầu văn bản -> dây
thừng ( T29)
Khi tên cai lệ và người nhà lý trưởng sầm sập tiến vào nhà, tính mạng chồng chị bị đe doạ thì chị Dậu đã ứng xử và đối phó ra sao? Hãy phân tích diễn biến tâm lý của chị Dậu trong đoạn trích này
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
Trước khi bọn sai nha tiến vào nhà, mối quan tâm lớn nhất của chị Dậu là gì?
? Tìm những từ ngữ nói về việc chăm sóc chồng của chị Dậu?
? Qua những chi tiết đó, em có nhận xét gì về phẩm chất của chị Dậu?
? Khi bọn tay sai đến, Lúc đầu chị Dậu đã có thái độ cư xử ra sao? Vì sao chị làm như vậy?
? Nhận xét về thái độ của chị Dậu?
? Nhưng đến khi cai lệ đáp lại chị bằng những quả "bịch" vào người chị rồi sấn đến để trói anh Dậu thì thái độ cư xử của chị đã thay đổi ra sao?
? Khi cai lệ tát vào mặt chị rồi nhảy vào cạnh anh Dậu thì chị đã có hành động gì?
? Ở đoạn này, chi tiết và cảnh tượng nào gây được sự hào hứng nhất đối với em? Vì sao?
II. Đọc – hiểu văn bản 3.3. Nhân vật chị Dậu
* Chị Dậu chăm sóc chồng - Cháo chín, múc ra bát, quạt cho chóng nguội.
- Rón rén bưng một bát đến chỗ chồng.
- Ngồi chờ xem chồng ăn có ngon miệng không.
-> Là người phụ nữ hiền dịu, yêu thương chồng con.
* Khi đối phó với bọn tay sai
- Lúc đầu:
+ run run, thiết tha + xưng hô: cháu - ông
-> Nhẫn nhục, van xin, lễ phép, cố khơi gợi từ tâm và lương tri của "ông cai".
- Khi bọn tay sai ác độc và tàn nhẫn:
+ Không thể chịu được ->
liều mình cự lại
+ Vị thế ngang hàng: tôi - ông
+ Dùng lý lẽ: chồng tôi đau
Hãy tìm các từ ngữ miêu tả cảnh hào hứng đó ( Phiếu học tập)
? Em nhận xét gì về cảnh tượng diễn ra ở cuối văn bản?
? Em có nhận xét gì về cách miêu tả của tác giả ở trong đoạn văn này?
? Chị Dậu đã chiến thắng bọn tay sai. Theo em do đâu mà chị có sức mạnh lạ lùng khi quật ngã hai tên tay sai như vậy?
? Qua đoạn trích, em hãy nêu rõ tính cách của nhân vật chị Dậu?
? Em có suy nghĩ gì về lời can ngăn của anh Dậu và câu trả lời dứt khoát của chị Dậu ở cuối văn bản " Thà ngồi tù... tôi không chịu được"?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
+ Học sinh thảo luận, suy nghĩ tìm ra câu trả lời và ghi ra giấy nháp.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
+ HS đứng tại chỗ trình bày miệng, HS khác nhận xét đánh giá.
*Lo chăm sóc cho người chồng vừa tỉnh dậy.
*Lo cho chồng, rón rén bưng bát cháo, động viên chồng cố ăn, chờ xem chồng ăn có ngon miệng hay không.
*Ban đầu chị Dậu vẫn cố "thiết tha" van xin bởi chị hiểu rằng bọn tay sai hung hãn đang nhân danh "người nhà nước" đi thi hành công vụ, còn chồng chị chỉ là kẻ cùng đinh và đang có tội cho nên chị chỉ van xin. Chị nhận rõ được thân phận người nông dân thấp cổ bé họng quen nhẫn nhục.
*Trình bày.
*Cách xưng hô đanh đá tỏ ý coi thường khi đối mặt. Thể hiện thái độ căm giận ngùn ngụt.
Hơn thế nữa, tình thế xoay chuyển hoàn toàn khi bọn tay sai là tên cai lệ đã không còn chút lương tâm và tính người nữa.
*Hoàn thành phiếu học tập, trình bày.
Chị Dậu > <
- túm, ấn, xô, đẩy - nhanh như cắt nắm, túm tóc lẳng
Cai lệ, người nhà lý trưởng + Cai lệ: lẻo khoẻo, không kịp, ngã, miệng nhem
ốm, ông không được phép hành hạ.
- Khi bọn tay tiếp tục hành động ác độc và tàn nhẫn.
+ Nghiến hai hàm răng.
+ Xưng hô: mày- bà -> Tư thế đứng trên đầu kẻ thù.
-> Chuyển từ đấu lý -> đấu lực.
- Cảnh tượng " Tức nước vỡ bờ”:
+ Chị Dậu chiến thắng, tên cai lệ ngã chỏng quèo, tên người nhà lý trưởng bị túm tóc lẳng ngã nhào.
- Hình ảnh đối lập, miêu tả với sắc thái hài hước, chân thực, hợp lí, sống động.
-> Làm nổi bật sức mạnh ghê gớm và tư thế ngang tàng của chị Dậu.
-> Những tên tay sai hung hãn thành kẻ thảm bại xấu xí, tơi tả.
=> Là người phụ nữ dịu dàng mà cứng cỏi, đầy vị tha nhưng không yếu đuối;
có một sức sống mạnh mẽ, một tinh thần phản kháng tiềm tàng, quyết liệt
nhẻm thét trói + Người nhà lý trưởng : sấn sổ, giơ gậy chực đánh + Yếu hơn, ngã nhào ra Trình bày.
* Bình: Sau khi chị Dậu càng lùi, càng nhịn thì tên cai lệ càng lấn tới. Tình huống truyện cứ căng thẳng mãi lên, bản chất tàn bạo của tên cai lệ phơi bày trắng trợn. Nước đã tức ! Sau cái tát giáng xuống chị Dậu-> con giun xéo mãi cũng phải quằn-> chị Dậu không thể chịu nổi phải vùng lên. Vừa ra tay, chị đã nhanh chóng biến ... - >
... lúc mới xông vào, chúng hùng hổ dữ tợn bao nhiêu thì giờ đây chúng hài hước thảm hại bấy nhiêu => Còn gì hả hê hơn khi thấy caí ác bị chặn đứng, kể gây ác bị trừng trị.
*- Sức mạnh lạ lùng của chị Dậu bắt nguồn từ sức mạnh của lòng yêu thương và lòng căm hờn.
- Xã hội bất công, tàn bạo đã đẩy người nông dân vào tình cảnh vô cùng cực khổ, khiến họ phải liều mạng chống lại
*- Chị Dậu mộc mạc, hiền dịu, đầy vị tha, sống khiêm nhường, biết nhẫn nhục chịu đựng nhưng hoàn toàn không yếu đuối mà trái lại chị vẫn có sức sống mạnh mẽ và tinh thần phản kháng tiềm tàng.
*- Ý chí kiên cường tiềm ẩn trong con người chị, chị không còn phải chịu cảnh cứ phải sống cúi đầu mặc cho kẻ ác chà đạp.
Hành động của chị Dậu tuy chỉ là bột phát về căn bản chưa giải quyết được gì (chỉ một lúc sau cả nhà chị bị giải ra đình trình quan) tức là chị vẫn bế tắc, nhưng có thể tin rằng khi có ánh sáng cách mạng rọi tới, chị sẽ là một người đi hàng đầu trong cuộc đấu tranh.
Bước 4: Kết luận, nhận định:
+ Giáo viên nhận xét, đánh giá NV2
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: