CHƯƠNG IV: HÌNH TRỤ – HÌNH NÓN – HÌNH CẦU
TIẾT 63. HÌNH CẦU. DIỆN TÍCH MẶT CẦU VÀ THỂ TÍCH HÌNH CẦU
1. Kiến thức:
- Nhận biết được hình câu và các yếu tố của hình cầu: Tâm, bán kính, đường kính, đường tròn lớn, mặt cầu .
- Biết công thức tính diện tích mặt cầu và thể tích hình cầu.
- Biết được mặt cắt của hình cầu bởi một mặt phẳng luôn là một hình tròn.
2. Kỹ năng:
- Nhận biết được hình cầu và kể được các ví dụ về hình cầu, mặt cầu trong thực tế.
- Tính được diện tích mặt cầu, thể tích hình cầu.
3. Thái độ:
- Thấy được các ứng dụng của những công thức trên trong đời sống thực tế.
II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
- GV: Một số vật có dạng hình cầu, mặt cầu, - HS: Đồ dùng học tập.
III. PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC : - Gợi mở, vấn đáp, trực quan.
IV.TỔ CHỨC GIỜ HỌC:
Tinh giảm mục 4, giáo viên giới thiêu công thức.
1. Ổn định tổ chức (1’) 2. Kiểm tra bài cũ: (không) 3. Bài mới.
Hoạt động của GV và HS Nội dung ghi bảng Hoạt động 1: Hình cầu. (8’)
GV: cho HS quan sát mô hình một hình cầu được tạo thành bằng cách quay nửa hình tròn quanh đường kính và giới thiệu cách tạo thành hình cầu, mặt cầu, tâm, bán kính
HS: quan sát và lắng nghe.
? Hãy kể tên các vật có dạng hình cầu, mặt cầu trong thực tế.
HS: kể.
GV: nhận xét, đánh giá.
GV: cho HS quan sát một số một số vật có dạng hình cầu, mặt cầu đã chuẩn bị trước.
1. Hình cầu
- Khi quay nửa hình tròn tâm O bán kính R một vòng quanh đường kính AB cố định ta được một hình cầu .
- Nửa đường tròn khi quay tạo nên mặt cầu.
- Điểm O được gọi là tâm, R là bán kính của hình cầu hay mặt cầu đó.
Hoạt động 2. Cắt hình cầu bởi một mặt phẳng . (10’)
? Khi cắt hình cầu bằng một mặt phẳng thì mặt cắt là hình gì ?
HS: mặt cầu
GV: dùng mô một vật hình cầu sau đó dùng dao cắt để HS quan sát được
2. Cắt hình cầu bởi một mặt phẳng - Khi cắt hình cầu bằng một mặt phẳng thì mặt cắt là một hình tròn
HS: quan sát.
GV: y/c HS làm ?1 GV: gọi HS đọc đề bài.
HS: đọc đề bài
GV: treo bảng phụ bảng của ?1 GV: gọi HS lên bảng điền.
HS: lên bảng điền.
- Học sinh làm ra phiếu học tập và yêu cầu học sinh thảo luận trong , sau đó GV thu phiếu học tập và nhận xét bài làm của học sinh.
? Qua đó hãy nêu nhận xét về mặt cắt của hình cầu và mặt cầu bởi một mặt phẳng
HS: nêu nhận xét.
GV: chốt lại nhận xét
GV: Cho HS quan sát quả cầu địa lí và giới thiệu Trái Đất được xem là một hình cầu với đường tròn lớn là đường xích đạo.
?1 Điền vào bảng chỉ với các từ “có”
hoặc “không”
Hình
Mặt cắt Hình trụ Hình cầu Hình chữ nhật Không Không
Hình tròn
bán kính R Có Có
Hình tròn
bán kính < R Không Có
* Nhận xét: SGK-122
Hoạt động 2. Diện tích mặt cầu. (12’)
? Hãy nêu công thức tính diện tích mặt cầu đã học theo bán kính và đường kính?
HS: nêu công thức GV: nêu ví dụ 1 HS: ghi đề ví dụ 1.
GV: gọi một HS lên bảng tóm tắt và giải
HS: một HS lên bảng thực hiện.
GV: Yêu cầu HS đọc đề bài ví dụ SGK HS: nêu tóm tắt (GV ghi bảng)
? Nêu cách tính d2
HS : nêu cách tính GV : có thể gợi ý
3. Diện tích mặt cầu
- Công thức tính diện tích mặt cầu:
2 2
S = 4 R = d π π
Trong đó: R là bán kính
d là đường kính mặt cầu
Ví dụ 1: Hãy tính diện tích mặt cầu bán kính 5 cm ?
Tóm tắt R=5cm S =?
Giải Diện tích mặt cầu là:
S = 4 R =4.3,14.5 =314 cm π 2 2 2 Ví dụ 2: (SGK- 122)
Tóm tắt S1 = 36 cm2 S2 = 3S1 . d2 = ?
Giải:
Gọi d2 là độ dài đường kính của mặt cầu thứ hai.
Theo công thức tính diện tích mặt cầu ta có :
? Có công thức nào liên quan đến d2
HS : S2 = πd22
? Muốn tính được d2 ta cần biết đại lượng nào.
HS : S2
? S2 có thể tính được thông qua đại lượng nào ?
HS : S1 ; S2 = 3S1
GV : Hướng dẫn HS cách trình bày lời giải.
2 2 2 2
2 2 2 2
S S
S πd d d
π π
= ⇒ = ⇔ =
Mà: S2 = 3S1 =3.36 = 108 cm2
2
108 5,86
d 3,14 cm
⇒ = =
Vậy độ dài đường kính của mặt cầu thứ hai là: d2≈ 5,86 (cm)
Hoạt động 4. Thể tích hình cầu. (10’) GV: Nêu công thức
GV: y/c HS về nhà đọc ví dụ trong SGK-124
4. Thể tích hình cầu
Thể tích hình cầu bán kính R là:
4 3
V =3πR Ví dụ: (SGK - 124 ) 4. Hướng dẫn về nhà.(4’)
a/ Với bài cũ: Hình cầu. Diện tích mặt cầu và thể tích hình cầu
? Công thức tính diện tích mặt cầu, thể tích hình cầu.
? Lấy các ví dụ thực tế về hình cầu, mặt cầu BTVN: 26(SGK-119)
b/ Với bài mới: Luyện tập
? Công thức tính diện tích mặt cầu, thể tích hình cầu.
? Công thức tính thể tích hình trụ.
Ngày soạn: 21/4/2019
Ngày giảng: 23/4/2019 (9b), 25/4/2019 (9b)