Trong công tác dân vận, trước hết phải làm cho "dân biết" đầy đủ về mọi chủ trương, kế hoạch, luật pháp, quy định để thực hiện. Đối với những vấn đề đang trong qua strình
chuẩn bị, chính quyền phải công bó công khai để nhân dân biết và đóng góp ý kiến. Bằng các kênh thông tin khác nhau, chính quyền phổ biến đầy đủ, kịp thời chủ trương, chính sách của Nhà nước cho các tầng lớp nhân dân nắm được và thực hiện; những gì người dân chưa hiểu, chưa rõ phải được giải thích, hướng dẫn. Trong thực hiện nhiệm vụ, các cơ quan chính quyền phải công bố công khai, minh bạch với đại biểu nhân dân, với người dân, tùy cấp độ, nội dung vấn đề. Đây là cơ sở quan trọng để các doàn thể nhân dân và người dân thực hiện quyền giám sát đối với hoạt động của chính quyền.
2. Dân chủ hóa quá trình xây dựng và thực hiện chủ trương, chính sách, pháp luật
Chính sách của Nhà nước vừa là sự cụ thể hóa đường lối của Đảng, vừa là ý chí, nguyện vọng của nhân dân. Nhân dân không chỉ là người thi hành chính sách, mà trước hết họ phải được tham gia xây dựng chính sách của Nhà nước, các quy định quản lý của chính quyền địa phương. Chính quyền các cấp, các địa phương cần có các hình thức thích hợp để tranh thủ được tối đa ý kiến đóng góp và việc xây dựng các chính sách, quy định của các đoàn thể xã hội, các tầng lớp nhân dân.
Về bản chất, pháp luật là các quy tắc xử sự chung của đời sống xó hội được hỡnh thành và vận động một cách khách quan; nhà nước là người nhận thức và ghi nhận chúng một cách sáng tạo và bảo đảm cho chúng được thực hiện thống nhất trong xó hội theo cỏc quan điểm và định hướng chính trị, vỡ lợi ớch của nhõn dõn; phỏp luật trở thành hỡnh thức phỏp lý biểu hiện nhu cầu vận động của các quy luật khách quan. Vỡ vậy, nú đặt mọi công dân, mọi thiết chế xó hội và ngay cả bản thõn việc tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước dưới sự chi phối tuyệt đối của nó.
3. Mỗi cán bộ, công chức nhà nước phải là một người làm công tác dân vận Trong bài Dõn vận, Chủ tịch Hồ Chí Minh đó đặt câu hỏi “Ai phụ trỏch dõn vận” và Người chỉ ra rằng: “Tất cả cỏn bộ chớnh quyền, tất cả cán bộ đoàn thể và tất cả hội viên của các tổ chức nhân dân… đều phải phụ trách dân vận”. Chủ tịch Hồ Chớ Minh cũn nhấn mạnh trỏch nhiệm, nghĩa vụ của toàn thể cỏn bộ, cụng chức đối với nhân dân: “Cán bộ đoàn thể cũng như chính quyền, từ trên xuống dưới đều là đầy tớ của nhân dân, phải xem trọng ý kiến nhõn dõn”. Nghị quyết Hội nghị Trung ương tám khóa VI “Về đổi mới công tác quần chúng của Đảng, tăng cường mối quan hệ giữa Đảng và nhân dân” chỉ rừ:
“Công tác quần chúng là trách nhiệm của Đảng, Nhà nước và các đoàn thể. Mọi cán bộ, đảng viên, nhân viên Nhà nước đều phải làm công tác quần chúng theo chức trách của mỡnh”. Cương lĩnh xõy dựng đất nước trong thời kỳ quỏ độ lên chủ nghĩa xã hội xác định: xây dựng nhà nước xó hội chủ nghĩa của nhõn dõn, do nhõn dõn, vỡ nhõn dõn, lấy liờn minh giai cấp cụng nhõn với giai cấp nụng dõn và tầng lớp trớ thức làm nền tảng, do Đảng Cộng sản lónh đạo. Thực hiện đầy đủ quyền làm chủ của nhân dân. Nghị quyết Đại hội X của Đảng tiếp tục khẳng định: “Nhà nước đại diện quyền làm chủ của nhân dân đồng thời là người tổ chức thực hiện đường lối chính trị của Đảng. Mọi đường lối chính trị của Đảng và pháp luật của Nhà nước đều vỡ lợi ớch của nhõn dõn, cú sự tham gia ý kiến của nhõn dõn”. Hiến pháp năm 1992 (sửa đổi) quy định: “Các cơ quan nhà nước, cán bộ, viên chức nhà nước phải tôn trọng nhân dân, tận tụy phục vụ nhân dân, liên hệ chặt chẽ với nhân dân, lắng nghe ý kiến và chịu sự giỏm sỏt của nhõn dõn; kiờn quyết đấu tranh chống tham nhũng, lóng phớ và mọi biểu hiện quan liờu, hỏch dịch, cửa quyền”. Chỉ thị số 18/2000/CT-TTg ngày 21-9-2000 của Thủ tướng Chính phủ “Về tăng cường công tác dân vận” cũng nêu rừ: “Bản chất của Nhà nước ta là Nhà nước của dân, do dân và vỡ dõn, dưới sự lónh đạo của éảng. Dõn là người thực hiện chủ trương, đường lối của éảng, chớnh sỏch, phỏp luật của Nhà nước và nhiệm vụ của Chính phủ, đoàn thể, nên dân phải được hiểu biết, bàn bạc và giám sát, do đó không chỉ có mặt trận, các đoàn thể mà chính quyền các cấp từ Trung ương đến địa phương cũng phải làm công tỏc dõn vận”.
Chính quyền các cấp là cơ quan quyền lực nhà nước, có nhiệm vụ quản lý hành chính trên địa bàn, đồng thời có trách nhiệm động viên, vận động nhân dân, mọi thành phần kinh tế phát huy vai trũ làm chủ của mỡnh đem tài năng, vốn liếng, sức lực xây dựng địa phương giàu mạnh. Do đó, để thực hiện được nhiệm vụ chính trị của địa phương, hệ thống chính quyền cần phải tăng cường công tác vận động nhân dân. Đội ngũ cán bộ, công chức của chính quyền phải thường xuyên trau dồi đạo đức cách mạng, kiên quyết chống thói quan liêu, cửa quyền, lạm quyền, hạch sách, nhũng nhiễu người dân trong quá trỡnh thừa hành nhiệm vụ. Cung cỏch hành xử thiếu tụn trọng dõn, hống hỏch, cửa quyền của một bộ phận cỏn bộ, nhõn viờn của chớnh quyền đó khiến người dân có suy nghĩ lệch lạc, giảm sỳt lũng tin vào bộ mỏy chớnh quyền.
Cán bộ, công chức chính quyền làm công tác dân vận là phải nhận thức sâu sắc, đầy đủ về tầm quan trọng của công tác dân vận; sâu sát, chú ý lắng nghe, tôn trọng ý kiến của nhân dân, coi trọng việc vận động, thuyết phục, chịu khú tiếp xỳc, tỡm hiểu đời sống, tâm tư, chú trọng giải quyết kịp thời những nguyện vọng, bức xúc chính đáng của người dân. Các bộ phận, cơ quan, các ngành chức năng của nhà nước có quan hệ với dân như:
tiếp công dân, giải quyết thủ tục hành chánh, công an, thuế, lao động - thương binh và xó hội, y tế, giỏo dục - đào tạo, xây dựng… cần tổ chức quán triệt, bồi dưỡng cho đội ngũ cán bộ, công chức về công tác dân vận gắn với thực hiện cuộc vận động "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chớ Minh", làm cho đội ngũ cán bộ, công chức có ý thức tự rèn luyện về phẩm chất đạo đức, tích cực học tập nâng cao trỡnh độ và năng lực công tác để thực hiện tốt nhiệm vụ, công vụ được giao, tận tụy phục vụ nhân dân, tôn trọng nhân dân, liên hệ chặt chẽ với nhõn dõn, cú nếp sống lành mạnh, trung thực, cần, kiệm, liờm, chớnh, khụng vỡ cỏi lợi nhỏ trước mắt mà quên trách nhiệm của mỡnh đối với nước, với dân.
Để thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị, các cấp chính quyền cần chuẩn hóa đội ngũ cán bộ, công chức; xây dựng tác phong dân vận, đề cao trách nhiệm trước dân của cán bộ, công chức theo tinh thần nội dung Chỉ thị số 18 -2000/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường công tác dân vận. Cần có khẩu hiệu, chương trình hành động trong mỗi cơ quan nhà nước khắc phục thái độ, hành động thờ ơ, vô trách nhiệm của cán bộ, công chức; bên cạnh đó, cần biểu dương, khen thưởng xứng đáng những tập thể, cá nhân cán bộ, công chức có đức, có tâm, có năng lực, làm tốt công tác dân vận của Đảng, của Nhà nước qua lời nói, hành động, tác phong trong quan hệ với nhân dân, thể hiện ý thức và việc làm tốt trong quỏ trỡnh thừa hành nhiệm vụ được giao.
4. Chủ động phối hợp, liên kết hoạt động với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể nhân dân để thực hiện các nhiệm vụ, chủ trương chung
a) Về phối hợp tập hợp, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc
Cỏc cấp chớnh quyền cùng với Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể các cấp phối hợp, tổ chức việc vận động, tập hợp các nhân sĩ, trí thức, cá nhân tiêu biểu trong các dân tộc, các tôn giáo, chuyên gia trên các lĩnh vực tham gia các hoạt động của Mặt trận tạo sự đồng thuận trong xó hội; tuyờn truyền, vận động người Việt Nam ở nước ngoài hướng về quê hương,
góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xó hội cụng bằng, dõn chủ, văn minh.
b) Về phối hợp tuyên truyền, vận động nhân dân
Nhà nước chủ động phối hợp, liên kết hoạt động với Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các đoàn thể nhân dân xây dựng và thực hiện kế hoạch tuyên truyền, vận động nhân dân đẩy mạnh phong trào thi đua yêu nước, các cuộc vận động mang tính toàn dân, toàn diện. Đối với các cuộc vận động nhân dân, Nhà nước nên giao trách nhiệm chính cho Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam chủ trỡ thảo luận về mục đích, yêu cầu, nội dung và các bước tiến hành, đồng thời tạo điều kiện để Mặt trận, các đoàn thể nhân dân tổ chức thực hiện. Đối với cuộc vận động nhân dân do Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đề xướng và chủ trỡ, Chớnh phủ phối hợp, tạo điều kiện để Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tổ chức triển khai thực hiện và cần có sự phối hợp của các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ thỡ lónh đạo hai bên thảo luận về mục đích, yêu cầu, nội dung cuộc vận động, các bước tiến hành và phối hợp cùng chỉ đạo triển khai thực hiện.
5. Sử dụng có hiệu quả các công cụ thông tin đại chúng, văn hóa - nghệ thuật
Nhà nước có trách nhiệm đảm bảo kinh phí, phương tiện, cơ sở vật chất - kỹ thuật cho công tác thông tin đại chúng. Chú trọng xây dựng các công trình phúc lợi, khu vui chơi công cộng, các điểm vui chơi, nhà văn hóa các phường, xã, thị trấn, thôn, bản… Thường xuyên kiện toàn, bồi dưỡng lực lượng tuyên truyền viên trực tiếp làm cộng tác viên tuyên truyền ở cơ sở. Khai thác, sử dụng có hiệu quả các kênh thông tin, hệ thống loa truyền thanh, tủ sách pháp luật các xã, phường, thị trấn. Nâng cao tính giáo dục, tự rèn luyện thể dục thể thao trong quần chúng nhân dân và trong các hoạt động văn hóa, thể thao cộng đồng. Đổi mới hình thức, biện pháp trong hoạt động tuyên truyền, văn hóa - thể thao.
TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA BAN DÂN VẬN CẤP ỦY ĐỊA PHƯƠNG