III- ĐỔI MỚI TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA MẶT TRẬN TỔ QUỐC VÀ CÁC ĐOÀN THỂ NHÂN DÂN
4. Đổi mới tổ chức, cán bộ của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân
a) Đổi mới tổ chức Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân trên tinh thần hướng về cơ sở chăm lo xây dựng tổ chức, bồi dưỡng cán bộ.
Trong những năm gần đây, thực hiện sự lónh đạo của Đảng, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân đó chỳ ý đầu tư cho việc củng cố tổ chức, chăm lo cho cơ sở và tích cực đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao năng lực cán bộ. Mặt trận Tổ quốc quan tâm kiện toàn các ban công tác mặt trận thôn, ấp, tổ dân phố. Mỗi đoàn thể nhân dân đều có kế hoạch kiên trỡ chỉ đạo việc xóa cơ sở “trắng” về tổ chức, cơ sở yếu trong hoạt động; tiếp tục kết nạp đoàn viên, hội viên, đồng thời dành nhiều công sức, tiền bạc đầu tư cho việc đào tạo cán bộ, nhất là chi hội, chi đoàn, tỡm mọi cỏch giỳp đỡ, động viên đội ngũ cán bộ cơ sở
1 . Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb. CTQG, H., 2006, tr.124.
bám đoàn viên, hội viên và tổ chức hoạt động. Các lớp bồi dưỡng, các hỡnh thức tham quan, học tập mụ hỡnh thực tế, cỏc cuộc thi tỡm hiểu, thi cỏn bộ về nghiệp vụ, xử lý cỏc tỡnh huống cụng tỏc vận động quần chúng... tạo nên nét sống động của các tổ chức đoàn thể đi sát với cuộc sống, gần gũi với đoàn viên, hội viên hơn.
Qua thực tế, mỗi tổ chức đoàn thể càng thấm thía sự chỉ dẫn của Chủ tịch Hồ Chí Minh:
mọi thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém. Mặt khác, thực tiễn đũi hỏi mỗi đoàn thể nhân dân phải khắc phục yếu kém, tích cực tham gia xây dựng tổ chức hội vững mạnh từ cơ sở. Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân phải hết sức lưu ý chăm lo củng cố tổ chức, nâng cao chất lượng hoạt động và năng lực đội ngũ cán bộ mỡnh.
Về đổi mới hệ thống tổ chức, Nghị quyết Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII chỉ rõ: "Đảng đoàn Mặt trận, Đảng đoàn các đoàn thể, Trung ương Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh và các cấp ủy địa phương chỉ đạo việc sắp xếp tổ chức, bộ máy Mặt trận và các đoàn thể nhân dân phù hợp với chức năng, tôn chỉ, mục đích hoạt động. Xây dựng quy chế làm việc, đổi mới phương thức hoạt động cho sát cơ sở, sát nhân dân, đáp ứng ngày càng tốt hơn lợi ích và nguyện vọng của đoàn viên, hội viên về việc làm, đời sống, về yêu cầu phát huy dân chủ và tính công khai"; phương hướng chung là gọn nhẹ, hợp lý và có hiệu quả, đối với công tác vận động, tập hợp quần chúng. Đảng ta chỉ rõ: “Sắp xếp tổ chức, bộ máy Mặt trận và các đoàn thể nhân dân theo hướng tinh gọn ở cấp Trung ương, tỉnh, huyện. Tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của Mặt trận và các đoàn thể nhân dân phù hợp với chức năng, tôn chỉ, mục đích hoạt động của từng tổ chức; hướng về cơ sở; khắc phục tình trạng hành chính hóa, xa dân, phô trương, hình thức”.
Thông thường, tổ chức cơ sở của các đoàn thể được tổ chức theo địa bàn dân cư, theo ngành nghề, theo đơn vị công tác, học tập... và đặt dưới sự chỉ đạo trực tiếp của cấp ủy địa phương (xã, phường hoặc quận, huyện). Cơ cấu chỉ đạo khác của các đoàn thể, các hội (ban cán sự, ngành, khối...) có nhiệm vụ tham mưu và tiếp nhận sự chỉ đạo của cấp ra quyết định thành lập. Các loại hình tổ chức cơ sở (các chi hội, chi đoàn, tổ hội, phân đoàn, công đoàn bộ phận, công đoàn cơ sở thành viên, tổ công đoàn) được thành lập theo các loại hình phù hợp với từng đoàn thể: theo địa bàn dân cư, các khu vực hành chính, đơn vị kinh tế (phường, xã, thôn, xóm, ấp, đường phố, cơ quan, doanh nghiệp, trường
học, bệnh viện, v.v.). Trong thực tiễn, các loại hình tổ chức cơ sở có loại hình tổ chức ổn định và loại hình không ổn định. Loại hình tổ chức ổn định là do công việc ổn định, số lượng đoàn viên, hội viên đủ số lượng thì thành lập theo quy định của điều lệ. Loại hình không ổn định là các loại tổ, nhóm mà tham gia hoạt động rộng rãi theo sở thích của quần chúng, các chuyên đề; hoạt động theo việc, theo mùa vụ, theo đợt. Nó là cầu nối giữa đoàn thể, đoàn viên, hội viên với các tầng lớp nhân dân mà mình đang vận động, tập hợp.
Để thực hiện có hiệu quả hoạt động của Mặt trận và các đoàn thể ở cơ sở hiện nay thì thực hiện cơ chế liên kết các tổ chức là một yếu tố quan trọng để tạo nên sự thống nhất trong chỉ đạo công tác tập hợp nhân dân. Trong đó, Mặt trận Tổ quốc chọn các chủ trương lớn, đề ra thành khẩu hiệu, phong trào chung, hướng các tầng lớp nhân dân hưởng ứng thông qua sự phối hợp với các tổ chức thành viên. Sự phối hợp này có đặc điểm:
chọn tập trung việc, cùng vận động công khai, cổ vũ, động viên quần chúng. Các đoàn thể nhân dân có các cán bộ chủ chốt, trong đó một số tham gia cấp ủy. Các chủ trương công tác khi thành quyết định của cấp ủy, chính quyền thì mọi đoàn thể - tùy chức năng, nhiệm vụ của mình - chọn việc tham gia cho phù hợp; động viên, tổ chức đoàn viên, hội viên phát huy tính sáng tạo trong hoạt động phong trào.
Khối dân vận ở cơ sở là hình thức lãnh đạo cụ thể, phối hợp và đôn đốc của cấp ủy trực tiếp tới các tổ chức quần chúng, thông qua việc giao ban, nghe phản ánh, hướng dẫn, kiểm tra, bổ khuyết chỉ đạo hoạt động (trong đó có liên quan không chỉ công tác quần chúng mà cả với chính quyền).
b) Đổi mới công tác cán bộ Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
- Tiếp tục thực hiện Nghị quyết Trung ương ba khóa VIII về Chiến lược cán bộ trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp húa, hiện đại hóa đất nước. Ngoài tiêu chuẩn chung, cán bộ Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân cần lựa chọn cán bộ thật sự nhiệt tình và tự nguyện hoạt động trong công tác quần chúng; có bản lĩnh, đồng tình với quan điểm đổi mới của Đảng; hiểu quần chúng, được quần chúng tín nhiệm; gương mẫu về đạo đức, lối sống, có tác phong dân chủ, khoa học, khả năng đoàn kết, tập hợp quần chúng; có trình độ chuyên môn, văn hóa cần thiết; có kiến thức về khoa học lãnh đạo và quản lý phù hợp với đối tượng công tác quần chúng mà mình hoạt động. Cán bộ công tác ở vùng đồng bào