II. CƠ QUAN ĐẠI DIỆN NGOẠI GIAO
1. Nghị quyết của Hội đồng bảo an trong trường hợp trên có được thông qua không?
Căn cứ điều 27 Hiến chương LHQ 1945:
"1. Mỗi thành viên Hội đồng bảo an có một phiếu;
2. Những nghị quyết của Hội đồng bảo an về các vấn đề thủ tục được thông qua khi 9 Ủy viên Hội đồng bỏ phiếu thuận;
3. Những nghị quyết của Hội đồng bảo an về những vấn đề khác được thông qua sau khi 9 Ủy viên của Hội đồng bảo an, trong đó có tất cả các Ủy viên thường trực bỏ phiếu thuận, dĩ nhiên là bên đương sự trong tranh chấp sẽ không bỏ phiếu về các nghị quyết chiếu theo Chương VI và Điều 52, Khoản 3."
Trường hợp trên: Dự thảo nhận được 9 phiếu thuận của các quốc gia ủy viên Hội đồng bảo an Liên hợp quốc, trong đó có 4 phiếu thuận của các ủy viên thường trực
=> Căn cứ tại Khoản 3 Điều 27 nói trên thì Nghị quyết của Hội đồng bảo an không được thông qua.
2. Hội đồng bảo an có thể áp dụng các biện pháp sau để giải quyết tình trạng nêu trên:
- Hội đồng bảo an điều tra tranh chấp giữa phe đối lập trong lãnh thổ Kikuc có đe dọa hòa bình, an ninh quốc tế không? (Điều 34)
- Hội đồng bảo an, yêu cầu chính phủ và phe đối lập trong lãnh thổ Kikuc giải quyết tranh chấp của họ bằng con đường đàm phán, điều tra, trung gian, hoà giải, trọng tài, toà án, sử dụng những tổ chức hoặc những điều ước khu vực, hoặc bằng các biện pháp hoà bìnhkhác tùy theo sự lựa chọn của mình (Điều 33)
- Đưa ra những kiến nghị, cách thức giải quyết nếu các bên yêu cầu (Điều 38)
- Nếu không giải quyết được bằng biện pháp trên thì HĐBA kiến nghị những thủ tục hoặc những phương thức giải quyết thích đáng(Điều 36)
- Hội đồng bảo an có thẩm quyền quyết định những biện pháp nào phải được áp dụng mà không sử dụng vũ lực để thực hiện các nghị quyết của Hội đồng, và có thể yêu cầu các thành viên của Liên hợp quốc áp dụng những biện pháp ấy. Các biện pháp này có thể là cắt đứt toàn bộ hay từng phần quan
hệ kinh tế, đường sắt, đường biển, hàng không, bưu chính, điện tín, vô tuyến điện và các phương tiện thông tin khác, kể cả việc cắt đứt quan hệ ngoại giao.( Điều 41)
- Hội đồng bảo an có quyền áp dụng mọi hành động của hải, lục, không quân mà Hội đồng bảo an xét thấy cần thiết cho việc duy trì hoặc khôi phục hoà bình và an ninh quốc tế. Những hành động này có thể là những cuộc biểu dương lực lượng, phong toả và những cuộc hành quân khác, do các lực lượng hải, lục, không quân của các quốc gia thành viên Liên hợp quốc thực hiện.(Điều 42)
LUẬT QUỐC TẾ VỀ ĐẤU TRANH PHÒNG CHỐNG TỘI PHẠM
I. Khái niệm tội phạm quốc tế (TPQT) và tội phạm hình sự (TPHS) có tính quốc tế 1. Định nghĩa
- Tội phạm quốc tế (tội ác quốc tế): Là hành vi chống lại pháp luật quốc tế, vi phạm những nghĩa vụ, cam kết quốc tế cơ bản có ý nghĩa quan trọng cho việc bảo đảm các quyền lợi sống còn của cộng đồng quốc tế
- Phân loại
Tội diệt chủng nhằm tiêu diệt 1 nhóm dân tộc, bộ tộc, tôn giáo. VD: khơ me đỏ
Tội chống loài người là hv được thực hiện với tính chất là một phần hành động tấn công có quy mô lớn, có hệ thống nhằm vào dân thường 1 cách cố ý
Tội ác chiến tranh vi phạm nghiêm trọng các công ước junevo
Tội xâm lược việc quốc gia sử dụng vũ lực chống lại chủ quyền , toàn vẹn lãnh thổ, độc lập chính trị của quốc gia khác
- Tội phạm hình sự có tính quốc tế( tội phạm xuyên quốc gia): là tội phạm hình sự có hành vi xâm hại lợi ích được luật hình sự bảo vệ được quy định trong luật quốc gia. Thuộc 1 trong 3 dấu hiệu:
Chủ thể thực hiện hv phạm tội mang quốc tịch của nhiều quốc gia khác nhau Khách thể hành vi phạm tội xâm hại lợi ích nhiều quốc gia khác nhau. Vd: rửa tiền Địa điểm thực hiện
+hv phạm tội liên quan đến nhiều quốc gia khác nhau
+hv phạm tội không thuộc thẩm quyền tài phán của quốc gia nào. VD: cướp biển ở vùng biển quốc tế.
Xâm phạm lợi ích quốc gia + Cộng đồng quốc tế
Tiêu chí Tội phạm quốc tế Tội phạm hình sự có tính quốc tế
Chủ thể Cá nhân giữ những trọng trách
nhất định
tại nhà nước, quân đội
Cá nhân bất kỳ
Trách nhiệm pháp lý Trách nhiệm kép:
- Quốc gia: trách nhiệm pháp lý quốc tế - Cá nhân: trách nhiệm
hình sự quốc tế
Tp hình sự có tính quốc tế:
Trách nhiệm hình sự cá nhân
Cơ quan có thẩm quyền xét xử Tòa án hình sự quốc tế( thành lập trên cơ sở nghị quyết của Hội đồng BẢo An)
Tòa án quốc gia
Tòa án quốc gia
Luật áp dụng Luật quốc tế
Luật quốc gia Luật quốc gia
II. Khái niệm HTQT đấu tranh phòng chống TP 1. Định nghĩa
Hợp tác quốc tế đấu tranh phòng chống tội phạm là những hoạt động do chủ thể luật quốc tế thực hiện nhằm ngăn ngừa, trừng trị và loại bỏ tội phạm ra khỏi đời sống quốc tế, cũng như đời sống quốc gia.
2. Đặc điểm
Hợp tác quốc tế đấu tranh phòng chống TP
- Chủ thể của LQT kí kết các điều ước quốc tế - Nội dung hợp tác
Phân định thẩm quyền tài phán Thành lập toà án hình sự quốc tế Tương trợ tư pháp HS
Dẫn độ tội phạm
Chuyển giao người đang thi hành án phạt tù Nội dung khác ……
- Cơ sở pháp lý Điều ước quốc tế Tập quán quốc tế Pháp luật quốc gia
3. Nguyên tắc hợp tác - Nguyên tắc cơ bản của LQT
- Một số nguyên tắc chuyên ngành của luật hình sự quốc tế Trừng phạt bằng hình luật các tội ác quốc tế
Không áp dụng thời hiệu tố tụng đối với các tội ác quốc tế Không xét xử hai lần về một hành vi phạm tội
Hoặc dẫn độ hoặc xét xử Các nguyên tắc khác
III. Một số nội dung HTQT đấu tranh phòng chống tội phạm Xây dựng khuôn khổ pháp lý quốc tế
Phân định thẩm quyền tài phán
Hình thành các thiết chế đầu tranh phòng chống tội phạm Tương trợ tư pháp hình sự
Dẫn độ
1. Xây dựng khuôn khổ pháp lý quốc tế cho hoạt động đấu tranh phòng chống tội phạm Điều ước song phương
Điều ước đa phương khu vực Điều ước đa phương toàn cầu
Thành lập và hoạt động các toà án xét xử
TPQT Tương trợ tư pháp hình sự
Dẫn độ
Ngăn ngừa, trừng trị các tội phạm có tình chất quốc tế
Các nội dung khác
2. Phân định thẩm quyền tài phán
- Nguyên tắc thẩm quyền phổ quát :Quốc gia nơi người phạm tội đang hiện diện, không phụ thuộc vào địa điểm thực hiện TP; quốc tịch hoặc các nguyên tắc phân định thẩm quyền tài phán khác - Nguyên tắc quốc tịch
Quốc tịch chủ động: Quốc gia người phạm tội mang QT Quốc tịch thụ động: Quốc gia nạn nhân mang QT
- Nguyên tắc lãnh thổ : Quốc gia nơi hành vi phạm tội xảy ra/hoàn thành
- Nguyên tắc an ninh quốc gia: Quốc gia mà an ninh quốc gia, nền độc lập và toàn vẹn lãnh thổ bị phương hại do hành vi phạm tội, không phụ thuộc quốc tich; địa điểm thực hiện tội phạm 3. Hình thành các thiết chế đấu tranh phòng, chống tội phạm
Icc và interpol 4. Dẫn độ
Dẫn độ tội phạm là hành vi tương trợ pháp lý, được thoả thuận giữa quốc gia yêu cầu và quốc gia được yêu cầu dẫn độ, trong đó, quốc gia được yêu cầu sẽ thực hiện việc chuyển giao cá nhân đang hiện diện trên lãnh thổ nước mình cho quốc gia có yêu cầu để tiến hành truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc thi hành bản án đã có hiệu lực pháp luật đối với cá nhân đó
- Cơ sở pháp lý Điều ước quốc tế Pháp luật quốc gia
- Đặc điểm của dẫn độ
Chủ thể của quan hệ dẫn độ: qg yêu cầu và quốc gia được yêu cầu.
Đối tượng của dẫn độ
Căn cứ thực hiện: trên cơ sở yêu cầu của quốc gia Mục đích
- Nguyên tắc của dẫn độ
Có đi có lại: 1 qg tiến hành dẫn độ cho qg khác nếu có căn cứ tin rằng sẽ dẫn độ or đã từng dẫn độ Định danh kép : quốc gia sẽ tiến hành dẫn độ hành vi của người đuợc yêu cầu dẫn độ phải bị coi là tội phạm 2 bên kèm hình phạt tù cụ thể.
Không dẫn độ công dân nước mình Không dẫn độ tội phạm chính trị
- Các trường hợp không dẫn độ
• Không dẫn độ nếu cá nhân bị dẫn độ sẽ bị kết án đối với tội phạm khác
• Không dẫn độ trong trường hợp cá nhân sẽ bị kết án tử hình
• Hành vi vi phạm của cá nhân có liên quan đến trách nhiệm dân sự hoặc trách nhiệm hành chính
• Thời hiệu tố tụng hình sự đã chấp dứt hoặc đã ban hành đạo luật ân xá
• Việc dẫn độ không phù hợp với các quy định của pháp luật hiện hành của quốc gia được yêu cầu, xâm phạm chủ quyền quốc gia hoặc trật tự an ninh xã hội
• Người được yêu cầu dẫn độ đã gánh chịu một bản án về hành vi phạm tội là cơ sở của yêu cầu dẫn độ hoặc đã được tòa tuyên trắng án.
• Hành vi phạm tội được thực hiện ở quốc gia này nhưng quốc gia khác lại yêu cầu dẫn độ
• Các trường hợp khác…
5. Tương trợ tư pháp hình sự
Tương trợ tư pháp hình sự là hoạt động hợp tác giữa các cơ quan tư pháp của các quốc gia trong việc giải quyết các vụ việc, vụ án hình sự trên cơ sở ĐUQT và PLQG
- Cơ sở pháp lý Điều ước quốc tế Pháp luật quốc gia
- Nội dung
Chuyển giao giấy tờ, tài liệu theo yêu cầu Tiến hành hoạt động nghiệp vụ
Cung cấp thông tin về nghi phạm, người phạm tội
Thực hiện hành vi khám xét tư pháp, thu hồi, chuyển giao tài sản, vật chứng Các nội dung khác
? trường hợp nào là dẫn độ là nghĩa vụ
?
CÂU HỎI THẢO LUẬN
1. Phân biệt Tội phạm quốc tế (tội ác quốc tế)với Tội phạm hình sự chung và Tội phạm có tính chất quốc tế (tội phạm điều ước). Cho ví dụ
2. Phân biệt Tội phạm chiến tranh và Tội xâm lược? Cho ví dụ 3. Phân biệt Tội ác chống lại loài người và Tội diệt chủng? Cho ví dụ
4. Với sự ra đời của Tòa án hình sự quốc tế ICC, các quốc gia là thành viên của ICC sẽ không quy định và loại trừ thẩm quyền tài phán đối với các loại tội phạm quốc tế? Khẳng định này đúng hay sai? Giải thích tại sao và liên hệ thực tiễn các quy định của pháp luật Việt Nam.
5. Ngày 21 tháng 12 năm 1988, chiếc máy bay Boeing 747 có số hiệu N739 của Hoa Kỳ đang chờ đón hành khách tại sân bay quốc tế Frankfurt của Đức. Nhằm mục đích trả đũa các cuộc không kích của Mỹ vào năm 1986 tại Lybia, hai phần tử khủng bố có quốc tịch của Libya đã tiến hành đặt bom hẹn giờ nhân lúc máy bay chờ khách và tiếp nhiên liệu. Khi máy bay cất cánh và đang bay qua vùng trời khu Provence miền đông nam nước Pháp thì đã phát nổ trên không trung. Vụ nổ làm toàn bộ 243 hành khách cùng 16 thành viên của phi hành đoàn trên chiếc máy bay mang số hiệu N739 thiệt mạng, trong đó có 179 công dân của Hoa Kỳ và 64 công dân của Canada. Hãy xác định:
a) Những quốc gia nào có thể xác lập thẩm quyền tài phán trong vụ việc trên theo các nguyên tắc xác định thẩm quyền tài phán hiện nay?
b) Theo anh/chị, quốc gia nào sẽ được ưu tiên trong việc xác định thẩm quyền đối với vụ việc?
6. Assange mang quốc tịch Australia, cư trú tại Anh, bị cáo buộc có hành vi xâm hại tình dục trong thời gian ở Thụy Điển. Để trốn tránh việc bị dẫn độ và xét xử tại Thụy Điển, tháng 6/2012, Assange đã xin cư trú chính trị tại Đại sứ quán của Ecuador tại Anh và được Ecuador chấp nhận. Anh đã yêu cầu Đại sứ quán Ecuador trao trả Assange để Anh dẫn độ sang Thụy Điển theo yêu cầu của quốc gia này nhưng Ecuador từ chối. Tháng 8/2012, Chính phủ Anh đã cảnh báo sẽ đột kích vào Đại sứ quán của Ecuador nếu nước này không chấp nhận yêu cầu của Anh. Ngay lập tức, Ecuador đã bày tỏ sự tức giận và khẳng định có thể đáp trả bằng những biện pháp ngoại giao mạnh mẽ nhất nếu Chính phủ Anh thực hiện hành động này. Hãy cho biết:
a) Hành vi của Ecuador cho phép Assange cư trú chính trị trong Đại sứ quán của mình tại Anh có phù hợp với pháp luật quốc tế không? Tại sao? (Yêu cầu phân tích dưới góc độ tội phạm chính trị và dẫn độ)
b) Anh có quyền đột kích vào Đại sứ quán của Ecuador để bắt giữ Assange hay không? Nếu không, Anh có quyền áp dụng những biện pháp hợp pháp nào để buộc Ecuador trao trả Assange? Tại sao?
PHẦN TRẢ LỜI CỦA CÁC NHÓM:
Nhóm 1:
Câu 1: Phân biệt Tội phạm quốc tế (tội ác quốc tế) với Tội phạm hình sự chung và Tội phạm có tính chất quốc tế (tội phạm điều ước). Cho ví dụ
Trả lời:
- Chủ thể:
+ Tội phạm quốc tế: chủ thể là cá nhân giữ cương vị nhất định như nguyên thủ quốc gia, người đứng đầu chính phủ, tướng lĩnh quân đội,...
+ Tội phạm hình sự có tính chất quốc tế: chủ thể là cá nhân bất kỳ, không nhất thiết phải giữ cương vị quan trọng trong quốc gia.
+ Tội phạm hình sự chung: chủ thể là cá nhân (không cần giữ cương vị).
- Mối liên hệ giữa hành vi của chủ thể tội phạm và hành vi vi phạm pháp luật quốc tế của quốc gia + Tội phạm quốc tế: hành vi phạm tội của cá nhân có quan hệ trực tiếp với hành vi vi phạm pháp luật quốc tế của quốc gia.
+ Tội phạm hình sự có tính chất quốc tế: Hành vi phạm tội của cá nhân không có liên hệ với hành vi của quốc gia.
+ Tội phạm hình sự chung: Không có mối liên hệ giữa hành vi phạm tội của cá nhân với hành vi vi phạm pháp luật quốc tế của quốc gia.
- Trách nhiệm pháp lí phát sinh từ hành vi phạm tội
+ tội phạm quốc tế: hành vi phạm tội phát sinh trách nhiệm kép: trách nhiệm hình sự quốc tế của cá nhân và trách nhiệm pháp lý quốc tế của quốc gia
+ tội phạm hình sự có tính chất quốc tế: hành vi phạm tội chỉ làm phát sinh trách nhiệm hình sự của cá nhân.
+ Tội phạm hình sự chung: hành vi phạm tội làm phát sinh trách nhiệm hình sự cho cá nhân là chủ thể của tội phạm -> không gắn với trách nhiệm của QG
- Hệ thống pháp luật được áp dụng trong truy cứu trách nhiệm pháp lý:
+ Tội phạm quốc tế: Luật quốc tế và luật quốc gia + Tội phạm hình sự có tính chất quốc tế:Luật quốc gia + Tội phạm hình sự chung: Luật quốc gia
- Cơ quan có thẩm quyền xét xử:
+ Tội phạm quốc tế: Tòa án HS quốc tế và tòa án quốc gia + Tội phạm hình sự có tình chất quốc tế: Tòa án quốc gia + Tội phạm hình sự chung: Tòa án quốc gia
- Mức độ nguy hiểm của hành vi:
+ Tội phạm quốc tế: là các hoạt động chống lại pháp luật quốc tế, phát sinh do hành vi vi phạm nghĩa vụ quốc gia -> mức độ nguy hiểm cao nhất
+ Tội phạm có tính chất quốc tế: là nhóm tội phạm có mức độ nguy hiểm không bằng tội ác quốc tế, mặc dù được thực hiện nhằm xâm phạm trật tự pháp luật quốc gia cũng như xâm hại đến quyền lợi của cộng đồng quốc tế.
+ Tội phạm hình sự chung: không xâm phạm đến trật tự pháp lý quốc tế và không đụng chạm đến các quyền lợi của cộng đồng quốc tế (Về bản chất, tội phạm mang tính chất quốc tế cũng là tội phạm hình sự chung nhưng có thêm yếu tố nước ngoài) -> mức độ nguy hiểm thấp hơn so với 2 nhóm tội phạm trên
- Ví dụ:
+ Tội phạm quốc tế: tội diệt chủng, tội ác chiến tranh, tội ác xâm lược, tội chống loại loài người.
VD: tội phạm dưới chế độ Khme Đỏ do Pol Pot lãnh đạo, tại Campuchia
+ Tội phạm có tính chất quốc tế: tội buôn bán nội tạng người, tội khủng bố quốc tế,..
VD: tội phạm trong vụ khủng bố ngày 11/9/2001 tại Hoa Kỳ
+ Tội phạm hình sự chung: tội phạm được thực hiện ở một đất nước khác, tuy nhiên sau khi thực hiện xong đã vượt biên và lẫn trốn. VD: tại VN có rất nhiều cá nhân nắm giữ những chức vụ lớn trong BMNN đã có hành vi bỏ trốn: Trịnh Xuân Thanh, hay một nhân vật khác là Nhật Cường Mobile...
Câu 5: Ngày 21 tháng 12 năm 1988, chiếc máy bay Boeing 747 có số hiệu N739 của Hoa Kỳ đang chờ đón hành khách tại sân bay quốc tế Frankfurt của Đức. Nhằm mục đích trả đũa các cuộc không kích của Mỹ vào năm 1986 tại Lybia, hai phần tử khủng bố có quốc tịch của Libya đã tiến hành đặt bom hẹn giờ nhân lúc máy bay chờ khách và tiếp nhiên liệu. Khi máy bay cất cánh và đang bay qua vùng trời khu Provence miền đông nam nước Pháp thì đã phát nổ trên không trung. Vụ nổ làm toàn bộ 243 hành khách cùng 16 thành viên của phi hành đoàn trên chiếc máy bay mang số hiệu N739 thiệt mạng, trong đó có 179 công dân của Hoa Kỳ và 64 công dân của Canada. Hãy xác định:
a) Những quốc gia nào có thể xác lập thẩm quyền tài phán trong vụ việc trên theo các nguyên tắc xác định thẩm quyền tài phán hiện nay?
b) Theo anh/chị, quốc gia nào sẽ được ưu tiên trong việc xác định thẩm quyền đối với vụ việc?
Trả lời:
a. Các nguyên tắc xác định thẩm quyền xét xử hình sự bao gồm:
+ Nguyên tắc lãnh thổ;
+ Nguyên tắc quốc tịch;
+ Nguyên tắc an ninh quốc gia;
+ Nguyên tắc phổ cập
--> Hoa Kỳ, Libya, Pháp, Canada, Đức có thể xác lập thẩm quyền tài phán trong vụ việc trên b. do các đưqt không phân định thứ tự ưu tiên nên theo em thẩm quyền tài phán thuộc về?
Nhóm 02:
2. Phân biệt Tội phạm chiến tranh và Tội xâm lược? Cho ví dụ - Khái niệm:
+ Tội phạm chiến tranh là hành vi phạm tội đặc biệt trong thời kỳ chiến tranh, vi phạm công ước quốc tế về chiến tranh, xâm phạm đến con người hoặc tài sản được bảo vệ bằng các công ước đó.