1. ĐẠI CƯƠNG:
Nội soi can thiệp kẹp clip cầm máu là một phương pháp can thiệp điều trị nhằm mục đích cầm chảy máu tổn thương bằng phương pháp cơ học qua nội soi ống tiêu hoá. Ngoài ra clip cũng được chỉ định thêm ngoài các trường hợp xuất huyết như bít lỗ thủng, đánh dấu tổn thương cho cho phẫu thuật viên…
Các loại clip gồm có 3 nhóm chính như sau:
- QuickClip: Có hai cánh, có thể xoay, có độ mở 8 mm và 12 mm, chỉ đóng được một lần
- TriClip: Có 3 cánh độ mở rộng 12 mm
- Resolution Clip: Độ mở 11 mm, có thể đóng mở nhiều lần.
Hiện nay trên thị trường có nhiều loại clip mới được cải tiến với ưu điểm vượt trội như: Đóng mở nhiều lần, gắn sẵn, sử dụng một lần…
2. CHỈ ĐỊNH:
2.1. Chỉ định thông thường:
- Ổ loét niêm mạc ống tiêu hoá đang chảy máu hoặc có dấu hiệu vừa chảy máu có nguy cơ tái xuất huyết cao (Phân loại Forrest độ Ia, Ib, IIa).
- Rách tâm vị chảy máu
- Chảy máu sau cắt polyp: Dự phòng và điều trị - Chảy máu sau cắt niêm mạc
- Chảy máu từ túi thừa - Tổn thương Dieulafoy
Kẹp Clip Cầm Máu 2.2. Một số chỉ định khác:
- Đánh dấu vị trí tổn thương - Đóng lỗ thủng đường tiêu hóa - Đóng lỗ dò đường tiêu hóa
- Đóng hai mép cắt vùng niêm mạc giúp chóng lành vết thương - Cố định ống sonde vào thành ruột, cố định stent.
3. CHỐNG CHỈ ĐỊNH:
3.1. Chống chỉ định tương đối do tình trạng bệnh lý toàn thân:
- Trong trường hợp người bệnh đang trong tình trạng xuất huyết ồ ạt và có bệnh lý toàn thân năng đi kèm thì cần cân nhắc kỹ giữa các rủi ro và lợi ích khi làm thủ thuật và giải thích cho thân nhân biết.
3.2. Chống chỉ định tương đối do tình trạng tại chỗ:
- Không tiếp cận được ổ loét do vị trí ổ loét hoặc do máu chảy ồ ạt không bộc lộ được ổ loét.
- Ổ loét ung thư có xuất huyết lan tỏa.
4. CHUẨN BỊ:
4.1. Nhân sự:
- 01 bác sĩ và 02 điều dưỡng thành thục kỹ thuật.
- Ekíp bác sĩ gây mê hồi sức hỗ trợ trong trường hợp bệnh nhân nặng, suy hô hấp, tụt huyết áp.
4.2. Phương tiện:
- Hệ thống nội soi gồm: Nguồn sáng, dây soi - Clip cầm máu
4.3. Người bệnh:
- Người bệnh hoặc người nhà người bệnh phải được giải thích trước và ký giấy cam đoan đồng ý làm thủ thuật.
Kẹp Clip Cầm Máu
- Trường hợp cấp cứu, người bệnh phải được hồi sức tích cực trước và trong khi làm thủ thuật nội soi.
- Người bệnh suy hô hấp, rối loạn ý thức phải được đặt nội khí quản, kiểm soát tình trạng hô hấp trước soi.
5. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH:
- Tiến hành nội soi tiêu hoá thông thường. Khi thấy tổn thương đang chảy máu hoặc đã chảy máu nhưng có nguy cơ tái phát chảy máu cao, hoặc các tổn thương sau can thiệp thủ thuật gây chảy máu hoặc có nguy cơ chảy máu cao thì tiếp cận tổn thương và tiến hành can thiệp kẹp clip cầm máu.
- Trường hợp chảy máu nhiều hạn chế trường nhìn, có thể tiêm cầm máu trước bằng Adrenalin. Sau khi nhìn thấy điểm chảy máu, hoặc mạch máu, tiến hành kẹp clip.
- Để thực hiện clip cầm máu hiệu quả đòi hỏi việc quan sát tổn thương phải rõ ràng. Khi đã xác định rõ tổn thương, ống soi phải ở tư thế thẳng. Sau đó clip được đưa vào qua kênh sinh thiết. Chỉnh ống soi sao cho dụng cụ kẹp clip với clip vuông góc với tổn thương gây xuất huyết. Clip được đưa ra và điều chỉnh đúng vào vị trí thích hợp, xoay clip bằng cách xoay nhẹ cán clip cho đến khi đạt vị trí tối ưu. Điều chỉnh để 2 cánh của clip ôm lấy tổn thương và đè lõm vào vùng tổ chức bên cạnh, sau đó clip được bắn ra, hai cánh của clip sẽ rơi ra khỏi catheter gắn.
Kẹp 1 hay nhiều clip vào vị trí chảy máu và bơm rửa nếu cần để xem ổ loét cầm máu chưa. Có thể sử dụng nhiều clip cho đến khi kiểm soát được chảy máu.
Thông thường clip sẽ tự rụng sau 10- 14 ngày
Kẹp Clip Cầm Máu 6. THEO DÕI TAI BIẾN:
- Biến chứng thủng: Rất hiếm khi xảy ra, xử trí ngoại khoa TÀI LIỆU THAM KHẢO:
1. Bộ môn Nội , Trường Đại học Y dược Huế (2016). Sử dụng clip trong nội soi tiêu hóa , Nội soi tiêu hóa nâng cao. Tr 79-85.
1. Nib Soehendra, Kenneth F. Binmoeller, Hans Seifert, Hans Wilhelm Schreiber, “Therapeutic Endoscopy – Color atlas of operative techniques for the gastrointestinal tract”, Thieme 2005.
Mở thông dạ dày